Đề tài Tín dụng hộ sản xuất tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê Tỉnh Hà Tĩnh – Thực trạng và giải pháp

Việt Nam là một nước nông nghiệp với gần 80% cư dân sống ở nông thôn và khoảng 70% lực lượng lao động làm việc trong khu vực nông nghiệp, nông thôn, sản xuất hàng hóa chưa phát triển, đơn vị sản xuất chủ yếu là kinh tế hộ gia đình năng suất thấp, quy mô ruộng đất, vốn, tiềm lực còn nhỏ bé, việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất còn hạn chế, trình độ dân chúng nhìn chung chưa hiểu biết nhiều về nền sản xuất hàng hóa. Vì vậy sự phát triển của khu vực này sẽ có tác động to lớn đến sự phát triển kinh tế xã hội của toàn đất nước. Hơn 20 năm thực hiện chính sách đổi mới kinh tế, sản xuất nông nghiệp ngày càng phát triển, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 5,6%/năm. Từ một nước thiếu lương thực, Việt Nam trở thành nước thứ 2 thế giới về xuất khẩu lương thực, các sản phẩm nông, lâm, thuỷ hải sản chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Có nhiều yếu tố góp vào thành công đó, trong đó tín dụng Ngân hàng có một đóng góp hết sức to lớn. Đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn qua kênh tín dụng Ngân hàng tăng 30 - 40% / năm. Một trong những thay đổi cơ bản trong tín dụng Ngân hàng đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn là chuyển hướng cho vay hộ sản xuất. Vốn tín dụng Ngân hàng đầu tư cho kinh tế hộ chiếm 60 - 70 % tổng dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn. Cơ chế cho vay đối tượng này ngày càng được hoàn thiện. Có thể nói, việc mở rộng cho vay kinh tế hộ đã giúp cho hàng triệu hộ nông dân được tiếp cận với tín dụng Ngân hàng, có nhiều cơ hội để xoá đói, giảm nghèo và làm giàu, làm thay đổi cuộc sống người dân và bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới. Tính bình quân, hàng năm có 4-5 triệu lượt hộ được vay vốn với tổng doanh số cho vay hơn 1.072 ngàn tỷ đồng, trong đó doanh số cho vay kinh tế hộ 549 tỷ đồng, tương đương 3,4 tỷ USD. Bộ mặt nông nghiệp, nông thôn khởi sắc, đời sống vật chất tinh thần của nông dân được nâng cao, khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa với thành thị, đồng bằng được thu hẹp. Góp phần vào những Đại học Kinh tế Huế2 thành tựu 20 năm đất nước đổi mới, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thể hiện vai trò chủ đạo, chủ lực trong việc cung cấp vốn phát triển kinh tế - xã hội nông nghiệp, nông thôn. Hương Khê là một huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Hà Tĩnh, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, công nghiệp, thương mại dịch vụ . chậm phát triển, do đó việc đầu tư vốn Ngân Hàng cho hộ sản xuất có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển Kinh tế - Xã hội của huyện. Bước vào thời kỳ chuyển đổi cơ chế quản lý trong nông nghiệp, hướng phát triển kinh tế của huyện là : Đầu tư thâm canh, tăng vụ tăng vòng quay sử dụng đất, tăng chất lượng mùa vụ, phá thế độc canh cây lúa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác thế mạnh kinh tế vườn và cây đặc sản (cây bưởi Phúc Trạch, Cam Khe Mây, Cây Gió Trầm.); phát triển ngành nghề phụ, tận dụng lao động nông nhàn, nâng tỷ suất hàng hóa trong sản xuất nông nghiệp. Để làm được điều đó, vấn đề vốn và sử dụng vốn có hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp để thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn là yêu cầu to lớn và cấp thiết. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển của kinh tế thị trường, quan hệ tín dụng hộ sản xuất ngày càng bộc lộ nhiều vướng mắc. Việc nâng cao chất lượng cho vay không phải lúc nào cũng thuận lợi, dễ dàng. Các thủ tục, quy trình cho vay luôn đòi hỏi phải cải tiến, vừa đảm bảo tiện ích cho dân nhưng cũng phải đảm bảo an toàn vốn cho Ngân hàng. Để hiểu rõ hơn về hoạt động cho vay và những tồn tại trong công tác cho vay HSX tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài cho khoá luận tốt nghiệp của mình là: “Tín dụng hộ sản xuất tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê Tỉnh Hà Tĩnh – Thực trạng và giải pháp ”

pdf80 trang | Chia sẻ: tuantu31 | Ngày: 19/10/2020 | Lượt xem: 107 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Tín dụng hộ sản xuất tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê Tỉnh Hà Tĩnh – Thực trạng và giải pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước nông nghiệp với gần 80% cư dân sống ở nông thôn và khoảng 70% lực lượng lao động làm việc trong khu vực nông nghiệp, nông thôn, sản xuất hàng hóa chưa phát triển, đơn vị sản xuất chủ yếu là kinh tế hộ gia đình năng suất thấp, quy mô ruộng đất, vốn, tiềm lực còn nhỏ bé, việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất còn hạn chế, trình độ dân chúng nhìn chung chưa hiểu biết nhiều về nền sản xuất hàng hóa. Vì vậy sự phát triển của khu vực này sẽ có tác động to lớn đến sự phát triển kinh tế xã hội của toàn đất nước. Hơn 20 năm thực hiện chính sách đổi mới kinh tế, sản xuất nông nghiệp ngày càng phát triển, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 5,6%/năm. Từ một nước thiếu lương thực, Việt Nam trở thành nước thứ 2 thế giới về xuất khẩu lương thực, các sản phẩm nông, lâm, thuỷ hải sản chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Có nhiều yếu tố góp vào thành công đó, trong đó tín dụng Ngân hàng có một đóng góp hết sức to lớn. Đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn qua kênh tín dụng Ngân hàng tăng 30 - 40% / năm. Một trong những thay đổi cơ bản trong tín dụng Ngân hàng đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn là chuyển hướng cho vay hộ sản xuất. Vốn tín dụng Ngân hàng đầu tư cho kinh tế hộ chiếm 60 - 70 % tổng dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn. Cơ chế cho vay đối tượng này ngày càng được hoàn thiện. Có thể nói, việc mở rộng cho vay kinh tế hộ đã giúp cho hàng triệu hộ nông dân được tiếp cận với tín dụng Ngân hàng, có nhiều cơ hội để xoá đói, giảm nghèo và làm giàu, làm thay đổi cuộc sống người dân và bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới. Tính bình quân, hàng năm có 4-5 triệu lượt hộ được vay vốn với tổng doanh số cho vay hơn 1.072 ngàn tỷ đồng, trong đó doanh số cho vay kinh tế hộ 549 tỷ đồng, tương đương 3,4 tỷ USD. Bộ mặt nông nghiệp, nông thôn khởi sắc, đời sống vật chất tinh thần của nông dân được nâng cao, khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa với thành thị, đồng bằng được thu hẹp. Góp phần vào những Đại ọc Ki h tế Hu ế 2thành tựu 20 năm đất nước đổi mới, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thể hiện vai trò chủ đạo, chủ lực trong việc cung cấp vốn phát triển kinh tế - xã hội nông nghiệp, nông thôn. Hương Khê là một huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Hà Tĩnh, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, công nghiệp, thương mại dịch vụ . chậm phát triển, do đó việc đầu tư vốn Ngân Hàng cho hộ sản xuất có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển Kinh tế - Xã hội của huyện. Bước vào thời kỳ chuyển đổi cơ chế quản lý trong nông nghiệp, hướng phát triển kinh tế của huyện là : Đầu tư thâm canh, tăng vụ tăng vòng quay sử dụng đất, tăng chất lượng mùa vụ, phá thế độc canh cây lúa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác thế mạnh kinh tế vườn và cây đặc sản (cây bưởi Phúc Trạch, Cam Khe Mây, Cây Gió Trầm..); phát triển ngành nghề phụ, tận dụng lao động nông nhàn, nâng tỷ suất hàng hóa trong sản xuất nông nghiệp. Để làm được điều đó, vấn đề vốn và sử dụng vốn có hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp để thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn là yêu cầu to lớn và cấp thiết. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển của kinh tế thị trường, quan hệ tín dụng hộ sản xuất ngày càng bộc lộ nhiều vướng mắc. Việc nâng cao chất lượng cho vay không phải lúc nào cũng thuận lợi, dễ dàng. Các thủ tục, quy trình cho vay luôn đòi hỏi phải cải tiến, vừa đảm bảo tiện ích cho dân nhưng cũng phải đảm bảo an toàn vốn cho Ngân hàng. Để hiểu rõ hơn về hoạt động cho vay và những tồn tại trong công tác cho vay HSX tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài cho khoá luận tốt nghiệp của mình là: “Tín dụng hộ sản xuất tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê Tỉnh Hà Tĩnh – Thực trạng và giải pháp ” 2. Mục tiêu nghiên cứu: - Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về chất lượng cho vay hộ sản xuất - Phân tích thực trạng chất lượng cho vay hộ sản xuất, xác định những tồn tại và phát hiện những vấn đề cần bổ sung về chất lượng cho vay hộ sản xuất ở NHNo huyện Đại học K n h tế H ế 3Hương Khê. Từ đó tìm ra các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng cho vay hộ sản xuất ở NHNo Hương Khê . - Đề xuất một số giải pháp mở rộng và nâng cao chất lượng cho vay HSX 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của khoá luận tập trung nghiên cứu các khoản cho vay của NHNo & PTNT huỵên Hương Khê. Phạm vi nghiên cứu của khoá luận: tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động tín dụng nói chung và hoạt động cho vay hộ sản xuất ở huyện Hương Khê trong thời gian 2008-2009. 4. Phương pháp nghiên cúu: 4.1. Phương pháp nghiên cứu chung: ­ Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử: Dựa vào phương pháp này để xem xét , phân tích đánh giá sự vật hiện tượng một cách khách quan và khoa học. ­ Phương pháp phân tích thống kê, phân tích kinh tế: để tìm hiểu và đánh giá thực trạng ­ Phương pháp so sánh: Để đưa ra những kết luận biện chứng và khoa học. 4.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể: ­ Phương pháp thu thập số liệu:  Số liệu thứ cấp: Dựa vào tài liệu niên giám thống kê xã, báo cáo của các cấp chính quyền và của NHNo & PTNT. Ngoài ra còn có các sách báo, tạp chí, các trang web trên internet  Số liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn điều tra một số hộ tham gia vay vốn tại NHNO & PTNT huyện Hương Khê - Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: Thu thập và tham khảo ý kiến chuyên môn của các cán bộ quản lý địa phương, các tổ trưởng tổ tiết kiệm, cán bộ tín dụnghọc hỏi kinh nghiệm của một số bà con nông dân. Đại học Kin h tế Hu ế 4PHẦN II NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1.1.Tổng quan về ngân hàng và các dịch vụ ngân hàng. 1.1.1.1. Khái niệm và chức năng của ngân hàng. Ngân hàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Ngân hàng có 3 chức năng chính sau đây: - Chức năng trung gian tài chính: Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu là tiết kiệm thành đầu tư, đòi hỏi sự tiếp xúc với hai loại cá nhân và tổ chức trong nền kinh tế: (1) Các cá nhân và tổ chức tạm thời thâm hụt chi tiêu, tức chi tiêu cho tiêu dùng và đầu tư vượt quá thu nhập vì thế họ là những người cần bổ sung vốn. Và (2) các cá nhân và tổ chức thặng dư trong chi tiêu, tức thu nhập hiện tại của họ lớn hơn các khoản chi tiêu cho hàng hoá, dịch vụ và do vậy họ có tiền để tiết kiệm. - Chức năng tạo phương tiện thanh toán: Tiền – vàng có một chức năng quan trọng là làm phương tiện thanh toán. Các ngân hàng đã không tạo được tiền kim loại. Các ngân hàng thợ vàng tạo phương tiện thanh toán khi phát hành giấy nhận nợ với khách hàng. Giấy nhận nợ do ngân hàng phát hành với ưu điểm nhất định đã trở thành phương tiện thanh toán rộng rãi được nhiều người chấp nhận. Với nhiều ưu thế, dần dần giấy nợ của ngân hàng đã thay thế tiền kim loại làm phương tiện lưu thông và phương tiện cất trữ, nó trở thành tiền giấy. Đại học Kin h tế Hu ế 5- Chức năng trung gian thanh toán: Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hết các quốc gia. Thay mặt khách hàng, ngân hàng thực hiện thanh toán giá trị hàng hoá và dịch vụ. Các ngân hàng còn thực hiện thanh toán bù trừ với nhau thông qua Trung ương hoặc thông qua các trung tâm thanh toán. 1.1.1.2. Các dịch vụ của ngân hàng. Ngân hàng là một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho công chúng và doanh nghiệp. Thành công của ngân hàng phụ thuộc vào năng lực xác định các dịch vụ tài chính mà xã hội có nhu cầu, thực hiện các dịch vụ đó có hiệu quả. Ngân hàng có các dịch vụ tài chính sau: - Mua bán ngoại tệ - Nhận tiền gửi. - Cho vay: Có ba hình thức cho vay: (1) Cho vay thương mại. (2) Cho vay tiêu dùng. (3) Tài trợ cho dự án. - Bảo quản vật có giá: Như lưu giữ vàng và các vật có giá khác cho khách hàng trong kho bảo quản. - Cung cấp các tài khoản giao dịch và thực hiện thanh toán. - Quản lý ngân quỹ: các ngân hàng mở tài khoản và giữ tiền của phần lớn các doanh nghiệp và nhiều cá nhân. - Tài trợ các hoạt động của Chính phủ: Các ngân hàng phải mua trái phiếu Chính phủ theo một tỷ lệ nhất định trên tổng tiền gửi mà ngân hàng huy động được, hoặc phải cho vay với các điều kiện ưu đãi cho các doanh nghiệp của Chính phủ. - Bảo lãnh: Ngân hàng thường bảo lãnh cho khách hàng mua chịu hàng hoá và trang thiết bị, phát hành chứng khoán, vay vốn của tổ chức tín dụng khác. - Cung cấp các dịch vụ uỷ thác và tư vấn. - Cung cấp dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán. - Cung cấp các dịch vụ bảo hiểm 1.1.2. Khái quát về tín dụng ngân hàng. 1.1.2.1. Khái niệm và phân loại Tín dụng: Đại học Kin h tế Hu ế 6 Khái niệm tín dụng: Thuật ngữ “Tín dụng” xuất phát từ chữ Latinh: Creditium có nghĩa là tin tưởng, tín nhiệm. Trong Tiếng Anh được gọi là Credit. Theo ngôn ngữ dân gian Việt Nam, Tín dụng có nghĩa là sự vay mượn. Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị dưới hình thức bằng hiện vật hay tiền tệ từ người sở hữu sang người sử dụng. Sau đó người sử dụng hoàn trả lại người sở hữu với một giá trị lớn hơn. Tín dụng ra đời rất sớm, gắn liền với sự ra đời và phát triển của sản xuất hàng hoá. Trong nền kinh tế ngày nay, tất cả các đơn vị sản xuất kinh doanh đều phải có một lượng vốn nhất định để đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được an toàn và đạt hiệu quả cao. Chính vì nhu cầu trên đòi hỏi phải có tổ chức Tín dụng hay một trung gian tài chính để đáp ứng kịp thời lượng cung cầu vốn cho tất cả các thành phần kinh tế.  Phân loại tín dụng: Tín dụng là loại tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất ở phần lớn các ngân hàng thương mại, phản ánh hoạt động đặc trưng của ngân hàng. Loại tài sản ngày được phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau.  Căn cứ vào thời hạn tín dụng : có 3 loại: - Tín dụng ngắn hạn: Thời hạn từ 12 tháng trỏ xuống - Tín dụng trung hạn: Thời hạn trên 1 năm đến 5 năm - Tín dụng dài hạn: Thời hạn trên 5 năm Phân chia theo thời gian có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng vì thời gian liên quan mật thiết đến tính an toàn và sinh lợi của tài sản.  Theo hình thức tài trợ tín dụng: được chia thành cho vay, bảo lãnh, cho thuê... - Cho vay là tài sản lớn nhất trong khoản mục tín dụng, cho vay thường được định lượng theo 2 chỉ tiêu: Doanh số cho vay trong kì và dư nợ cuối kì. Đại học Kin h tế Hu ế 7- Bảo lãnh được ghi vào tài sản ngoại bảng, đó là giá trị mà ngân hàng cam kết trả thay khách hàng của mình. Phần bảo lãnh ngân hàng phải thực hiện chi trả được ghi vào tài sản nội bảng - Cho thuê tài sản trung và dài hạn (leasing) được ghi vào khoản mục tài sản theo giá trị tài sản cho thuê trừ đi phần tiền thuê ngân hàng đã thu được (dư nợ cho thuê).  Tín dụng được chia theo đảm bảo: Không có đảm bảo, có đảm bảo bằng tài sản thế chấp, cầm cố. - Các khoản tài trợ có đảm bảo trên quan điểm cảu ngân hàng là các khoản tài trợ có nguồn thu nợ thứ hai từ đảm bảo. - Các khoản tài trợ không gắn với hợp đồng đảm bảo được ngân hàng xếp vào tài trợ không đảm bảo. Việc phân chia này giúp ngân hàng theo dõi các hợp đồng về đảm bảo, đưa ra các biện pháp xử lý đảm bảo khi cần thiết.  Tín dụng phân loại theo rủi ro: Bao gồm các khoản có độ an toàn cao, khá, trung bình và thấp - Tín dụng lành mạnh: Các khoản tín dụng có khả năng thu hồi cao - Tín dụng có vấn đề: Các khoản tín dụng có dấu hiệu không lành mạnh như khách hàng chậm tiêu thụ, tiến độ thực hiện kế hoạch bị chậm, khách hàng gặp thiên tai, khách hàng trì hoãn nộp báo cáo tài chính... Cách phân loại này giúp ngân hàng thường xuyên đánh giá loại khoản mục tín dụng, dự trù quỹ cho các khoản tín dụng rủi ro, đánh giá chất lượng tín dụng...  Phân loại khác: - Theo ngành kinh tế (công, nông nghiệp...) - Theo đối tượng tín dụng (tài sản lưu động, tài sản cố định) - Theo mục đích (sản xuất, tiêu dùng...) Cách phân loại này cho thấy tính đa dạng hoặc chuyên môn hoá trong cấp tín dụng của ngân hàng. Đại học Kin h tế Hu ế 81.1.2.2. Chức năng và vai trò của Tín dụng:  Chức năng:  Chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ: Tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ là hai quá trình thống nhất trong sự vận hành của hệ thống tín dụng. Ở đây sự có mặt của tín dụng được xem như chiếc cầu nối giữa các nguồn cung cầu về vốn tiền tệ trong nền kinh tế. Thông qua chức năng này, Tín dụng đã trực tiếp tham gia điều tiết các nguồn vốn từ cá nhân, các đơn vị kinh tế đến bổ sung kịp thời cho những doanh nghiệp, nhà nước hay cá nhân đang gặp thiếu hụt về vốn hay nói cách khác: + Ở khâu tập trung, Tín dụng là nơi tập hợp những nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội. + Ở khâu phân phối lại vốn tiền tệ, tín dụng là nơi đáp ứng nhu cầu vốn cho các doanh nghiệp, cá nhân và cho cả Ngân sách. Dù phân phối cho đối tượng nào thì việc phân phối vốn qua hệ thống Tín dụng cũng phải trên cơ sở có hoàn trả. Sự phân phối vốn qua hệ thống Tín dụng chủ yếu đáp ứng cho nhu cầu sản xuất, lưu thông hàng hoá và phục vụ.  Chức năng thúc đẩy lưu thông hàng hoá vào sản xuất: Sự cần thiết của Tín dụng đối với nền kinh tế đã chỉ rõ rằng nhờ tín dụng mà quá trình lưu chuyển, tuần hoàn vốn trong từng đơn vị nói riêng và trong toàn nền kinh tế nói chung được thực hiện một cách bình thường và liên tục. Do đó, Tín dụng góp phần thúc đẩy sự phát triển sản xuất và lưu thông hàng hoá đều được thể hiện: - Tín dụng tạo ra nguồn vốn hỗ trợ cho quá trình sản xuất kinh doanh được thực hiện bình thường, liên tục và phát triển. - Tín dụng tạo ra nguồn vốn để đầu tư mở rộng phạm vi và qui mô sản xuất kinh doanh. - Tín dụng tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ thanh toán, góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hoá bằng việc tạo ra tín tệ và bút tệ . Đại học Kin h tế Hu ế 9 Vai trò của Tín dụng: Trên cơ sở phát huy những chức năng của mình, Tín dụng đã đóng vai trò rất tích cực đối với đời sống kinh tế- xã hội. - Đối với các doanh nghiệp thực hiện việc sản xuất kinh doanh liên tục đều hoạt động tuần hoàn qua ba giai đoạn: Dự trữ- sản xuất- lưu thông, vốn luôn hiện hữu trong cả ba giai đoạn ở bất kỳ thời điểm nào. Đối với các đơn vị chỉ thực hiện việc kinh doanh thì cả hai giai đoạn: Dự trữ- lưu thông cũng luôn cần vốn để đảm bảo lưu thông không bị đình trệ. - Để phát triển sản xuất, vấn đề khó khăn mà họ phải giải quyết là vốn. Các doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào nguồn vốn tự có mà họ phải biết tận dụng, khai thác các nguồn vốn khác trong xã hội. Thông qua tín dụng là nơi tập trung đa số nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội sẽ đáp ứng nhu cầu vốn của họ trong việc mở rộng phát triển sản xuất kinh doanh. Qua thực tế vốn tín dụng luôn chiếm một vị trí đáng kể trong cơ cấu vốn của doanh nghiệp. Nói cách khác, tín dụng là bạn đồng hành không thể thiếu trên con đường phát triển kinh tế. Nhìn lại quá trình phát triển của tín dụng, chúng ta không thể phủ nhận vai trò của nó trong việc góp phần giải quyết những khó khăn cấp bách trong đời sống kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho các thành phần kinh tế phát triển. 1.1.3. Khái niệm hộ sản xuất. 1.1.3.1. Khái niệm hộ sản xuất. Có nhiều quan điểm và khái niệm khác nhau về HSX, tuy nhiên để phù hợp với chế độ sở hữu khác nhau giữa các thành phần kinh tế (quốc doanh và ngoài quốc doanh) và khả năng phát triển kinh tế từng vùng (thành thị và nông thôn), theo phụ lục của NHNO & PTNT Việt Nam ban hành kèm theo quyết định 499A TDNH ngày 02/09/1993 thì khái niệm hộ sản xuất được nêu như sau: “ Hộ sản xuất là một đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của mình”. Đại học Kin h tế H ế 10 Quan niệm về hộ sản xuất theo văn bản này thì hộ sản xuất gồm các đối tượng sau: + Hộ chuyên sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp có tính chất tự sản, tự tiêu do cá nhân làm chủ hộ, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. + Hộ cá thể, tư nhân làm kinh tế hộ gia đình theo nghị định 29 ngày 29/3/1998. + Hộ là thành viên nhận khoán của các tổ chức kinh tế hợp tác, các doanh nghiệp nhà nước. + Các cá nhân là nhóm kinh doanh theo nghị định 66/HĐBT ngày 2/3/1992. + Các doanh nghiệp tư nhân hoạt động theo luật doanh nghiệp tư nhân. Lĩnh vực hoạt động chủ yếu của hộ sản xuất nói trên là các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp ở nông thôn, thị trấn, thị xã ven đô và thường khi nói đến hộ sản xuất thì người ta thường nghĩ đến hộ nông dân là chủ yếu vì hộ nông dân chiếm phần lớn dân số cả nước và chiếm đa số lực lượng lao động trên toàn lãnh thổ. 1.1.3.2. Đặc điểm hộ sản xuất. Tại Việt Nam hiện nay, trên 70% dân số sinh sống ở nông thôn và đại bộ phận còn sản xuất mang tính tự cấp tự túc, trong điều kiện đó, hộ là đơn vị kinh tế cơ sở mà chính ở đó diễn ra quá trình phân công tổ chức lao động, chi phí cho sản xuất tiêu thụ thu nhập và phân phôi và tiêu dùng Hộ được hình thành theo những đặc điểm tự nhiên, rất đa dạng, tùy thuộc vào hình thức sinh hoạt ở mỗi vùng và địa phương mà hộ hình thành một kiểu cách sản xuất, chách tổ chức riêng trong phạm vi gia đình, các thành viên trong hộ quan hệ với nhau hoàn toàn theo cấp vị, có cùng sở hữu kinh tế, trong mô hình sản xuất chủ hộ cũng là người lao động trực tiếp, làm việc có trách nhiệm và hoàn toàn tự giác, sản xuất của hộ khá ổn định, vốn luân chuyển chậm so với các ngành khác. Đối tượng sản xuất phát triển hết sức phức tạp và đa dạng, chi phí sản xuất thường là thấp, vốn đầu tư có thể trải đều trong quá trình sản xuất của hộ mang tính Đại học Kin h tế Hu ế 11 thời vụ, cùng một lúc có thể kinh doanh sản xuất nhiêu loại cây trồng, vật nuôi hoặc tiến hành các ngành nghề khác lúc nông nhàn, vì vậy thu nhập cũng rải đều, đó là yếu tố quan trọng tạo điều kiện cho kinh tế hộ phát triển toàn diện. Trình độ sản xuất của hộ ở mức thấp, chủ yếu là sản xuất thủ công, máy móc có chăng cũng còn ít, giản đơn, tổ chức sản xuất mang tính tự phát, quy mô nhỏ không được đào tạo bài bản, hộ sản xuất hiện nay nói chung vẫn hoạt động sản xuất kinh doanh theo tính chất truyền thống, thái độ lao động thường bị chi phối bởi tình cảm đạo đức gia đình và nếp sinh hoạt theo phong tục tạp quán của làng quê. Từ những đặc điểm trên ta thấy kinh tế hộ rất dễ chuyển đổi hoặc mở rộng cơ cấu vì chi phí bỏ ra ít, trình độ khoa học kĩ thuật thấp. Quy mô sản xuất của hộ thường nhỏ, hộ có sức lao động, có các điều kiện về đất đai, mặt nước nhưng thiếu vốn, thiếu hiểu biết về khoa học, kỹ thuật, thiếu kiến thức thị trường nên sản xuất kinh doanh còn mang nặng tính tự cấp, tự túc. Nếu không có sự hỗ trợ của nà nước về cơ chế chính sách, về vốn thì kinh tế hộ không thể chuyển sang sản xuất hàng hóa, không thể tiếp cận với cơ chế thị trường. 1.1.4. Khái quát về tín dụng hộ sản xuất. 1.1.4.1. Khái niệm Tín dụng hộ sản xuất. Tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất là quan hệ tín dụng giữa một bên là ngân hàng và một bên là hộ sản xuất. Hình thức tín dụng này đã có từ lâu trên thế giới nhưng ở Việt Nam nó chỉ thực sự xuất hiện khi có nghị quyết 10 của Bộ chính trị với sự thừa nhận quyền tự chủ của thành phần kinh tế cá thể. Sau khi được thừa nhận và cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường kinh tế hộ sản xuất đã phát triển nhanh chóng và đã đóng góp không nhỏ cho nền kinh tế nói chung, đặc biệt là lương thực thực phẩm. Có được thành công trên phải nói đến sự đóng góp không nhỏ của tín dụng ngân hàng đối với kinh tế hộ sản xuất. Điều này được thể hiện ở vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất. 1.1.4.2. Vai trò của tín dụng Ngân hàng đối với hộ sản xuất Đại học Kin h tế Hu ế 12 Xuất phát từ những đặc điểm của hộ sản xuất, tín dụng ngân hàng có vai trò sau: - Góp phần nâng cao đời sống của người dân và thực hiện chính sách xã hội khác của Nhà Nước.