Báo cáo Thực hành Công tác xã hội cá nhân với trẻ asperger

Con người khi sinh ra ai cũng đều trải qua thời kỳ ấu thơ, đó là khoảng thời gian mà mỗi chúng ta đều muốn trân trọng và gìn giữ. Ở nơi đó con người luôn đầy ắp những ký ức hồn nhiên, trong sáng, là lúc chúng ta bắt đầu khám phá, ước mơ và cảm nhận về thế giới xung quanh. Nhưng, điều bình dị đó không phải bất cứ ai cũng có được. Trong cuộc sống mà chúng ta đang trải qua, có biết bao người không còn biết đến tuổi thơ của mình, có người vì muốn quên lãng mà để tự nó chìm sâu vào tiềm thức, nhưng còn có những người không cảm nhận được - những em bé tự kỷ. Tự kỷ là một căn bệnh mà người ta thường ví như sự tự trừng phạt của con người, khi mà chúng ta đang từng ngày cố gắng thể hiện mình thì những người đó lại ngày càng muốn thu hẹp bản thân, gói gọn trong một cái vỏ bọc cứng cỏi. Nếu không được tự mình chứng kiến thì có lẽ ít ai thấu hiểu được nỗi khốn khổ của những bậc làm cha, làm mẹ sinh con mắc chứng bệnh này. Tự kỷ có rất nhiều dạng và mức độ biểu hiện khác nhau, trong đó asperger là một rối loạn phổ tự kỷ mà ai mắc phải thường dễ bị nhầm lẫn với biệt hiệu “thần đồng”, bởi trong số những trẻ bị asperger có những em có trí thông minh vượt trội và khả năng mà ít ai có thể đạt được. Tuy nhiên nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời thì những em bé đó không chỉ không phát huy được tài năng mà còn mang theo ảnh hưởng nặng nề trong suốt cả cuộc đời. Có lẽ cũng vì lý do đó trong đợt thực hành CTXH cá nhân lần này, tôi đã chọn trường hợp em Bi - một đứa bé mắc chứng asperger làm thân chủ cho hoạt động thực hành của mình. Qua đó giúp mọi người có cái nhìn chân thực hơn về căn bệnh nhiều tiềm ẩn này. Bài báo cáo có thể chưa trình bày và diễn đạt một cách hoàn thiện nhất nhưng đó là kết quả của những nỗ lực mà bản thân em đã trải nghiệm, rất mong sự đóng góp nhiệt tình của quý thầy cô để em có thể có cái nhìn sâu sắc hơn.

doc48 trang | Chia sẻ: ngtr9097 | Ngày: 03/06/2013 | Lượt xem: 1574 | Lượt tải: 26download
Tóm tắt tài liệu Báo cáo Thực hành Công tác xã hội cá nhân với trẻ asperger, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI MỞ ĐẦU Con người khi sinh ra ai cũng đều trải qua thời kỳ ấu thơ, đó là khoảng thời gian mà mỗi chúng ta đều muốn trân trọng và gìn giữ. Ở nơi đó con người luôn đầy ắp những ký ức hồn nhiên, trong sáng, là lúc chúng ta bắt đầu khám phá, ước mơ và cảm nhận về thế giới xung quanh. Nhưng, điều bình dị đó không phải bất cứ ai cũng có được. Trong cuộc sống mà chúng ta đang trải qua, có biết bao người không còn biết đến tuổi thơ của mình, có người vì muốn quên lãng mà để tự nó chìm sâu vào tiềm thức, nhưng còn có những người không cảm nhận được - những em bé tự kỷ. Tự kỷ là một căn bệnh mà người ta thường ví như sự tự trừng phạt của con người, khi mà chúng ta đang từng ngày cố gắng thể hiện mình thì những người đó lại ngày càng muốn thu hẹp bản thân, gói gọn trong một cái vỏ bọc cứng cỏi. Nếu không được tự mình chứng kiến thì có lẽ ít ai thấu hiểu được nỗi khốn khổ của những bậc làm cha, làm mẹ sinh con mắc chứng bệnh này. Tự kỷ có rất nhiều dạng và mức độ biểu hiện khác nhau, trong đó asperger là một rối loạn phổ tự kỷ mà ai mắc phải thường dễ bị nhầm lẫn với biệt hiệu “thần đồng”, bởi trong số những trẻ bị asperger có những em có trí thông minh vượt trội và khả năng mà ít ai có thể đạt được. Tuy nhiên nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời thì những em bé đó không chỉ không phát huy được tài năng mà còn mang theo ảnh hưởng nặng nề trong suốt cả cuộc đời. Có lẽ cũng vì lý do đó trong đợt thực hành CTXH cá nhân lần này, tôi đã chọn trường hợp em Bi - một đứa bé mắc chứng asperger làm thân chủ cho hoạt động thực hành của mình. Qua đó giúp mọi người có cái nhìn chân thực hơn về căn bệnh nhiều tiềm ẩn này. Bài báo cáo có thể chưa trình bày và diễn đạt một cách hoàn thiện nhất nhưng đó là kết quả của những nỗ lực mà bản thân em đã trải nghiệm, rất mong sự đóng góp nhiệt tình của quý thầy cô để em có thể có cái nhìn sâu sắc hơn. Em xin chân thành cảm ơn! I. Khái quát về rối loạn ASPERGER. 1. Khái niệm Rối loạn asperger là một rối loạn phát triển lan tỏa (rối loạn phổ tự kỷ), thuộc dạng nhẹ và có khả năng sinh hoạt cao nhất. Trẻ có những rối loạn phát triển trong các lĩnh vực: xã hội, kỹ năng giao tiếp, cảm xúc và hành vi. Rối loạn Asperger có thể xuất hiện lứa tuổi 2-3 tuổi và có thể sẽ tồn tại suốt cuộc đời của trẻ.  Rối loạn Asperger được ghi nhận vào năm 1944 bởi một bác sĩ Nhi khoa người Áo tên là Hans Asperger. Từ đó, có rất nhiều tác giả đã mô tả rối loạn này, và người ta cũng đã ghi nhận, tỷ lệ mắc khá cao. Nó chiếm tỷ lệ khoảng 20-25/10 000 trẻ, thường gặp nhiều ở trẻ nam. R Asperger được đặc trưng bởi sự thiếu hụt nghiêm trọng các tương tác xã hội, cùng với sự xuất hiện các mẫu hành vi không điển hình, đặc biệt là không có sự chậm phát triển ngôn ngữ và nhận thức. Tuy nhiên, ngôn ngữ của trẻ mắc rối loạn Asperger thường khác biệt với ngôn ngữ của người khoẻ mạnh ở chỗ: Rất thông thái một cách không bình thường, dài dòng. Ví dụ như khi bất cứ ai cho 1 đứa trẻ 3 tuổi kẹo, trẻ trả lời “con không ăn kẹo. Cảm ơn. Kẹo không phải là thứ mà con ưa thích”. Ban đầu, rất nhiều cha mẹ có con mắc rối loạn Asperger nhầm tưởng con mình thông minh đặc biệt. Các nhà khoa học hiện nay sau khi nghiên cứu tiểu sử của Einstein và Newton cũng cho rằng Einstein và Newton có thể mắc rối loạn Asperger.Người ta cũng quan sát thấy những người lớn mắc RL Asperger thương thành công ở các lĩnh vực toán, lý hoặc máy tính  2. Một vài đặc điểm của chứng Asperger - Gần như mọi trẻ bị Asperger đều biết nói và có khả năng học nói khi sống với những trẻ bình thường khác.  Tuy nhiên trong cách diễn tả và phát âm, nhiều cung điệu lên xuống không thích ứng với hoàn cảnh, rối loạn trong cách sử dụng đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất “tôi, con” với đại từ nhân xưng ngôi thứ 2, 3.  - Hội chứng tự kỷ đặc hiệu được phát hiện rất sớm, khi trẻ lên 2-3 tuổi hoặc sớm hơn, thậm chí có thể phát hiện được một vài dấu hiệu báo động vào những tuần lễ đầu tiên sau ngày sinh. Tuy nhiên trẻ Asperger lại chỉ có thể phát hiện sau khi trẻ lên 2 tuổi. Trong rất nhiều trường hợp, kết quả chỉ được xác định một cách dứt điểm và rõ ràng khi trẻ lên 7-8 tuổi. - Trẻ Asperger có trí tuệ trung bình hoặc trên trung bình, một số trẻ đạt mức IQ trên 120 (thông minh) - Trẻ vẫn có ngôn ngữ và có khả năng trao đổi, tiếp xúc. Tuy nhiên lý luận của các trẻ này rườm rà, vòng vo, khó hiểu. Trẻ có thể dùng ngôn ngữ để trao đổi với người khác, bằng những hình ảnh đơn sơ, ngắn gọn. Trẻ không có khả năng chủ động và thể hiện những quan hệ tác động qua lại đòi hỏi nhiều lý luận sáng tạo - Trẻ có xu thế sống cô độc - Những người mắc hội chứng này có sở thích đặc biệt về mặt kỹ thuật và toán học - Có trí nhớ phong phú lạ thường - Khó khăn trong việc tạo các mối quan hệ bạn bè cùng trang lứa. - Thích chơi với những trẻ lớn tuổi hơn. - Khó khăn trong việc hiểu các luật chơi khi chơi với bạn. - Có thể chậm nói - Trẻ có nhiều vốn từ nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp. - Trẻ thường hiểu một câu nói theo đúng một nghĩa đen. - Thường học thuộc lòng nhiều hơn là tìm hiểu ý nghĩa. - Có những câu nói nghe rất ngây thơ. - Đôi khi trẻ thích nói một mình - Thường hay lặp lại một câu hỏi hay một lời nói nào đó… - Khó khăn trong việc sử dụng cử chỉ để diễn đạt (nét mặt, điệu bộ, dáng điệu…) - Có những thói quen và trẻ luôn luôn tuân thủ - Bắt buộc các thành viên trong gia đình phải theo một quy luật nào đó. - Rất nhạy cảm khi bị người khác phê bình. - Có những sở thích rất đặc biệt và thường tập trung say mê vào các sở thích đó. - Chỉ biết đến sở thích của chính mình, ít quan tâm đến những gì xảy ra xung quanh. - Khả năng chú ý rất cao lĩnh vực nào đó như: toán học, đọc sách, nghiên cứu về xe hơi, máy vi tính, đồ điện tử… - Có những cử chỉ rất vụng về và đôi khi trẻ tỏ ra rất bối rối khi có một sự thay đổi nào đó. - Giao tiếp bằng mắt kém: tránh nhìn vào mắt của người khác, thường trẻ chỉ liếc nhìn sau đó nhìn về hướng khác, đôi lúc trẻ có cái nhìn chằm chằm. - Rối loạn cảm nhận của giác quan: trẻ có thể thích thú khi nhìn thấy một hình ảnh, nghe một âm thanh (hoặc rất sợ hãi và phản ứng rất dữ dội với những hình ảnh hoặc âm thanh nào đó). Trẻ có thể thích thú đặc biệt đến một món ăn nào đó hoặc từ chối không ăn. - Thường xuất hiện ở trẻ nam, tuy nhiên cũng có thể xảy ra ở trẻ gái với tỷ lệ mắc bệnh theo giới: cứ 4 trẻ Asperger có 3 trai, 1 gái. Khi đó, những trẻ gái này có khả năng rất cao trong việc học tập và sao chép các kỹ năng xã hội. Với sự chăm sóc dạy dỗ kiên trì và phù hợp sẽ giúp cho đứa trẻ cải thiện dần dần tình trạng bệnh lý và có khả năng có một cuộc sống hữu ích. Tuy nhiên một số trường hợp phải dúng thuốc khi có rối loạn hành vi nhiều, tăng động, tự gây thương tích hoặc động kinh. 3. Nguyên nhân  Hiện nay vẫn chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng gây nên chứng Asperger. Tuy nhiên các nhà nghiên cứu thấy rằng, có sự tác động giữa các yếu tố di truyền và yếu tố môi trường. Có những giả thuyết cho rằng có thể có sự thay đổi nào đó trong quá trình phát triển não bộ của trẻ. Không tìm thấy bằng chứng có liên quan đến các phương pháp giáo dục nuôi dạy trẻ. 4. Chẩn đoán  Chứng Asperger thay đổi rất rộng, các cá thể khác nhau thì có những biểu hiện khác nhau, nên việc chẩn đoán đôi khi gặp nhiều khó khăn. Trẻ Asperger thường được chẩn đoán muộn do biểu hiện triệu chứng không rõ ràng ngay từ nhỏ. Đôi khi khó phân biệt với trẻ phát triển bình thường có vài đặc điểm rối loạn. Phụ huynh của trẻ rối loạn Asperger thường rất tự hào về khả năng đặc biệt của con mình, ít chú ý đến những khiếm khuyết mà trẻ đang mắc phải. Hội chứng này thường được chẩn đoán sau khi trẻ khá lớn và bắt đầu có những khó khăn trong giao tiếp.  Chẩn đoán bệnh thường dựa vào các biểu hiện của trẻ ở nhà, nhà trường và nơi khám bệnh. Trẻ phải được sự thăm khám, quan sát và làm các test chẩn đoán của các nhà chuyên môn. Đặc biệt là phải có thời gian dài theo dõi để có thể đưa ra một chẩn đoán chính xác. Chính vì vậy, khi chúng ta nhận thấy trẻ có những biểu hiện bất thường không giống với những đứa trẻ cùng trang lứa thì cha mẹ nên cho trẻ đến khám tâm lý sớm hơn để trẻ có thể được can thiệp sớm hơn. Điểu này có thể giúp ít nhiều cho chính bản thân trẻ. Giúp trẻ phát huy tốt những khả năng đặc biệt của mình và hạn chế tối đa những khiếm khuyết.  5. Khả năng của trẻ Asperger.  Những đứa trẻ Asperger có những sở thích rất tiêu biểu và độc đáo, không giống với những trẻ tự kỷ điển hình là thích một đồ vật hay một bộ phận của đồ vật (thích bánh xe quay, thích những vật có khả năng xoay tròn, thích xem quảng cáo…). Những trẻ em rối loạn Asperger thường có những sở thích rất đặc biệt về mặt tri thức. Ngay từ trước khi đi học, trẻ có những sở thích rất đặc biệt trong một lĩnh vực nào đó như: toán học, khoa học, vật lý, khả năng đọc sách, khả năng học thuộc lòng bài thơ, một câu chuyện, nghiên cứu về lịch sử, địa lý, phương tiện giao thông, các loại máy móc, đồ điện tử hay khả năng về tin học, khả năng của trẻ rất vượt trội so với những trẻ cùng lứa tuổi khác. Trẻ Asperger có trí nhớ rất phi thường, khả năng tự tìm tòi học hỏi nghiên cứu những lĩnh vực mà trẻ thích thú. Nhiều trẻ sẽ thay đổi sở thích khi lớn lên, nhưng cũng có những trẻ vẫn giữ nguyên một sở thích nào đó cho đến khi tuổi trưởng thành. Nếu trẻ sống trong môi trường được nâng đỡ hoàn toàn và có những biện pháp can thiệp giáo dục phù hợp thì trẻ sẽ học hành rất tốt và hoàn toàn có khả năng trở thành những chuyên gia hàng đầu về những lĩnh vực mà trẻ đặc biệt yêu thích.  Hiện nay vẫn chưa có một phương pháp điều trị hữu hiệu nào. Trẻ Asperger sẽ trưởng thành là người lớn với chứng Asperger. Tuy nhiên việc xác định bệnh là rất cần thiết để có thể có các phương pháp can thiệp tâm lý cũng như các phương pháp giáo dục phù hợp với sự phát triển. Làm sao cho trẻ thích nghi với môi trường sinh hoạt cộng đồng, học tập tốt hơn, cũng như giúp trẻ phát huy được năng lực những của bản thân. II. Tiến trình trợ giúp 1. Hoàn cảnh tiếp nhận thân chủ Được sự hướng dẫn tận tình của cô giáo Nguyễn Huyền Linh, em cùng các bạn sinh viên lớp LCĐ3 - CT3 tiến hành tìm đối tượng cho hoạt động thực hành công tác xã hội cá nhân của mình. Sau 3 ngày tìm kiếm, những gì em thu nhận được chỉ là con số 0 tròn trĩnh. Tình cờ một hôm đang trong tâm trạng chán nản vì không tìm thấy trường hợp đáng chú ý, em lên nhà một người chị kết nghĩa chơi, ở đây em đã tìm thấy cái mình cần. Đối tượng mà em tiếp cận trong đợt thực hành lần này là một cậu bé 7 tuổi, cháu ruột của người chị ấy. Có thể nhờ sự quen biết này mà việc thu thập các thông tin về thân chủ đối với em khá thuận lợi và đầy đủ. 2. Mô tả về thân chủ 2.1. Mô tả về thân chủ Họ và tên: Trần Việt Ph Bí danh: Bi SN: 2003 Giới tính: Nam Quê quán: Phường Ngọc Lâm - Q.Long Biên - Hà Nội Thành phần gia đình: - Bố: Trần Xuân Việt Nghề nghiệp: Kỹ sư xây dựng - Mẹ: Lê Yến Phương Nghề nghiệp: Biên tập viên - Em trai: Trần Nhật Minh Bí danh: Bo SN: 2006 Tiểu sử bản thân: Trần Việt Phương sinh ra trong một gia đình khá giả tại phường Ngọc Lâm - Q.Long Biên - Hà Nội. Từ nhỏ em là một đứa trẻ rất đặc biệt, mọi người vẫn gọi em là thần đồng. Lúc mới 6 tháng tuổi em đã bập bẹ nói, từ đầu tiên mà em thốt ra không phải là bố hay mẹ mà là Dì. Bởi theo mẹ em thì từ lúc sinh ra Dì của bé thường quan tâm và hay chơi với bé trong khi bố mẹ bận bịu làm ăn. 1 tuổi rưỡi em đã có thể phân biệt các số đếm và đọc được bảng chữ cái. 2 tuổi em đã đọc và viết thành thạo. 3 tuổi em đã sử dụng máy vi tính và đến 5 tuổi em có thể cài đặt lại một số phần mềm nếu được bố mẹ hướng dẫn hoặc nhìn thấy ai đó thao tác dù chỉ một lần. Mặt khác, Dì em còn bảo em có một trí nhớ rất tốt, đó là chỉ cần đọc số điện thoại của một người nào đó, 1 tháng sau em vẫn có thể đọc lại khi được hỏi cho dù trong thời gian đó không ai nhắc đến số điện thoại hay thông tin gì liên quan. 6 tuổi em là học sinh trường tiểu học, giỏi môn Toán, tập đọc, riêng môn Mỹ thuật và chính tả chỉ đạt điểm trung bình. Lúc 2 tuổi, do điều kiện làm ăn không được thuận lợi, bố mẹ em cho em về quê ngoại (Diễn Châu - Nghệ An) sống và học mẫu giáo trong đó đến khi bắt đầu sang lớp 1 thì đưa ra Hà Nội. Mặc dù có một trí thông minh vượt trội nhưng bố mẹ em không khỏi lo lắng khi ngày càng nhận thấy con mình có những biểu hiện khác thường: bắt đầu từ lúc lên 2 tuổi thỉnh thoảng em không chịu trả lời khi bố mẹ hay ai đó gọi, ngoại trừ ông ngoại và Dì, lúc đầu mẹ em rất bực tức nên hay mắng em. Ở quê sống cùng ông ngoại em không bao giờ khóc đòi mẹ hay bố (em rất mến ông ngoại và thường chơi với chỉ mình ông, khi em về lại Hà Nội em luôn gọi điện và đòi ông ra sống cùng nhưng vì điều kiện nên thỉnh thoảng ông chỉ ra thăm cháu), và rất sợ khi đến lớp học mẫu giáo. Thêm vào đó, em vẫn thường nói huyên thuyên một mình về vấn đề gì đó mà em tự nghĩ ra; hay viết linh tinh một câu nói của em. Bi là một đứa trẻ rất tình cảm nhưng em không biết thể hiện tình cảm đó, đặc biệt, khi nói em không có âm điệu (dù là diến tả cảm xúc vui, buồn hay giận dỗi…em đều nói cùng một cường độ mạnh, nhanh, to và kéo dài), đôi khi rất dài dòng và kỳ lạ và nếu để ý kỹ thì mới phát hiện ra rằng em đang nói trong cùng một câu nhưng hai vấn đề khác nhau, rất khó tách bạch để hiểu. Chẳng hạn, lúc em 6 tuổi, một hôm tỉnh dậy không thấy có bố mẹ và em trai trong nhà (chỉ có bà ngoại) em đã đứng yên như tượng một lúc rất lâu rồi hỏi: - Có phải cháu đã đi lạc rồi không? - Không! Cháu vẫn đang ở nhà mà! - Không! bị lạc rồi, giờ không tìm thấy đường về nhà, thế là từ nay sẽ đi lang thang.. Khi được đưa về Hà Nội học, em hầu như không tiếp xúc với bạn bè, đến lớp ít khi phát biểu và chỉ ngồi học nghiêm túc các môn mà em thích, thời gian còn lại em thường làm những việc rất khó hiểu và kỳ quặc như: nói chuyện một mình hoặc với một đồ vật gì đó, viết vẽ linh tinh...Thầy cô rất lo lắng và thường thông báo cho gia đình nếu em có biểu hiện gì đó không bình thường, các bạn trong lớp thấy Ph kỳ quặc nên dần dần không đến gần để chơi với em bởi nhiều lần Ph không có phản ứng gì khi các bạn hỏi hoặc rủ chơi gì đó.. Bố mẹ em cũng chia sẻ: trong nhà cháu đi lại rất nhiều, chạy loạn xạ cả lên, nhiều lúc như thể có việc gì gấp gáp lắm, hỏi thì không nói hoặc nói rất huyên thuyên, chẳng đâu vào đâu cả. 2.2 Các kỹ năng được sử dụng trong quá trình thu thập thông tin về thân chủ - Thu thập thông tin: Trên cơ sở sự giới thiệu của người quen, em đã tiến hành thu thập các thông tin có liên quan đến thân chủ (Ph). Nguồn thông tin chủ yếu mà em thu thập được là từ người Dì của Ph, mẹ Ph và một số người họ hàng thân thích. - Quan sát: Đây là một trong những kỹ năng được sử dụng nhiều và rất hiệu quả. Kỹ năng này được sử dụng lần đầu khi em gặp Ph tại nhà Dì của Ph ở Kim Mã, nhờ vậy em đã có được những bằng chứng xác thực, những thông tin xác thực về tình trạng bệnh của thân chủ. Kỹ năng này con được sử dụng nhiều khi em tiến hành vãng gia thân chủ và khi cùng Ph thực hiện một số hoạt động trị liệu. - Vãng gia: Sau khi có được những thông tin cơ bản về Ph, được sự đồng ý của gia đình Ph (khá thuận lợi vì là chỗ quen biết với gia đình nên việc tới chơi, thăm hỏi...là một việc rất tự nhiên), em đã tiến hành vãng gia thân chủ, qua đó càng hiểu rõ hơn về môi trường sống hiện tại cũng như cuộc sống thường ngày của Ph. - Kỹ năng đặt câu hỏi: Có thể nói đây là kỹ năng luôn luôn thường trực và không thể thiếu khi muốn thu thập thông tin nào đó. Với kỹ năng sử dụng những câu hỏi đóng, mở, kết hợp, em đã có được các thông tin cần thiết về thân chủ và một số thông tin có liên quan như: tâm trạng của các thành viên trong gia đình, những mong muốn, hy vọng cũng như những nổ lực mà gia đình đã làm nhằm cải thiện tình trạng cho Ph, kết quả đạt được và cả những khó khăn gặp phải. - Kỹ năng tạo lập mối quan hệ: Đây là một trong những kỹ năng được sử dụng xuyên suốt trong quá trình hỗ trợ thân chủ. Qua cử chỉ, thái độ, lời nói, ánh mắt...tất cả đều thể hiện sự tôn trọng và mong muốn được giúp đỡ Ph dù kết quả chỉ là một sự cải thiện nhỏ nhất cho em. Ngoài các kỹ năng trên, em đã sử dụng nhiều kỹ năng khác kết hợp vào để có thể có được những thông tin cần thiết, cụ thể và xác thực nhất. Qua đó có cái nhìn cụ thể hơn về vấn đề thân chủ em đang gặp phải. 3. Vấn đề thân chủ đang gặp phải Trên cơ sở những thông tin đã thu thập được, em tiến hành xác định vấn đề mà Ph đang gặp phải thông qua các công cụ sau: 3.1 Sơ đồ phả hệ Dì Ông Bo Bi Mẹ Bố Chú thích: Quan hệ thân thiết Nam Quan hệ một chiều Quan hệ hai chiều Nữ Không quan hệ Trong sơ đồ phả hệ trên ta thấy Ph (thường được gọi là cu Bi) nhận được sự quan tâm của rất nhiều thành viên, nhưng em không đáp lại những tình cảm đó, ngay cả bố và mẹ. Hầu như em chỉ đáp lại tình cảm của ông ngoại, cậu em trai 3 tuổi và người Dì của em. Sự thu mình lại của Bi không phải do em bị đối xử lạnh nhạt, không được quan tâm hay do bị đánh đập mà vì em mắc một chứng bệnh hiện nay khá phổ biến là hội chứng trẻ tự kỷ. Với nhiều mức độ biểu hiện khác nhau, trong đó Bi thuộc mức độ trung bình - asperger. Ở mức độ này, các em có trí thông minh bình thường hoặc trên mức bình thường nhưng thiếu những kỹ năng giao tiếp bằng lời, khó chia sẻ, hòa nhập với bạn bè và thường có biểu hiện bên ngoài vụng về, kỳ cục. 3.2 Cây vấn đề Hạn chế về khả năng giao tiếp Môi trường học tập mới Rối loạn asperger Do có vấn đề về gen Mới chuyển từ quê ra Bố mẹ muốn cho con có điều kiện giáo dục và chữa bệnh tốt nhất Cấu trúc chức năng ở các vùng chuyên biệt của não bộ có sự khác biệt Vấn đề của thân chủ mang tính chất bệnh lý hơn là sự tác động của những nguyên nhân khách quan. Hiện tại chưa có phương pháp nào có thể điều trị hoàn toàn và các phương pháp điều trị đều tập trung vào những nổ lực thay đổi dù chỉ là rất ít cho các em. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong trường hợp này chủ yếu là nối kết gia đình với các nguồn lực để giúp em cải thiện được tình trạng của mình; tổ chức một số hoạt động để cải thiện phần nào tinh trạng của em. 3.3 Sơ đồ sinh thái Quê ngoại Nhân viên xã hội Trường học Hội gia đình có trẻ tự kỷ Cơ sở y tế Mẹ Bi Gia đình cu Bi Với tình trạng của Bi, môi trường sinh thái quanh em gồm có cơ sở y tế, trường học, quê ngoại, hội gia đình có trẻ tự kỷ ở Hà Nội và nhân viên xã hội. Đây là những nguồn lực cần được huy động nhất trong quá trình can thiệp hỗ trợ em, bởi với trẻ tự kỷ nên để em tập làm quen dần và kết thân trong phạm vi vừa đủ, tránh để các em sợ hãi và thu mình lại hơn. 3.4 Phân tích điểm mạnh, điểm yếu Ph (Bi) Bố, mẹ Ông ngoại Dì Em trai Môi trường xung quanh Điểm mạnh - Rất thông minh, trí nhớ vượt trội - Thân với ông ngoại, Dì và em trai - Có nghề, thu nhập cao - Gia đình không mâu thuẫn - Thương con - Thương cháu - Thương cháu - Sống gần cháu - Kinh tế ổn định - Thích chơi với anh - Hàng xóm tốt - Thầy cô quý mến Điểm yếu - Ít giao tiếp với người lạ - Hạn chế trong cách diễn đạt ngôn ngữ - Không kiểm soát, không ý thức được những việc mình đang làm - Chỉ quan tâm tới sở thích bản thân - Thiếu thời gian chăm sóc con - Sống ở quê, xa nơi Ph đang sống - Có con nhỏ nên không thường xuyên chơi với em như trước - Còn nhỏ - Môi trường mới, hoàn toàn lạ lẫm với em - Chưa có sự can thiệp, hỗ trợ nào từ phía xã hội Qua bảng phân tích điểm mạnh, điểm yếu trên có thể thấy các nguồn lực hỗ trợ trong tiến trình giúp đỡ Ph là bố mẹ, ông ngoại, dì, thầy cô và một số cơ quan, tổ chức có thể huy động trong cộng đồng. 3.5 Xác định vấn đề ưu tiên Trên cơ sở các thông tin thu thập được về Ph, có thể thấy em đang gặp rất nhiều vấn đề nhưng các vấn đề đó đều liên quan đến căn bệnh mà em đang gặp phải đó là một trong những rối loạn tự kỷ - bệnh asperger. Với những rối loạn về chức năng giao tiếp, hạn chế trong việc tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trong cách sử dụng ngôn từ: ngôn ngữ không thích hợp với vấn đề hiện tại, nói lan man,không có trọng âm….Vì vậy với trường hợp của Ph, em xác xđịnh vấn đề ưu tiên trong tiến trình can thiệp này là cải thiện và tăng cường khả năng giao tiếp cho thân chủ. 4. Kế hoạch trợ
Luận văn liên quan