Đối sánh tự động lược đồ XML

Một vấn đề rất quan trọng trong các hệ thống xử lý thông tin là trao đổi và sử dụng lại dữliệu giữa các hệthống có dữliệu không đồng nhất. Tính không đồng nhất của dữliệu là do các tổchức hoặc ứng dụng thường tạo ra dữliệu cho chính mình dựa trên các yêu cầu riêng biệt. Các yêu cầu này hầu hết thường được đặc tảtrong các mô hình dữliệu trừu tượng, còn gọi là các lược đồ(chẳng hạn nhưlược đồquan hệ, lược đồhướng đối tượng và gần đây là lược đồXML). Trong những năm gần đây, sựphát triển mạnh mẽcủa các nguồn dữliệu Web với rất nhiều mô hình thông tin và cú pháp mã hóa khác nhau đã dẫn đến nhu cầu ngày càng cấp thiết của việc phát triển các phương pháp và công cụhỗtrợcho việc trao đổi và sửdụng lại dữliệu, do vậy đã có rất nhiều nghiên cứu quan tâm đến vấn đềnày. Nhưta biết, đối sánh lược đồ là vấn đềtrung tâm trong hầu hết các nghiên cứu đó. Bài toán đối sánh lược đồcó thể được định nghĩa một cách phi hình thức nhưsau: [6], [11] “Cho hai lược đồS1và S2trên mô hình dữliệu bất kỳ, có thểcó thêm thông tin phụtrợ và một ánh xạkhởi đầu, hãy tìm ánh xạgiữa các phần tửlược đồthỏa mãn yêu cầu người dùng”. Nói cách khác, đây là vấn đềtìm kiếm sựtương đồng giữa các phần tửcủa S1và S2(hay là việc xác định các thành phần tương đương nhau giữa hai lược đồnguồn và đích đã cho) bằng cách khai thác các thông tin tồn tại trong lược đồ, dữliệu và các nguồn thông tin phụtrợ.

pdf114 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 02/12/2013 | Lượt xem: 1455 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đối sánh tự động lược đồ XML, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI -------------------------- LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC ®èi s¸nh tù ®éng l−îc ®å XML NGÀNH: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN MS: ………………………. VÕ SỸ NAM NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HUỲNH QUYẾT THẮNG HÀ NỘI - 2006 Mục lục Danh mục từ viết tắt, thuật ngữ.............................. Error! Bookmark not defined. Danh mục bảng biểu ................................................ Error! Bookmark not defined. Danh mục hình vẽ..................................................... Error! Bookmark not defined. Mở đầu ...................................................................... Error! Bookmark not defined. 1. Giới thiệu chung......................................................... Error! Bookmark not defined. 2. Nội dung luận văn ...................................................... Error! Bookmark not defined. Chương 1 Đối sánh lược đồ ..................................... Error! Bookmark not defined. 1.1 Tổng quan về đối sánh lược đồ ............................... Error! Bookmark not defined. 1.1.1 Các khái niệm cơ bản về đối sánh lược đồ ......... Error! Bookmark not defined. 1.1.2 Các lĩnh vực ứng dụng đối sánh lược đồ ............ Error! Bookmark not defined. 1.2 Các tiếp cận đối sánh lược đồ ................................. Error! Bookmark not defined. 1.2.1 Phân loại các tiếp cận đối sánh lược đồ............. Error! Bookmark not defined. 1.2.2 Các tiếp cận đối sánh lược đồ ............................ Error! Bookmark not defined. 1.2.3 Các phương pháp đối sánh lược đồ.................... Error! Bookmark not defined. 1.3 Các hệ thống đối sánh lược đồ XML...................... Error! Bookmark not defined. 1.3.1 Cupid (trung tâm nghiên cứu Microsoft) ............ Error! Bookmark not defined. 1.3.2 Similarity Flooding (Đại học Stanford và đại học Leipzig) ... Error! Bookmark not defined. 1.3.3 LSD (Đại học Washington)................................. Error! Bookmark not defined. 1.3.4 Clio (IBM Almaden và đại học Toronto) ............ Error! Bookmark not defined. 1.3.5 Một số hệ thống đối sánh lược đồ khác .............. Error! Bookmark not defined. 1.4 Kết chương ............................................................... Error! Bookmark not defined. Chương 2 Các định nghĩa hình thức ...................... Error! Bookmark not defined. 2.1 Vấn đề đối sánh lược đồ XML ................................ Error! Bookmark not defined. 2.1.1 Đối sánh ngữ nghĩa và đối sánh cú pháp ........... Error! Bookmark not defined. 2.1.2 Thông tin đầu vào của tiến trình đối sánh .......... Error! Bookmark not defined. 2.1.3 Thông tin đầu ra của tiến trình đối sánh ............ Error! Bookmark not defined. 2.1.4 Các định nghĩa hình thức.................................... Error! Bookmark not defined. 2.2 Mô hình hóa lược đồ XML...................................... Error! Bookmark not defined. 2.2.1 Các nút đồ thị lược đồ ........................................ Error! Bookmark not defined. 2.2.2 Các cạnh đồ thị lược đồ...................................... Error! Bookmark not defined. 2.2.3 Các ràng buộc đồ thị lược đồ ............................. Error! Bookmark not defined. 2.2.4 Các định nghĩa hình thức.................................... Error! Bookmark not defined. 2.3 Ánh xạ nguồn–đích .................................................. Error! Bookmark not defined. 2.4 Kết chương ............................................................... Error! Bookmark not defined. Chương 3 Đối sánh tự động lược đồ XML ............ Error! Bookmark not defined. 3.1 Tổng quan về đối sánh tự động lược đồ XML....... Error! Bookmark not defined. 3.2 Đo độ tương đồng ngôn ngữ.................................... Error! Bookmark not defined. 3.2.1 WordNet và quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ....... Error! Bookmark not defined. 3.2.2 Thuật toán của Hirst và St-Onge ........................ Error! Bookmark not defined. 3.2.3 Giải pháp của hệ thống Cupid ............................ Error! Bookmark not defined. 3.3 Xét tính tương thích kiểu dữ liệu lược đồ XML và phân tích phân cấp kiểu người thiết kế.................................................................. Error! Bookmark not defined. 3.3.1 Xét tính tương thích kiểu dữ liệu lược đồ XML .. Error! Bookmark not defined. 3.3.2 Phân tích phân cấp kiểu người thiết kế .............. Error! Bookmark not defined. 3.4 Đo độ tương đồng cấu trúc...................................... Error! Bookmark not defined. 3.4.1 Định nghĩa ngữ cảnh nút .................................... Error! Bookmark not defined. 3.4.2 Đo độ tương tự đường dẫn.................................. Error! Bookmark not defined. 3.4.3 Đo độ tương đồng ngữ cảnh nút ......................... Error! Bookmark not defined. 3.5 Đo độ tương đồng nút và tạo ánh xạ giữa các phần tử........Error! Bookmark not defined. 3.5.1 Đo độ tương đồng nút ......................................... Error! Bookmark not defined. 3.5.2 Tạo ánh xạ giữa các nút và cạnh đối sánh ......... Error! Bookmark not defined. 3.6 Đánh giá tiến trình đối sánh lược đồ XML............ Error! Bookmark not defined. 3.6.1 Các phương pháp đánh giá................................. Error! Bookmark not defined. 3.6.2 Đánh giá giải pháp ............................................. Error! Bookmark not defined. 3.7 Áp dụng đối sánh lược đồ trong bài toán chuyển đổi tài liệu có cấu trúc ...Error! Bookmark not defined. 3.7.1 Tổng quan về tài liệu có cấu trúc ....................... Error! Bookmark not defined. 3.7.2 Chuyển đổi tự động tài liệu có cấu trúc.............. Error! Bookmark not defined. 3.7.3 Mô hình cho hệ thống chuyển đổi tự động tài liệu XML ...Error! Bookmark not defined. 3.8 Kết chương ............................................................... Error! Bookmark not defined. Kết luận và hướng phát triển.................................. Error! Bookmark not defined. 1. Đóng góp chính của luận văn.................................... Error! Bookmark not defined. 2. Hướng phát triển........................................................ Error! Bookmark not defined. Danh mục tài liệu tham khảo .................................. Error! Bookmark not defined. Phụ lục....................................................................... Error! Bookmark not defined. Phụ lục A: Ngôn ngữ đánh dấu mở rộng - XML ........ Error! Bookmark not defined. Phụ lục B: Lược đồ XML .............................................. Error! Bookmark not defined. Phụ lục C: Thuật toán của Hirst và St-Onge .............. Error! Bookmark not defined. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI -------------------------- LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC ®èi s¸nh tù ®éng l−îc ®å XML NGÀNH: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN MS: ………………………. VÕ SỸ NAM NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HUỲNH QUYẾT THẮNG HÀ NỘI - 2006 Đối sánh tự động lược đồ XML Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin i Lời cảm ơn Luận văn này đánh dấu kết thúc hai năm cao học tại trường đại học Bách Khoa Hà Nội. Trong quãng thời gian tuy chưa dài nhưng cũng không phải là ngắn đó, tôi đã trưởng thành rất nhiều về kiến thức cũng như khả năng nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo – TS. Huỳnh Quyết Thắng, người đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi hết sức tận tình trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp. Thầy là người đã cung cấp ý tưởng, tài liệu ban đầu về đề tài, các hướng dẫn quan trọng trong suốt quá trình thực hiện luận văn, dành thời gian đọc và sửa chữa báo cáo cũng như có những góp ý rất quan trọng cho tôi trong suốt quá trình hoàn thiện luận văn này. Tôi xin cám ơn thư viện trường EPFL, Thụy Sỹ đã cung cấp cho tôi một số tài liệu tham khảo bổ ích, xin cảm ơn các nhóm sinh viên K48 khoa Công nghệ thông tin, trường đại học Bách Khoa Hà Nội đã tận tình làm việc cùng tôi và góp nhiều công sức trong quá trình cài đặt thử nghiệm chương trình. Tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo của trường đại học Bách Khoa Hà Nội, khoa Công nghệ thông tin đã tận tình giảng dạy, trang bị kiến thức cho chúng tôi, xin gửi lời cám ơn bộ môn Kỹ thuật hệ thống, khoa Công nghệ thông tin, trường đại học Xây dựng Hà Nội đã hết sức tạo điều kiện về thời gian cho tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn tới các bạn của tôi, những người đã chia sẻ với tôi nhiệt huyết và niềm say mê học tập & nghiên cứu khoa học, chia sẻ với tôi kiến thức và phương pháp tìm hiểu vấn đề, cung cấp cho tôi các tài liệu thiết thực cũng như những ý tưởng bổ sung cho luận văn, góp phần giúp tôi thực hiện luận văn này trong sự cố gắng và nỗ lực cao nhất. Cuối cùng nhưng cũng là điều quan trọng nhất, cho tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc tới bố, mẹ, em trai và những người thân của tôi, những người đã giúp đỡ tôi rất nhiều cả về vật chất lẫn tinh thần trong suốt quá trình học tập và công tác, động viên tôi trong những lúc khó khăn cũng như chia sẻ niềm vui với tôi những lúc thành công. Một lần nữa tôi xin chân thành cám ơn tất cả./. Hà Nội, tháng 11 năm 2006 Võ Sỹ Nam Đối sánh tự động lược đồ XML Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin ii Mục lục Danh mục từ viết tắt, thuật ngữ........................................................................... iv Danh mục bảng biểu .............................................................................................. v Danh mục hình vẽ................................................................................................... v Mở đầu .................................................................................................................... 1 1. Giới thiệu chung...........................................................................................................1 2. Nội dung luận văn ........................................................................................................3 Chương 1 Đối sánh lược đồ ................................................................................... 6 1.1 Tổng quan về đối sánh lược đồ .................................................................................7 1.1.1 Các khái niệm cơ bản về đối sánh lược đồ ...........................................................7 1.1.2 Các lĩnh vực ứng dụng đối sánh lược đồ ..............................................................8 1.2 Các tiếp cận đối sánh lược đồ .................................................................................14 1.2.1 Phân loại các tiếp cận đối sánh lược đồ.............................................................14 1.2.2 Các tiếp cận đối sánh lược đồ ............................................................................15 1.2.3 Các phương pháp đối sánh lược đồ....................................................................17 1.3 Các hệ thống đối sánh lược đồ XML......................................................................20 1.3.1 Cupid (trung tâm nghiên cứu Microsoft) ............................................................21 1.3.2 Similarity Flooding (đại học Stanford và đại học Leipzig) ...............................23 1.3.3 LSD (đại học Washington)..................................................................................24 1.3.4 Clio (IBM Almaden và đại học Toronto) ............................................................25 1.3.5 Một số hệ thống đối sánh lược đồ khác ..............................................................26 1.4 Kết chương ...............................................................................................................28 Chương 2 Các định nghĩa hình thức .................................................................. 29 2.1 Vấn đề đối sánh lược đồ XML ................................................................................30 2.1.1 Đối sánh ngữ nghĩa và đối sánh cú pháp ...........................................................30 2.1.2 Thông tin đầu vào của tiến trình đối sánh ..........................................................32 2.1.3 Thông tin đầu ra của tiến trình đối sánh ............................................................34 2.1.4 Các định nghĩa hình thức....................................................................................35 2.2 Mô hình hóa lược đồ XML......................................................................................36 2.2.1 Các nút đồ thị lược đồ ........................................................................................37 2.2.2 Các cạnh đồ thị lược đồ......................................................................................37 2.2.3 Các ràng buộc đồ thị lược đồ .............................................................................38 2.2.4 Các định nghĩa hình thức....................................................................................40 2.3 Ánh xạ nguồn–đích ..................................................................................................43 2.4 Kết chương ...............................................................................................................46 Đối sánh tự động lược đồ XML Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin iii Chương 3 Đối sánh tự động lược đồ XML ........................................................ 47 3.1 Tổng quan về đối sánh tự động lược đồ XML.......................................................48 3.2 Đo độ tương đồng ngôn ngữ....................................................................................49 3.2.1 WordNet và quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ .......................................................49 3.2.2 Thuật toán của Hirst và St-Onge ........................................................................50 3.2.3 Giải pháp của hệ thống Cupid ............................................................................52 3.3 Xét tính tương thích kiểu dữ liệu lược đồ XML và phân tích phân cấp kiểu người thiết kế..................................................................................................................53 3.3.1 Xét tính tương thích kiểu dữ liệu lược đồ XML ..................................................53 3.3.2 Phân tích phân cấp kiểu người thiết kế ..............................................................55 3.4 Đo độ tương đồng cấu trúc......................................................................................56 3.4.1 Định nghĩa ngữ cảnh nút ....................................................................................56 3.4.2 Đo độ tương tự đường dẫn..................................................................................58 3.4.3 Đo độ tương đồng ngữ cảnh nút .........................................................................63 3.5 Đo độ tương đồng nút và tạo ánh xạ giữa các phần tử.........................................66 3.5.1 Đo độ tương đồng nút .........................................................................................66 3.5.2 Tạo ánh xạ giữa các nút và cạnh đối sánh .........................................................67 3.6 Đánh giá tiến trình đối sánh lược đồ XML............................................................68 3.6.1 Các phương pháp đánh giá.................................................................................68 3.6.2 Đánh giá giải pháp .............................................................................................70 3.7 Áp dụng đối sánh lược đồ trong bài toán chuyển đổi tài liệu có cấu trúc ..........72 3.7.1 Tổng quan về tài liệu có cấu trúc .......................................................................73 3.7.2 Chuyển đổi tự động tài liệu có cấu trúc..............................................................76 3.7.3 Mô hình cho hệ thống chuyển đổi tự động tài liệu XML ....................................78 3.8 Kết chương ...............................................................................................................80 Kết luận và hướng phát triển.............................................................................. 81 1. Đóng góp chính của luận văn....................................................................................81 2. Hướng phát triển........................................................................................................84 Danh mục tài liệu tham khảo .............................................................................. 86 Phụ lục................................................................................................................... 88 Phụ lục A: Ngôn ngữ đánh dấu mở rộng - XML ........................................................89 Phụ lục B: Lược đồ XML ..............................................................................................97 Phụ lục C: Thuật toán của Hirst và St-Onge ............................................................100 Đối sánh tự động lược đồ XML Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin iv Danh mục từ viết tắt, thuật ngữ Từ viết tắt/ thuật ngữ Giải nghĩa Ghi chú CSDL Cơ sở dữ liệu TTNT Trí tuệ nhân tạo XML eXtended Markup Language DTD Document Type Definition XSD XML Schema Definition SGML Standard Generalized Markup Language LCS Longest Common Subsequence Đối sánh tự động lược đồ XML Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin v Danh mục bảng biểu Bảng 3. 1 Đặc điểm các lược đồ thử nghiệm...................................................... 70 Bảng 3. 2 Kết quả đo chất lượng đối sánh ......................................................... 71 Danh mục hình vẽ Hình 2. 1 Ví dụ về đồ thị lược đồ ........................................................................ 36 Hình 3. 1 Tiến trình tính toán độ tương đồng phần tử ..................................... 49 Hình 3. 2 Ngữ cảnh của một phần tử lược đồ.................................................... 57 Hình 3. 3 So sánh các đối sánh thực với các đối sánh suy diễn được .............. 70 Hình 3. 4 Biểu đồ so sánh kết quả thực thi ........................................................ 72 Hình 3. 5 Mô hình cho hệ thống chuyển đổi tự động tài liệu XML................. 79 Mở đầu Võ Sỹ Nam. Luận văn cao học – ngành công nghệ thông tin 1 Mở đầu 1. Giới thiệu chung Một vấn đề rất quan trọng trong các hệ thống xử lý thông tin là trao đổi và sử dụng lại dữ liệu giữa các hệ thống có dữ liệu không đồng nhất. Tính không đồng nhất của dữ liệu là do các tổ chức hoặc ứng dụng thường tạo ra dữ liệu cho chính mình dựa trên các yêu cầu riêng biệt. Các yêu cầu này hầu hết thường được đặc tả trong các mô hình dữ liệu trừu tượng, còn gọi là các lược đồ (chẳng hạn như lược đồ quan hệ, lược đồ hướng đối tượng và gần đây là lược đồ XML). Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của các nguồn dữ liệu Web với rất nhiều mô hình thông tin và cú pháp mã hóa khác nhau đã dẫn đến nhu cầu ngày càng cấp thiết của việc phát triển các phương pháp và công cụ hỗ trợ cho việc trao đổi và sử dụng lại dữ liệu, do vậy đã có rất nhiều nghiên cứu quan tâm đến vấn đề này. Như ta biết, đối sánh lược đồ là vấn đề trung tâm trong hầu hết các nghiên cứu đó. Bài toán đối sánh lược đồ có thể được định nghĩa một cách phi hình thức như sau: [6], [11] “Cho hai lược đồ S1 và S2 trên mô hình dữ liệu bất kỳ, có thể có thêm thông tin phụ trợ và một ánh xạ khởi đầu, hãy tìm ánh xạ giữa các phần tử lược đồ thỏa mãn yêu cầu người dùng”. Nói cách khác, đây là vấn đề tìm kiếm sự tương đồng giữa các phần tử của S1 và S2 (hay là việc xác định các thành phần tương đương nhau giữa hai lược đồ nguồn và đích đã cho) bằng cách khai thác các thông tin tồn tại trong lược đồ, dữ liệu và các nguồn thông tin phụ trợ. Mở đầu Võ Sỹ Nam. Luận văn