Đề tài Vai trò của quy luật giá trị đối với sự phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam

Quy luật giá trịlà quy luật kinh tếcăn bản của sản xuất và lưu thông hàng hoá. Nội dung của quy luật này: sản xuất và trao đổi hàng hoá thực hiện theo hao phí lao động xã hội cần thiết. Hay nói cách khác: sản xuất và trao đổi hàng hoá phải trên cơsởlao động xã hội cần thiết đểsản xuất và tái sản xuất ra hàng hoá đó. Yêu cầu của quy luật này: sản xuất, trao đổi hàng hoá phải được tiến hành theo nguyên tắc ngang giá. Những người sản xuất và trao đổi hàng hoá tuân theo mệnh lệnh của giá cả thịtrường. Thông qua sựvận động của giá cảthịtrường sẽthấy được sựhoạt động của quy luật giá trị. Giá cảthịtrường lên xuống xoay quanh giá trịhàng hoá và trở thành cơ chếtác động của quy luật giá trị, Cơ chếnày phát sinh tác dụng trên thị trường thông qua cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền. Điều này cắt nghĩa vì sao khi trình bày quy luật giá trị, một quy luật bao quát cảbản chất và các nhân tốcấu thành cơchếtác động của nó. Do tầm quan trọng của cơchếtác động và đểtăng ý nghĩa thực tiễn của quy luật giá trị, những năm gần đây, các nhà khoa học thấy cần phải nhấn mạnh các nhân tốcạnh tranh, lượng tiền cần thiết cho lưưthông và cung cầu đối với sựbiến động của giá cảthịtrường và trình bày chúng thành các quy luật kinh tếriêng, song vềnhận thức lý luận, chúng ta cũng chỉnên coi chúng là những quy luật phát sinh từquy nluật giá trị, hiểu thao nghĩa đầy đủcủa quy luật này.

pdf44 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 28/10/2013 | Lượt xem: 3496 | Lượt tải: 7download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Vai trò của quy luật giá trị đối với sự phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Đề án Kinh tế Chính trị 1 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: “VAI TRÒ CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM.” Đề án Kinh tế Chính trị 2 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU NỘI DUNG CHƯƠNG 1. QUY LUẬT TRÁ TRỊ VÀ CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN 2 1. 1. Quy luật giá trị và các vấn đề có liên quan 2 1.1.1. khái niệm giá trị hàng hoá 2 1.1.2. Quy luật giá trị – quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá. 2 1.1.3. Mối quan hệ giữa giá cả, giá cả thị trường, giá cả độc quyền và giá trị hàng hoá. 2 1.1.4. Các quy luật có liên quan và mối quan hệ của chúng với quy luật giá trị. 4 1.2. Vai trò của quy luật giá trị. 7 CHƯƠNG 2. VAI TRÒ CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM. 9 2. 1. Khái niệm và đặc trưng của nền kinh tế thị trường 9 2. 1. 1. Quá trình lưu thông vận chuyển được thực hiện chủ yếu bằng 9 phương thức mua bán với phạm vi ngày càng mở rộng, từ quốc gia tới khu vực và quốc tế. 2. 1. 2. Người trao đổi hàng hoá phải có quyền tự do nhất định khi tham gia trao đổi trên thương trường. 10 2.1.3. Hoạt động mua bán phải được thực hiện thường xuyên ổn địmh trên cơ 10 sở một kết cấu hạ tầng tối thiểu, đủ để việc mua bán diển ra thuận lợi an toàn. 10 2.1.4. Nền kinh tế hiện đại bao gồm những doanh nhân biết thống nhất mục tiêu kinh tế với các mục tiêu chính trị – xã hội nhân văn 10 2.1.5. Có sự quản lý của nhà nước. 11 2. 2. Mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN về bản chất và cấu trúc. 11 2. 2. 1. Mô hình phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta. 14 Đề án Kinh tế Chính trị 3 2. 2. 2. Vai trò của quy luật giá trị trong sự phát triển kinh tế thị trường ở nước ta. 14 2. 2. 3. Thực trạng quá trình hội nhạp kinh tế ở Việt Nam trong những năm qua và triển vọng những năm tới. 19 2.3. Một số vấn đề sản xuất hàng hoá và quy luật giá trị trong thời kỳ quá độ tiến lên CNXH ở việt nam. 24 2. 3. 1. Chuyển sản xuất nông nghiệp sang kinh tế hàng hoá là yêu cầu to lớn của phương thức sản xuất hàng hoá ở một nước tiến lên từ nền sản xuất nhỏ. 24 2. 3. 2. Gắn chặt quá trình sản xuất hàng hoá XHCN với 3 quá trình cách mạng XHCN là quy luật hình thành và phát triển sản xuất hàng hoá ở nước ta. 26 2. 3. 3. Gắn với phân công hộp tác nhà nước XHCN là đặc điểm thời đại và là điệu kiện phát triển nhanh chóng sản xuất hàng hoá XHCN ở nước ta. 27 2. 3. 4. Phát huy tác dụng của quy luật giá trị trong kinh tế phi XHCN. 28 2. 3. 5. Cần nâng cao chất lượng đội ngũ nguồn nhân lực. 29 2. 3. 6. Cần nâng cao vai trò quản lý của nhà nước. 29 2. 3. 7. Một số giải pháp giải quyết mâu thuẫn nãy sinh giữa việc phát triển nền kinh tế hàng hoá theo cơ chế thị trường với sự phân hoá giàu nghèo dưới tác dụng của quy luật giá trị. 29 2. 4. Bài học kinh nghiệm từ Trung quốc 25 năm cải cách và phát triển thành tựu và triển vọng 35 2. 4. 1. Những thành tựu chủ yếu đạt được trong 25 năm qua về kinh tế do áp dụng quy luật trị một cách có hiệu quả. 35 2. 4. 2 Triển vọng của tình hình Trung Quốc trong những thập niên đầu của thế kỷ mới. 37 KẾT LUẬN. 39 Đề án Kinh tế Chính trị 4 PHẦN MỞ ĐẦU Nền kinh tế thị trường đã đưa thế giới bước vào vònh xoáy phát triển không ngừng trên mọi phương diện. Trong đó sự phát triển vượt trội của lĩnh vực kinh tế dẫ tạo tiền đề thúc đẩy các lĩnh vực khác phát triển, sự phát triển này thể hiện rõ nhất ở quá trình toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế …bên cạnh sự phát triển này vẫn tồn tại nhiều vấn đề như khủng hoảng kinh tế chu kỳ; suy thoái đạo đức; phân hoá giàu nghèo …vậy những thành tựu và tồn tại trên phải chăng bắt nguồn từ quy luật giá trị. quy luật giá trị là gì ?có vai trò như thế nào, biểu hiện và tác động ra sao đến quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta ngày nay. Cảm ơn thầy giáo đã giúp em hoàn thành tốt đề tài này. Đề án Kinh tế Chính trị 5 NỘI DUNG CHƯƠNG 1: QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN 1.3. Quy luật giá trị và các vấn đề có liên quan 1. 1. 1. Khái niệm giá trị hàng hoá: Gía trị hàng hoá là lao động xã hội kết tinh trong hàng hoá hay là chi phí lao động xã hội cần thiết để sản xuất hàng hoá. 1. 1. 2 Quy luật giá trị - quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá. Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và lưu thông hàng hoá. Nội dung của quy luật này: sản xuất và trao đổi hàng hoá thực hiện theo hao phí lao động xã hội cần thiết. Hay nói cách khác: sản xuất và trao đổi hàng hoá phải trên cơ sở lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra hàng hoá đó. Yêu cầu của quy luật này: sản xuất, trao đổi hàng hoá phải được tiến hành theo nguyên tắc ngang giá. Những người sản xuất và trao đổi hàng hoá tuân theo mệnh lệnh của giá cả thị trường. Thông qua sự vận động của giá cả thị trường sẽ thấy được sự hoạt động của quy luật giá trị. Giá cả thị trường lên xuống xoay quanh giá trị hàng hoá và trở thành cơ chế tác động của quy luật giá trị, Cơ chế này phát sinh tác dụng trên thị trường thông qua cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền. Điều này cắt nghĩa vì sao khi trình bày quy luật giá trị, một quy luật bao quát cả bản chất và các nhân tố cấu thành cơ chế tác động của nó. Do tầm quan trọng của cơ chế tác động và để tăng ý nghĩa thực tiễn của quy luật giá trị, những năm gần đây, các nhà khoa học thấy cần phải nhấn mạnh các nhân tố cạnh tranh, lượng tiền cần thiết cho lưư thông và cung cầu đối với sự biến động của giá cả thị trường và trình bày chúng thành các quy luật kinh tế riêng, song về nhận thức lý luận, chúng ta cũng chỉ nên coi chúng là những quy luật phát sinh từ quy nluật giá trị, hiểu thao nghĩa đầy đủ của quy luật này. 1. 1. 3. Mối quan hệ giữa giá cả, giá cả thị trường, giá cả độc quyền và giá trị hàng hoá. Quy luật giá trị biểu hiện qua các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản thành quy luật giá cả sản xuất( giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh) và thành quy Đề án Kinh tế Chính trị 6 luật giá cả độc quyền ( giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền). Nó tiếp tục tồn tại và hoạt động trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộỉ các nước xã hội chủ nghĩa ở các nước và ở nước ta. Ta xét mối quan hệ giũa giá cả, giá cả thị trường, giá cả độc quyền với giá trị hàng hoá: Gía cả: là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá. Gía trị là cơ sở của giá cả. Khi quan hệ cung cầu cân bằng,giá cả hàng hoá cao hay thấp là ở giá trị của hàng hoá quyết định Trong diều kiện sản xuất hàng hoá, giá cả hàng hoá tự phát lên xuỗngoay quanh giá trị tuỳ theo quan hệ cung cầu, cạnh tranh và sức mua của đồng tiền. Sự hoạt động của quy luật giá trị biểu hiện ở sự lên xuống của giá cả trên thị trường. Tuy vậy, sự biến động của giá cả vẫn có cơ sở là giá trị, mặc dầu nó thường xuyên tách rời giá trị. Điều đó có thể hiểu theo hai mặt: Không kể quan hệ cung cầu như thế nào, giá cả không tách rời giá trị xã hội. Nếu nghiên cứu sự vận động của giá cả trong một thời gian dài thì thấy tổng số giá cả bằng tổng só giá trị, vì bộ phận vượt quá giá trị sẽ bù vào bộ phận giá cả thấp hơn giá trị (giá cả ở đây là giá cả thị trường. Giá cả thị trường là giá cả sản xuất giữa người mua và người bán thoả thuận với nhau). Giá cả sản xuát là hình thái biến tướng của giá trị, nó bằng chi phí sản xuất của hàng hoá cộng với lợi nhuận bình quân. Trong giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh do hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân nên hàng hoá không bán theo giá trị mà bán theo giá cả sản xuất Gía trị hàng hoá chuyển thành giá cả sản xuất không phải là phủ nhận quy luật giá trị mà chỉ lả biểu hiện cụ thể của quy luật giá trị trong giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh. Qua hai điểm dưới đây sẽ thấy rõ điều đó: Tuy giá cả sản xuất của hàng háo thuộc ngành cá biệt có thể cao hơn hoặc thấp hơn giá trị, nhưng tổng giá trị sản xuất của toàn bộ hàng hoá của tất cả các ngành trong toàn xã hội đều bằng tổng giá trị của nó. Tổng số lơi nhuận mà các nhà tư bản thu được cũng bằng tổng số giá trị thặng dư do giai cấp công nhân sáng tạo ra. Giá cả sản xuất lệ thuộc trực tiếp vào giá trị. Gía trị hàng hoá giảm xuống, giá cả sản xuất giảm theo, giá trị hàng hoá tăng lên kéo theo giá cả sản xuất tăng lên. Đề án Kinh tế Chính trị 7 Giá cả độc quyền: Trong giai đoạn tư bản độc quyền, tổ chức độc quyền đã nâng giá cả hàng hoá lên trên giá cả sản xuất và giá trị. Gía cả độc quyền bằng chi phí sản xuất cộng với lợi nhuận độc quyền. Lợi nhuận độc quyền vượt quá lợi nhuận bình quân. Khi nói giá cả độc quyền thì thường hiểu là giá cả bán ra cao hơn giá cả sản xuất và giá trị, đồng thời cũng cần hiểu còn có giá cả thu mua rẻ mà tư bản độc quyền mua của người sản xuất nhỏ, tư bản vừa và nhỏ ngoài độc quyền. Gía cả độc quyền không xoá bỏ giới hạn của giá trị hàng hoá, nghĩa là giá cả độc quyền không thể tăng thêm hoặc giảm bớt giá trị và tổng giá trị thặng dư do xã hội sản xuất ra; phần giá cả độc quyền vượt quá giá trị chính là phần giá trị mà những người bán ( công nhân, người sản xuất nhỏ, tư bản vừa và nhỏ…) mất đi. Nhìn vào phạm vi toàn xã hội, toàn bộ giá cả độc quyền cộng với giá cả không độc quyền về đại thể bằng toàn bộ giá trị. 1. 1. 4. Các quy luật có liên quan và mối quan hệ của chúng với quy luật giá trị. a/ Quy luật lưu thông tiền tệ. Còn sản xuất hàng hoá thì còn lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ. Quy luật lưu thông tiền tệ xuất hiện và tồn tại là một tất yếu khách quan. Nội dung của quy luật này thể hiện ở mối quan hệ giữa lượng tiền tệ phát hành với các nhân tố có liên quan. Các Mác trình bày nội dung của quy luật này qua côngh thức khái quát và công thức ở dạng cụ thể của nó: Ở dạng khái quát, nội dung của quy luật này là: M = P.Q V Trong đó: M là lượng tiền phát hành cần thiết cho lưu thông P là mức giá cả hàng hoá, dịch vụ Q là khối lượng hàng hoá, dịch vụ đem ra lưu thông V là vòng quay trung bình của đồng tiền cùng loại Ở dạng cụ thể, khi Các Mác xem xét công thức khái quát gắn với các chức năng thanh toán, gắn với tín dụng, công thức biểu diễn nội dung quy luật này là: Đề án Kinh tế Chính trị 8 M = (1) - (2) - (3) + (4) (5) Trong đó: (1) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đem bán (2) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ bán chịu (3) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ khấu trừ cho nhau (4) tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đến kỳ thanh toán (5) là vòng quay trung bình của tiền tệ cùng tên gọi. Từ công thức trên có thể tìm thấy những nhân tố có quan hệ đến lượng tiền phát hành, trong đó: M tỷ lệ thuận với (1) và (4) và tỷ lệ nghịch với (2), (3) và (5). Cần ý thức rằng quy luật lưu thông tiền tệ như đã phân tích ở trên là quy luật lưu thông của tiền (vàng). Khi vận dụng quy luật này trong điều kiện tiền giấy thì tình hình có sự khác đi nhất định. Vì tiền giấy không có tác dụng tự điều chỉnh qua hai kênh lưu thông và tích luỹ như tiền (vàng). Bởi vậy, để quy luật này có hiệu lực trong điều kiện tiền giấy phải rất coi trọng khi điều khiển và khống chế lượng tiền giấy phát hành cho lưu thông. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại làm xuất hiện nhiều loại tiền như: Tiền mặt, tiền điện tử. Việc tính toán lượng tiền phát hành sẽ phức tạp hơn nhiều nên quy luật lưu thông tiền tệ của Các Mác mang nhiều ý nghĩa về mặt định tính hơn là về mặt định lượng. Bởi vậy, khi vận dụng cần lưu ý đặc điểm này, nhất là khi nền kinh tế tồn tại nhiều thành phần, hệ thống ngân hàng, trình độ chuyên môn và cơ sở vật chất chưa được hiện đại hoá, chưa phù hợp với trình độ và thông lệ quốc tế. b/ Quy luật cung cầu hàng hoá, dịch vụ Lý luận và thực tiễn đều khẳng định: ở nơi nào có nhu cầu thì ở nơi đó cũng xuất hiện luồng cung ứng hàng hoá, dịch vụ để hình thành mối quan hệ cung cầu. Mối quan hệ nhân quả giữa cung và cầu liên tục tiếp diễn trên thị trường, tồn tại một cách khách quan, độc lập đối với ý thứccủa con người được gọi là quy luật cung cầu. Sự hoạt động của quy luật này thể hiện ở cơ chế vận động giữa giá cả thị trường và giá trị hàng hoá thông qua các trường hợp: cung bằng cầu, cung lớn hơn cầu và cung nhỏ hơn cầu: Đề án Kinh tế Chính trị 9 Khi cung bằng cầu thì giá cả bằng giá trị hàng hoá trong sản xuất Khi cung lớn hơn cầu thì giá cả thấp hơn giá trị hàng hoá trong sản xuất Khi cung nhỏ hơn cầu thì giá cả cao hơn giá trị hàng hoá trong sản xuất Vai trò của quy luật cung cầu:Quy luật cung cầu giải thích rõ nhất, chính xác nhất vì sao giữa giá trị và giá cả thị trường lại không ăn khớp với nhau, tạo điều kiện cho quy luật giá trị có cơ chế hoạt động. Tuy cung cầu không trực tiếp quyết định sự hình thành giá trị hàng hoá, nhưng nó cũng ảnh hưởng gián tiếp đến chu kỳ sản xuất sau đối với việc hình thành giá trị hàng hóa, thông qua tác động của thị trường làm thay đổi điều kiện sản xuất và thay đổi năng suất lao động, giúp các giám đốc có những quyết định năng động, linh hoạt trong sản xuất, kinh doanh và trong ký kết các hợp đồng kinh tế c/ Quy luật cạnh tranh Cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh về kinh tế giữa những người sản xuất với nhau, giữa người sản xuất với người tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ, nhằm giành được những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu dùng để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Những người sản xuất, tiêu thụ có điều kiện khác nhau về trình độ trang bị kỹ thuật, chuyên môn, không gian, môi trường sản xuất, điều kiện nguyên vật liệu v. v. nên chi phí lao động cá biệt khác nhau. Kết quả có người lãi nhiều, người lãi ít, người phá sản. Để giành lấy các điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm buộc họ phải cạnh tranh. Cạnh tranh có hai loại: Cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh. Cạnh tranh lành mạnh là dùng tài năng của mình về kinh tế và quản lý để tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả, vừa có lợi cho nhà kinh doanh, vừa có lợi cho xã hội. Cạnh tranh không lành mạnh là dùng những thủ đoạn phi đạo đức, vi phạm pháp luật (trốn thuế, nâng giá…) có hại cho xã hội và người tiêu dùng. Quy luật cạnh tranh có tác dụng đào thải cái lạc hậu, bình tuyển cái tiến bộ để thúc đẩy xã hội phát triển. Tóm lại: Nghiên cứu các quy luật giá trị, lưu thông tiền tệ và cung cầu không chỉ để nhận thức lực lượng khách quan chi phối cơ chế thị trường, mà còn có ý nghĩa đối Đề án Kinh tế Chính trị 10 với việc thực hiện chức năng quản lý ở hai tầng quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước và quản lý kinh tế vi mô của các doanh nghiệp. Có thể khái quát mối quan hệ giữa các quy luật kinh tế của nền kinh tế thị trường qua sơ đồ sau: Từ sơ đồ trên cho thấy không thể làm chủ kinh tế thị trường và cơ chế vận hành của nó nếu không nắm bắt và vận dụng một cách tổng hợp các quy luật kinh tế nói trên trong kinh tế và quản lý kinh tế. Cũng từ sơ đồ trên cho thấy các quy luật cạnh tranh, quy luật lưu thông tiền tệ, quy luật cung cầu chỉ là những quy luật kinh tế phái sinh từ quy luật giá trị. Nó có tác dụng bổ sung và thông qua bổ sung tạo ra vẻ đẹp cho sự hoạt động hay tạo ra cơ chế hoạt động của quy luật giá trị. Từ đó cần phê phán những quan điểm không đúng khi họ cường điệu quá đáng, thậm chí thừa nhận quy luật cung cầu mà không thừa nhận quy luật giá trị với tư cách là quy luật kinh tế căn bản của sản suất và trao đổi hàng hoá đã được các nhà kinh tế chính trị tư sản cổ điển và Các Mác phát hiện và hoàn thiện quy luật này. 1. 2. Vai trò của quy luật giá trị. Trong nền kinh tế hàng hoá, quy luật giá trị có những vai trò sau: a/ Điều tiết sản suất và lưu thông hàng hoá. Trong nền kinh tế hàng hoá thường xảy ra tình hình: Người sản xuất bỏ ngành này đổ xô vào ngành khác, quy mô sản xuất của ngành nàyđược thu hẹp, trong khi ở ngành khác lại được mở rộng, làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động được phân bố lại giữa các ngành. Hiện tượng này được gọi là sự điều tiết sản xuất. Sự điều tiết này được hình thành một cách tự phát, thông qua sự biến động của giá cả trên thị trường. Quy luật giá trị Quy luật lưu thông tiền tệ Quy luật cạnh tranh Quy luật cung cầu Đề án Kinh tế Chính trị 11 Có thể hiểu vai trò điều tiết này thông qua những trường hợp biến động quan hệ cung cầu xảy ra trên thị trường: Khi cung nhỏ hơn cầu, sản phẩm không đủ để thoả mãn nhu cầu xã hội, giá cả cao hơn giá trị, hàng hoá bán chạy với lãi cao, người sản xuất mở rộng quy mô sản xuất, những người trước đây sản xuất hàng hoá khác, nay chuyển sang sản xuất hàng hoá này. Như vậy, tư liệu sản xuất và sức lao động được chuyển và ngành này nhiều hơn vào các ngành khác. Khi cung lớn hơn cầu, sản phẩm làm ra quá nhiều so với nhu cầu xã hội, giá cả thấp hơn giá trị, hàng hoá bán không chạy, có thể lỗ vốn, tình hình đó buộc người sản xuất ở ngành này thu hẹp quy mô sản xuất hay chuyển sang ngành khác, làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động giảm đi ở ngành này mà tăng ở ngành khác mà họ thấy có lợi hơn. Như vậy là theo “mệnh lệnh” của giá cả thị trường lúc lên, lúc xuống xoay quanh giá trị, khiến cho ngành sản xuất khác có lợi hơn ngành sản xuất này, mà có sự di chuyển tư liệu sản xuất và sức lao động từ ngành này sang ngành khác, quy mô sản xuất của ngành khác được mở rộng nhanh hơn ngành này. Điều đó làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động bỏ vào từng ngành trong từng lúc có xu hướng phù hợp với yêu cầu của xã hội. Đó là biểu hiện vai trò điều tiết của quy luật giá trị, tạo nên những tỷ lệ cân đối nhất định giữa các ngành sản xuất. Nhưng vì sản xuất trong điều kiện chế độ tư hữu cạnh tranh vô chính phủ nên những tỷ lệ hình thành một cách tự phát đó thường xuyên bị phá vỡ và gây ra những lãng phí về của cải xã hội. Vì vậy, cân đối đó chỉ là hiện tượng tạm thời. Quy luật giá trị không chỉ điều tiết sản xuất hàng hoá, mà còn điều tiết cả lưu thông hàng hoá. Gía cả của hàng hoá hình thành một cách tự phát theo quan hệ cung cầu. Cung và cầu có ảnh hưởng lớn đến giá cả, nhưng giá cả cũng có tác dụng khơi thêm luồng hàng, thu hút luồng hàng từ nơi giá thấp đến nơi giá cao. Vì thế lưu thông hàng hoá cũng do quy luật giá trị điều tiết thông qua sự lên xuống của giá cả xoay chung quanh giá trị. Đề án Kinh tế Chính trị 12 CHƯƠNG 2. VAI TRÒ CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM. 2. 1. Khái niệm và đặc trưng của kinh tế thị trường Kinh tế thị trường là nền kinh tế có các đặc trưng sau đây: 2.1.1. Quá trình lưu thông vật chất được thực hiện chủ yếu bằng phương thức mua bán với phạm vi ngày càng mở rộng, từ quốc gia tới khu vực và quốc tế. a/ Lưu thông vật chất trong kinh tế là sự chuyển dịch kết quả sản xuất từ khâu này đến khâu khác của quá trình tái sản xuất mở rộng của xã hội. Sự lưu thông vật chất này bao gồm: Sự lưu thông vật chất từ khâu này đến khâu khác trong hệ thống các khâu của quá trình sản xuất. Chẳng hạn bông được chuyển từ các trang trại trồng bông tới nhà máy sợi, sơị được chuyển tới nhà máy dệt;Sự lưu thông vật chất từ sản xuất tới tiêu dùng. Chẳng hạn quần áo được chuyển từ các công ty mayđến người mặc; bánh mỳ được chuyển từ các lò bánh mỳ đến người ăn. Sở dĩ có sự luân chuyển vật chất trong nền kinh tế quốc dân là do có sự phân công chuyên môn hoá nhằm tạo được năng suất lao động xã hội cao. Do chuyên môn hoá, mỗi khâu sản xuất chỉ thực hiện thực hiện một phần của quá trình sản xuất. Kết quả tạo ra ở mỗi khâu chưa phải là thành phẩm và cần phải được gia công tiếp ở khâu liền kề. Muốn vậy, chúng phải được chuyển dịch. b/ Sự luân chuyển vật chất trong quá trình sản xuất có thể được thực hiện được bằng nhiều cách: Chu chuyển nội bộ: chu chuyển trong doanh nghiệp, như sợi được chuyển từ phân xưởng sợi qua phân xuởng dệt, vải được chuyển từ phân xưởng dệt sang phân xưởng nhuộm, in hoa… Chu chuyển qua mua bán, khi đó,các phân xưởng nói trên trở thành các doanh nghi