Những nội dung cơ bản của Luật phá sản 2004, giải pháp thực hiện thời gian tới

Sự nghiệp đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo trải qua 20 năm thực hiện đã thu được "những thành tựu to lớn, mang tính lịch sử". Nước ta từ nền kinh tế kế hoạch hoá, tập trung, bao cấp chuyển mạnh sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, sự thay đổi đó kéo theo sự thay đổi căn bản về thể chế kinh tế, cơ chế quản lý hoạt động đặc biệt là hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu khách quan của nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường, phá sản doanh nghiệp là hiện tượng kinh tế - xã hội tồn tại khách quan, nó hiện hữu như là một sản phẩm của quá trình cạnh tranh, chọn lọc và đào thải tự nhiên của nền kinh tế thị trường, bất kể thị trường phát triển ở nước nào hay thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. Để đáp ứng yêu cầu đó Quốc hội nước Cộng hoà XHCN Việt Nam đã thông qua Luật phá sản doanh nghiệp ngày 30/12/1993. Trải qua hơn 10 năm thực hiện luật này đã có những ưu điểm, tác dụng to lớn trong thực tế, tuy nhiên do sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế nó đã có những tồn tại hạn chế nhất định đòi hỏi phải được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với thực tế. Đáp ứng yêu cầu đó Luật phá sản được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 15/6/2004 thay thế cho Luật phá sản doanh nghiệp năm 1993. Tìm hiểu quá trình ra đời, tồn tại và phát triển của Luật phá sản ngoài ý nghĩa là tìm hiểu các quy định về đối tượng, phạm vi áp dụng, địa vị pháp lý của các chủ thể tham gia giải quyết phá sản, quy định về trình tự thủ tục giải quyết phá sản, nó còn có ý nghĩa đánh giá trình độ, mức độ, xu hướng phát triển của nền kinh tế, từ đó có những giải pháp thiết thực góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong tình hình hiện nay. Nội dung tiểu luận gồm 3 phần: Phần thứ nhất: Những vấn đề chung về phá sản và pháp luật phá sản; lịch sử hình thành và phát triển của Luật phá sản ở Việt Nam. Phần thứ hai: Những nội dung cơ bản của Luật phá sản 2004; giải pháp thực hiện thời gian tới. Phần thứ ba: Kết luận

doc16 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 05/08/2013 | Lượt xem: 1720 | Lượt tải: 11download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Những nội dung cơ bản của Luật phá sản 2004, giải pháp thực hiện thời gian tới, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
lêi nãi ®Çu Sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n­íc do §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam khëi x­íng vµ l·nh ®¹o tr¶i qua 20 n¨m thùc hiÖn ®· thu ®­îc "nh÷ng thµnh tùu to lín, mang tÝnh lÞch sö". N­íc ta tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸, tËp trung, bao cÊp chuyÓn m¹nh sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN, sù thay ®æi ®ã kÐo theo sù thay ®æi c¨n b¶n vÒ thÓ chÕ kinh tÕ, c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng ®Æc biÖt lµ hÖ thèng ph¸p luËt ®Ó ®¸p øng yªu cÇu kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ph¸ s¶n doanh nghiÖp lµ hiÖn t­îng kinh tÕ - x· héi tån t¹i kh¸ch quan, nã hiÖn h÷u nh­ lµ mét s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh c¹nh tranh, chän läc vµ ®µo th¶i tù nhiªn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, bÊt kÓ thÞ tr­êng ph¸t triÓn ë n­íc nµo hay thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam. §Ó ®¸p øng yªu cÇu ®ã Quèc héi n­íc Céng hoµ XHCN ViÖt Nam ®· th«ng qua LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp ngµy 30/12/1993. Tr¶i qua h¬n 10 n¨m thùc hiÖn luËt nµy ®· cã nh÷ng ­u ®iÓm, t¸c dông to lín trong thùc tÕ, tuy nhiªn do sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña nÒn kinh tÕ nã ®· cã nh÷ng tån t¹i h¹n chÕ nhÊt ®Þnh ®ßi hái ph¶i ®­îc söa ®æi, bæ sung, hoµn thiÖn ®Ó phï hîp víi thùc tÕ. §¸p øng yªu cÇu ®ã LuËt ph¸ s¶n ®­îc Quèc héi ViÖt Nam th«ng qua ngµy 15/6/2004 thay thÕ cho LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993. T×m hiÓu qu¸ tr×nh ra ®êi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña LuËt ph¸ s¶n ngoµi ý nghÜa lµ t×m hiÓu c¸c quy ®Þnh vÒ ®èi t­îng, ph¹m vi ¸p dông, ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c chñ thÓ tham gia gi¶i quyÕt ph¸ s¶n, quy ®Þnh vÒ tr×nh tù thñ tôc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n, nã cßn cã ý nghÜa ®¸nh gi¸ tr×nh ®é, møc ®é, xu h­íng ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, tõ ®ã cã nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc gãp phÇn x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc trong t×nh h×nh hiÖn nay. Néi dung tiÓu luËn gåm 3 phÇn: PhÇn thø nhÊt: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ph¸ s¶n vµ ph¸p luËt ph¸ s¶n; lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña LuËt ph¸ s¶n ë ViÖt Nam. PhÇn thø hai: Những nội dung cơ bản của Luật phá sản 2004; giải pháp thực hiện thời gian tới. PhÇn thø ba: KÕt luËn PhÇn thø nhÊt nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ph¸ s¶n, ph¸p luËt ph¸ s¶n cïng lÞch sö vµ sù ph¸t triÓn cña luËt ph¸ s¶n ë ViÖt Nam I. Kh¸i niÖm vÒ ph¸ s¶n vµ ph¸p luËt ph¸ s¶n 1. Kh¸i niÖm ph¸ s¶n Ph¸ s¶n lµ mét hiÖn t­îng kinh tÕ ph¸t sinh rÊt sím trong lÞch sö nh©n lo¹i (tõ thêi kú La M·) vµ nã ph¸t triÓn trë nªn phæ biÕn trong thêi kú t­ b¶n chñ nghÜa. HiÖn t­îng ph¸ s¶n lµ tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng bÊt kÓ lµ thÞ tr­êng TBCN hay XHCN. VÒ thuËt ng÷ "ph¸ s¶n" theo LuËt th­¬ng m¹i n¨m 1972 cña chÝnh quyÒn Sµi Gßn tr­íc ®©y, nã ®­îc gäi lµ "kh¸nh tËn" ®Ó chØ ph¸ s¶n cña th­¬ng gia cßn "vì nî" ®­îc chØ sù ph¸ s¶n cña c¸ nh©n. Theo quan niÖm th«ng th­êng cña ng­êi ViÖt Nam th× ph¸ s¶n th­êng ®­îc hiÓu lµ kh«ng tr¶ ®­îc nî, ®Ó vì nî. Theo tõ ®iÓn tiÕng ViÖt do ViÖn ng«n ng÷ häc chñ biªn, Nhµ xuÊt b¶n §µ N½ng Ên hµnh n¨m 2005 th× ph¸ s¶n lµ: L©m vµo t×nh tr¹ng tµi s¶n ch¼ng cßn g×, vµ th­êng lµ vì nî, do kinh doanh bÞ thua lç, thÊt b¹i. ThÊt b¹i hoµn toµn". LuËt ph¸ s¶n ë n­íc ta còng kh«ng ®­a ra kh¸i niÖm ph¸ s¶n mét c¸ch trùc tiÕp mµ chØ ®­a ra kh¸i niÖm doanh nghiÖp, hîp t¸c x· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n. "Doanh nghiÖp hîp t¸c x· kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n ®­îc c¸c kho¶n nî ®Õn h¹n khi chñ nî cã yªu cÇu th× coi lµ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n" (§iÒu 3 LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004). Nh­ vËy cã thÓ hiÓu ph¸ s¶n ë ®©y lµ kh¸i niÖm dïng ®Ó chØ doanh nghiÖp, hîp t¸c x· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n víi dÊu hiÖu ®Æc tr­ng nhÊt lµ mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n nî ®Õn h¹n. Tuy nhiªn viÖc l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n ch­a h¼n ®· lµ ph¸ s¶n mµ doanh nghiÖp, hîp t¸c x· chØ ®­îc coi lµ ph¸ s¶n khi ®· tiÕn hµnh thñ tôc tuyªn bè ph¸ s¶n. Mét sè dÊu hiÖu ®Ó ph©n biÖt gi÷a doanh nghiÖp bÞ ph¸ s¶n víi doanh nghiÖp bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n. - Kh«ng tr¶ ®­îc nî ®Õn h¹n. - Kh«ng tr¶ ®­îc nî ®Õn h¹n khi chñ nî cã yªu cÇu. - §· hoÆc ch­a tiÕn hµnh thñ tôc tuyªn bè ph¸ s¶n. 2. Kh¸i niÖm ph¸p luËt ph¸ s¶n Ph¸p luËt ph¸ s¶n lµ tæng hîp c¸c quy ph¹m ph¸p luËt do nhµ n­íc ban hµnh ®Ó ®iÒu chØnh nh÷ng quan hÖ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt yªu cÇu ph¸ s¶n doanh nghiÖp, hîp t¸c x·. Ph¸p luËt ph¸ s¶n lµ mét bé phËn cÊu thµnh nhãm c¸c chÕ ®Þnh ph¸p luËt vÒ gi¶i quyÕt hËu qu¶ cña khung ph¸p lý kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong ho¹t ®éng kinh tÕ, th­¬ng m¹i ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n lµ mét chÕ ®Þnh ®Æc thï, tÝnh ®Æc thï ®­îc biÓu hiÖn ë chç trong chÕ ®Þnh nµy võa chøa ®ùng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt néi dung võa chøa ®ùng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt h×nh thøc. Ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n còng lµ mét chÕ ®Þnh kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong kinh tÕ thÞ tr­êng bëi trong nÒn kinh tÕ ®ã (tøc kinh tÕ thÞ tr­êng) lu«n lu«n cã sù c¹nh tranh gi÷a c¸c chñ thÓ kinh doanh, do vËy mµ cã nh÷ng chñ thÓ kh«ng ®øng v÷ng ®­îc trong cuéc c¹nh tranh khèc liÖt ®ã nªn bÞ ph¸ s¶n. Do ®ã, ph¶i cã LuËt ph¸ s¶n ®Ó gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n ®ã. Trong ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n th× LuËt ph¸ s¶n lµ v¨n b¶n ph¸p luËt quan träng nhÊt. Nã quy ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n trong viÖc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n nh­: lý do ph¸ s¶n, tr×nh tù thñ tôc ph¸ s¶n, quyÒn h¹n vµ nghÜa vô cña c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n; thñ tôc phôc håi, thanh lý tµi s¶n vµ viÖc ph©n chia tµi s¶n cña doanh nghiÖp bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n. II. lÞch sö ph¸ s¶n vµ sù ph¸t triÓn vÒ luËt ph¸ s¶n ë ViÖt Nam Tr­íc n¨m 1986 ®Êt n­íc ta thùc hiÖn nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸, tËp trung, bao cÊp, chñ thÓ kinh tÕ chñ yÕu lµ doanh nghiÖp quèc doanh, hîp t¸c x· vµ do nhµ n­íc thµnh lËp, tµi s¶n thuéc së h÷u nhµ n­íc, së h÷u tËp thÓ. C¸c doanh nghiÖp, hîp t¸c x· kh«ng cã quyÒn hoÆc Ýt cã quyÒn chñ ®éng trong ho¹t ®éng kinh doanh, mäi ho¹t ®éng trong qu¸ tr×nh kinh doanh tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm ®Òu theo kÕ ho¹ch cña nhµ n­íc vµ còng kh«ng cã sù c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖp. Ho¹t ®éng doanh nghiÖp, hîp t¸c x· nÕu cã l·i th× nép vµo ng©n s¸ch nhµ n­íc, nÕu thua lç th× ®­îc nhµ n­íc bï lç. Do vËy ho¹t ®éng cña c¸c xÝ nghiÖp, doanh nghiÖp, hîp t¸c x· thêi kú nµy th­êng kÐm hiÖu qu¶, l·i gi¶, lç thËt, nî nÇn chång chÊt nhµ n­íc ph¶i lu«n gióp ®ì c¸c doanh nghiÖp b»ng c¸ch khoanh nî, gi·n nî, ho·n nî, xo¸ nî hoÆc dïng c¸c gi¶i ph¸p mang tÝnh chÊt hµnh chÝnh nh­ s¸p nhËp, gi¶i thÓ ®Ó chÊm døt ho¹t ®éng cña chóng. Nh­ vËy cïng víi nÒn kinh tÕ tù cÊp tù tóc kh«ng cã ho¹t ®éng th­¬ng m¹i nªn kh«ng cã ph¸ s¶n th× ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp quèc doanh, hîp t¸c x· trong nÒn kinh tÕ tËp trung, bao cÊp kh«ng thÓ bÞ mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ do ®ã kh«ng cã hiÖn t­îng ph¸ s¶n. Kh«ng cã hiÖn t­îng ph¸ s¶n nªn kh«ng cã ph¸p luËt, luËt vÒ ph¸ s¶n. Tuy nhiªn nÕu ®Æt vÊn ®Ò ph¸ s¶n vµ ph¸p luËt ph¸ s¶n ë ViÖt Nam thêi kú ®ã vµ tr­íc n¨m 1945 ta thÊy cã mét sè vÊn ®Ò sau: - Ph¸p luËt ph¸ s¶n ®· cã vµ ®­îc biÕt ®Õn ë ViÖt Nam tr­íc n¨m 1945 lµ mét luËt ®­îc ®­a ra trong thêi kú luËt thuéc ®Þa cña Ph¸p, nh­ng luËt nµy phÇn lín ®­îc ¸p dông ë miÒn Nam vµ Ýt ®­îc ¸p dông (theo kh¶o s¸t vµ ®¸nh gi¸ cña V¨n phßng Héi ®ång t­ vÊn chung - Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸). - Ph¸p luËt ph¸ s¶n ®· ®­îc x©y dùng vµ thùc hiÖn ë miÒn Nam d­íi chÕ ®é ViÖt Nam céng hoµ (Nguþ, Sµi Gßn, ChÝnh phñ do Mü lËp nªn vµ b¶o trî). Tuy nhiªn nã ®­îc coi nh­ lµ mét bé phËn cña LuËt th­¬ng m¹i n¨m 1972. - ë miÒn B¾c n­íc ta tõ 1945 - 1975 vµ c¶ n­íc tõ 1975 - 1985 v× lµ nÒn kinh tÕ thêi chiÕn, thêi kú kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, bao cÊp nªn kh«ng cã hiÖn t­îng ph¸ s¶n vµ kh«ng cã ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n. B­íc vµo sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n­íc kÓ tõ §¹i héi 6 cña §¶ng (n¨m 1986), n­íc ta thõa nhËn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ vµ h×nh thøc së h÷u, t¨ng tr¸ch nhiÖm vµ tÝnh chñ ®éng cho c¸c doanh nghiÖp, hîp t¸c x·, thùc hiÖn tù chñ, tù h¹ch to¸n vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm do ®ã ®· t¹o ra sù n¨ng ®éng cña nÒn kinh tÕ, dÇn dÇn ®­a n­íc ta tho¸t khái khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi. Tuy nhiªn giai ®o¹n 1986 - 1992 lµ giai ®o¹n kinh tÕ thÞ tr­êng s¬ khai, nhiÒu vÊn ®Ò chóng ta võa lµm, võa thö nghiÖm rót kinh nghiÖm do ®ã mét sè vÊn ®Ò vÒ thÓ chÕ, chÝnh s¸ch, ph¸p luËt ch­a ®­îc ®Çy ®ñ, hoµn thiÖn. XuÊt ph¸t tõ lý luËn c¬ cÊu kinh tÕ, hÖ thèng kinh tÕ quyÕt ®Þnh c¬ cÊu cña hÖ thèng ph¸p luËt; tÝnh chÊt cña c¸c quan hÖ kinh tÕ, cña c¬ chÕ kinh tÕ quyÕt ®Þnh tÝnh chÊt cña c¸c quan hÖ ph¸p luËt, møc ®é vµ ph­¬ng ph¸p ®iÒu chØnh ph¸p luËt. Ta thÊy sù kh¸c biÖt cña ph¸p luËt kinh tÕ thêi kú tr­íc ®æi míi vµ thêi kú ®æi míi còng nh­ thÊy ®­îc tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña hiÖn t­îng ph¸ s¶n vµ ph¸p luËt ph¸ s¶n trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Tõ n¨m 1986 ®Õn tr­íc khi LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 ra ®êi, ph¸p luËt n­íc ta ch­a cã quy ®Þnh vÒ ph¸ s¶n (nh­ ®· tr×nh bµy ë trªn) do vËy viÖc xö lý nh÷ng doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, mÆc dï nhµ n­íc cã ban hµnh mét sè v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt nh­: QuyÕt ®Þnh 315 - H§BT ngµy 01/9/1990, QuyÕt ®Þnh 330-H§BT ngµy 23/10/1991 cña Chñ tÞch Héi ®ång Bé tr­ëng; NghÞ ®Þnh 388-H§BT ngµy 20/11/1991 cña Héi ®ång Bé tr­ëng vÒ viÖc gi¶i thÓ c¸c doanh nghiÖp trong khu vùc kinh tÕ quèc doanh. Theo ®ã viÖc tiÕn hµnh thñ tôc gi¶i thÓ doanh nghiÖp thuéc thÈm quyÒn cña träng tµi kinh tÕ nhµ n­íc. Tuy vËy khi thùc hiÖn viÖc gi¶i thÓ ®· n¶y sinh nh÷ng hiÖn t­îng tiªu cùc nh­: doanh nghiÖp t×m mäi c¸ch xo¸ nî ®Ó lÈn tr¸nh tr¸ch nhiÖm, g©y tæn h¹i nghiªm träng ®Õn lîi Ých cña nhµ n­íc vµ c¸c chñ thÓ kh¸c tham gia thñ tôc gi¶i thÓ doanh nghiÖp. (TÊt nhiªn lµ cã chñ thÓ ®­îc lîi). MÆt kh¸c trong khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh ch­a cã c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n ®iÒu chØnh nªn nhiÒu doanh nghiÖp khi l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n bÞ xö lý theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau thËm chÝ cã tr­êng hîp cac bªn tù xö lý lÉn nhau lµm mÊt trËt tù an toµn x· héi, t¹o ra sù bÊt b×nh ®¼ng gi÷a c¸c bªn, c¸c doanh nghiÖp lµm tæn h¹i ®Õn ho¹t ®éng kinh tÕ chung cña ®Êt n­íc. §iÒu nµy còng ¶nh h­ëng ®Õn nguyªn t¾c, ph¸p chÕ cña ph¸p luËt XHCN. Lµm n¶y sinh t×nh tr¹ng v« chÝnh phñ trong xö lý ph¸ s¶n cña c¸c doanh nghiÖp. Thùc tr¹ng cña c¸c doanh nghiÖp quèc doanh, ngoµi quèc doanh, hîp t¸c x· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n nh­ "chÕt mµ kh«ng ®­îc ch«n" vËy. §Ó æn ®Þnh nÒn kinh tÕ, b¶o vÖ quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc, c¸ nh©n, ViÖt Nam còng nh­ ®a sè c¸c n­íc kh¸c ®Òu quan t©m ®Õn x©y dùng chÕ ®Þnh ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n víi môc tiªu h¹n chÕ thÊp nhÊt nh÷ng hËu qu¶ do ph¸ s¶n g©y ra. Trong thêi ®¹i ngµy nay, víi sù ®Ò cao nh©n quyÒn, d©n chñ, tù do, b×nh ®¼ng, ph¸p luËt ph¸ s¶n hiÖn ®¹i ®· cã c¸ch nh×n vµ xö sù khoan dung h¬n ®èi víi nh÷ng ng­êi bÞ l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n. Nã tr¸i ng­îc víi thêi trung cæ, trung ®¹i vµ n¬i kh«ng cã ph¸p luËt lµ ë ®ã ph¸p luËt ph¸ s¶n ®Òu mang nÆng tÝnh trõng ph¹t nÆng nÒ. Khi kh«ng tr¶ ®­îc nî kh«ng chØ tµi s¶n cña con nî bÞ ®­a ra thanh lý ngay mµ th©n nh©n cña hä còng ph¶i chÞu nh÷ng chÕ tµi h×nh sù nghiªm kh¾c hoÆc chÞu sù hµnh xö theo "luËt rõng". Ho¹t ®éng kinh doanh lµ mét lÜnh vùc ®Çy khã kh¨n vµ rñi ro, mÆt kh¸c hËu qu¶ cña ph¸ s¶n rÊt lín. (Thùc tÕ ng­êi tù s¸t, ph¸t ®iªn, bá ®i biÖt tÝch do ph¸ s¶n kh¸ phæ biÕn trong x· héi ë nhiÒu quèc gia, vµ ë c¶ ViÖt Nam) ng­êi kinh doanh kÐm may m¾n, thÊt thÕ cÇn ph¶i ®­îc b¶o vÖ. Do ®ã, ph¸p luËt ph¸ s¶n kh«ng chØ b¶o vÖ lîi Ých cho chñ nî mµ cßn quan t©m b¶o vÖ lîi Ých cña c¶ con nî. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn, ngµy 30/12/1993 t¹i hú häp thø IV Quèc héi kho¸ IX ViÖt Nam ®· ban hµnh LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp vµ cã hiÖu lùc thi hµnh kÓ tõ ngµy 01/7/1994. §¹o luËt nµy ra ®êi cã ý nghÜa hÕt søc to lín trong viÖc thóc ®Èy ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp ®ång thêi còng b¶o ®¶m ®­îc trËt tù, kû c­¬ng x· héi trong nh÷ng n¨m ®Çu cña tiÕn tr×nh ®æi míi ®Êt n­íc. Tuy nhiªn víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng qua h¬n 10 n¨m thùc hiÖn, LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 ®· béc lé nh÷ng ®iÓm h¹n chÕ, bÊt cËp vµ kh«ng cßn phï hîp, ®¸p øng ®­îc yªu cÇu ph¸t triÓn cña kinh tÕ, x· héi trong n­íc còng nh­ xu thÕ më cöa héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ®Êt n­íc. §ßi hái ph¸p luËt ph¸ s¶n ph¶i tiÕp tôc ®­îc söa ®æi, bæ sung, hoµn thiÖn ®Ó ®¸p øng ®­îc yªu cÇu trong thêi kú míi. Ngµy 15/6/2004, t¹i kú häp thø 5, Quèc héi kho¸ XI ®· th«ng qua LuËt ph¸ s¶n thay thÕ LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 vµ cã hiÖu lùc thi hµnh tõ ngµy 15/10/2004. LuËt ph¸ s¶n 2004 ra ®êi cã c¸c v¨n b¶n d­íi luËt nh­ NghÞ quyÕt sè 03/2005/H§TP ngµy 28/4/2005 cña Héi ®ång ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n Tèi cao ®­îc ban hµnh "H­íng dÉn thi hµnh mét sè quy ®Þnh cña LuËt ph¸ s¶n"; NghÞ ®Þnh 94/2005/N§-CP ngµy 15/7/2005 cña ChÝnh phñ "H­íng dÉn vÒ gi¶i quyÕt quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng ë doanh nghiÖp, hîp t¸c x· bÞ ph¸ s¶n; QuyÕt ®Þnh sè 01/2005/Q§-TANDTC ngµy 27/4/2005 cña Ch¸nh ¸n Toµ ¸n NDTC vÒ "Quy chÕ lam viÖc cña tæ chøc ThÈm ph¸n phô tr¸ch tiÕn hµnh thñ tôc ph¸ s¶n"... PhÇn thø hai néi dung LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004 vµ gi¶i ph¸p t¨ng c­êng thùc hiÖn trong thêi gian tíi I. néi dung luËt ph¸ s¶n 2004 LuËt ph¸ s¶n ®­îc Quèc héi th«ng qua ngµy 15/6/2004 cã hiÖu lùc thi hµnh ngµy 15/10/2004, cã 9 ch­¬ng, 95 §iÒu. - Ch­¬ng 1 vÒ nh÷ng quy ®Þnh chung, gåm 12 §iÒu (tõ §iÒu 1 ®Õn §iÒu 12). Trong ch­¬ng nµy x¸c ®Þnh ®èi t­îng cã thÓ bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n lµ doanh nghiÖp, hîp t¸c x· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n, x¸c ®Þnh kh¸i niÖm doanh nghiÖp, hîp t¸c x· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n, x¸c ®Þnh c¬ quan cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n vµ vai trß cña VKSND trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp. - Ch­¬ng 2, vÒ, thñ tôc nép ®¬n vµ thô lý ®¬n yªu cÇu më thñ tôc ph¸ s¶n, gåm 19 §iÒu (tõ §iÒu 13 ®Õn §iÒu 32). Ch­¬ng nµy quy ®Þnh c¸c chñ thÓ cã quyÒn, nghÜa vô nép ®¬n yªu cÇu më thñ tôc ph¸ s¶n; tr¸ch nhiÖm cña c¸c chñ thÓ nµy trong viÖc cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c b»ng chøng, tµi liÖu cÇn thiÕt cña ph¸p luËt ®ång thêi quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n cña Toµ ¸n khi thô lý ®¬n yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp. - Ch­¬ng 3 ghi nhËn nghÜa vô vÒ tµi s¶n, gÇn 10 §iÒu (tõ §iÒu 33 ®Õn §iÒu 42). trong ch­¬ng nµy chøa ®ùng nh÷ng quy ®Þnh vÒ c¸ch thøc x¸c ®Þnh nghÜa vô tµi s¶n; c¸ch thøc xö lý c¸c kho¶n nî ch­a ®Õn h¹n, nî cã b¶o ®¶m, còng nh­ c¸ch thøc xö lý tµi s¶n khi gi¶i quyÕt yªu cÇu ph¸ s¶n. §iÓm quan träng ë ch­¬ng nµy lµ quy ®Þnh ghi nhËn thø tù ­u tiªn thanh to¸n cho c¸c chñ nî khi ph©n chia tµi s¶n cu¶ doanh nghiÖp bÞ ph¸ s¶n. - Ch­¬ng 4 quy ®Þnh c¸c biÖn ph¸p b¶o toµn tµi s¶n, gåm 18 §iÒu (tõ §iÒu 43 ®Õn §iÒu 60). Ch­¬ng nµy bªn c¹nh viÖc x¸c ®Þnh râ tµi s¶n cña con nî (§iÒu 49) cßn quy ®Þnh nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô cô thÓ cña c¸c c¬ quan tè tông còng nh­ cña c¸c chñ nî, con nî, ng©n hµng vµ ng­êi lao ®éng trong viÖc b¶o toµn tµi s¶n cña con nî nh»m æn ®Þnh vÒ tµi chÝnh, t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp phôc håi hoÆc gi÷ l¹i tµi s¶n cßn cña doanh nghiÖp ®Ó ®¶m b¶o cho viÖc thanh to¸n gi÷a c¸c chñ nî ®­îc c«ng b»ng, hîp lý trong tr­êng hîp doanh nghiÖp bÞ tuyªn bè ph¸ s¶n. - Ch­¬ng 5, quy ®Þnh vÒ héi nghÞ chñ nî nh­ lµ mét giai ®o¹n quan träng trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n, gåm 7 §iÒu (tõ §iÒu 61 ®Õn §iÒu 67). Ch­¬ng nµy ghi nhËn c¸c vÊn ®Ò vÒ quyÒn, nghÜa vô tham gia héi nghÞ chñ nî cña c¸c chñ nî còng nh­ cña nh÷ng ng­êi cã liªn quan, ®iÒu kiÖn hîp lÖ cña héi nghÞ chñ nî, néi dung cña héi nghÞ chñ nî vµ hËu qu¶ ph¸p lý cã thÓ x¶y ra nÕu ng­êi tham gia héi nghÞ chñ nî v¾ng mÆt... - Ch­¬ng 6 vµ ch­¬ng 7 quy ®Þnh vÒ thñ tôc phôc håi ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp, hîp t¸c x· vµ thñ tôc thanh lý tµi s¶n vµ thñ tôc tuyªn bè doanh nghiÖp, hîp t¸c x· bÞ ph¸ s¶n. §©y lµ hai ch­¬ng quan träng thÓ hiÖn sù tiÕn bé so víi LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993. Nã thÓ hiÖn ë chç LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004 ®· ®i theo h­íng quy ®Þnh nhiÒu thñ tôc kh¸c nhau, cã tÝnh ®éc lËp t­¬ng ®èi víi nhau ®Ó Toµ ¸n cã ®iÒu kiÖn lùa chän ¸p dông cho phï hîp víi t×nh h×nh cô thÓ cña mçi doanh nghiÖp. Thñ tôc phôc håi ho¹t ®éng kinh doanh ®­îc ghi nhËn trong Môc 1 Ch­¬ng 6 tõ §iÒu 68 ®Õn §iÒu 77; cßn thñ tôc xö lý tµi s¶n ®­îc quy ®Þnh cô thÓ trong Môc 2 ch­¬ng nµy tõ §iÒu 78 ®Õn §iÒu 85. C¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quyÕt ®Þnh tuyªn bè doanh nghiÖp bÞ ph¸ s¶n còng nh­ viÖc khiÕu n¹i, kh¸ng nghÞ c¸c quyÕt ®Þnh ®ã ®­îc quy ®Þnh trong Ch­¬ng 7, tõ c¸c §iÒu 86 ®Õn §iÒu 92. Ngoµi ra, trong LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004 cßn cã 2 ch­¬ng 3 §iÒu quy ®Þnh vÒ xö lý vi ph¹m (Ch­¬ng 8) vµ ®iÒu kho¶n thi hµnh (Ch­¬ng 9). Nh×n chung, so víi LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 2003, LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004 cã sù ®æi míi quan träng, ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ h¬n. ®¸p øng ®­îc nhiÒu h¬n yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ, ph¸p luËt kinh tÕ nãi chung vµ t×nh h×nh ph¸ s¶n doanh nghiÖp ë n­íc ta nãi riªng. §ång thêi còng ph¶n ¸nh tr×nh ®é kü thuËt x©y dùng vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt cña n­íc ta trong thêi gian qua ®Õn nay nhÊt lµ vÒ vÊn ®Ò ph¸p luËt ph¸ s¶n. II. Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng hiÖu lùc thùc thi luËt ph¸ s¶n trong thêi gian tíi LuËt ph¸ s¶n n¨m 2004 ®· kh¾c phôc ®­îc mét sè nh­îc ®iÓm vÒ kü thuËt cña LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993. Cô thÓ lµ ®· ®­a ra mét sè kh¸i niÖm dÔ hiÓu h¬n trong viÖc x¸c ®Þnh t×nh tr¹ng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n nî ®Õn h¹n cña doanh nghiÖp; ®¬n gi¶n ho¸ ®­îc mét phÇn tr×nh tù thñ tôc thanh lý tµi s¶n; ®ång thêi cã quy ®Þnh buéc chñ doanh nghiÖp ph¶i yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n khi doanh nghiÖp mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n nî ®Õn h¹n. §©y lµ nh÷ng yÕu tè thuËn lîi ®Ó LuËt ph¸ s¶n ph¸t huy t¸c dông trong thùc tÕ. Bªn c¹nh ®ã cÇn tËp trung thùc hiÖn tèt mét sè gi¶i ph¸p sau ®©y: Mét lµ: T¹o kh¶ n¨ng tiÕp cËn LuËt ph¸ s¶n cho c¸c chñ doanh nghiÖp, tÇng líp th­¬ng nh©n nãi riªng vµ toµn thÓ nh©n d©n nãi chung. Nãi nh­ thÕ kh«ng cã nghÜa lµ dïng LuËt ph¸ s¶n ®Ó g©y søc Ðp víi doanh nghiÖp vµ c¸c th­¬ng nh©n mµ ®ã chÝnh lµ t¹o cho c¸c chñ doanh nghiÖp, tÇng líp th­¬ng nh©n vµ c¶ nh©n d©n ®­îc tiÕp xóc vµ cã kiÕn thøc, phong c¸ch gi¶i quyÕt nî v¨n minh, c«ng b»ng, kÞp thêi, hiÖu qu¶ vµ ®óng ph¸p luËt (LuËt ph¸ s¶n cßn ®­îc hiÓu th«ng th­êng lµ LuËt ®ßi nî). Xo¸ dÇn thãi quen ®ßi nî tù ph¸t b»ng h×nh thøc xiÕt nî; ®ång thêi víi viÖc s¶n xuÊt kinh doanh c¸c chñ doanh nghiÖp, c¸c th­¬ng nh©n ph¶i lµm quen víi viÖc gi¶i quyÕt rñi ro trong kinh doanh theo nh÷ng chÕ ®Þnh ph¸p lý mang tÝnh v¨n ho¸ truyÒn thèng. Kh¾c phôc tèi ®a viÖc cã luËt mµ kh«ng sö dông. MÆt kh¸c ph¶i kh¾c phôc ®­îc ngay t×nh tr¹ng x©y dùng ph¸p luËt mµ kh«ng quan t©m ®Õn viÖc ph¸p luËt ®ã cã phï hîp vµ ®­îc sö dông trong ®êi sèng thùc tÕ hay kh«ng. Hai lµ: Ph¶i cã ®éi ngò c¸n bé t­ ph¸p chuyªn tr¸ch viÖc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n doanh nghiÖp, ®­îc ®µo t¹o chuyªn m«n chu ®¸o, kh«ng chØ lµm nhiÖm vô gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ, d©n sù mµ cßn ph¶i cã chuyªn m«n s©u vÒ qu¶n lý tµi s¶n doanh nghiÖp. Ph¶i t¹o ®­îc niÒm tin cho c¸c nhµ ®Çu t­, c¸c chñ doanh nghiÖp, c¸c th­¬ng nh©n vµ toµn thÓ nh©n d©n. Tãm l¹i c¸n bé ngµnh T­ ph¸p, ®Æc biÖt lµ ThÈm ph¸n phô tr¸ch ph¸ s¶n doanh nghiÖp ph¶i thùc sù lµ chç dùa tin cËy cña mäi ®èi t­îng trong quan hÖ ph¸ s¶n doanh nghiÖp. Thùc tiÔn 10 n¨m thùc hiÖn LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp n¨m 1993 cho thÊy c¸c chñ nî, c¸c doanh nghiÖp m¾c nî kh«ng t×m ®Õn Toµ ¸n, lµ mét phÇn do kh«ng hiÓu, kh«ng biÕt ®Õn ph¸p luËt ph¸ s¶n, mét phÇn lµ do ch­a ®ñ niÒm tin vµo Toµ ¸n (sè vô Ýt ®i so víi thùc tÕ lµ b»ng chøng chøng minh ®iÒu ®ã). Tuy nhiªn ®Ó cã mét ®éi ngò c¸n bé ThÈm ph¸n ®¸p øng ®­îc yªu cÇu gi¶i quyÕt ph¸ s¶n doanh nghiÖp kh«ng ph¶i ®¬n gi¶n "muèn lµ cã" mµ ®ã ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh vµ ph¶i ®­îc thùc hiÖn nghiªm tóc, chÆt chÏ, khoa häc tr­íc hÕt lµ ph¶i lµm tèt kh©u tuyÓn chän, båi d­ìng, sö dông ®éi ngò c¸n bé ThÈm ph¸n, c¸n bé T­ ph¸p trùc tiÕp gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n doanh nghiÖp, cã nh­ thÕ míi kh¾c phôc ®­îc t×nh tr¹ng cã luËt mµ kh«ng biÕt sö dông, sö dông kÐm hiÖu qu¶. Ba lµ: Xo¸ bá dÇn thãi quen hµnh chÝnh ho¸ viÖc gi¶i quyÕt nî ®äng ë c¸c doanh nghiÖp, chñ yÕu lµ doanh nghiÖp nhµ n­íc. Xo¸ bá t×nh tr¹ng bÊt b×nh ®¼ng gi÷a lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy víi doanh nghiÖp kh¸c (trõ cã tÝnh chÊt ®Æc biÖt liªn quan ®Õn quèc phßng, an ninh vµ phóc lîi x· héi). Gi¶m dÇn t­ duy chÝnh trÞ trong kh¸i niÖm ph¸ s¶n doanh nghiÖp, t¹o c¬ chÕ c¹nh tranh b×nh ®¼ng, lµnh m¹nh trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ; ®ång thêi b×nh ®¼ng trong gi¶i quyÕt nî ®èi víi mäi lo¹i h×nh doanh nghiÖp (tr¸nh doanh nghiÖp nhµ n­íc th× ®­îc ­u ®·i vay vèn, thua lç th× ®­îc
Luận văn liên quan