Đề tài Kỹ thuật trồng hoa Phong Lan

Trong nhöõng naêm gaàn ñaây vôùi chính saùch môûroäng ñaàu tö veà moïi maët cuûa Nhaø nöôùc, ñôøi soáng vaät chaát vaø tinh thaàn cuûa ngöôøi daân ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän vaø naâng cao. Song song vôùi nhu caàu veà vaät chaát thì nhucaàu tinh thaàn ñaëc bieät khoâng theå thieáu ñöôïc. Töø laâu con ngöôøi ñaõ thích troàng hoa, caây caûnh vöøa ñeå trang trí cho ñeïp, vöøa ñeå giaûi trí tinh thaàn. Moãi ngöôøi thích troàng moät loaøi hoa khaùc nhau, vieäc löïa choïn loaøi hoa naøo thöôøng tuyø thuoäc vaøo ñieàu kieän khí haäu cuûa vuøng ñoù, veû ñeïp cuûa hoa, cuõng nhö laø hoa ñoù coù deã troàng vaø chaêm soùc hay khoâng. Hoa lan ñöôïc nhieàu ngöôøi öa thích, bôûi leõ hoa lan coù caáu truùc kieâu kì vaø phöùc taïp, nhaát laø boä phaän moâi coù nhöõng neùt chaïm troå raát tinh vi, laïi raát phuø hôïp vôùi ñieàu kieän khí haäucuûa Vieät Nam, deã chaêm soùc vaø moãi ngöôøi coù theå choïn loaïi hoa lan mình thích tuyø theo tuùi tieàn cuûa mình maø vaãn thoaû maõn ñöôïc thuù vui tao nhaõ. Phong lan ôû nöôùc ta raát phong phuù vaø ña daïng, coù nhieàu gioáng khaùc nhau nhö: Cattleya, Phalaenopsis, Oncidium, Mokara, Vanda, Dendrobium chuùng ñeàu cho hoa raát ñeïp vaø mang nhieàu maøu saéckhaùc nhau. Noù coù theå duøng ñeå trang trí, tröng baøy, laøm ñeïp, duøng trong caùc buoåi leã hay ngöôøi ta coù theå baùn hoa caét caønh-kinh doanh. Trong soá ñoù coù leõ Dendrobium laø gioáng ñaëc saéc nhaát töø maøu saéc, daïng hoa cho ñeán gioáng loaøi. Maëc khaùc, Dendrobium cuõng raát deã troàng, raát sieâng hoa vaø laâu taøn. Do ñoù noù raát ñöôïc öa chuoäng vaø ñöôïc troàng phoå bieán nhaát nöôùc ta hieän nay nhaèm phuïc vuï cho nhu caàu cuoäc soáng. Caùc nhaø troàng lan khoâng ngöøng tìm kieám caùc gioáng lan môùi ñeå thoõa maõn söï hieáu kì cuûa mình hoaëc coù theå ñem baùn. Coù hai caùch ñeå coù ñöôïc gioáng lan môùi. Moät laø, söu taäp nhöõng gioáng lan hoang daïi trong röøng ñem veà thuaàn hoùa, taïo caùc ñieàu kieän nhaân taïo gioáng töï nhieân ñeå caây lan coù theå ra hoùa. Phöông phaùp naøy gaëp nhieàu ruûi ro do ñieàu kieän moâi tröôøng khoâng thuaän lôïi cho caây lan phaùt trieån. Hai laø, taïo ra nhöõng gioáng lan lai môùi, caây lan lai seõ mang nhöõng ñaëc tính toát vöïôt troäi cuûa caû boá meï, coù theå thoûa maõn ñöôïc nhu caàu cuûa ngöôøi thöôûng thöùc lan. Tuy nhieân khi hai caây lan lai vôùi nhau ñaït keát quaû vaø taïo traùi caàn phaûi keát hôïp vôùi phöông phaùp gieo haït trong oáng nghieäm ñeå haït lan coù theå naåy maàm deã daøng. Coù nhö vaäymôùi coù theå kieåm tra keát quaû cuûa vieäc lai hai caây lan. Xuaát phaùt töø nhu caàu thöïc tieãn, trong phaïmvi ñeà taøi naøy chuùng toâi tieán haønh nghieân cöùu: Nhaân gioáng lan Dendrobium baèng phöông phaùp gieo haït in-vitro

pdf42 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 04/11/2013 | Lượt xem: 1856 | Lượt tải: 12download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Kỹ thuật trồng hoa Phong Lan, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Luận văn Đề tài: Kỹ thuật trồng hoa Phong Lan Khoaù luaän toát nghieäp – 2005 Môû ñaàu PHAÀN I: GIÔÙI THIEÄU Trong nhöõng naêm gaàn ñaây vôùi chính saùch môû roäng ñaàu tö veà moïi maët cuûa Nhaø nöôùc, ñôøi soáng vaät chaát vaø tinh thaàn cuûa ngöôøi daân ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän vaø naâng cao. Song song vôùi nhu caàu veà vaät chaát thì nhu caàu tinh thaàn ñaëc bieät khoâng theå thieáu ñöôïc. Töø laâu con ngöôøi ñaõ thích troàng hoa, caây caûnh vöøa ñeå trang trí cho ñeïp, vöøa ñeå giaûi trí tinh thaàn. Moãi ngöôøi thích troàng moät loaøi hoa khaùc nhau, vieäc löïa choïn loaøi hoa naøo thöôøng tuyø thuoäc vaøo ñieàu kieän khí haäu cuûa vuøng ñoù, veû ñeïp cuûa hoa, cuõng nhö laø hoa ñoù coù deã troàng vaø chaêm soùc hay khoâng. Hoa lan ñöôïc nhieàu ngöôøi öa thích, bôûi leõ hoa lan coù caáu truùc kieâu kì vaø phöùc taïp, nhaát laø boä phaän moâi coù nhöõng neùt chaïm troå raát tinh vi, laïi raát phuø hôïp vôùi ñieàu kieän khí haäu cuûa Vieät Nam, deã chaêm soùc vaø moãi ngöôøi coù theå choïn loaïi hoa lan mình thích tuyø theo tuùi tieàn cuûa mình maø vaãn thoaû maõn ñöôïc thuù vui tao nhaõ. Phong lan ôû nöôùc ta raát phong phuù vaø ña daïng, coù nhieàu gioáng khaùc nhau nhö: Cattleya, Phalaenopsis, Oncidium, Mokara, Vanda, Dendrobium… chuùng ñeàu cho hoa raát ñeïp vaø mang nhieàu maøu saéc khaùc nhau. Noù coù theå duøng ñeå trang trí, tröng baøy, laøm ñeïp, duøng trong caùc buoåi leã… hay ngöôøi ta coù theå baùn hoa caét caønh-kinh doanh. Trong soá ñoù coù leõ Dendrobium laø gioáng ñaëc saéc nhaát töø maøu saéc, daïng hoa cho ñeán gioáng loaøi. Maëc khaùc, Dendrobium cuõng raát deã troàng, raát sieâng hoa vaø laâu taøn. Do ñoù noù raát ñöôïc öa chuoäng vaø ñöôïc troàng phoå bieán nhaát nöôùc ta hieän nay nhaèm phuïc vuï cho nhu caàu cuoäc soáng. Caùc nhaø troàng lan khoâng ngöøng tìm kieám caùc gioáng lan môùi ñeå thoõa maõn söï hieáu kì cuûa mình hoaëc coù theå ñem baùn. Coù hai caùch ñeå coù ñöôïc gioáng lan môùi. Moät laø, söu taäp nhöõng gioáng lan hoang daïi trong röøng ñem veà thuaàn hoùa, taïo caùc ñieàu kieän nhaân taïo gioáng töï nhieân ñeå caây lan coù theå ra hoùa. Phöông phaùp naøy gaëp nhieàu ruûi ro do ñieàu kieän moâi tröôøng khoâng thuaän lôïi cho caây lan phaùt trieån. Hai laø, taïo ra nhöõng gioáng lan lai môùi, caây lan lai seõ mang nhöõng ñaëc tính toát vöïôt troäi cuûa caû boá meï, coù theå thoûa maõn ñöôïc nhu caàu cuûa ngöôøi thöôûng thöùc lan. Tuy nhieân khi hai caây lan lai vôùi nhau ñaït keát quaû vaø taïo traùi caàn phaûi keát hôïp vôùi phöông phaùp gieo haït trong oáng nghieäm ñeå haït lan coù theå naåy maàm deã daøng. Coù nhö vaäy môùi coù theå kieåm tra keát quaû cuûa vieäc lai hai caây lan. Xuaát phaùt töø nhu caàu thöïc tieãn, trong phaïm vi ñeà taøi naøy chuùng toâi tieán haønh nghieân cöùu: Nhaân gioáng lan Dendrobium baèng phöông phaùp gieo haït in-vitro. SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 1 Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 2 PHAÀN II: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU I. Giôùi thieäu hoï lan: 1.1 Ñaëc ñieåm chung: Caùc hoï lan ñöôïc ñaùnh giaù laø moät trong nhöõng loaøi hoa cao caáp trong vöông quoác thaûo moäc, bao goàm hôn 25.000 ngaøn loaøi khaùc nhau, cuøng vôùi nhöõng loaøi môùi ñöôïc khaùm phaù vaø moâ taû theo töøng naêm. Do bôûi chuùng ñöôïc phaân boá vuøng roäng lôùn, traûi daøi töø ñöôøng xích ñaïo cho ñeán Baéc cöïc, töø ñoàng baèng cho ñeán caùc vuøng nuùi baêng tuyeát, caùc loaøi lan raát khaùc bieät nhau: Lan ñaát (phaùt trieån moïc trong ñaát khaùng nöôùc); thöïc vaät bieåu sinh hoaëc thöïc vaät phuï sinh (phaùt trieån phía treân maët ñaát hoaëc soáng baùm treân caùc loaïi thaûo moäc khaùc, thu huùt chaát dinh döôõng vaø nöôùc töø moâi tröôøng xung quanh); thöïc vaät phaùt trieån treân maët ñaù hoaëc ngay caû döôùi maët ñaát (phaùt trieån döôùi beà maët cuûa moâi tröôøng caáy troàng). Nhöõng nhaø saùng laäp ngaønh Lan hoïc ñaùng keå laø trieát gia ngöôøi Hy Laïp Theophrastus (372-287 tröôùc Coâng nguyeân) vaø sau naøy laø nhaø thöïc vaät hoïc ngöôøi Thuïy Ñieån Linnaeus (1707-1778). Chính Theophrastus laø ngöôøi ñaàu tieân söû duïng töø Hy Laïp “Orchis” ñeå chæ nhoùm Lan [4]. 1.2 Ñaëc ñieåm hình thaùi: 1.2.1 Cô quan dinh döôõng: Giaû haønh (thaân giaû): chæ xuaát hieän treân caùc loaøi lan ña thaân. Giaû haønh laø boä phaän raát caàn thieát cho söï sinh tröôûng vaø phaùt trieån cuûa lan. Giaû haønh tuy laø thaân nhöng laïi chöùa dieäp luïc, ñaây laø boä phaän döï tröõ nhieàu chaát dinh döôõng raát caàn thieát cho söï phaùt trieån cuûa giaû haønh môùi. Giaû haønh cuõng laø cô quan döï tröõ nöôùc[11]. Thaân: Thaân vaåy giaû coù nhieàu hình daùng khaùc nhau tuøy theo gioáng lan. Treân thaân coù ñoát, treân moãi ñoát moïc moät nhaùnh laù hoaëc laù bao. Thaân laø cô quan döï tröõ nöôùc vaø chaát dinh döôõng, maàm hoa vaø maàm laù ñeàu moïc töø phaàn goác cuûa boä phaän thaân reã[12]. Chæ coù caùc loaøi ñôn thaân vaø moät soá loaøi cuûa gioáng Dendrobium vaø Epidendrum vöøa coù giaû haønh, vöøa coù thaân. Caùc loaøi lan coù thaân thöôøng khoâng coù cô quan döï tröõ nöôùc vaø chaát dinh döôõng[11]. Laù: laø cô quan dinh döôõng cuûa hoa lan, laø xöôûng cheá taïo chaát dinh döôõng baèng quang hôïp. Phieán laù thöôøng coù hình löôõi kieám daøi, soá löôïng vaø hình daïng laù khaùc nhau tuøy chuûng loaïi lan khaùc nhau [12]. Laù coù theå moïc ñoái xöùng qua gaân chính hay khoâng, laù saùt nhau ôû goác hay xeáp caùch coù beï uùp leân nhau, chia ñoát ñeàu ñaën, coù khi thoaùi hoùa thaønh vaåy hay phình leân, moïng nöôùc, hình daïng raát khaùc nhau [11]. Caên haønh (thaân-reã): chæ gaëp ôû lan ña thaân. Caên haønh laø nôi caáu taïo caùc cô quan dinh döôõng môùi, treân caên haønh coù nhieàu maét soáng, cheát hoaëc Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 3 höu nieân. Maét laù nôi hình thaønh cuõng mang raát nhieàu reã ñeå nuoâi soáng caây lan [11]. Reã: ôû lan ña thaân, reã thöôøng ñöôïc hình thaønh töø caên haønh. Ôû caùc loaøi ñôn thaân thì reã moïc thaúng töø thaân vaø thöôøng xen keõ vôùi laù. Reã treân khoâng cuûa caùc loaøi lan phuï sinh coù moät truïc chính bao quanh bôûi moâ khoâng chaët, gioáng boït bieån bao quanh goïi laø maïc. Maïc coù theå haáp thuï hôi nöôùc cuûa khoâng khí, cuõng nhö tích tröõ nöôùc möa vaø söông ñoïng [11]. 1.2.2 Cô quan sinh saûn: Hoa: taäp hôïp thaønh cuïm hoa chuøm hay boâng. Hoa löôõng tính, ñoái xöùng hai beân. Bao hoa daïng caùnh, rôøi nhau, xeáp thaønh 2 voøng: 3 maûnh voøng ngoaøi (ñaøi hoa) vaø 2 maûnh voøng trong (caùnh hoa) beù hôn maûnh thöù 3 ôû voøng trong. Maûnh naøy coù hình daïng vaø maøu saéc khaùc haún, goïi laø caùnh moâi [13]. Quaû: khi khoâ, môû thaønh 3-6 maûnh. Haït raát nhoû vaø nhieàu, thöôøng khoâng coù noäi nhuõ. Do nheï neân haït deã phaùt taùn nhôø gioù. Ôû nhieàu loaøi, trong quaû coù nhöõng loâng huùt nöôùc duøng ñeå baén haït ñi. Phoâi trong haït phaùt trieån yeáu, khoâng phaân hoùa thaønh cô quan. Haït muoán naåy maàm caàn coù naám coäng sinh [13]. 1.3 Ñaëc ñieåm veà phaân loaïi. Orchidaceae laø moät hoï raát lôùn thuoäc lôùp Ñôn töû dieäp, phaân boá khaép nôi treân theá giôùi [16]. ÔÛ vuøng oân ñôùi, ta gaëp nhieàu loaøi soáng ôû ñaát nhö ñòa lan; moät soá loaøi hoaïi sinh khoâng dieäp luïc vaø soáng nhôø vaøo chaát muïc naùt trong ñaát; coù loaøi ôû UÙc Chaâu coù theå soáng ngaàm döôùi ñaát nhö naám. Ôû vuøng nhieät ñôùi, ta seõ gaëp nhieàu loaøi phuï sinh soáng treân caây khaùc nhö Cattleya, Oncidium, Laelia taäp trung nhieàu ôû vuøng Trung Myõ; ôû Ñoâng Nam AÙ ñaëc saéc nhaát laø Dendrobium vaø coøn coù Cypripedium, Phalaenopsis, Cymbidium coù nguoàn goác ôû Indonesia. Moät soá loaøi lan soáng treân ñaù nhö thaïch lan. Caây lan coù theå chia laøm hai nhoùm [11]: Nhoùm ñôn thaân: ñaây laø nhoùm chæ taêng tröôûng veà chieàu cao laøm caây daøi ra maõi. Nhoùm ñôn thaân chia laøm hai nhoùm phuï: - Nhoùm phuï laù moïc ñoái (Sarcanthinae): nhoùm naøy laù ñöôïc xeáp thaønh 2 haøng moïc ñoái nhau, laù treân moät haøng xen keû vôùi laù cuûa haøng kia. Goàm caùc gioáng nhö: Vanda, Aerides, Phalaenopsis… - Nhoùm phuï laù deïp thaúng hay troøn (Campylocentrinae): Papilionanthe, Luisia… Nhoùm ña thaân: ñaây laø nhoùm goàm nhöõng caây taêng tröôûng lieân tuïc. Caên cöù vaøo caùch ra hoa nhoùm naøy chia thaønh 2 nhoùm phuï: Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 4 - Nhoùm ra hoa phía treân nhö: Cymbidium, Dendrobium, Oncidium… - Nhoùm ra hoa ôû ñænh: Cattleya, Laelia, Epidendrum… Ngoaøi ra coøn coù moät soá gioáng mang tính chaát trung gian nhö: Centropetatum, Phachyphllum, Dichaea… Hình 2.1: Caáu taïo cô quan sinh saûn. a. Caáu taïo hoa chi tieát. b. Quaû lan chín. Hình 2.2: Moät soá gioáng hoa ñeïp cuûa hoï Orchidaceae. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 5 II. Giôùi thieäu veà Dendrobium. 2.1 Nguoàn goác vaø söï phaân boá: Gioáng lan naøy ñöôïc ñaët teân vaøo naêm 1799. Chöõ Dendrobium coù nguoàn goác cuûa chöõ Hy Laïp. Dendro coù nghóa laø caây goã, caây lôùn; bio laø soáng, vì taát caû caùc loaøi cuûa Dendrobium ñeàu laø phuï sinh soáng baùm treân caây goã [16]. Dendrobium raát phong phuù veà chuûng loaïi, nay lôùn thöù nhì cuûa hoï Lan vôùi khoaûng 1.600 loaøi phaân boá treân caùc vuøng thuoäc chaâu AÙ nhieät ñôùi, taäp trung nhieàu nhaát ôû Ñoâng Nam AÙ vaø UÙc chaâu [16]. Ñieàu kieän sinh thaùi cuûa Dendrobium cuõng raát ña daïng coù nhieàu loaøi chæ moïc vaø ra hoa ôû vuøng laïnh, coù loaøi ôû vuøng noùng, coù loaøi ôû trung gian, vaø cuõng coù loaøi thích nghi vôùi baát cöù ñieàu kieän khí haäu naøo [11]. 2.2 Vò trí phaân loaïi: Lan Dendrobium thuoäc: - Ngaønh : Angiospermatophyta - Lôùp : Liliopsida (Monocotyledones) - Lôùp phuï : Liliidae - Boä : Orchidales - Hoï : Orchidaceae - Gioáng : Dendrobium sp. Hình 2.3: Toång quan veà lan Dendrobium. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 6 2.3 Ñaëc ñieåm veà hình thaùi. Dendrobium laø loaøi ña thaân vôùi nhieàu giaû haønh, caùc giaû haønh thöôøng mang moät thaân vôùi nhieàu laù moïc xen keõ, treân thaân coù raát nhieàu maét nguû. Caên haønh vôùi khoaûng caùch giöõa caùc maét ngaén hôn Cattleya. Hoa coù theå moïc töø thaân thaønh töøng chuøm hay töøng hoa coâ ñoäc [11]. Hoa coù maøu traéng, vaøng ñeán tím. Thöôøng laù ñaøi sau naèm moät mình, 2 laù ñaøi beân daøi ra dính laïi vôùi nhau ôû meùp döôùi vaø dính vaøo ñaùy cuûa truï taïo thaønh moät phaàn döôùi chaân cuûa truï phía döôùi goïi laø caèm. Moâi gaén vaøo caèm, ñoâi khi keùo daøi veà phía sau taïo thaønh cöïa, moùc hay tuùi. Moâi nguyeân hay coù thuøy, gai, soïc coù loâng hay khoâng. 2 caùnh hoa beân gioáng nhö 2 laù ñaøi. Truï thaáp. Phaàn ñöïc cuûa ñænh truï coù naép ñaäy, naép gaén vaøo truï nhôø 1 chæ ngaén veà phaùi sau. 4 khoái phaán nhoû dính laïi vôùi nhau töøng caëp, khoâng vó, khoâng goùt. Dendrobium ñöôïc chia ra laøm 2 nhoùm theo daïng thaân cuûa chuùng: - Daïng thoøng hay Nobile laø daïng thaân meàm thöôøng ôû vuøng hôi laïnh nhö Ñaø Laït. - Daïng ñöùng hay Phalaenopsis laø daïng thaân cöùng thöôøng soáng ôû vuøng coù khí haäu noùng hôn. Caû Dendrobium nobile vaø Dendrobium phalaenopsis ñeàu coù chung ñaëc ñieåm trong vieäc taïo laäp caùc giaû haønh môùi vaø trong söï bieät hoùa choài sô khôûi ôû naùch laù doïc theo giaû haønh; nhöng chuùng laïi raát khaùc bieät trong vieäc trong vieäc taïo laäp choài hoa. - Ôû Dendrobium nobile ra hoa töø choài sô khôûi cuûa giaû haønh ñaõ tröôûng thaønh. Nhö Long tu, Giaû haïc chuùng chæ ra hoa vôùi giaû haønh ñaõ ruïng heát laù. - Ôû Dendrobium phalaenopsis thì hoa moïc ôû giaû haønh cuõ laãn giaû haønh môùi. Ôû giaû haønh môùi, choài non nhaát ôû gaàn ngoïn laø choài ñaàu tieân phaùt trieån thaønh voøi hoa. Hình daïng cuûa Dendrobium cuõng raát bieán thieân: - Nhoùm coù giaû haønh raát daøi vaø mang laù doïc theo chieàu daøi cuûa giaû haønh aáy, thöôøng ruïng heát laù khi ra hoa nhö Long tu (Dendrobium primulinum), YÙ thaûo (Dendrobium gratio sissimum)… - Nhoùm giaû haønh to ngaén , taän cuøng thöôøng coù 2-3 laù dai, beàn, khoâng ruïng. Phaùt hoa taäp trung ôû phaàn naøy taïo thaønh chuøm ñöùng hay thoøng nhö: Thuûy tieân traéng (Dendrobium farmeri), Thuûy tieân vaøng (Dendrobium thyrisflorum), Vaûy caù (Dendrobium lindleyi)… - Nhoùm caù giaû haønh raát maûnh mai, daøi hay ngaén, coù laù doïc theo chieàu daøi cuûa chuùng, dai beàn khoâng ruïng. Hoa thöôøng coâ ñoäc ôû naùch nhö Höông duyeân (Dendrobium revolutum)… Ngoaøi ra coøn coù moät soá loaøi Dendrobium khaùc cuõng thöôøng ñöôïc troàng: - Kim ñieäp (Dendrobium chysotosum var delacuorii): Hoa vaøng töôi, moâi vaøng döôùi trung taâm ñaäm. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 7 - Nhaát ñieåm hoàng (Dendrobium dracoins): Hoa traéng boùng nhö saùp vôùi moâi soïc ñoû ôû ñaùy. - Thaïch hoäc (Dendrobium crumenatum): Hoa traéng, moâi coù bôùt vaøng, thôm nhöng mau taøn, ít hoa nhöng nôû roä cuøng luùc. - Giaû haïc (Dendrobium anosmum, Dendrobium superbum): Hoa maøu höôøng, coù hai bôùt ñaäm maøu traéng hay tuyeàn. Raát thôm [16]. 2.4 Caùc ñieàu kieän cô baûn ñeå nuoâi troàng lan Dendrobium sp.: 2.4.1 Nhieät ñoä. Nhieät ñoä taùc ñoäng ôû caây lan qua con ñöôøng quang toång hôïp, cöôøng ñoä quang hôïp gia taêng theo nhieät ñoä, thöôøng nhieät ñoä taêng 10% thì toác ñoä quang hôïp taêng leân gaáp ñoâi. Nhieät ñoä coøn aûnh höôûng ñeán söï ra hoa ôû moät soá loaøi lan nhö lan Baïch caâu Dendrobium crumenatum ñoøi hoûi giaûm nhieät ñoä khoaûng 5-60C trong vaøi giaây thì 9 ngaøy sau chuùng seõ nôû hoa ñoàng loaït. Ôû 18,50 Dendrobium nobile chæ taêng tröôûng maø khoâng ra hoa nhöng chuùng seõ ra hoa khi nhieät ñoä haï xuoáng 130C hay thaáp hôn [16]. Caên cöù vaøo nhu caàu nhieät ñoä, coù theå taïm chia Dendrobium thaønh hai nhoùm chính: - Nhoùm öa laïnh sinh tröôûng vaø phaùt trieån toát ôû nhieät ñoä lyù töôûng laø 150C, goàm caùc gioáng ñöôïc laáy töø caùc vuøng cao nguyeân ôû ñoä cao treân 1.000m. caùc loaøi naøy neáu ñöôïc troàng ôû nhieät ñoä cao hôn hoaëc baèng 250C, thì caây vaãn soáng, thì caây vaãn soáng nhöng hieám khi ra hoa. - Nhoùm öa noùng, nhieät ñoä thích hôïp cho caùc loaøi cuûa nhoùm naøy laø 250C, goàm ña soá caùc gioáng Dendrobium ôû vuøng nhieät ñôùi, vaø caùc loaøi cuûa gioáng Dendrobium lai hieän ñang troàng taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø caùc tænh phía Nam… - Ngoaøi ra, coøn coù moät nhoùm Dendrobium trung gian coù theå soáng ôû caû vuøng laïnh vaø vuøng noùng, nhöng ôû vuøng laïnh caây sinh tröôûng vaø ra hoa nhieàu hôn nhö Dendrobium primulinum, Dendrobium farmeri nhieät ñoä lyù töôûng cuûa caùc loaøi naøy laø 200C [11]. 2.4.2 Aåm ñoä. Caùc caây lan, nhaát laø phong lan, soáng baùm treân caùc caây cao, chuùng laáy nöôùc töø caùc traän möa, töø hôi nöôùc trong khoâng khí. Chính aåm ñoä quyeát ñònh söï hieän dieän cuûa caùc loaøi phong lan [16]. Thoâng thöôøng aåm ñoä töông ñoái toái thieåu 70% thích hôïp cho söï taêng tröôûng cuûa nhieàu loaøi. Tuy nhieân aåm ñoä lyù töôûng vaãn laø aåm ñoä cuûa vuøng baûn xöù maø loaøi lan ñoù ñöôïc tìm thaáy. Dendrobium cuõng nhö ña soá caùc gioáng lan khaùc chæ phaùt trieån toát trong khoâng khí aåm vaø thoaùng. Aåm ñoä töông ñoái caàn thieát laø 40-70%. Caáu taïo giaù theå quaù aåm vaø uùng thì boä reã seõ bò thoái vaø bieåu hieän laø caây con keiki moïc ra töø phaàn ngoïn cuûa thaân [11]. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 8 2.4.3 Aùnh saùng. Aùnh saùng laø ñieàu kieän caàn thieát cho söï sinh tröôûng vaø phaùt trieån cuûa caây lan thoâng qua quaù trình quang hôïp. Ñaây laø yeáu toá quyeát ñònh söï troå hoa cuûa lan [16]. Dendrobium laø gioáng öa saùng, coù theå troàng trong ñieàu kieän aùnh saùng tröïc tieáp hay khueách taùn. Aùnh saùng höõu hieäu cho gioáng Dendrobium laø 70%. Neáu thöøa aùnh saùng, caây seõ bò vaøng laù, giaû haønh bò teo laïi, caây xaáu ñi nhöng caây seõ thích nghi daàn, vaãn ra hoa nhieàu vaø ñeïp. Neáu thieáu aùnh saùng, caây seõ bò thoaùi hoùa roõ reät, caây eøo uoät vaø soá löôïng hoa seõ ít ñi [11]. 2.4.4 Nhu caàu phaân boùn. Dendrobium thaân ñöùng ñoøi hoûi dinh döôõng cao, chuùng caàn raát nhieàu phaân boùn vaø coù theå duøng nhieàu daïng phaân boùn khaùc nhau. Coøn caùc loaïi Dendrobium thaân thoøng haáp thu phaân chaäm neân phaûi duøng noàng ñoä thaät loaõng. Caùc loaïi phaân höõu cô nhö: phaân heo, baùnh daàu khoâ, phaân toâm caù, phaân traâu boø khoâ… coù theå duøng raát toát baèng caùch pha loaõng vôùi nöôùc roài töôùi, hoaëc voø chaët töøng vieân ñaët treân beà maët giaù theå, reã lan seõ haáp thuï daàn daàn caùc döôõng chaát ñöôïc phoùng thích qua quaù trình töôùi nöôùc. Caùc loaïi phaân voâ cô ñöôïc duøng thöôøng coù coâng thöùc 30-10-10 duøng 3 laàn/tuaàn vôùi noàng ñoä 1 muoãng caø pheâ/4lít. Trong suoát muøa taêng tröôûng, ta boùn phaân 10-20- 30 laøm 2 laàn/tuaàn ñeå taïo moät söùc chòu ñöïng cho caây tröôùc khi böôùc vaøo muøa nghæ. Trong muøa taêng tröôûng neáu caây coù nuï hoa, ta thay phaân 30-10-10 baèng phaân 10-20- 20 vôùi chu kyø boùn nhö treân cho ñeán khi hoa taøn. Trong muøa nghæ hoaøn toaøn khoâng boùn phaân cho Dendrobium, hay ñuùng hôn giaûm vaø khoâng boùn phaân cho Dendrobium khi caây hoaøn taát thôøi kì taêng tröôûng haèng naêm cuûa noù. Khoâng neân duøng caùc loaïi phaân rieâng reõ, thöôøng phaân boùn ñöôïc duøng ôû daïng hoãn hôïp vaø boå sung theâm caùc chaát phuï gia laø caùc sinh toá vaø caùc nguyeân toá vi löôïng. 2.4.5 Saâu beänh vaø caùc vaán ñeà khaùc. Vì lan Dendrobium caàn ñöôïc boùn nhieàu loaïi phaân höõu cô khaùc nhau vaø moâi tröôøng sô döøa seõ muïc naùt sau moät thôøi gian ngaén ñöôïc troàng. Ñaây laø 2 nguyeân nhaân gaây ra nhieàu saâu beänh haïi. Moät loaïi reäp dính maøu vaøng, kích thöôùc raát beù thöôøng xuaát hieän treân beà maët laù. Loaïi naøy gaây taùc haïi treân caây qua vieäc huùt nhöïa. Ñoái vôùi caùc loaøi coân truøng caén phaù Dendrobium thì loaïi tröø chuùng töông ñoái deã daøng baèng Serpa, Bassa, noàng ñoä 1/500. Maëc duø Dendrobium laø caây khaùng beänh raát maïnh, tuy nhieân caây vaãn bò naám vaø virus taán coâng neáu ñieàu kieän veä sinh quaù keùm. Nguy hieåm nhaát laø beänh khoâ thaân gaàn goác giaû haønh do moät loaøi virus thaâm nhaäp laøm cho caùc giaû haønh bò khoâ vaø cheát. Coù theå ngöøa beänh baèng caùch nöûa thaùng xòt Topsil, Zineb, Benomyl vôùi noàng ñoä 1/400 [11]. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 9 Hình 2.4: Moät soá daïng hoa ñeïp cuûa gioáng Dendrobium. Khoaù luaän toát nghieäp - 2005 Toång quan taøi lieäu SVTH: Nguyeãn Vuõ thò Hoaøng Uyeân Trang 10 III. Caùc phöông phaùp nhaân gioáng. 3.1 Nhaân gioáng ngoaøi thieân nhieân. 3.1.1 Nhaân gioáng voâ tính. a. Taùch buïi: ñaây laø phöông phaùp ñaõ ñöôïc caùc ngheä nhaân söû duïng ñoái vôùi caùc gioáng lan ña thaân nhö Cattleya, Dendrobium, Cymbidium, Paphiopelium…ôû Cattleya, Dendrobium, vaø nhöõng gioáng töông töï: ôû moãi goác cuûa giaû haønh thöôøng coù ít nhaát moät maét nguû neân coù theå taùch moãi haønh giaû thaønh moät ñôn vò ñeå troàng. b. Chieát caønh: ôû Dendrobium thöôøng taïo ra caây con treân giaû haønh (Keiki) moät caùch töï nhieân. Khi caùc caây con naøy khaù maïnh, coù reã toát, coù theå taùch ra khoûi giaû haønh ñeå troàng. 3.1.2 Nhaân gioáng höõu tính. a. Söï thuï phaán: Trong thieân nhieân söï thuï phaán ôû lan do coân truøng thöïc hieän. Caá
Luận văn liên quan