Chuyên đề Thực trạng và giải pháp huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Sơn La

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế cao nhất thế giới. Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế đã khiến nhu cầu về vốn của các NHTM ngày càng lớn, để đầu tư phát triển. Trong điều kiện đó những năm qua ở nước ta vốn đầu tư của ngân sách hạn hẹp, vốn tự có của doanh nghiệp hạn chế, thị trường chứng khoán chưa phát triển nên nguồn vốn giành cho tăng trưởng chủ yếu là từ hệ thống ngân hàng nhất là các ngân hàng thương mại nhà nước. Nguồn vốn của các ngân hàng thương mại nhà nước chiếm tới 76% thị phần cung ứng vốn tín dụng của toàn bộ hệ thống ngân hàng. Mặc dù vấn đề huy động vốn có ý nghĩa quan trọng, song trong năm qua toàn bộ hệ thống ngân hàng nói chung và chi nhánh chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển tỉnh Sơn La nói riêng chịu ảnh hưởng mạnh từ chính sách thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát của Chính phủ. Trong một môi trường với các điều kiện; thay đổi liên tục, cả hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã gặp nhiều khó khăn: thiếu hụt thanh khoản kéo dài; Các Ngân hàng thương mại luôn cạnh tranh gay gắt về lãi suất huy động, để thu hút nguồn tiền gửi tiết kiệm hiếm hoi, và nhu cầu vốn của khách hàng tăng cao buộc các NHTM phải đặc biệt chú trọng đến công tác huy động vốn và được quan tâm hàng đầu trong các chương trình nhiệm vụ công tác; nhằm đảm bảo thanh khoản và tăng trưởng nguồn vốn phục vụ cho đầu tư phát triển. Nhận thức được vai trò to lớn của vốn đối với nền kinh tế nước nhà, tầm quan trọng của vốn đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh. Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La đã có chủ trương, giải pháp tăng cường huy động mọi nguồn vốn tạm thời nhàn dỗi, để có nguồn vốn đáp ứng nhu cầu tăng trưởng nền kinh tế, nâng dần tính ổn định và duy trì mức chi phí hợp lý, đáp ứng yêu cầu xin vay hợp lý của khách hàng. Những năm qua nguồn vốn huy động tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La luôn tăng, song vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu về vốn phục vụ khách hàng, bởi còn gặp phải một số hạn chế, khó khăn. Đây là lý do khiến em chọn đề tài “Thực trạng và giải pháp huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La” làm đề tài chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình. Đề tài tuy không phải là mới song em thiết nghĩ thực trạng và giải pháp huy động vốn vẫn là vấn đề cần thiết và cấp bách trong bối cảnh phát triển vốn hiện nay. Bài viết gồm 3 phần chính: Chương I: Lý luận chung về hoạt động huy động vốn của NHTM Chương II: Thực trạng công tác huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La Chương III: Giải pháp huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La.

doc77 trang | Chia sẻ: tuandn | Lượt xem: 2417 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Chuyên đề Thực trạng và giải pháp huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Sơn La, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI MỞ ĐẦU Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế cao nhất thế giới. Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế đã khiến nhu cầu về vốn của các NHTM ngày càng lớn, để đầu tư phát triển. Trong điều kiện đó những năm qua ở nước ta vốn đầu tư của ngân sách hạn hẹp, vốn tự có của doanh nghiệp hạn chế, thị trường chứng khoán chưa phát triển nên nguồn vốn giành cho tăng trưởng chủ yếu là từ hệ thống ngân hàng nhất là các ngân hàng thương mại nhà nước. Nguồn vốn của các ngân hàng thương mại nhà nước chiếm tới 76% thị phần cung ứng vốn tín dụng của toàn bộ hệ thống ngân hàng. Mặc dù vấn đề huy động vốn có ý nghĩa quan trọng, song trong năm qua toàn bộ hệ thống ngân hàng nói chung và chi nhánh chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển tỉnh Sơn La nói riêng chịu ảnh hưởng mạnh từ chính sách thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát của Chính phủ. Trong một môi trường với các điều kiện; thay đổi liên tục, cả hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã gặp nhiều khó khăn: thiếu hụt thanh khoản kéo dài; Các Ngân hàng thương mại luôn cạnh tranh gay gắt về lãi suất huy động, để thu hút nguồn tiền gửi tiết kiệm hiếm hoi, và nhu cầu vốn của khách hàng tăng cao buộc các NHTM phải đặc biệt chú trọng đến công tác huy động vốn và được quan tâm hàng đầu trong các chương trình nhiệm vụ công tác; nhằm đảm bảo thanh khoản và tăng trưởng nguồn vốn phục vụ cho đầu tư phát triển. Nhận thức được vai trò to lớn của vốn đối với nền kinh tế nước nhà, tầm quan trọng của vốn đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh. Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La đã có chủ trương, giải pháp tăng cường huy động mọi nguồn vốn tạm thời nhàn dỗi, để có nguồn vốn đáp ứng nhu cầu tăng trưởng nền kinh tế, nâng dần tính ổn định và duy trì mức chi phí hợp lý, đáp ứng yêu cầu xin vay hợp lý của khách hàng. Những năm qua nguồn vốn huy động tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La luôn tăng, song vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu về vốn phục vụ khách hàng, bởi còn gặp phải một số hạn chế, khó khăn. Đây là lý do khiến em chọn đề tài “Thực trạng và giải pháp huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La” làm đề tài chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình. Đề tài tuy không phải là mới song em thiết nghĩ thực trạng và giải pháp huy động vốn vẫn là vấn đề cần thiết và cấp bách trong bối cảnh phát triển vốn hiện nay. Bài viết gồm 3 phần chính: Chương I: Lý luận chung về hoạt động huy động vốn của NHTM Chương II: Thực trạng công tác huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La Chương III: Giải pháp huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La. Em xin chân thành cảm ơn cô giáo - Thạc sỹ Lương Hương Giang, cùng các Bác, cô chú, anh chị công tác tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và phát triển Sơn La đã tận tình hướng dẫn em trong quá trình thực tập và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này! Do chưa có kinh nghiệm thực tế nên bài viết của em còn nhiều thiếu sót rất mong được sự góp ý của các thầy cô, các Bác, cô chú, anh chị tại Chi nhánh để bài viết của em được hoàn chỉnh. CHƯƠNG I: HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI I. Tổng quan về Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Ngân hàng là một tổ chức tài chính trung gian với hoạt động chủ yếu là chuyển tiết kiệm thành đầu tư, là cầu nối giữa những tổ chức, cá nhân tạm thời thâm hụt chi tiêu tổ chức cá nhân có tiền nhàn rỗi thông qua hoạt động thu hút nguồn tiền nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư và tiến hành cấp tín dụng cho những đối tượng cần vay tiền. Với một mạng lưới rộng khắp, một quá trình hoạt động lâu dài, quy trình nghiệp vụ và công nghệ hiện đại cùng nhiều mối quan hệ truyền thống, các NHTM đã trở thành kênh huy động vốn có hiệu quả, một kênh tín dụng đáp ứng nhu cầu cho vay của mọi khách hàng, một trung gian thanh toán tiện lợi và nhanh chóng. Thông qua chức năng này, NHTM góp phần tạo lợi ích cho tất cả các chủ thể kinh tế tham gia vào lợi ích chung của nền kinh tế. Có thể hiểu NHTM là một tổ chức tài chính cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng nhất định so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Theo luật các tổ chức tín dụng 1997 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ghi: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Thành tựu của hệ thông Ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua là kết quả của nhiều nhân tố tác động. Cùng với quá trình cải cách kinh tế nói chung, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm cải cách trong lĩnh vực ngân hàng. Các chính sách tiền tệ - tín dụng của Nhà nước góp phần thúc đẩy sự phát triển của hệ thống ngân hàng. Kinh tế thị trường đã thúc đẩy quá trình xâm nhập và phát triển của tư tưởng và tác phong kinh doanh mới trong Ngân hàng. Sự có mặt của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài và ngân hàng liên doanh đã góp phần tạo ra những động lực mới cho sự phát triển của hệ thống NHTM Việt Nam. 2. Các nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng thương mại NHTM được xem là một doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực tiền tệ, với chức năm là trung gian tín dụng. Các NHTM vừa là chủ thể đi vay nhưng cũng vừa thực hiện cho vay. Từ đó, nghiệp vụ hoạt động chủ yếu của NHTM là nghiệp vụ huy động vốn và nghiệp vụ sử dụng vốn. Thông qua hai nghiệp vụ này ngân hàng đã cung cấp các dịch vụ trung gian khác. 2.1. Nghiệp vụ huy động vốn Đây là hoạt động đầu tiên và rất quan trọng của một ngân hàng. Để tạo nguồn vốn cho mình các ngân hàng thực hiện huy động vốn sau: Vốn chủ sở hữu: nguồn này được hình thành từ đóng góp của các cổ đông và các quỹ của ngân hàng hình thành trong quá trình kinh doanh thể hiện dưới hình thức lợi nhuận không phân chia. Hoạt động huy động tiền gửi: Là việc ngân hàng huy động nhận tiền gửi, tiền nhàn rỗi trong dân cư nhằm mục đích thanh toán, hưởng lãi của các cá nhân, hộ gia đình. Hoạt động đi vay: Là hoạt động ngân hàng tạo ra nguồn vốn bằng cách vay các tổ chức tín dụng, vay trên thị trường tiền tệ, vay NHNN dưới hình thức tái chiết khấu, vay có bảo đảm…. mục đích tạo sự cân đối trong điều hành vốn của NHTM khi họ không tự cân đối được trên cơ sở khai thác tại chỗ. Ngân hàng cũng có thể huy động bằng cách phát hành giấy tờ có giá. Ngân hàng sử dụng cách này để thu hút các khoản vốn có tính chất dài hạn với ngân hàng vào nền kinh tế. Ngoài ra, nghiệp vụ này còn giúp NHTM tăng cường tính ổn định của đồng vốn trong hoạt động kinh doanh của mình. Hoạt động huy động vốn khác: NHTM có thể tạo vốn cho mình thông qua việc nhận làm đại lý hay uỷ thác vốn cho các doanh nghiệp, cá nhân hay tổ chức trong và ngoài nước. Nghiệp vụ huy động vốn là một khâu quan trọng trong chu trình hoạt động kinh doanh của NHTM mà sẽ được đi sâu nghiên cứu trong Chương II, hoạt động huy động vốn ngày càng được mở rộng thì uy tín, vị thế của ngân hàng ngày càng được khẳng định và nâng cao. Việc mở rộng kênh huy động vốn là một trong những mục tiêu của ngân hàng song điều quan trọng là ngân hàng cần phải căn cứ vào mục tiêu, chiến lược phát triển kinh doanh của ngân hàng, chiến lược phát triển kinh tế của ngành, của vùng… để có đủ vốn và cơ cấu phù hợp với chi phí huy động hợp lý cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. 2.2. Nghiệp vụ sử dụng vốn Hoạt động chính của NHTM là huy động vốn để sử dụng nhằm thu lợi nhuận. Việc sử dụng vốn chính là quá trình tạo nên các loại tài sản khác nhau của ngân hàng trong đó cho vay và đầu tư là hai loại tài sản lớn và quan trọng đồng thời đây cũng là hoạt động trực tiếp đem lại lợi nhuận cho ngân hàng. Các nguồn vốn mà NHTM có được đều phải mất chi phí và do đó ngân hàng phải thực hiện nghiệp vụ sử dụng vốn một cách an toàn và hiệu quả, đảm bảo thu hồi vốn, đủ bù đắp chi phí và có lãi. Trong ngân hàng có các hoạt động sử dụng vốn sau: Nghiệp vụ ngân quỹ: Với mục đích đảm bảo an toàn khả năng thanh toán thường xuyên của ngân hàng, nghiệp vụ ngân quỹ được thể hiện qua các khoản mục sau: Tiền mặt tại quỹ: Bao gồm tiền giấy, tiền kim loại có tại kho ngân hàng. Nhu cầu dự trữ tiền mặt cao hay thấp là tùy thuộc quy mô hoạt động, nhu cầu rút tiền mặt của khách hàng và tính chất thời vụ trong năm. Tiền gửi tại ngân hàng khác: Các ngân hàng có thể mở tài khoản lẫn nhau để đổi lấy những dịch vụ khác nhau như: trung gian thanh toán cho khách hàng, giao dịch ngoại tệ, mua bán chứng khoán… Tiền gửi tại ngân hàng Trung ương: Bao gồm tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định của ngân hàng Trung ương và tiền gửi thanh toán. Mức tiền gửi dự trữ bắt buộc trong từng thời kỳ thường chiếm tỷ lệ từ 10 – 35% trên nguồn vốn huy động. Dự trữ bắt buộc vừa là một biện pháp để phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh ngân hàng, vừa là một trong những công cụ điều tiết cung cầu tiền tệ trong quá trình thực thi chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương. Các bộ phận trên hình thành nên phần dự trữ của các NHTM. Mặc dù dự trữ của NHTM không tạo nên lợi nhuận nhưng nó đảm bảo khả năng thanh toán và các nghĩa vụ tài chính khác cho ngân hàng. Nó hạn chế nguy cơ rủi ro thanh khoản, góp phần nâng cao uy tín của ngân hàng, tạo nên nền tảng vững chắc cho khả năng sinh lời của ngân hàng. Chứng khoán: NHTM nắm giữ chứng khoán vì mục tiêu thanh khoản và đa dạng hóa tài sản. Ngân hàng giữ nhiều loại chứng khoán có thể là chứng khoán của chính phủ, của địa phương, chứng khoán của các ngân hàng khác, của công ty tài chính hay doanh nghiệp phát hành. Ngân hàng giữ chứng khoán vì chúng mang lại thu nhập cho ngân hàng và có thể bán được để gia tăng ngân quỹ khi cần thiết. Trong đó chứng khoán ngắn hạn của chính phủ thường được xếp hàng đầu trong số các chứng khoán thanh khoản, được giữ như một tài sản đệm cho ngân quỹ: chúng sinh lời cao hơn ngân quỹ và khi cần có thể bán để chi trả như ngân quỹ. Chứng khoán chính phủ có thời gian đáo hạn dài, chứng khoán trung và dài hạn của các công ty có tỷ lệ sinh lời cao ngân hàng thường nắm giữ đến ngày đáo hạn để hưởng lợi. Ngân hàng cũng nắm chứng khoán công ty để thực hiện quyền tham dự, kiểm soát hoạt động công ty. Nghiệp vụ tín dụng: Đây là nghiệp vụ cung ứng vốn của ngân hàng trực tiếp cho nhu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng xã hội. Nghiệp vụ này sử dụng lượng vốn lớn nhất và tạo lợi nhuận nhiều nhất, khi thực hiện nghiệp vụ này, ngân hàng có thể kiểm soát trực tiếp và thường xuyên mục đích sử dụng tiền vay. Có nhiều hình thức phân loại tín dụng. Theo thời gian: có tín dụng ngắn hạn, trung hạn, dài hạn Tín dụng ngắn hạn: Từ 12 tháng trở xuống tài trợ cho tài sản lưu động Tín dụng trung hạn: Từ trên 1 năm đến 5 năm tài trợ cho các tài sản cố định như phương tiện vận tải, một số cây trồng vật nuôi, trang thiết bị chóng hao mòn. Tín dụng dài hạn: Trên 5 năm tài trợ cho công trình xây dựng như nhà, sân bay, cầu, đường, máy móc thiết bị có giá trị lớn, thường có thời gian sử dụng lâu. Việc xác định thời hạn trên cũng chỉ có tính chất tương đối vì nhiều khoản cho vay không xác định trước được chính xác thời hạn. Tín dụng ngắn hạn tại các NHTM thường chiếm tỷ trọng cao hơn tín dụng trung và dài hạn. Theo hình thức tài trợ: Tín dụng được chia thành Chiết khấu thương phiếu: Là nghiệp vụ cho vay ngắn hạn trong đó ngân hàng mua những thương phiếu chưa đến hạn thanh toán với giá trị bằng giá trị thương phiếu trừ đi phần lợi tức chiết khấu và hoa hồng phí. Đến thời hạn thanh toán thương phiếu ngân hàng sẽ đòi người mắc nợ theo giá trị của thương phiếu. Cho vay ứng trước: Là một hình thức cho vay được thực hiện trên cơ sở hợp đồng tín dụng, trong đó người đi vay được phép sử dụng một hạn mức tín dụng trong một thời gian nhất định. Để thực hiện nghiệp vụ này ngân hàng mở cho khách hàng một tài khoản, chuyển số tiền cho vay vào tài khoản để khách hàng sử dụng theo nhu cầu. Cho vay thấu chi: Là hình thức đặc biệt của tín dụng ứng trước, thực hiện trên cơ sở hợp đồng tín dụng, khách hàng có thể sử dụng một số tiền trong một thời hạn nhất định vượt quá số dư ngay trên tài khoản tiền gửi thanh toán tại ngân hàng. Để đa dạng hóa nghiệp vụ tín dụng và đáp ứng nhu cầu vay vốn của khách hàng ngân hàng còn có các hình thức cho vay trực tiếp từng lần, cho vay theo hạn mức, cho vay luân chuyển, cho vay trả góp, cho vay gián tiếp… Theo tài sản đảm bảo: Có các loại tín dụng sau Nghiệp vụ cho vay cầm cố: Ngân hàng có thể cho vay khi người đi vay có tài sản cầm cố tại ngân hàng dưới các hình thức như: tài sản là động sản, các chứng từ có giá (Sổ tiết kiệm,kỳ phiếu, trái phiếu, chứng khoán…), vàng, bạc. Nghiệp vụ cho vay thế chấp tài sản: Ngân hàng cho vay trên cơ sở người đi vay mang các giấy tờ sở hữu các loại tài sản là bất động sản để thế chấp vay vốn. Nghiệp vụ này cũng tương tự như nghiệp vụ cho vay cầm cố nhưng khác ở chỗ là trong suốt thời hạn cho vay tài sản thế chấp vẫn được người đi vay sử dụng, ngân hàng chỉ nắm giữ hồ sơ gốc. Nghiệp vụ cho vay không cần tài sản đảm bảo (tín chấp): Có thể được cấp cho các khách hàng có uy tín thường là khách hàng làm ăn thường xuyên có lãi, tình hình tài chính vững mạnh, ít xảy ra tình trạng nợ nần dây dưa hoặc món vay tương đối nhỏ so với vốn của người vay. Ngoài ra còn có các hình thức phân loại tín dụng khác như: theo ngành kinh tế có tín dụng công, nông, lâm, ngư nghiệp; theo mục đích là sản xuất hay tiêu dùng… Nghiệp vụ đầu tư: Bộ phận vốn được ngân hàng sử dụng phải có tính ổn định cao, chủ yếu là vốn tự có. Các hình thức đầu tư phổ biến như: liên doanh, đầu tư chứng khoán. Nghiệp vụ này còn góp phần nâng cao năng lực thanh toán của ngân hàng và bảo toàn được ngân quỹ. Nghiệp vụ sử dụng vốn khác: Đối với ngân hàng mới thành lập phải dành một phần vốn cần thiết để đầu tư mua sắm tài sản cố định, phương tiện làm việc của ngân hàng. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng luôn phải quan tâm đổi mới công nghệ, cơ sở vật chất tương ứng với quy mô kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ khách khàng, hội nhập với tiến trình phát triển của thế giới. Đồng thời ngân hàng tổ chức các lớp đào tạo, khen thưởng nhằm nâng cao trình độ kỹ năng nghề nghiệp và khuyến khích tinh thần làm việc của cán bộ nhân viên. 2.3. Các nghiệp vụ trung gian Nghiệp vụ trung gian chủ yếu và thường xuyên của ngân hàng là trung gian thanh toán. Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hết các quốc gia. Để việc thanh toán nhanh chóng, thuận tiện và tiết kiệm chi phí, ngân hàng đưa ra cho khách hàng nhiều hình thức thanh toán như thanh toán bằng séc, ủy nhiệm chi, nhờ thu, các loại thẻ, cung cấp mạng lưới thanh toán điện tử, kết nối các quỹ và cung cấp tiền giấy khi khách hàng cần. Nền kinh tế ngày càng phát triển, các dịch vụ của ngân hàng cũng phát triển theo để đáp ứng nhu cầu càng phong phú đa dạng của khách hàng. Qua việc thực hiện các dịch vụ trung gian: tư vấn, môi giới, ủy thác, bao thanh toán, đại lý bảo hiểm, mua bán ngoại tệ ngân hàng được hưởng thu nhập từ phí hoặc hoa hồng. Các dịch vụ tiện ích như cho thuê két sắt, bảo quản vật có giá, đổi tiền cũng góp phần tăng thu nhập từ phí dịch vụ cho ngân hàng. Các hoạt động trung gian phản ánh mức độ phát triển của ngân hàng. Việc đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ cung ứng sẽ làm tăng thu nhập cho ngân hàng, tăng uy tín và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Thực hiện tốt các hoạt động này, ngân hàng sẽ thu hút được nhiều khách hàng hơn, điều đó cũng tạo điều kiện phát triển hoạt động huy động vốn và cho vay của ngân hàng. Đồng thời với các hoạt động trung gian này, NHTM góp phần làm tăng khả năng chu chuyển của đồng vốn, giảm lượng tiền mặt trong lưu thông do đó tiết kiệm được chi phí lưu thông trong xã hội. II. Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại 1. Nguồn vốn của ngân hàng thương mại Nguồn vốn của NHTM là tất cả các nguồn tài chính mà NHTM có quyền sử dụng để tổ chức và thực hiện các hoạt động kinh doanh của mình. 1.1. Nguồn vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu: là vốn thuộc sở hữu của các chủ ngân hàng. Tuy chiếm một tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn nhưng có vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động kinh doanh, nó là căn cứ để tính toán các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng, là nguồn có thể sử dụng lâu dài hình thành nên trang thiết bị, nhà cửa cho ngân hàng. Vốn chủ sở hữu của ngân hàng bao gồm: Nguồn vốn hình thành ban đầu (vốn tự có ban đầu) Vốn này được hình thành khi ngân hàng mới bắt đầu hoạt động. Số lượng vốn này tùy theo năng lực tài chính và tính chất sở hữu. Nếu là ngân hàng tư nhân thì đó là vốn do cá nhân tự bỏ ra; nếu là ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước thì do ngân sách nhà nước cấp; nếu là ngân hàng cổ phần thì do cổ đông đóng góp thông qua mua các cổ phần (hoặc cổ phiếu); nếu là ngân hàng liên doanh thì do các bên tham gia liên doanh góp vốn… Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động Trong quá trình hoạt động, ngân hàng gia tăng vốn của chủ theo nhiều phương thức khác nhau tùy thuộc vào điều kiện cụ thể. Nguồn từ lợi nhuận: Trong điều kiện thu nhập ròng lớn hơn không, chủ ngân hàng gia tăng vốn của chủ bằng cách chuyển một phần thu nhập ròng thành vốn đầu tư. Thường những ngân hàng lâu năm, thu nhập ròng lớn, nguồn vốn tích lũy từ lợi nhuận có thể cao hơn so với vốn của chủ hình thành ban đầu. Vốn của chủ còn được bổ sung từ phát hành thêm cổ phần, góp thêm hoặc được cấp thêm… để mở rộng quy mô hoạt động hoặc để đổi mới trang thiết bị hoặc để đáp ứng yêu cầu gia tăng vốn của chủ do NHNN quy định. Ngân hàng có thể gia tăng vốn của chủ từ các quỹ: Ngân hàng thường lập nhiều quỹ, mỗi quỹ có mục đích riêng. Quỹ dự phòng tổn thất: quỹ này được trích lập hàng năm và được tích lũy lại nhằm bù đắp những tổn thất xảy ra. Quỹ bảo toàn vốn: nhằm bù đắp hao mòn của vốn dưới tác động của lạm phát. Quỹ thặng dư: là phần đánh giá lại tài sản của ngân hàng và chênh lệch giữa thị giá và mệnh giá cổ phiếu khi phát hành cổ phiếu mới. Ngoài ra ngân hàng thường trích lập các quỹ từ lợi nhuận sau thuế như quỹ khen thưởng, quỹ đào tạo, quỹ phúc lợi, quỹ nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới… Vốn bổ sung bằng phát hành giấy nợ có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu. Một số ngân hàng coi cổ phần ưu đãi có thời hạn, các khoản vay trung và dài hạn của ngân hàng có khả năng chuyển đổi thành vốn cổ phần là một bộ phận của vốn chủ sở hữu của ngân hàng. Do nguồn này có thể sử dụng lâu dài, có thể đầu tư vào nhà cửa, đất đai và có thể không phải hoàn trả khi đến hạn. Vốn chủ sở hữu có vai trò quan trọng trong hoạt động của NHTM. Nó không những tạo cảm giác an tâm cho người gửi tiền mà còn tạo lập tư cách pháp nhân và duy trì hoạt động ngân hàng. Bởi nếu quy mô vốn của chủ lớn, người gửi tiền và người cho vay sẽ cảm thấy an tâm hơn về ngân hàng (với các điều kiện khác là như nhau). Mặt khác để hoạt động, điều kiện đầu tiên là ngân hàng phải có được số vốn tối thiểu ban đầu (vốn pháp định). Số vốn này trước hết để mua sắm hoặc thuê trang thiết bị, nhà cửa cần thiết cho quá trình kinh doanh, phần còn lại tham gia vào quá trình kinh doanh của ngân hàng như cho vay, mua bán chứng khoán…Cũng thông qua vốn của chủ, chúng ta có thể tính được các tỷ lệ quy mô nguồn tiền gửi trên vốn của chủ, hệ số COOK, ROE, quy mô cho vay tối đa đối với một hoặc một nhóm khách hàng… 1.2. Vốn nợ Là nguồn chủ yếu trong hoạt động của ngân hàng bao gồm tiền gửi, tiền vay và các nguồn vốn khác. 2. Huy động vốn của ngân hàng thương mại Huy động vốn là nghiệp vụ cơ bản của NHTM nhằm thu hút vốn từ bên ngoài phục vụ cho hoạt động kinh doanh. Thông qua nghiệp vụ này sẽ hình thành nên nguồn vốn kinh doanh cho ngân hàng. Ngoài lợi nhuận giữ lại ngân hàng thường huy động những nguồn vốn sau. 2.1. Phát hành cổ phiếu Để huy động vốn các NHTM cổ phần có thể phát hành cổ phiếu nhằm mở rộng quy mô hoạt động hoặc để đổi mới trang thiệt bị hay để đáp ứng yêu cầu gia tăng vốn của chủ do NHNN quy định. Tuy nhiên việc huy động vốn bằng cách này không phải là việc làm thường xuyên và dễ dàng đối với các ngân hàng. Việc phát hành cổ phiếu với số lượng và mệnh
Luận văn liên quan