Báo cáo Trọng yếu và qui trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán tài chính

Trong những năm vừa qua, song hành cùng sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thị trường là sự ra đời và phát triển ngày càng lớn mạnh của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Chính sự phát triển của các doanh nghiệp này là động lực khiến cho ngành kiểm toán nói chung và kiểm toán độc lập nói riêng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế. Nhu cầu của người sử dụng báo cáo kiểm toán luôn ở mức lý tưởng, còn khả năng đáp ứng của kiểm toán viên thì bị giới hạn bởi nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chi phối của yếu tố thời gian và chi phí. Nói điều này không có nghĩa là kiểm toán viên có thể lấy đây làm nguyên cớ để thực hiện các cuộc kiểm toán hời hợt, kém chất lượng mà ngược lại người kiểm toán phải thực hiện các thủ tục kiểm toán sao cho không những đảm bảo mà còn phải ngày càng nâng cao chất lượng cuộc kiểm toán. Đề tài này sẽ gồm có ba phần chính sau: Phần 1: Lý luận chung về trọng yếu trong kiểm toán và qui trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính. Phần 2: Thực trạng về đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam. Phần 3: Nhận xét và các giải pháp về việc đánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập việt nam thực hiên.

doc38 trang | Chia sẻ: dansaran | Ngày: 17/12/2012 | Lượt xem: 5244 | Lượt tải: 22download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Báo cáo Trọng yếu và qui trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán tài chính, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
MỤC LỤC DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BẢNG BIỂU…………………………………...3 LỜI MỞ ĐẦU………………………………………………………………4 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN VÀ QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH…………………………………………...5 Lý luận chung về trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính………5 Khái niệm trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính……………...5 Các tiêu chuẩn đánh giá tính trọng yếu trong kiểm toán BCTC……...7 Rủi ro kiểm toán và mối quan hệ giữa trọng yếu và rủi ro kiểm toán trong kiểm toán BCTC………………………………………………14 Quy trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính….18 Ước lượng ban đầu về tính trọng yếu……………………………….19 Phân bổ ước lượng ban đầu về trọng yếu cho các khoản mục……....21 Ước lượng tổng số sai sót trong khoản mục………………………...23 Ước tính sai số kết hợp của toàn bộ BCTC………………………....23 So sánh sai số tổng hợp ước tính với ước lượng ban đầu (hoặc đã điều chỉnh) về tính trọng yếu……………………………………………..23 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN BCTC CỦA CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP TẠI VIỆT NAM…………………………………………………………..25 2.1 Thực trạng đánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC của một số công ty kiểm toán độc lập tại việt nam………………………………………….25 2.1.1 Ước lượng ban đầu về mức trọng yếu………………………………..25 2.1.2 Phân bổ ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho các khoản mục trên BCTC……………………………………………………………………....26 2.1.3 Ước tính tổng số sai sót trên từng khoản mục ………………………28 2.1.4 Ước tính tổng số sai phạm trên toàn bộ BCTC………………………30 2.1.5 So sánh sai số tổng hợp ước tính với ước lượng ban đầu ( hoặc đã điều chỉnh) về tính trọng yếu …………………………………………………...30 2.2 Thực trạng chung về việc đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty kiểm toán độc lập tại việt nam………………...31 CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ CÁC GIẢI PHÁP VỀ VIỆC ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN BCTC DO CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP VIỆT NAM THỰC HIỆN…………………...33 3.1 Nhận xét về việc dánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập việt nam thực hiện……………………………33 3.1.1 Những kết quả đạt được …………………………………………….33 3.1.2 Những điểm còn tồn tại ……………………………………………...34 3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập việt nam thực hiện…35 KẾT LUẬN………………………………………………………………..37 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………...38 DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BẢNG BIỂU Sơ đồ 1.1 : Các bước trong qui trình đánh giá trọng yếu Bảng 1.1 : Chỉ đạo chung về quy mô trọng yếu Công ty Hillsburg Hardware Bảng 2.1 : Bảng tính mức trọng yếu của AASC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCTC : Báo cáo tài chính KTV : Kiểm toán viên KT : Kiểm toán LỜI MỞ ĐẦU Trong những năm vừa qua, song hành cùng sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thị trường là sự ra đời và phát triển ngày càng lớn mạnh của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Chính sự phát triển của các doanh nghiệp này là động lực khiến cho ngành kiểm toán nói chung và kiểm toán độc lập nói riêng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế. Nhu cầu của người sử dụng báo cáo kiểm toán luôn ở mức lý tưởng, còn khả năng đáp ứng của kiểm toán viên thì bị giới hạn bởi nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chi phối của yếu tố thời gian và chi phí. Nói điều này không có nghĩa là kiểm toán viên có thể lấy đây làm nguyên cớ để thực hiện các cuộc kiểm toán hời hợt, kém chất lượng mà ngược lại người kiểm toán phải thực hiện các thủ tục kiểm toán sao cho không những đảm bảo mà còn phải ngày càng nâng cao chất lượng cuộc kiểm toán. Do báo cáo kiểm toán chỉ có thể chứng nhận là BCTC “Trung thực và hợp lý trên mọi khía cạnh trọng yếu” nên bản thân những người kiểm toán viên cũng phải có một “cột mốc” đo lường mức độ sai lệch thế nào gọi là chấp nhận được để từ đó tiến hành cuộc kiểm toán sao cho đảm bảo báo cáo tài chính không còn có sai lệch trọng yếu. Mức sai lệch có thể chấp nhận đó là mức trọng yếu. Đối với người kiểm toán mức trọng yếu như kim chỉ nam giúp họ lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện các thủ tục kiểm toán phù hợp và từ đó đưa ra ý kiến kiểm toán thích hợp mà vẫn đảm bảo được tính hữu hiệu và hiệu quả của cuộc kiểm toán. Chính vì lẽ đó, em đã chọn đề tài “Trọng yếu và qui trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC”. với mong muốn được tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này Đề tài này sẽ gồm có ba phần chính sau: Phần 1: Lý luận chung về trọng yếu trong kiểm toán và qui trình đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính. Phần 2: Thực trạng về đánh giá trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam. Phần 3: Nhận xét và các giải pháp về việc đánh giá trọng yếu trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập việt nam thực hiên. Trong quá trình nghiên cứu được sự giúp đỡ tận tình của cô giáo Th.s Nguyễn Thị Lan Anh đã giúp em hoàn thành đề án này. Em xin chân thành cảm ơn cô giáo. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN VÀ QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.1 Lý luận chung về trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính Khái niệm trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính Theo Từ điển tiếng Việt, “Trọng yếu là một tính từ để chỉ sự quan trọng thiết yếu. Một sự vật hay một địa danh được đi kèm với trọng yếu đều mang ý nghĩa quan trọng”. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, trọng yếu lại mang một ý nghĩa cụ thể riêng. Từ điển thuật ngữ kế toán - kiểm toán Anh -Việt ghi: “Trọng yếu là một phạm trù dùng để chỉ vai trò then chốt của các thông tin mà nếu bỏ qua hoặc hiểu sai nó có thể gây ảnh hưởng đối với quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính. Tính trọng yếu thường được xem xét cả về mặt định tính và định lượng của sai phạm”. Khái niệm này đã chỉ ra quá trình đánh giá tính trọng yếu cần phải được xem xét toàn diện trên cả “mặt định lượng và định tính của sai phạm”, tức là xem xét cả về quy mô và bản chất của sai phạm đó. Trong văn bản chỉ đạo kiểm toán quốc tế số 25 (IAG 25) về trọng yếu và rủi ro trong kiểm toán có nêu: “trọng yếu là khái niệm về tầm cỡ và bản chất của sai phạm (kể cả bỏ sót) của thông tin tài chính hoặc đơn lẻ hoặc từng nhóm mà trong bối cảnh cụ thể nếu dựa vào các thông tin này để xét đoán thì sẽ không chính xác hoặc rút ra kết luận sai lầm”. Trong kế toán, “trọng yếu” là một trong mười hai nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận. Nguyên tắc này chỉ rõ: “trong quá trình xem xét, đánh giá BCTC nên chỉ chú trọng đến những vấn đề mang tính trọng yếu, quyết định bản chất và nội dung của sự vật, không quan tâm tới các yếu tố có ít tác dụng trong báo cáo tài chính”. Cách tiếp cận của nguyên tắc này đã cho thấy bản chất của trọng yếu. Khi thông tin quyết định “bản chất và nội dung của sự vật” thay đổi thì “bản chất và nội dung của sự vật” đó sẽ thay đổi, do vậy quyết định của người sử dụng thông tin cũng thay đổi. Như vậy, nhìn chung trọng yếu xét trong mối quan hệ với nội dung kiểm toán có thể hiểu là khái niệm chung chỉ tầm cỡ và tính hệ trọng của phần nội dung cơ bản của kiểm toán có ảnh hưởng tới tính đúng đắn của việc nhận thức, đánh giá đối tượng kiểm toán và việc sử dụng thông tin đá đánh giá đó để ra quyết định quản lí. Trên góc độ của người sử dụng thông tin, nói một cách đơn giản, một thông tin quan trọng và cần phải trình bày nếu có khả năng ảnh hưởng tới quyết định của người sử dụng Các tiêu chuẩn đánh giá tính trọng yếu trong kiểm toán BCTC Tính trọng yếu biểu hiện qua quy mô của các khoản mục Quy mô của một sai phạm trên khoản mục, nghiệp vụ là một nhân tố quan trọng để xác định tính trọng yếu của sai sót.Tuy nhiên, trong kiểm toán khó có thể ấn định con số cụ thể về tầm cỡ cho những điểm cốt yếu của nội dung kiểm toán, đặc biệt khi có yếu tố tiềm ẩn. Vì vậy, ranh giới của quy mô khác nhau của đối tượng kiểm toán được xét chủ yếu trong quan hệ với mức độ ảnh hưởng của các khoản mục, các nghiệp vụ đến kết luận kiểm toán từ đó tới việc ra quyết định của người sử dụng thông tin đã được kiểm toán. Quy mô của tính trọng yếu được xem xét trên hai góc độ: quy mô tuyệt đối và quy mô tương đối. Quy mô tuyệt đối là một con số tuyệt đối thể hiện mức quan trọng mà không cần nhắc thêm bất kỳ một yếu tố nào khác. Tuy nhiên, trên thực tế một quy mô tuyệt đối không phải là một con số trọng yếu đối với tất cả các khách hàng kiểm toán. Nó có thể là trọng yếu đối với các doanh nghiệp này nhưng sẽ không thể coi chắc chắn là trọng yếu nếu như xét đối với doanh nghiệp khác. Do đó trọng yếu là một khái niệm tương đối hơn là một khái niệm tuyệt đối. Quy mô tương đối là mối quan hệ tương quan giữa đối tượng cần đánh giá với một số gốc. Số gốc thường khác nhau đối với mỗi tình huống. Chẳng hạn, với báo cáo kết quả kinh doanh, số gốc có thể là doanh thu, thu nhập thuần hoặc bình quân thu nhập của mấy năm gần đây. Hoặc với bảng cân đối kế toán, số gốc có thể là tài sản ngắn hạn hoặc tổng tài sản. Thông thường , chỉ tiêu thu nhập thuần là chỉ tiêu được người sử dụng BCTC quan tâm nhất. Do vậy, các KTV thường sử dụng số gốc là thu nhập thuần. Tuy nhiên, việc sử dụng số gốc là thu nhập thuần sẽ không hiệu quả nếu như khách hàng kiểm toán kinh doanh bị hoà vốn hoặc thua lỗ tại năm kiểm toán. Khi đó, kiểm toán viên có thể thay số gốc bằng chỉ tiêu khác như doanh thu, bình quân thu nhập mấy năm gần đây. Ngoài ra, khi xem xét về quy mô của tính trọng yếu, kiểm toán viên cần phải chú ý không chỉ quy mô tuyệt đối hay quy mô tương đối mà còn phải cân nhắc cả sự ảnh hưởng luỹ kế của đối tượng xem xét. Theo đoạn 07, chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 320 về “tính trọng yếu trong kiểm toán”: “KTV cần xem xét tới khả năng có nhiều sai sót là tương đối nhỏ nhưng tổng hợp lại có ảnh hưởng trọng yếu đến BCTC, như: một sai sót trong thủ tục hạch toán cuối tháng có thể trở thành một sai sót trọng yếu nếu như sai sót đó cứ tiếp tục tái diễn vào mỗi tháng”. Có nhiều sai phạm khi xem xét chúng một cách cô lập thì chúng không đủ trọng yếu do quy mô nhỏ. Song nếu KTV cộng dồn tất cả những sai phạm sẽ phát hiện thấy sự liên quan và tính hệ thống của sai phạm và khi đó phát hiện tính trọng yếu của chúng. Khi xác định tính trọng yếu trên phương diện quy mô của khoản mục, nghiệp vụ, để đạt được hiệu quả cao nhất KTV cần quán triệt các nguyên tắc cơ bản sau: Thứ nhất, quy mô trọng yếu phải được xác định. Tuỳ đối tượng cụ thể (các bảng BCTC hay toàn bộ hệ thống kế toán hay thực trạng tài chính nói chung) và khách thể kiểm toán (đơn vị kinh doanh công nghiệp, nông nghiệp, xây lắp, thương mại, sự nghiệp…) và cần có sự am hiểu về tài chính kế toán của khách thể kiểm toán. Thứ hai, quy mô của các khoản mục, nghiệp vụ không chỉ xét về quy mô bằng con số tuyệt đối mà phải trong tương quan với toàn bộ đối tượng kiểm toán. Về định lượng đó là những tỉ lệ của các khoản mục, nghiệp vụ so với một cơ sở để tính toán như tổng số tài sản, tổng doanh thu, lợi tức chưa tính thuế… tuỳ quan hệ cụ thể với đối tượng cụ thể của kiểm toán có thể tính riêng biệt hay cộng dồn các nghiệp vụ, các khoản mục cụ thể hay những sai sót có liên quan. Thứ ba, quy mô trọng yếu còn tuỳ thuộc vào từng cuộc kiểm toán có đối tượng và mục tiêu khác nhau, chẳng hạn, kiểm toán tài chính hay kiểm toán hiệu quả với chức năng xác minh hay tư vấn… chẳng hạn, đối với mục tiêu quyền và nghĩa vụ, KTV luôn xác định một sự sai phạm không quá lớn của khách hàng trong việc kê khai và nộp thuế cho Nhà nước là trọng yếu. ngoài ra cần có sự am hiểu về tài chính kế toán của khách thể kiểm toán, các quy định của pháp luật… Như vậy, quy mô hay tầm cỡ của trọng yếu phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau. Mặc dù không có một chuẩn mực chung nào quy định về qui mô trọng yếu, nhưng thông thường các hãng kiểm toán quy định qui mô trọng yếu trong chính sách của mình. Ví dụ như quy định về quy mô trọng yếu theo đường lối chung của công ty Hillsburg Hardware như sau: Bảng 1.1: Chỉ đạo chung về quy mô trọng yếu Công ty Hillsburg Hardware Đối tượng kiểm toán  Chắc chắn không trọng yếu  Có thể trọng yếu  Chắc chắn trọng yếu   Bảng cân đối kế toán  SP <10% TTS  10% tts < sp < 15% TTS  SP >15% TTS   Báo cáo kqkd  SP <5% LTT  5% ltt < sp < 10% LTT  SP > 10% LTT   Hàng tồn kho  SP <2% HTK  2% HTK < sp < 3% HTK  SP > 3 % HTK   Trong đó: SP– sai phạm TTS - tổng tài sản LTT – lãi trước thuế HTK – hàng tồn kho Trong đó, đối với bảng cân đối kế toán, các sai phạm ở dưới mức tối thiếu là 10% tổng thì được coi là chắc chắn không trọng yếu, các sai phạm lớn hơn mức tối đa là 15% tổng tài sản thì được coi là chắc chắc trọng yếu. Còn các sai phạm nằm trong khoảng 10% đến 15% tổng tài sản được coi là có thể trọng yếu. Tổng số sai sót với báo cáo kết quả kinh doanh và hàng tồn kho cũng được xem xét tương tự. Khi đánh giá về trọng yếu, KTV không chỉ quan tâm đến quy mô mà còn phải xem xét về bản chất của các khoản mục, nghiệp vụ để đưa ra những quyết định đúng đắn nhất. 1.1.2.2. Tính trọng yếu biểu hiện qua bản chất của khoản mục, nghiệp vụ Khái niệm trọng yếu gắn liền với tính hệ trọng của vấn đề xem xét. Theo nguyên tắc kiểm toán quốc tế số 25, mục 07 quy định: “KTV xem lại cả về mặt định tính và định lượng những sai sót mà mình quan tâm. Vì xét về định tính, các sai phạm có thể làm nảy sinh các vấn đề liên quan khác. KTV cần đề phòng các sai phạm dù nhỏ nhưng có tính dây chuyền, ảnh hưởng nghiêm trọng đến BCTC. Ví dụ một khoản thanh toán không hợp pháp của một khoản mục tương đối quan trọng có thể coi là một sai lầm nghiêm trọng nếu sai phạm này có tính dây chuyền dẫn đến các sai phạm về công nợ, lỗ, tài sản và doanh thu. Một ví dụ khác về sai phạm mang tính định tính: sự mô tả không đúng đắn, không xác đáng về chế độ kế toán có thể dẫn đến việc những người sử dụng thông tin tài chính hiểu sai về bản chất của vấn đề” Như vậy, việc xác định tính trọng yếu chỉ mang lại hiệu quả khi KTV căn cứ vào đặc điểm, đặc thù của doanh nghiệp, bản chất của các khoản mục, nghiệp vụ. Khái niệm trọng yếu gắn liền với tính hệ trọng của vấn đề xem xét. Đánh giá tính trọng yếu trong mối quan hệ với bản chất của các khoản mục, nghiệp vụ thường xảy ra hai trường hợp: Thứ nhất, các khoản mục, nghiệp vụ chứa đựng khả năng gian lận cao: Với cùng một quy mô tiền tệ, gian lận thường được chú trọng hơn sai sót bởi gian lận thường làm người ta nghĩ đến tính trung thực và độ tin cậy của Ban giám đốc và những người có liên quan. Do đó, hành vi gian lận nào cũng được coi là trọng yếu bất kể quy mô của nó là bao nhiêu. Các khoản mục, nghiệp vụ có gian lận hoặc chứa đựng khả năng gian lận thường bao gồm: - Các nghiệp vụ đấu thầu và giao thầu, giao dịch không hợp pháp. Các giao dịch không hợp pháp luôn bị pháp luật ngăn cấm.Trong thực tế, các nghiệp vụ đấu thầu và giao thầu thường xuyên có gian lận vì có sự móc ngoặc giữa chủ đầu tư hoặc cơ quan chỉ định thầu với bên nhận thầu nhằm thu lợi bất chính, do đó sự gian lận này phải luôn được chú ý xem xét trong quá trình kiểm toán, đặc biệt là kiểm toán công trình xây dựng cơ bản. - Các nghiệp vụ về thanh lý tài sản. Nghiệp vụ này sẽ xảy ra gian lận khi công ty có chính sách bán ưu đãi tài sản thanh lý cho một số đối tượng, thường là các nhân viên trong công ty. Khi đó thường xảy ra sự gian lận về tình trạng và giá trị còn lại của máy móc, thiết bị … nhằm định giá thanh lý thấp, công ty bị thiệt hại còn các đối tượng được mua ưu đãi sẽ hưởng lợi. - Các nghiệp vụ về tiền mặt. Tiền mặt là loại tài sản có tính thanh khoản cao nhất nhưng cũng dễ dàng xảy ra gian lận nhất. Quá trình gian lận đối với các nghiệp vụ tiền mặt phát sinh từ khâu lập chứng từ cho đến khâu thanh toán. Vì vậy quản lý tốt tiền mặt là một vấn đề khó khăn. - Các nghiệp vụ mua bán và thanh toán. Có thể khẳng định đây là loại nghiệp vụ thường xuyên phát sinh các gian lận nghiêm trọng như mua bán khống những vẫn hợp lý hoá chứng từ, thoả thuận ngầm giữa bộ phận thu mua với nhà cung cấp để hưởng lợi cá nhân … - Các nghiệp vụ bất thường. Mặc dù không phát sinh thường xuyên nhưng khả năng gian lận tiềm ẩn của các nghiệp vụ này luôn ở mức cao. Vì vậy, KTV luôn phải chú ý tác động của các nghiệp vụ này đến BCTC khi nó phát sinh. - Các nghiệp vụ phân chia quyền lợi. Khoản mục lợi nhuận luôn chứa đựng khả năng gian lận cao và bất kỳ sai sót đối với khoản mục này cũng được xác định là nghiêm trọng. Trong quá trình phân chia lợi nhuận, các cá nhân luôn có xu hướng thu lợi nhiều hơn cho mình, vì vậy KTV cần căn cứ vào cơ sở phân chia lợi nhuận để tìm ra các gian lận. - Các nghiệp vụ cố ý bỏ ngoài sổ sách. Bản thân hành vi cố ý bỏ ngoài sổ sách đã là biểu hiện của sự gian lận nghiêm trọng. Chẳng hạn khi một nghiệp vụ bán hàng cố ý không được ghi nhận thì khả năng doanh thu của lượng hàng bán đó đã bị tham ô rất dễ xảy ra. - Các nghiệp vụ xảy ra vào cuối kỳ kế toán hoặc thuộc loại nghiệp vụ mới phát sinh. Thời gian chuyển giao giữa niên độ kế toán mới và niên độ kế toán cũ thường xảy ra gian lận vì kế toán thường thực hiện bút toán điều chỉnh cho phù hợp với kế hoạch mà công ty đã đặt ra. Khi đó sẽ xảy ra trường hợp các nghiệp vụ phát sinh cuối năm nay nhưng được ghi nhận vào năm sau và các nghiệp vụ phát sinh đầu năm sau nhưng cố ý ghi nhận vào năm nay… - Các khoản mục có sửa chữa. Trong kế toán, việc sửa chữa các sai sót phải tuân theo những quy tắc nhất định. Mặc dù vậy, ktv vẫn phải luôn nghi ngờ thích đáng về lý do của hành vi sửa chữa. Bởi vì, chứng từ khoản mục có sửa chữa rất có thể là hành vi gian lận của kế toán hoặc sự chỉ đạo từ phía Ban giám đốc cho kế toán mà không có những căn cứ hợp lý. Thứ hai, các nghiệp vụ thường xảy ra các sai sót hệ trọng, bao gồm: - Các khoản muc, nghiệp vụ có sai sót ở quy mô lớn hoặc có chênh lệch lớn so với kỳ trước hoặc với các căn cứ đối chiếu (dự toán, kế hoạch …). Để phát hiện các sai sót này đòi hỏi kết quả kỳ trước hoặc các căn cứ đối chiếu phải được xác định một cách hợp lý, chuẩn xác. - Các nghiệp vụ vi phạm nguyên tắc kế toán và pháp lý nói chung. Tuy nhiên sự vi phạm này phải xuất phát từ nguyên nhân không do lỗi cố ý. Nếu vi phạm bắt nguồn từ việc cố ý thì hành động đó phải bị coi là gian lận chứ không phải là sai sót và mức độ ảnh hưởng của nó sẽ nghiêm trọng hơn. - Các khoản mục, nghiệp vụ có sai sót lặp lại nhiều lần. Ví dụ, khoản mục doanh thu là khoản mục thường hay xảy ra sai sót về thời điểm ghi nhận doanh thu. Đặc biệt nếu doanh thu của hàng xuất khẩu thì việc sai sót trong thời điểm ghi nhân doanh thu sẽ tạo ra các khoản chênh lệch khi qui đổi ra vnđ vì tỷ giá ngoại tệ luôn thay đổi. Qui mô của các sai sót này có thể không đủ lớn nhưng do lặp lại nhiều lần nên ảnh hưởng cộng dồn hay luỹ kế của nó phải được đánh giá là nghiêm trọng. - Các khoản mục, nghiệp vụ có ảnh hưởng trọng yếu đến kỳ sau. Khoản mục chi phí trả trước dài hạn là một ví dụ điển hình cho trường hợp này. Nếu có sai sót trong việc ghi nhận giá trị của khoản mục này thì quá trình phân bổ chi phí không những chỉ ảnh hưởng tới kỳ kinh doanh hiện tại mà còn ảnh hưởng đến các kỳ kinh doanh tiếp theo. - Các khoản mục, nghiệp vụ là đầu mối hoặc hậu quả liên quan đến nhiều khoản mục, nghiệp vụ khác. Khi có sai sót xảy ra ở các khoản mục đầu mối này sẽ gây ra phản ứng dây chuyền dẫn đến sai sót ở các khoản mục khác, vì vậy sai sót đó phải bị đánh giá là trọng yếu. Chẳng hạn nếu có sai sót ở khoản mục chi phí sản xuất sẽ dẫn đến sai sót ở khoản mục hàng tồn kho, khoản mục giá vốn hàng bán và từ đó dẫn đến sai sót ở khoản mục lợi nhuận. Mặt khác, các sai sót ở khoản mục lợi nhuận thường bị đánh giá là nghiêm trọng vì nó liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với nhà nước. Do đó, sai sót ở khoản mục chi phí sản xuất được xác định là trọng yếu. Như vậy để đánh giá toàn diện tính trọng yếu, KTV phải xem xét trên cả mặt định tính và định lượng. Về nguyên tắc, KTV không được bỏ sót khoản mục, nghiệp vụ nào. Tuy nhiên, KTV vẫn có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các khoản mục có sai sót hệ trọng hay khoản mục chứa đựng khả năng gian l
Luận văn liên quan