Đề cương Tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế

a/- Từ điển Tiếng Việt ( Nxb Khoa học xã hội- Hà Nội) cung cấp cho chúng ta một số khái niệm sau đây, giúp chúng ta cơ sở để hiểu rõ khái niệm quan hệ quốc tế: - Quốc tế : Thuộc về mối quan hệ giữa các nước. - Quan hệ : Sự gắn liền về mặt nào đó giữa những người hay những vật với nhau hoặc giữa người và vật khiến cho mỗi chuyển biến ở mỗi bên gây ra thay đổi ở bên kia. - Đối ngoại : Là giao thiệp và xử lý với nước ngoài. Ví dụ : Chính sách đối ngoại. - Ngoại giao : Là giao thiệp với nước ngoài và giải quyết các vấn đề quốc tế. Như vậy có thể hiểu : Quan hệ quốc tế là quan hệ giữa các nước trên thế giới, được thể hiện ở chính sách đối ngoại và ngoại giao của các nước. b/- Từ điển Tiếng Việt ( Nxb Đà Nẵng ) nêu khái niệm Quan hệ quốc tế như sau : Các nước trên thế giới quan hệ với nhau; Thuộc về quan hệ giữa các nước trên thế giới.

doc71 trang | Chia sẻ: tuandn | Lượt xem: 1742 | Lượt tải: 5download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề cương Tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
§Ò c­¬ng bµi gi¶ng T­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ quan hÖ quèc tÕ ( Dµnh cho c¸c líp kh«ng chuyªn ngµnh TT HCM ) L­u hµnh néi bé GVC : NguyÔn §øc Hïng Ch­¬ng I Kh¸i niÖm vµ Nguån gèc t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ quan hÖ quèc tÕ I/- Kh¸i niÖm quan hÖ quèc tÕ vµ t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ 1/- Kh¸i niÖm quan hÖ quèc tÕ : a/- Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt ( Nxb Khoa häc x· héi- Hµ Néi) cung cÊp cho chóng ta mét sè kh¸i niÖm sau ®©y, gióp chóng ta c¬ së ®Ó hiÓu râ kh¸i niÖm quan hÖ quèc tÕ: - Quèc tÕ : Thuéc vÒ mèi quan hÖ gi÷a c¸c n­íc. - Quan hÖ : Sù g¾n liÒn vÒ mÆt nµo ®ã gi÷a nh÷ng ng­êi hay nh÷ng vËt víi nhau hoÆc gi÷a ng­êi vµ vËt khiÕn cho mçi chuyÓn biÕn ë mçi bªn g©y ra thay ®æi ë bªn kia. §èi ngo¹i : Lµ giao thiÖp vµ xö lý víi n­íc ngoµi. VÝ dô : ChÝnh s¸ch ®èi ngo¹i. Ngo¹i giao : Lµ giao thiÖp víi n­íc ngoµi vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò quèc tÕ. Nh­ vËy cã thÓ hiÓu : Quan hÖ quèc tÕ lµ quan hÖ gi÷a c¸c n­íc trªn thÕ giíi, ®­îc thÓ hiÖn ë chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i vµ ngo¹i giao cña c¸c n­íc. b/- Tõ ®iÓn TiÕng ViÖt ( Nxb §µ N½ng ) nªu kh¸i niÖm Quan hÖ quèc tÕ nh­ sau : C¸c n­íc trªn thÕ giíi quan hÖ víi nhau; Thuéc vÒ quan hÖ gi÷a c¸c n­íc trªn thÕ giíi.. c/- Gi¸o tr×nh Quan hÖ quèc tÕ cña Ph©n viÖn Hµ néi viÕt : “ Trong ®iÒu kiÖn x· héi cã giai cÊp, quan hÖ quèc tÕ lu«n xuÊt ph¸t tõ lîi Ých d©n téc vµ lîi Ých cña c¸c giai cÊp kh¸c nhau. Môc ®Ých cña quan hÖ quèc tÕ nh»m ®em l¹i lîi Ých tr­íc hÕt cho quèc gia d©n téc m×nh, nh»m ph¸t triÓn sù tiÕn bé x· héi, nh­ng ®ång thêi ph¶i gi¶i quyÕt ®óng ®¾n mèi quan hÖ víi lîi Ých cña c¸c d©n téc kh¸c vµ lîi Ých nh©n lo¹i. §©y lµ quan ®iÓm vÒ quan hÖ quèc tÕ theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa quèc tÕ v« s¶n ch©n chÝnh”. 2/- Kh¸i niÖm T­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ : a/- VÒ kh¸i niÖm t­ t­ëng ngo¹i giao HCM : §¹i t­íng Vâ Nguyªn Gi¸p ®Þnh nghÜa t­ t­ëng HCM vÒ ngo¹i giao : “Lµ hÖ thèng quan ®iÓm vÒ ®­êng lèi chiÕn l­îc vµ s¸ch l­îc ( bao gåm môc tiªu, ®èi t­îng, lùc l­îng, tæ chøc vµ ph­¬ng ph¸p ) ®èi víi c¸c vÊn ®Ò quèc tÕ c¸c chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i vµ ho¹t ®éng ngo¹i giao cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta, lµ bé phËn h÷u c¬ cña t­ t­ëng HCM vÒ ®­êng lèi c¸ch m¹ng ViÖt Nam”. ( Vâ Nguyªn Gi¸p : T­ t­ëng ngo¹i giao HCM, tr.130, 131 ). - Nguyªn bé tr­ëng NguyÔn Dy Niªn kh¼ng ®Þnh t­ t­ëng ngo¹i giao HCM lµ : “ Mét bé phËn h÷u c¬ trong t­ t­ëng HCM vÒ ®­êng lèi c¸ch m¹ng ViÖt Nam, lµ hÖ thèng c¸c quan ®iÓm lý luËn vÒ c¸c vÊn ®Ò quèc tÕ, ®­êng lèi vµ chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i ViÖt Nam” ( X. NguyÔn Dy Niªn : Qu¸n triÖt t­ t­ëng HCM thùc hiÖn ®­êng lèi ®èi ngo¹i cña §¶ng trong giai ®o¹n míi. NXB. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2001, tr.7 ). b/- Kh¸i niÖm t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ . Tõ kh¸i niÖm t­ t­ëng HCM nãi chung vµ c¸c kh¸i niÖm vÒ quan hÖ quèc tÕ vÒ t­ t­ëng ®èi ngo¹i vµ ngo¹i giao HCM, chóng ta cã thÓ hiÓu t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ nh­ sau : T­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ lµ mét hÖ thèng quan ®iÓm lý luËn cña HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ, vÒ quan hÖ cña ViÖt Nam víi c¸c n­íc trong thêi ®¹i míi. §ã lµ kÕt tinh cña chñ nghÜa yªu n­íc, truyÒn thèng ®èi ngo¹i vµ ngo¹i giao ViÖt Nam, tinh hoa v¨n ho¸ ph­¬ng §«ng, ph­¬ng T©y vµ nh÷ng t­ t­ëng tiÕn bé cña nh©n lo¹i vÒ quan hÖ quèc tÕ ë thÕ kû XX, d­íi ¸nh s¸ng cña thÕ giíi quan vµ ph­¬ng ph¸p luËn M¸c-xÝt, nh»m x©y ®¾p mét thÕ giíi hoµ b×nh, h÷u nghÞ , hîp t¸c, b×nh ®¼ng vµ ph¸t triÓn gi÷a c¸c quèc gia d©n téc, gi÷a ViÖt Nam víi c¸c d©n téc trªn thÕ giíi . II/- Nguån gèc h×nh thµnh T­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ T­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ ®­îc h×nh thµnh chñ yÕu tõ ba c¬ së sau ®©y : 1/ C¬ së lÞch sö x· héi : T­ t­ëng HCM trªn thùc tÕ ®­îc h×nh thµnh vµo cuèi thÕ kû XIX ®Õn ®Çu thÕ kû XX vµ ®­îc bæ sung, ph¸t triÓn ®Õn gi÷a thÕ kû XX. §ã còng lµ thêi gian h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ. Trong thêi gian ®ã, t×nh h×nh thÕ giíi vµ trong n­íc cã nhiÒu biÕn chuyÓn t¸c ®éng s©u s¾c ®Õn sù h×nh thµnh t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ : a/ - T×nh h×nh thÕ giíi : Tõ cuèi thÕ kû XIX ®Õn ®Çu thÕ kû XX, t×nh h×nh thÕ giíi ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn quan träng. §iÒu ®ã ®­îc thÓ hiÖn ë nh÷ng sù kiÖn lín, næi bËt sau ®©y : + Sù ra ®êi cña chñ nghÜa ®Õ quèc vµ hÖ thèng thuéc ®Þa Chñ nghÜa t­ b¶n tõ tù do c¹nh tranh chuyÓn dÇn sang chñ nghÜa ®Õ quèc. Hµng lo¹t n­íc t­ b¶n ph­¬ng T©y ®ua nhau x©m l­îc vµ thèng trÞ c¸c n­íc nh­îc tiÓu ë ch©u ¸, ch©u Phi, ch©u Mü la tinh, biÕn c¸c n­íc nµy thµnh thuéc ®Þa vµ nöa thuéc ®Þa, thµnh thÞ tr­êng khai th¸c søc ng­êi søc cña vµ tiªu thô hµng ho¸ thõa Õ cña hä. §iÒu ®ã, dÉn tíi sù ra ®êi hÖ thèng thuéc ®Þa g¾n liÒn víi sù tån t¹i cña chñ nghÜa ®Õ quèc vµ m©u thuÉn gay g¾t víi chñ nghÜa ®Õ quèc, t¹o ra c¬ së kh¸ch quan g¾n kÕt ngµy cµng s©u s¾c gi÷a c¸c quèc gia d©n téc trong bèi c¶nh thÕ giíi míi mµ tr­íc ®ã ch­a tõng cã. Sù kiÖn nµy ®· lµm cho vÊn ®Ò d©n téc, quyÒn ®éc lËp d©n téc, quyÒn b×nh ®¼ng d©n téc trªn thÕ giíi n¶y sinh vµ ph¸t triÓn, t¹o nªn nhiÒu m©u thuÉn nh­ m©u thuÉn gi÷a giai cÊp t­ s¶n víi giai cÊp v« s¶n, m©u thuÉn gi÷a c¸c ®Õ quèc víi c¸c thuéc ®Þa, m©u thuÉn gi÷a ®Õ quèc víi ®Õ quèc .... C¸c m©u thuÉn nµy ph¸t triÓn ngµy cµng s©u s¾c, gay g¾t lµm bïng næ nhiÒu sù kiÖn quan träng lµm biÕn ®æi m¹nh mÏ t×nh h×nh thÕ giíi nh­ : ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt ( 1914-1918 ), C¸ch m¹ng Th¸ng M­êi Nga th¾ng lîi ( 7-11-1917 ), sù ra ®êi cña Quèc tÕ thø ba cña phong trµo c«ng nh©n v.v… + ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt. Cuéc chiÕn tranh nµy ®· khoÐt s©u thªm nh÷ng m©u thuÉn trong chñ nghÜa t­ b¶n nhÊt lµ m©u thuÉn gi÷a t­ b¶n víi v« s¶n, gi÷a ®Õ quèc víi thuéc ®Þa, ph¬i bµy nh÷ng téi ¸c cña chñ nghÜa t­ b¶n tr­íc loµi ng­êi. V× nh÷ng lîi Ých cña bän t­ b¶n, chóng ®· kÐo loµi ng­êi vµo cuéc chiÕn tranh tµn khèc, huû ho¹i kh«ng biÕt bao nhiªu tiÒn cña vµ sinh m¹ng con ng­êi ! Nh÷ng chiªu bµi d©n chñ, nh©n quyÒn … bän t­ b¶n th­êng rªu rao trë thµnh v« nghÜa ! Thùc tÕ ®ã ®Æt ra cho loµi ng­êi t×m ®Õn con ®­êng míi, chÕ ®é x· héi míi, x©y ®¾p nh÷ng quan hÖ míi kh¸c chñ nghÜa t­ b¶n. + C¸ch m¹ng Th¸ng M­êi Nga thµnh c«ng më ra thêi ®¹i míi. Tõ trong cuéc chiÕn tranh thø nhÊt, V. I. Lª nin ®· l·nh ®¹o giai cÊp v« s¶n Nga ®øng lªn lµm c¸ch m¹ng ®¸nh ®æ chñ nghÜa t­ b¶n Nga vµ bän Nga Hoµng, lËp nªn Nhµ n­íc X« ViÕt– Nhµ n­íc c«ng n«ng ®Çu tiªn trªn thÕ giíi x©y dùng chÕ ®é x· héi míi – chÕ ®é x· héi chñ nghÜa, më ra thêi ®¹i míi – thêi ®¹i qu¸ ®é tõ chñ nghÜa t­ b¶n lªn chñ nghÜa x· héi trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi. HCM nãi vÒ ý nghÜa cña c¸ch m¹ng Th¸ng M­êi Nga nh­ sau : “ Gièng nh­ mÆt trêi chãi läi, C¸ch m¹ng Th¸ng M­êi chiÕu s¸ng n¨m ch©u, thøc tØnh hµng triÖu, hµng triÖu ng­êi bÞ ¸p bøc, bãc lét trªn tr¸i ®Êt, Trong lÞch sö loµi ng­êi ch­a tõng cã cuéc c¸ch m¹ng nµo cã ý nghÜa to lín nh­ thÕ ( HCM, tt, t.12,tr.300 ). Sau th¾ng lîi cña C¸ch m¹ng th¸ng M­êi Nga, víi sù ra ®êi cña n­íc Nga X« ViÕt dÇn dÇn trë thµnh trung t©m cña c¸ch m¹ng thÕ giíi, g¾n kÕt ngµy cµng s©u s¾c c¸c quèc gia d©n téc trªn thÕ giíi trong cuéc ®Êu tranh chèng chñ nghÜa ®Õ quèc, chñ nghÜa t­ b¶n, t¹o nªn mèi quan hÖ quèc tÕ ngµy cµng s©u s¾c gi÷a c¸c d©n téc trong cuéc ®Êu tranh v× hoµ b×nh, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi. + Quèc tÕ thø III ra ®êi ( th¸ng 3-1919). Víi th¾ng lîi cña C¸ch m¹ng th¸ng M­êi Nga, chñ nghÜa x· héi tõ lý thuyÕt ®· trë thµnh hiÖn thùc, t¹o c¬ së niÒm tin s©u s¾c vµo con ®­êng XHCN cña loµi ng­êi. Th¾ng lîi ®ã còng lµm cho uy tÝn cña Lª nin ngµy cµng n©ng cao trong phong trµo céng s¶n vµ c«ng nh©n quèc tÕ. Lª nin ®· thµnh lËp Quèc tÕ thø III thay thÕ Quèc tÕ thø II ®· trë nªn lçi thêi. Quèc tÕ thø III ra ®êi víi ®­êng lèi ®óng ®¾n do Lª nin v¹ch ra ®· g¾n kÕt c¸ch m¹ng v« s¶n víi c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc trong cuéc ®Êu tranh chung chèng chñ nghÜa t­ b¶n, chñ nghÜa ®Õ quèc, t¹o nªn khÝ thÕ míi, diÖn m¹o míi trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng trªn thÕ giíi, thóc ®Èy sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c phong trµo ®Êu tranh c¸ch m¹ng chèng chñ nghÜa ®Õ quèc, chñ nghÜa t­ b¶n n« dÞch c¸c d©n téc, g¾n kÕt ngµy cµng s©u s¾c mèi quan hÖ gi÷a c¸c d©n téc trong cuéc ®Êu tranh v× hoµ b×nh, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi. Trong qu¸ tr×nh t×m ®­êng cøu n­íc, HCM ®· sèng chñ yÕu ë ph­¬ng T©y, c¸c sù kiÖn quan träng cña t×nh h×nh thÕ giíi trªn ®©y gÇn nh­ ®· t¸c ®éng trùc tiÕp tíi nhËn thøc cña HCM, t¹o c¬ së gãp phÇn h×nh thµnh t­ t­ëng HCM nãi chung vµ t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ nãi riªng. Trong t¸c phÈm T­ t­ëng ngo¹i giao HCM, ®ång chÝ NguyÔn Dy Niªn nhËn xÐt : “ Trong qu¸ tr×nh quan s¸t, ph©n tÝch c¸c diÔn biÕn cña chÝnh trÞ quèc tÕ vµ ngo¹i giao thÕ giíi trong kho¶ng gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi nöa ®Çu thÕ kû XX, NguyÔn ¸i Quèc ®· tÝch luü ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm ngo¹i giao quý b¸u” ( X. T­ t­ëng ngo¹i giao HCM, Nxb, ChÝnh trÞ quèc gia, tr.70 ) b/- T×nh h×nh x· héi ViÖt Nam tõ cuèi thÕ kû XIX ®Õn ®Çu thÕ kû XX §©y lµ thêi gian, n­íc ViÖt Nam chÞu sù t¸c ®éng m¹nh mÏ cña t×nh h×nh thÕ giíi. Do ®ã, ë ViÖt Nam còng ®· diÔn ra nhiÒu biÕn ®æi s©u s¾c. §iÒu ®ã thÓ hiÖn ë c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng sau ®©y : + N­íc ViÖt Nam bÞ ®Õ quèc Ph¸p x©m l­îc vµ thèng trÞ. Cuèi thÕ kû XIX, nhiÒu n­íc t­ b¶n ë ch©u ¢u ®· ®ua nhau t×m ®­êng x©m l­îc vµ thèng trÞ c¸c n­íc nh­îc tiÓu. N¨m 1858, bän t­ b¶n Ph¸p ®· tiÕn hµnh vò trang x©m l­îc ViÖt Nam. Vua quan nhµ NguyÔn sè ®«ng b¹c nh­îc, tõng b­íc ®Çu hµng giÆc, d©ng n­íc ta cho giÆc, c©u kÕt víi giÆc cïng thèng trÞ nh©n d©n ta. Vµo n¨m 1896, ®Õ quèc Ph¸p ®· c¨n b¶n dÑp yªn c¸c cuéc næi dËy cña nh©n d©n ta, chóng ®· ¸p ®Æt chÝnh s¸ch thèng trÞ thùc d©n v¬ vÐt bãc lét thuéc ®Þa v« cïng tµn b¹o ®èi víi nh©n d©n ta ( KÕ ho¹ch khai th¸c thuéc ®Þa cña thùc d©n Ph¸p ë §«ng D­¬ng ®­îc thùc hiÖn b¾t ®Çu vµo n¨m 1897). D­íi ¸ch thèng trÞ vµ khai th¸c thuéc ®Þa cña thùc d©n Ph¸p, ®Êt n­íc ViÖt Nam, x· héi ViÖt Nam biÕn ®æi v« cïng s©u s¾c. + Sù biÕn ®æi cña ®Êt n­íc ViÖt Nam, x· héi ViÖt Nam d­íi ¸ch thèng trÞ cña thùc d©n Ph¸p: - D­íi ¸ch thèng trÞ cña thùc d©n Ph¸p, n­íc ViÖt Nam tõ mét quèc gia phong kiÕn ®éc lËp bÞ biÕn thµnh mét n­íc thuéc ®Þa nöa phong kiÕn. VÒ chÝnh trÞ, Ph¸p ¸p ®Æt chÝnh s¸ch thèng trÞ trùc tiÕp th«ng qua bé m¸y cai trÞ dùa trªn sóng ®¹n vµ c©u kÕt víi bän ®Þa chñ phong kiÕn tay sai, b¸n n­íc. Chóng chia n­íc ViÖt Nam thµnh ba Kú: B¾c kú, Trung kú vµ Nam kú, mçi kú mét chÕ ®é thèng trÞ riªng, mét viªn quan ng­êi Ph¸p cai qu¶n riªng. Vua quan nhµ NguyÔn ph¶i chÞu sù cai qu¶n cña viªn Kh©m xø Ph¸p ë Trung kú. Ca dao cña nh©n ta ph¶n ¸nh t×nh tr¹ng chÝnh trÞ cña n­íc ta lóc ®ã víi h×nh t­îng: “Vua lµ t­îng gç, d©n lµ th©n tr©u”. VÒ kinh tÕ, ®Õ quèc Ph¸p, thi hµnh chÝnh s¸ch thùc d©n t×m mäi c¸ch ®Ó v¬ vÐt tµi nguyªn søc ng­êi søc cña cña ®Êt n­íc ta lµm cho nÒn kinh tÕ n­íc ta ph¸t triÓn quÌ quÆt, l¹c hËu vµ phô thuéc hoµn toµn vµo kinh tÕ Ph¸p, lµm cho ®êi sèng cña nh©n d©n ta bÇn cïng, c¬ cùc, khèn khæ. VÒ v¨n ho¸, ®Õ quèc Ph¸p thi hµnh chÝnh s¸ch n« dÞch, l¹c hËu ®Ó sî Ph¸p, phôc Ph¸p ®Ó dÔ bÒ thèng trÞ. MÆt kh¸c do yªu cÇu phôc vô cho chÝnh s¸ch trùc tiÕp khai th¸c, v¬ vÐt thuéc ®Þa nªn chóng còng më mang mét sè tr­êng líp, mét sè viÖn nghiªn cøu khoa häc v.v… Tõ c¸c c¬ së v¨n ho¸ nµy kh¸ch quan ®em l¹i mµ thùc d©n Ph¸p kh«ng mong muèn lµ: Nh÷ng t­ t­ëng v¨n minh, tiÕn bé ph­¬ng T©y lät vµo nhËn thøc cña nh÷ng ng­êi ViÖt Nam yªu n­íc, thøc tØnh hä t×m ®Õn nh÷ng nÒn v¨n ho¸ míi, nh÷ng t­ t­ëng tiÕn bé míi ®Ó cøu n­íc, cøu nhµ. - X· héi ViÖt Nam ph©n ho¸ s©u s¾c: ChÝnh s¸ch ¸p bøc thèng trÞ tµn b¹o cña thùc d©n Ph¸p ®· lµm cho x· héi ViÖt Nam ph©n ho¸ ngµy mét s©u s¾c. Trong x· héi ViÖt Nam, hai giai cÊp, ®Þa chñ vµ n«ng d©n ph©n ho¸ m¹nh, dÉn tíi sù ra ®êi cña c¸c giai cÊp míi nh­ giai cÊp c«ng nh©n, giai cÊp t­ s¶n vµ c¸c tÇng líp tiÓu t­ s¶n. … C¸c giai cÊp, c¸c tÇng líp míi ra ®êi t¹o c¬ së x· héi míi cho sù tiÕp thu vµ ph¸t triÓn c¸c trµo l­u t­ t­ëng míi ë ViÖt Nam, t¹o nªn nh÷ng quan hÖ míi cña ®Êt n­íc ViÖt Nam, cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam víi thÕ giíi. Giai cÊp c«ng nh©n ViÖt Nam ra ®êi sím trë thµnh giai cÊp tiªn tiÕn trong x· héi ViÖt Nam, lµ c¬ së x· héi ®Ó chñ nghÜa M¸c Lªnin dÔ dµng th©m nhËp vµ ph¸t triÓn trong x· héi ViÖt Nam, t¹o c¬ së x· héi míi cho mèi quan hÖ míi cña nh©n d©n ViÖt Nam víi nh©n d©n thÕ giíi. - Phong trµo ®Êu tranh yªu n­íc diÔn ra s«i næi nh­ng ®Òu ®· bÞ thùc d©n Ph¸p dËp t¾t. §Êt n­íc ViÖt Nam l©m vµo t×nh tr¹ng ®en tèi nh­ kh«ng cã ®­êng ra. Ngay tõ khi thùc d©n Ph¸p x©m l­îc n­íc ta, phong trµo ®Êu tranh yªu n­íc chèng Ph¸p ®· diÔn ra s«i næi suèt tõ Nam ®Õn B¾c nh­: Khëi nghÜa cña Tr­¬ng C«ng §Þnh ( 1859-1864 ), khëi nghÜa cña NguyÔn Trung Trùc (1861-1868), khëi nghÜa H­¬ng Khª (1883-1896), khëi nghÜa Ba §×nh (1886-1887), khëi nghÜa B·i SËy (1885-1889), khëi nghÜa Yªn ThÕ (1887-1913), phong trµo CÇn V­¬ng (1886-1896) v.v… Phong trµo ®Êu tranh chèng Ph¸p cña nh©n d©n ta tuy diÔn ra s«i næi nh­ng lÎ tÎ ë c¸c ®Þa ph­¬ng, kh«ng g¾n kÕt ®­îc víi nhau ®Ó t¹o nªn søc m¹nh. NÒn t¶ng t­ t­ëng lµ ý thøc hÖ phong kiÕn l¹c hËu, lùc l­îng yÕu, vò khÝ th« s¬ … nªn ®· bÞ thùc d©n Ph¸p ®µn ¸p, lµm cho tan r·, thÊt b¹i. §Çu thÕ kû XX, do chÞu ¶nh h­ëng cña c¸c luång t­ t­ëng tiÕn bé tõ ch©u ¢u trµn sang, tõ Trung quèc thæi tíi, tõ NhËt B¶n räi vµo, ë ViÖt Nam ®· bïng lªn phong trµo ®Êu tranh yªu n­íc theo t­ t­ëng d©n chñ t­ s¶n . Nh­ phong trµo §«ng Du (1905-1908) do Phan Béi Ch©u khëi x­íng vµ l·nh ®¹o, phong trµo DuyT©n (1906-1908) do Phan Chu Trinh, Huúnh Thóc Kh¸ng…l·nh ®¹o v.v… Tuy phong trµo theo ý thøc hÖ míi, ®· cã nh÷ng suy nghÜ t×m tßi nh÷ng quan hÖ míi v­ît qua biªn giíi, l·nh thæ, h­íng tíi mèi quan hÖ thÕ giíi míi, nh­ng c¬ së t­ t­ëng cña c¸c phong trµo nµy trªn thùc tÕ ®· l¹c hËu tr­íc sù ph¸t triÓn cña t×nh h×nh n­íc ta vµ thÕ giíi, do ®ã phong trµo khã tr¸nh ®­îc nh÷ng h¹n chÕ, yÕu kÐm, dÉn tíi thÊt b¹i. Nh×n chung, t×nh h×nh n­íc ta ®Õn ®Çu thÕ kû XX ®ang l©m vµo t×nh tr¹ng bÕ t¾c vÒ ®­êng lèi cøu n­íc vµ khñng ho¶ng vÒ giai cÊp l·nh ®¹o c¸ch m¹ng. “ T×nh h×nh ®en tèi nh­ kh«ng cã ®­êng ra!” ( HCM ) HCM sinh ra vµ lín lªn trong lßng d©n téc, Ng­êi ®· trùc tiÕp chøng kiÕn c¶nh khæ ®au cña nh©n d©n ta d­íi ¸ch thèng trÞ cña thùc d©n Ph¸p. Víi lßng yªu n­íc thiÕt tha Ng­êi ®· quyÕt chÝ ra ®i t×m ®­êng cøu n­íc. Trong qu¸ tr×nh t×m ®­êng cøu n­íc HCM ®· tõng b­íc ®Æt c¬ së quan hÖ quèc tÕ cña nh©n d©n ta, cña c¸ch m¹ng n­íc ta trong thêi ®¹i míi. Tãm l¹i, bèi c¶nh t×nh h×nh thÕ giíi vµ trong n­íc vµo cuèi thÕ kû XIX ®Õn ®Çu thÕ kû XX ®· cã nh÷ng biÕn chuyÓn s©u s¾c, t¸c ®éng m¹nh mÏ vµo nhËn thøc cña HCM, gióp Ng­êi cã nh÷ng nhËn thøc míi mÎ trong mèi quan hÖ cña nh©n d©n ta, ®Êt n­íc ta víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi, lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn quan träng gãp phÇn h×nh thµnh t­ t­ëng HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ cña ®Êt n­íc ta, cña c¸ch m¹ng n­íc ta trong thêi ®¹i míi. 2/- C¬ së t­ t­ëng, lý luËn: a/- Chñ nghÜa yªu n­íc vµ truyÒn thèng ®èi ngo¹i cña d©n téc ViÖt Nam: + Chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam. Trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña d©n téc ViÖt Nam, chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam ®· ®­îc h×nh thµnh vµ trë thµnh gi¸ trÞ to lín, lµ céi nguån søc m¹nh cña d©n téc ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh dùng n­íc vµ gi÷ n­íc. Chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam cã ®Æc ®iÓm lµ: - §Ò cao tinh thÇn ®éc lËp tù chñ, coi ®éc lËp, chñ quyÒn lµ thiªng liªng bÊt kh¶ x©m ph¹m. Bµi th¬ “ ThÇn” cña Lý Th­êng KiÖt, “ Bµi c¸o b×nh Ng«” cña NguyÔn Tr·i thÓ hiÖn râ tinh thÇn ®ã. - T«n träng ®éc lËp chñ quyÒn cña c¸c d©n téc kh¸c, s½n sµng bang giao lËp quan hÖ h÷u nghÞ cïng chung sèng trong hoµ b×nh, cïng h­íng tíi t­¬ng lai tèt ®Ñp trong quan hÖ gi÷a c¸c d©n téc, gi÷a c¸c n­íc l¸ng diÒng víi nhau. - Yªu n­íc g¾n liÒn víi yªu d©n, coi träng vai trß cña nh©n d©n, lÊy d©n lµm gèc trong dùng n­íc vµ gi÷ n­íc. §éc lËp d©n téc ph¶i g¾n liÒn víi Êm no, h¹nh phóc cña nh©n d©n. Sinh ra vµ lín lªn trong lßng d©n téc, HCM ®· sím tiÕp thu nh÷ng truyÒn thèng qói b¸u cña d©n téc ViÖt Nam, chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam. Víi HCM, chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam lµ hµnh trang Ng­êi ®· mang theo trong qu¸ tr×nh t×m ®­êng cøu n­íc. Víi lßng yªu n­íc, yªu d©n m×nh s©u s¾c, HCM ®· mau chãng ®ång c¶m víi nh©n d©n lao ®éng kh¾p c¸c ch©u lôc mµ Ng­êi ®· ®i qua. Trong t­ t­ëng HCM ®· dÇn dÇn n¶y sinh, h×nh thµnh nh÷ng t×nh c¶m míi, nh÷ng quan hÖ míi mang tinh thÇn quèc tÕ. Sau khi tiÕp thu Chñ nghÜa M¸c Lªnin, HCM ®· g¾n kÕt chÆt chÏ chñ nghÜa yªu n­íc ViÖt Nam víi chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp v« s¶n h×nh thµnh quan ®iÓm quan träng cña HCM vÒ quan hÖ quèc tÕ ®ã lµ kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn chñ nghÜa yªu n­íc ch©n chÝnh ViÖt Nam víi chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp v« s¶n, kÕt hîp søc m¹nh cña d©n téc ViÖt Nam víi søc m¹nh thêi ®¹i. + TruyÒn thèng ®èi ngo¹i cña d©n téc ViÖt Nam: VÞ trÝ ®Þa lý n­íc ta cã tÇm chiÕn l­îc quan träng trong vïng §«ng Nam ¸. V× vËy, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cha «ng ta ®· ph¶i giao tiÕp víi nhiªï quèc gia d©n téc kh¸c nhau víi nh÷ng ý ®å, nh÷ng ©m m­u, nh÷ng thñ ®o¹n kh¸c nhau tèt cã, xÊu cã, lóc th× hoµ hiªó, lóc th× thï ®Þch… ®ñ c¶. Trong ®ã, ®Æc biÖt s©u s¾c lµ mèi quan hÖ cña nh©n d©n ta víi c¸c triÒu ®¹i phong kiÕn Trung quèc ph­¬ng B¾c. §Æc ®iÓm cña mèi quan hÖ ®èi ngo¹i ®ã lµ : - ViÖt Nam nªu cao vµ coi träng hoµ hiÕu víi tÊt c¶ c¸c quèc gia d©n téc, quan t©m ®Õn lîi Ých cña nh©n d©n mçi n­íc, ph©n biÖt râ nh©n d©n víi nh÷ng kÎ thèng trÞ ph¶n ®éng, hiÕu chiÕn. - Ph­¬ng ch©m xö thÕ trong quan hÖ víi c¸c ®èi t¸c lµ: “ §em ®¹i nghÜa ®Ó th¾ng hung tµn, lÊy chÝ nh©n thay c­êng b¹o”, s½n sµng bá qua qu¸ khø, h­íng tíi t­¬ng lai v× hoµ b×nh, h÷u nghÞ, l©u dµi. - Trong quan hÖ víi n­íc lín, trªn c¬ së gi÷ v÷ng ®éc lËp chñ quyÒn s½n sµng nh©n nh­îng khi cÇn thiÕt, nh»m t×m kiÕm sù an b×nh cho d©n chóng. Trong bµi Phó nói ChÝ Linh, cã ®o¹n NguyÔn Tr·i viÕt : “ NghÜ ®Õn kÕ l©u dµi cña n­íc Tha cho vÒ m­êi v¹n tï binh, Nèi hai n­íc t×nh hoµ hiÕu T¾t mu«n ®êi löa chiÕn tranh §Êt n­íc vÑn toµn lµ th­îng s¸ch Cèt sao cho d©n ®­îc an ninh”. Nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn ®©y còng lµ nh÷ng kinh nghiÖm qói b¸u trong quan hÖ quèc tÕ cña d©n téc ta. HCM ®· tiÕp thu nh÷ng truyÒn thèng, nh÷ng kinh nghiÖm qói b¸u nµy t¹o nªn nh÷ng quan ®iÓm rÊt quan träng cña Ng­êi vÒ quan hÖ quèc tÕ. §iÒu ®ã thÓ hiÖn s©u s¾c trong nh÷ng quan ®iÓm cña HCM trong quan hÖ quèc tÕ mµ Ng­êi ®· gi¶i quyÕt ë thêi kú b¶o vÖ chÝnh quyÒn non trÎ 1945-1946, thêi kú chèng Mü cøu n­íc 1954-1969. b/- Tinh hoa v¨n ho¸ ph­¬ng §«ng – ph­¬ngT©y: + Tinh hoa v¨n ho¸ ph­¬ng §«ng, chñ yªó lµ v¨n ho¸ Trung quèc. Ngay tõ thêi th¬ Êu HCM ®· ®­îc häc ch÷ H¸n, HCM ®· tiÕp thu s©u s¾c lÞch sö vµ v¨n ho¸ Trung Hoa. Qua qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu Khæng gi¸o vµ c¸c nhµ t­ t­ëng lín cña Trung quèc. VÒ ph­¬ng diÖn ngo¹i giao, vÒ quan hÖ quèc tÕ, HCM ®· tiÕp thu nhiÒu kinh nghiÖm quan träng tõ c¸c nhµ t­ t­ëng Trung quèc. C¸c quan ®iÓm cña HCM vÒ quan hÖ ngo¹i giao, quan hÖ quèc tÕ nh­ : “ DÜ bÊt biÕn øng v¹n biÕn”, “ to¹ s¬n quan hæ ®Êu” “ dïng kÕ C©u TiÔn”, “ lÊy nhu th¾ng c­¬ng”, sö dông ®óng ®¾n “ thêi” vµ “ thÕ”, coi träng “ thiªn thêi, ®Þa lîi, nh©n hoµ” v.v…®Òu cã nguån gèc tõ t­ t­ëng cña c¸c häc gi¶ Trung quèc. Nh÷ng t­ t­ëng ®ã ®· ®­îc HCM vËn dông rÊt ®éc ®¸o, s¸ng t¹o trong nh÷ng hoµn c¶nh giao tiÕp cô thÓ, ë nh÷ng t×nh huèng phøc t¹p khã kh¨n vµ ®· thµnh c«ng. + Tinh hoa v¨n ho¸ ph­¬ng T©y, chñ yÕu lµ v¨n ho¸ Ph¸p. HCM tiÕp xóc víi v¨n hoa ph­¬ng T©y chñ yªó lµ v¨n ho¸ Ph¸p v× ngay tõ nhá HCM ®· theo häc tr­êng Ph¸p-ViÖt ë Vinh, ë HuÕ. ChÝnh tõ c¸c líp häc nµy Ng­êi ®· ®­îc nghe nh÷ng tõ b»ng tiÕng Ph¸p : Tù do, b×nh ®¼ng, b¸c ¸i. Tõ ®ã, HCM n¶y sinh ý ®Þnh lµm quen víi nÒn v¨n minh Ph¸p. Sau nµy sang ph­¬ng T©y Ng­êi ®· sèng vµ lµm viÖc chñ yÕu ë Ph¸p. Ng­êi ®· tiÕp thu s©u s¾c nhiÒu quan ®iÓm quan träng cña c¸c nhµ t­ t­ëng lín cña nÒn v¨n minh ph­¬ng T©y nh­ Rót-x«, M«ng-te-xki-¬, Von-te…. §ã lµ t­ t­ëng d©n chñ, t­ t­ëng nh©n v¨n, t­ t­ëng ®éc lËp, tù do, b×nh ®¼ng gi÷a c¸c d©n téc. HCM ®Æc biÖt quan t©m ®Õn tinh thÇn ®éc lËp trong Tuyªn ng«n ®éc lËp cña n­íc Mü, Ng­êi còng rÊt chó träng vµ ®Ò cao tinh thÇn nh©n quyÒn vµ d©n quyÒn cña C¸ch m¹ng Ph¸p. §©y lµ c¬ së t­ t­ëng rÊt quan träng gióp HCM h
Luận văn liên quan