Tiểu luận Chính sách tỷ giá hối đoái của Trung quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Cũng như các nước khác trong hệ thống XHCN, trước thời điểm chuyển đổi kinh tế, Trung Quốc xây dựng và áp dụng chính sách tỉ giá cố định và đa tỉ giá nhưng không tuân theo hoàn toàn đúng những nguyên tắc của chế độ tỉ giá cố định. Những tỉ giá được ấn định khác nhau tuỳ theo từng quan hệ kinh tế đối ngoại và thoả thuận trong quan hệ hai bên hay nhiều bên có tính chất nội bộ hệ thống, xoay quanh giá trị của đồng Ruble (RUR) được ấn định ngang bằng với giá trị của đồng đô la. Trên thực tế, giao dịch ngoại thương giữa các nước XHCN trong thời gian này là trao đổi thương mại trực tiếp (hàng đối lưu) và tỉ giá hối đoái ấn định chỉ được sử dụng vào thanh toán số dư cuối kỳ các hiệp định thương mại hoặc cuối kỳ kế toán.Thực chất của chế độ tỷ giá cố định và đa tỷ giá trong giai đoạn này ở các nước XHCN nói chung và ở Trung Quốc nói riêng đã xoá nhoà những tín hiệu của thị trường - động lực kinh doanh đối với các đơn vị kinh tế. Các yếu tố thị trường như quan hệ cung - cầu đối với ngoại tệ, những nhân tố tác động đến tỷ giá và thị trường ngoại hối, thị trường tài sản chỉ tồn tại có tính chất hình thức hoặc không tồn tại chứ không phải là công cụ đắc lực của nền kinh tế thị trường, không có tác dụng là những đòn bẩy thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Các đơn vị kinh tế nói chung, các đơn vị và các tổ chức tham gia xuất nhập khẩu nói riêng trở thành những đơn vị thụ động thực thi các kế hoạch tập trung, chủ quan của Nhà nước bao quát tất cả mọi khâu của quá trình sản xuất, từ việc cung cấp các yếu tố đầu vào, đến việc sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, bởi ai và bán cho ai, bao nhiêu, ở đâu Cơ chế nay đã thực sự tước đoạt quyền chủ động trong kinh tế, không gắn kết lợi ích của các chủ thể kinh tế với hoạt động kinh doanh của chính họ. Do đó, làm cho các đơn vị kinh tế không quan tâm đến hiệu quả của quá trình sản xuất - kinh doanh, hoàn toàn ỷ lại vào sự sắp đặt của Nhà nước. Chính cơ chế này đã góp phần đưa nền kinh tế của các nước XHCN, trong đó có Trung Quốc rơi vào thời kỳ suy thoái và khủng hoảng kinh tế sâu sắc (những năm 70 - 80). Quá trình chuyển đổi nền kinh tế của Trung Quốc diễn ra từ cuối những năm 70, chính xác là từ năm 1979. Cùng với quá trình này, chế độ và chính sách tỉ giá hối đoái cũng được chuyển đổi cho phù hợp với những yêu cầu của nền kinh tế phát triển dựa trên cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước theo định hướng XHCN.

doc32 trang | Chia sẻ: tuandn | Ngày: 12/04/2013 | Lượt xem: 1775 | Lượt tải: 21download
Tóm tắt tài liệu Tiểu luận Chính sách tỷ giá hối đoái của Trung quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tiểu luận thanh toán: “ Chính sách tỷ giá hối đoái của Trung Quốc. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” I. Chính sách tỉ giá hối đoái của Trung Quốc 1.1. Chính sách tỉ giá hối đoái của Trung Quốc trong thời gian qua 1.1.1. Giai đoạn trước chuyển đổi nền kinh tế - năm 1979 Cũng như các nước khác trong hệ thống XHCN, trước thời điểm chuyển đổi kinh tế, Trung Quốc xây dựng và áp dụng chính sách tỉ giá cố định và đa tỉ giá nhưng không tuân theo hoàn toàn đúng những nguyên tắc của chế độ tỉ giá cố định. Những tỉ giá được ấn định khác nhau tuỳ theo từng quan hệ kinh tế đối ngoại và thoả thuận trong quan hệ hai bên hay nhiều bên có tính chất nội bộ hệ thống, xoay quanh giá trị của đồng Ruble (RUR) được ấn định ngang bằng với giá trị của đồng đô la. Trên thực tế, giao dịch ngoại thương giữa các nước XHCN trong thời gian này là trao đổi thương mại trực tiếp (hàng đối lưu) và tỉ giá hối đoái ấn định chỉ được sử dụng vào thanh toán số dư cuối kỳ các hiệp định thương mại hoặc cuối kỳ kế toán.Thực chất của chế độ tỷ giá cố định và đa tỷ giá trong giai đoạn này ở các nước XHCN nói chung và ở Trung Quốc nói riêng đã xoá nhoà những tín hiệu của thị trường - động lực kinh doanh đối với các đơn vị kinh tế. Các yếu tố thị trường như quan hệ cung - cầu đối với ngoại tệ, những nhân tố tác động đến tỷ giá và thị trường ngoại hối, thị trường tài sản… chỉ tồn tại có tính chất hình thức hoặc không tồn tại chứ không phải là công cụ đắc lực của nền kinh tế thị trường, không có tác dụng là những đòn bẩy thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Các đơn vị kinh tế nói chung, các đơn vị và các tổ chức tham gia xuất nhập khẩu nói riêng trở thành những đơn vị thụ động thực thi các kế hoạch tập trung, chủ quan của Nhà nước bao quát tất cả mọi khâu của quá trình sản xuất, từ việc cung cấp các yếu tố đầu vào, đến việc sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, bởi ai và bán cho ai, bao nhiêu, ở đâu… Cơ chế nay đã thực sự tước đoạt quyền chủ động trong kinh tế, không gắn kết lợi ích của các chủ thể kinh tế với hoạt động kinh doanh của chính họ. Do đó, làm cho các đơn vị kinh tế không quan tâm đến hiệu quả của quá trình sản xuất - kinh doanh, hoàn toàn ỷ lại vào sự sắp đặt của Nhà nước. Chính cơ chế này đã góp phần đưa nền kinh tế của các nước XHCN, trong đó có Trung Quốc rơi vào thời kỳ suy thoái và khủng hoảng kinh tế sâu sắc (những năm 70 - 80). Quá trình chuyển đổi nền kinh tế của Trung Quốc diễn ra từ cuối những năm 70, chính xác là từ năm 1979. Cùng với quá trình này, chế độ và chính sách tỉ giá hối đoái cũng được chuyển đổi cho phù hợp với những yêu cầu của nền kinh tế phát triển dựa trên cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước theo định hướng XHCN. 1.1.2. Giai đoạn sau chuyển đổi nền kinh tế đến đầu những năm 1990 (1979-1993) Trước hết, Trung Quốc để cho tỉ giá ấn định trước đây linh động theo sát với những diễn biến của tỉ giá trên thị trường. Đây gần như là bước tất yếu để đưa yếu tố thị trường vào trong cơ chế xác định tỉ giá đối với hầu hết các nước tiến hành chuyển đổi cơ chế quản lý nền kinh tế từ kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường có sự điều tiết và định hướng của nhà nước. Trên thực tế, Trung Quốc đã tiến hành điều chỉnh liên tục tỷ giá hối đoái danh nghĩa biến động theo hướng giảm giá trị đồng nội tệ cho phù hợp với sức mua của nó trong suốt thời kỳ đầu của quá trình cải cách cho đến đầu những năm 90, vì đồng nhân dân tệ đã bị đánh giá cao trong suốt thời gian trước đây (bảng x). Bảng x: Diễn biến của tỉ giá hối đoái giữa đồng nhân dân tệ và đồng đô la thời kỳ 1978 – 1990. Chỉ tiêu  1978  1980  1982  1984  1986  1988  1990   Tỷ giá cuối năm USD/NDT  1.577  1.530  1.922  2.975  3.722  3.722  5.222   Tỷ giá trung bình năm(USD/NDT)  1.683  1.498  1.892  2.320  3.453  3.722  4.783   Sau những điều chỉnh trên, tỷ giá phản ánh tương đối sát với những tín hiệu của thị trường và sức mua thực tế của đồng Nhân dân tệ. Trong những năm đầu của thập kỷ 90, tỷ giá danh nghĩa của đồng Nhân dân tệ với đồng Đôla Mỹ được duy trì tương đối ổn định ở mức 5,2 đến 5,8 NDT = 1 USD (xem bảng xx), là mức dao động đã được điều chỉnh để phản ánh những tác động của lạm phát của Trung Quốc và Mỹ là 10,92% (27,52% - 16,60% thời kỳ 1990 - 1993) trên 11,06% là mức điều chỉnh tỷ giá thời kỳ 90 - 93, cao hơn mức lạm phát (0,14%) (bảng xx). Bảng xx: Biến động tỉ giá danh nghĩa USD/NDT đầu những năm 1990. Chỉ tiêu  1990  1991  1992  1993   Tỷ giá cuối năm (USD/NDT)  5.222  5.434  5.752  5.800   Tỷ giá trung bình năm (USD/NDT)  4.783  5.323  5.515  5.762   Lạm phát Trung Quốc (%/năm)  3.06  3.52  6.34  14.58   1.1.3. Giai đoạn 1994 – 1997 Trên đà lạm phát bắt đầu tăng nhanh từ giai đoạn trước, dự đoán được tỉ lệ lạm phát sẽ còn tiếp tục dâng cao nếu không có sự điều chỉnh kịp thời. Hơn nữa, nhận thấy trong tình hình lạm phát này nếu vẫn duy trì tỷ giá hối đoái theo hướng cố định tương đối thì sẽ có những tác động xấu đến mục tiêu tăng cường mở cửa và thúc đẩy xuất khẩu của nền kinh tế do đồng Nhân dân tệ có khả năng trở lại tình trạng bị đánh giá cao so với sức mua thực tế. Chính phủ Trung Quốc đã ra một quyết định có ‎ ý nghĩa bước ngoặt cho nền kinh tế Trung Quốc. Ngày 1.1.1994, đồng Nhân dân tệ chính thức bị tuyên bố phá giá mạnh từ 5.8 NDT/USD xuống 8.7 NDT/USD, tương ứng với tỷ lệ phá giá 50% (2.9/5.8). Kết hợp với tỷ lệ đồng Nhân dân tệ bị đánh giá thấp 0.14% giai đoạn 1990 – 1993 thì tỷ lệ phá giá thực tế là 50.14%. Như vậy, có thể thấy hành động trên của chính phủ Trung Quốc không đơn thuần là nhằm điều chỉnh để đồng Nhân dân tệ phản ánh đúng sức mua của nó, mà đây rõ ràng là một chủ ý trong chính sách tỷ giá hối đoái của Trung Quốc đã đánh tụt rất mạnh đồng nội tệ nhằm thúc đẩy cao độ xuất khẩu hàng hoá ra nước ngoài và tạo thặng dư trong cán cân thương mại. Đồng thời với việc phá giá mạnh đồng nội tệ, Trung Quốc huỷ bỏ chế độ tỷ giá ấn định cũ của Nhà nước để chuyển sang khoảng tỉ giá được dao động quanh mức tỉ giá vừa bị đánh tụt ở trên. Để giảm bớt những tác động của chính sách tỷ giá này lên thị trường tiền tệ, Trung Quốc đã ban hành hàng loạt các quy định hỗ trợ như: thực hiện chế độ ngân hàng kết nối, xoá bỏ sự ghìm giá và tăng giá ngoại hối của các công ty, xây dựng thị trường giao dịch ngoại tệ liên ngân hàng, cải tiến cơ chế hình thành tỷ giá hối đoái; cải tiến và hoàn thiện quản lý thu chi, kết toán ngoại hối, xoá bỏ kế hoạch mang tính mệnh lệnh đối với thu chi ngoại hối...kết hợp với việc kiểm soát chặt chẽ của ngân hàng trung ương đối với các hoạt động ngoại hối của các ngân hàng thương mại bằng cách quy định ngân hàng nào được phép chuyển đổi và với số lượng là bao nhiêu. Các ngân hàng này có toàn quyền hoạt động trong thị trường ngoại hối. Đối với các công ty nước ngoài,Trung Quốc yêu cầu phải có bảng cân đối ngoại tệ hàng năm. Đối với các doanh nghiệp liên doanh phải có giấy phép đổi ngoại tệ mạnh sang Nhân dân tệ. Còn đối với các doanh nghiệp nhà nước thì được yêu cầu phải nộp 100% ngoại tệ thu được thay vì 50% như trước đây. Nhưng mặt khác, nhà nước cho phép các công ty xuất khẩu tăng tỷ lệ giữ ngoại tệ mạnh, các công ty nước ngoài được từng bước giao dịch, mua bán các loại ngoại tệ mạnh, tạo điều kiện để đồng Nhân dân tệ xâm nhập nhanh hơn vào thị trường tiền tệ thế giới. Nhìn chung, so với giai đoạn 1990 – 1993, các chính sách tỉ giá hối đoái của Trung Quốc đã linh động và mềm dẻo hơn rất nhiều. Ngày 1.1.1996, đồng Nhân dân tệ Trung Quốc đã chính thức được Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) công nhận là đồng tiền chuyển đổi tự do ở các tài khoản vãng lai (các tài khoản có liên quan đến các khoản thanh toán về mậu dịch hàng hoá – dịch vụ cũng như các khoản lợi nhuận các công ty nước ngoài chuyển về nước). Chỉ tiêu  1994  1995  1996  1997   Lạm phát (% năm)  24,24  16,90  8,32  2,80   Tỷ giá hối đoái (trung bình NDT/USD)  8,6187  8,3514  8,3142  8,2898   Tốc độ tăng trưởng (% năm)  12,70  10,50  9,50  8,80   Kết quả của một loạt những điều chỉnh kết hợp thả lỏng và xiết chặt từng bộ phận trong chính sách tỷ giá và tiền tệ vào thời điểm này đã có tác động tích cực nhanh chóng khôi phục lại đà tăng trưởng trong xuất nhập khẩu và nền kinh tế Trung Quốc 1.1.4. Giai đoạn trong và sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á (cuối 1997 – 2005) Nếu trước thời điểm khủng hoảng Trung Quốc vẫn duy trì ổn định tỉ giá đồng Nhân dân tệ thì ảnh hưởng của khủng hoảng đối với nền kinh tế sẽ ít nghiêm trọng hơn. Trên thực tế là đồng Nhân dân tệ đã bị lao đao, đặc biệt là trong thời gian diễn ra cuộc khủng hoảng năm 1997, một lý do lớn là do sự thả nổi đồng nội tệ trong giai đoạn 1993 – 1996 như đã nghiên cứu ở trên. Năm 1998, để bảo vệ đồng Nhân dân tệ trước làn sóng tấn công của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực, một lần nữa Trung Quốc laị quay lại kiểm soát chặt chẽ thị trường ngoại hối, giảm nguy cơ đầu cơ và những dự kiến về phá giá đồng Nhân dân tệ. Đồng thời, để giảm bớt sức ép đối với xuất khẩu và sự tăng trưởng của nền kinh tế, chính phủ Trung Quốc đã phối hợp với các chính sách tiền tệ nới lỏng và kích cầu. Trong năm 1998, Trung Quốc đã liên tiếp 3 lần hạ lãi suất tiền cho vay và tiền gửi đồng Nhân dân tệ, đồng thời giảm cả lãi suất tiền gửi ngoại tệ. Thêm vào đó là các chính sách: hạ thấp tỉ lệ dự trữ bắt buộc, hỗ trợ vốn doanh nghiệp, kích thích tiêu dùng các tầng lớp dân cư. Bảng xxx Tình hình lãi suất trên thị trường tiền tệ trong năm 1998 Chỉ tiêu  20.03.1998  01.07.1998  06.12.1998   Lãi suất tiền cho vay NDT giảm(%)  1.6  0.49  0.27   Lãi suất tiền gửi NDT giảm (%)  0.6  1.12  0.55   Lãi suất tiền gửi USD giảm (%)  4.875  4.250  3.755   Ngày 11/12/2001, Trung Quốc trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO).Với những thách thức đặt ra đối với nền kinh tế sau khi gia nhập WTO, Trung Quốc vẫn tiếp tục thực hiện cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là chính sách tỷ giá của Trung Quốc cần được thực thi sao cho đảm bảo hài hoà được với mục tiêu hạ nhiệt nền kinh tế của quốc gia khổng lồ này trong giai đoạn này.Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của Trung Quốc từ sau khi gia nhập WTO có xu hướng ngày càng cao ở mức khó kiểm soát, trong khoảng 8-9%/năm. Trước tình hình này, ngày 28/10/2004, ngân hàng trung ương Trung Quốc đã quyết định tăng tỷ lệ lãi suất huy động tiền gửi bằng đồng nhân dân tệ kỳ hạn một năm từ 1,98% lên 2,25% và tăng lãi suất cho vay từ 5,31% lên 5,58%. Biện pháp này phù hợp với xu thế tăng lãi suất trên phạm vi toàn cầu trong năm 2004, đồng thời cũng là dấu hiệu đầu tiên cho thấy nước này đang bắt đầu thực hiện cải cách chính sách tiền tệ. Lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7 năm 1995 này của ngân hàng trung ương Trung Quốc nhằm mục đích duy trì những kết quả điều tiết vĩ mô mà họ đã đạt được trong giai đoạn vừa qua, đồng thời góp phần hạ nhiệt, tạo nên sự phát triển lành mạnh và bền vững của nền kinh tế. Các luồng vốn khổng lồ chảy vào Trung Quốc đã gây áp lực tăng giá lên đồng Nhân dân tệ. Để kiểm soát giá đồng Nhân dân tệ, ngân hàng trung ương phải mua vào ngoại tệ, tăng khả năng thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Kết quả là dự trữ ngoại hối của Trung Quốc tăng hơn 40% từ đầu năm lên đến 540 tỷ USD tính đến cuối tháng 10 năm 2004. Với con số này, Trung Quốc trở thành nước có lượng dự trữ ngoại tệ lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau Nhật Bản (820 tỷ USD). Trên cơ sở xây dựng thị trường ngoại hối thống nhất, Chính phủ Trung Quốc cũng từng bước nới lỏng biên độ giao dịch của đồng Nhân dân tệ so với đồng USD, từ mức 3% hiện nay tiến tới 4-5%. Những biện pháp trên của Chính phủ Trung Quốc không những đã giúp hạn chế sự tăng giá của đồng Nhân dân tệ, mà còn khiến đồng tiền này duy trì ở mức giá thấp trong thời gian dài, khuyến khích xuất khẩu Trung Quốc. Tuy nhiên, giữ vững mức tỷ giá hiện hành (8,26 - 8,28 NDT/USD) cũng không phải là điều dễ thực hiện. Theo đánh giá, có những thời điểm ngân hàng trung ương Trung Quốc phải bỏ Nhân dân tệ ra để mua tới 600 triệu USD mỗi ngày. Biện pháp can thiệp này không thể duy trì liên tục kéo dài. Do vậy, Trung Quốc đã thực hiện một số biện pháp để làm dịu sức ép đối với đồng Nhân dân tệ, cụ thể là : - Thí điểm từ 1/11/2003 cho phép 14 tỉnh, khu vực được đầu tư ra nước ngoài nhiều hơn, mức trần từ 1 triệu USD lên 3 triệu USD. - Thực hiện một số biện pháp phối hợp như: giảm bớt mức độ khuyến khích xuất khẩu, xiết chặt hơn những quy định về việc cho các nhà đầu tư bất động sản vay tiền và hạn chế hạn ngạch đầu tư của các ngân hàng nước ngoài vào thị trường trái phiếu cũng như các thị trường chứng khoán Trung Quốc. Tháng 10 năm 2004, trong cuộc họp cấp cao của nhóm 7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) tại Washington, Trung Quốc đã xác nhận sẽ tiến tới linh hoạt tỷ giá đồng Nhân dân tệ. Mặc dù không đưa ra một lịch trình cụ thể nào cho cam kết về linh hoạt tỷ giá, nhưng Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra một số biện pháp nhằm cải cách chính sách tiền tệ. Nhờ các nỗ lực điều chỉnh trên của chính phủ, đồng Nhân dân tệ đã đứng vững trong thời gian này và cả một khoảng thời gian dài về sau. Tính cho đến năm 2005, tỉ giá ngoại tệ của Trung Quốc được ấn định với đô la Mỹ tại mức 8.28 NDT đổi lấy 1 USD, với biên độ dao động khá rộng +/- 0.3% mỗi ngày. 1.1.5. Giai đoạn từ 07.2005 đến nay Vào ngày 22.07.2005, Trung Quốc chính thức thông báo hàng loạt những biện pháp như sau: Đồng Nhân dân tệ được điều chỉnh ở mức độ vừa phải: tăng giá 2.1% tức là đạt mức 8.11 NDT/USD Một sự thay đổi quan trọng hơn: đồng Nhân dân tệ sẽ không tiếp tục, bị ấn định với USD nữa, mà thay vào đó sẽ được xác định dựa trên một số các đồng tiền mạnh nhất định như US$, €, ¥, K. Won, etc.(quyết định này đã được Uỷ ban nhà nước thông qua vào 21.07.2005) Mặc dù biên độ dao động tỉ giá trong ngày khá lớn (+/- 3% đối với USD +/-5% đối với Euro, etc.), thì về mặt lý thuyết, sự biến động hằng ngày này vẫn được tính đến. Vì thế, ví dụ như USD có thể bị định giá cao khoảng 6% một tháng, thì cơ quan chức năng sẽ dùng biên độ tối đa 3% áp dụng cho USD. Những biện pháp trên thể hiện một bước chuyển lớn về tiền tệ của Trung Quốc, từ chính sách tỉ giá hầu như là cố định sang một cơ chế tỉ giá thả nổi theo cung cầu thị trường có sự điều tiết của nhà nước. Theo Trung Quốc, điều này phù hợp với bối cảnh thực tế của sự phát triển khu vực ngoài nước của Trung Quốc. Từ thời điểm chuyển đổi chính sách trên cho tới hiện nay, Trung Quốc không có những sự chuyển đổi chính sách tiền tệ đáng kể mà chỉ có những điều chỉnh hỗ trợ để bình ổn tài chính tiền tệ trong nước. Và nhìn toàn cảnh thì những nỗ lực về chính sách tỉ giá hối đoái của Trung Quốc đã khá thành công. Cụ thể về những tác động của những chính sách này trong từng giai đoạn sẽ được phân tích ở phần tiếp theo. 1.2. Tác động của Chính sách tỷ giá hối đoái Trung quốc a. Tới Trung Quốc Trước hết xem xét trên khía cạnh tích cực của việc phá giá đồng NDT (từ năm 1979 đến năm 1994) xét trong ngắn hạn sẽ làm nâng cao sức cạnh tranh của quốc gia và có xu hướng làm tăng xuất khẩu ròng. Nguyên nhân ở đây là do lượng hàng xuất khẩu sẽ rẻ đi một cách tương đối trên thị trường quốc tế, còn lượng hàng nhập khẩu đắt lên tương đối tại thị trường nội địa. Chính sách tỷ giá trong thời kỳ này không chỉ giúp Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu, chiếm lĩnh nhiều thị phần quan trọng trên quốc tế mà còn tạo cơ sở giảm thiểu những rủi ro hối đoái và tạo môi trường hấp dẫn thu hút đầu tư mạnh từ các nguồn đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc để vươn lên đứng đầu các nước đang phát triển về mức độ thu hút đầu tư nước ngoài cả trực tiếp và gián tiếp. Đây cũng là cơ sở tạo ra khả năng góp phần giảm sốc cho nền kinh tế Trung Quốc trước tác động của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực Đông Nam Á. Bảng 3.1 : Một số chỉ số phát triển kinh tế của Trung Quốc thời kỳ 1980 - 1990. Chỉ tiêu  1985  1986  1987  1988  1989  1990   GDP (giá 1990)  1254,5  1365,7  1527,7  1695,4  1764,3  1832,0   Tốc độ tăng trưởng (% năm)  16,2  8,9  11,9  11,0  4,1  3,8   Cán cân xuất nhập khẩu  - 36,7  - 25,5  1,1  15,1  - 18,6  51,0   Dự trữ ngoại tệ (triệu USD)        15,236  17,548  17,022  28,594   Tuy vậy, nó cũng ảnh hưởng không nhỏ tới quan hệ mua bán ngoại thương như trong việc duy trì các hợp đồng cũ trên cở sở tỷ giá cũ là khó, từ đó dẫn đến việc tổ chức mở rộng sản xuất bị thu hẹp trong ngắn hạn. Xét trên khía cạnh tiêu cực thì Trung Quốc cũng đã phải chấp nhận trả giá bằng một mức lạm phát cao không mong muốn năm 1994 là  24,24%, cao hơn năm 1993 24,24/ 14,58 = 66,25%, lớn hơn mức ảnh hưởng thông thường của tỷ giá hối đoái đến mức giá cả hàng hoá - dịch vụ của một nước (Theo thống kê của các nhà kinh tế là <50%). Thực tế này có thể được giải thích do sự cộng hưởng của các tác động của chính sách tiền tệ trước đó (xem bảng 3.2). Bảng 3.2 : Tình hình diễn biến của chính sách tiền tệ giai đoạn 1990 - 1997. Chỉ tiêu  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997   Lãi suất ngân hàng (%năm)  7,92  7,20  7,20  10,08  10,98  10,44  9,00  8,55   Mức cung tiền (M1)  701,0  898,8  1171,4  1676,1  2154,0  2597,0  3066,3  3834   Tỷ lệ tăng trưởng của M1 (%)  20,15  28,22  30,33  43,08  28,51  20,57  18,07  25,00   Tốc độ tăng trưởng (% năm)  3,80  9,20  14,20  13,50  12,70  10,50  9,50  8,80   Bảng 3.3 : Tình hình lạm phát của Mỹ và Trung Quốc 1994 - 1997 Tỷ lệ lạm phát  1994  1995  1996  1997   Mỹ (%)  2,60  3,00  2,70  2,30   Trung Quốc (% năm)  24,24  16,90  8,32  2,80     Nhưng sự trả giá này chỉ có tính chất ngắn hạn và đã được Chính phủ Trung Quốc kịp thời điều chỉnh bằng chính cách thắt chặt tiền tệ, năm sau lạm phát đã giảm xuống và nhanh chóng trở lại ổn định. (xem bảng 3.3). Thứ hai, xem xét đến việc nâng giá đồng NDT khi Trung Quốc quyết định sẽ năng tỷ giá NDT/USD thêm 2% (từ mức 8.3 NDT ăn 1 USD lên 8.11 NDT ăn 1 USD vào ngày 21/07/2005. Trung Quốc đã hoàn thiện hơn cuộc cải cách cơ chế hình thành tỷ giá đồng tiền và làm dịu bớt tình trạng mất cân bằng mậu dịch đối ngoại, giảm áp lực cuộc chiến tranh giữa Trung Quốc trong việc mở của thị trường tài chính và thị trường vốn trong cán cân thanh toán quốc tế khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) và các nước phát triển đặc biệt là Mỹ khi sự mất cân đối kép của nền kinh tế nước này vẫn chưa có giải pháp nào giải quyết hữu hiệu. Nâng cao sức cạnh tranh của Doanh nghiệp trong nước do việc giảm bớt được các chi phí cho máy móc, thiết bị và nguyên liệu nhập khẩu. Tuy nhiên xét trên mặt hạn chế thì việc định giá lại đồng NDT cũng sẽ gây ra những ảnh hưởng trái ngược đối với nhiều vấn đề xã hội, nhiều ngành sản xuất, người tiêu dùng và các doanh nghiệp của Trung Quốc. Nó hạn chế việc Trung Quốc xuất khẩu hàng ra thị trường nước ngoài, tăng giá các sản phẩm xuất khẩu vì vậy làm giảm sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Trung Quốc trên thị trường quốc tế, điều này chắc chắn sẽ giảm thặng dư thương mại (vốn là nhân tố quan trọng tạo ra tốc độ tăng trưởng thần kỳ của Trung Quốc bấy lâu nay) đồng thời khuyến khích việc nhập khẩu hàng từ bên ngoài vào Trung Quốc vì đồng NDT tăng 2,1% so với đồng USD. Giả sử trong trị giá 711 tỷ USD ngoại tệ dự trữ của Trung Quốc có tới 500 tỷ lưu trữ bằng đồng USD (số còn lại có thể được lưu trữ bằng vàng, đồng Yen của Nhật, đồng Euro..) thì số tiền mà Trung Quốc mất không do nâng giá đồng NDT là 10 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc không nâng giá đồng NDT đồng thời lại kéo dài cảnh thặng dư hiện nay thì bản thân Trung Quốc có thể gây ra cảnh lạm phát kéo dài, các ngân hàng thì cho vay bừa bãi và việc cải tổ các xí nghiệp quốc doanh có thể sẽ bị chậm lại. b. Tới thế giới Ngày 1/12/1996, đồng NDT Trung Quốc đã chính thức được Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) công nhận
Luận văn liên quan