Đề tài Tín dụng - Cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam

Hiện nay, Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước, muốn vậy cần có nền kinh tế tăng trưởng và phát triển cao. Trong đó nhu cầu về vốn là hết sức cần thiết, được coi là yếu tố hàng đầu, là tiền đề phát triển kinh tế.Đại hội đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII của đảng đã đề ra: “để công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước cần huy động nhiều nguồn vốn sẵn có với sử dụng vốn có hiệu quả, trong đó nguồn vốn trong nước là quyết định nguồn vốn bên ngoài là quan trọng.”. Tín dụng ra đời rất sớm, ra đời khi xã hội bắt đầu có sự phân công lao động xã hội và chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tín dụng đã tồn tại và phát triển ở nhiều nền kinh tế với các mức độ phát triển khác nhau. Đặc biệt hiện nay trong nền kinh tế thị trường, nền sản xuất hàng hoá phát triển mạnh mẽ, cùng với sự tồn tại các mối quan hệ cung- cầu về hàng hoá, vật tư, sức lao động thì quan hệ cung cầu về tiền vốn đã xuất hiện và ngày một phát triển như một đòi hỏi cần thiết khách quan của nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu tiết kiệm và đầu tư. Nhà nước đã sử dụng tín dụng như một công cụ quan trọng trong hệ thống các đòn bẫy kinh tế để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế quốc dân.

doc15 trang | Chia sẻ: tuandn | Lượt xem: 1904 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Tín dụng - Cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
I. §Æt vÊn ®Ò hiÖn nay 1. TÝnh cÊp thiÕt HiÖn nay, ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, muèn vËy cÇn cã nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn cao. Trong ®ã nhu cÇu vÒ vèn lµ hÕt søc cÇn thiÕt, ®­îc coi lµ yÕu tè hµng ®Çu, lµ tiÒn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ.§¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII cña ®¶ng ®· ®Ò ra: “®Ó c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc cÇn huy ®éng nhiÒu nguån vèn s½n cã víi sö dông vèn cã hiÖu qu¶, trong ®ã nguån vèn trong n­íc lµ quyÕt ®Þnh nguån vèn bªn ngoµi lµ quan träng...”. TÝn dông ra ®êi rÊt sím, ra ®êi khi x· héi b¾t ®Çu cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ chÕ ®é së h÷u t­ nh©n vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. TÝn dông ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë nhiÒu nÒn kinh tÕ víi c¸c møc ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau. §Æc biÖt hiÖn nay trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn m¹nh mÏ, cïng víi sù tån t¹i c¸c mèi quan hÖ cung- cÇu vÒ hµng ho¸, vËt t­, søc lao ®éng th× quan hÖ cung cÇu vÒ tiÒn vèn ®· xuÊt hiÖn vµ ngµy mét ph¸t triÓn nh­ mét ®ßi hái cÇn thiÕt kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ nh»m ®¸p øng nhu cÇu tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­. Nhµ n­íc ®· sö dông tÝn dông nh­ mét c«ng cô quan träng trong hÖ thèng c¸c ®ßn bÉy kinh tÕ ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. Muèn t×m hiÓu râ vÒ tÝn dông t«i ®· chän viÕt ®Ò tµi: “TÝn dông: c¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn ë ViÖt Nam”. 2. Môc tiªu nghiªn cøu - Gãp phÇn hÖ thèng ho¸ c¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông. Ph©n tÝch t×nh h×nh tÝn dông ë ViÖt Nam. §­a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng tÝn dông. II. Nghiªn cøu tæng quan 1. C¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông 1.1. Kh¸i niÖm: TÝn dông lµ quan hÖ vay m­în lÉn nhau theo nguyªn t¾c cã hoµn tr¶. Danh tõ tÝn dông dïng ®Ó chØ mét sè hµnh vi kinh tÕ rÊt phøc t¹p nh­: b¸n chÞu hµng ho¸, cho vay, chiÕt khÊu, b¶o hµnh,ký th¸c, ph¸t hµnh giÊy b¹c. Trong mçi mét hµnh vi tÝn dông cã hai bªn cam kÕt víi nhau nh­ sau: - Mét bªn th× trao ngay mét sè tµi ho¸ hay tiÒn tÖ - Cßn mét bªn kia cam kÕt sÏ hoµn l¹i nh÷ng ®èi kho¶n cña sæ tµi ho¸ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh vµ theo mét sè ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh nµo ®ã. Nhµ kinh tÕ ph¸p, «ng Louis Baudin, ®· ®Þnh nghÜa tÝn dông nh­ lµ “ Mét sù trao ®æi tµi ho¸ hiÖn t¹i lÊy mét tµi hãa t­¬ng lai”. ë ®©y yÕu tè thêi gian ®· xen lÉn vµo vµ còng v× cã sù xen lÉn ®ã cho nªn cã thÓ cã sù bÊt tr¾c, rñi ro x¶y ra vµ cÇn cã sù tÝn nhiÖm cña hai bªn ®­¬ng sù ®èi víi nhau. Hai bªn ®­¬ng sù dùa vµo sù tÝn nhiÖm, sö dông sù tÝn nhiÖm cña nhau v× vËy míi cã danh tõ thuËt ng÷ tÝn dông. Nh÷ng hµnh vi tÝn dông cã thÓ do bÊt cø ai thùc hiÖn. Ch¼ng h¹n hai ng­êi th­êng cã thÓ cho nhau vay tiÒn. Tuy nhiªn ngµy nay khi nãi tíi tÝn dông ng­êi ta nãi ngay tíi c¸c ng©n hµng v× c¸c c¬ quan nµy chuyªn lµm c¸c viÖc nh­ cho vay, b¶o l¶nh, chiÕt khÊu, kÝ th¸c vµ ph¸t hµnh giÊy b¹c. 1.2. C¬ së ra ®êi cña tÝn dông Khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ sù xuÊt hiÖn cña së h÷u t­ nh©n vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt th× tÝn dông ra ®êi. Së h÷u t­ nh©n vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt dÉn ®Õn së h÷u t­ nh©n vÒ s¶n phÈm lµm ra. X· héi cã sù ph©n ho¸ giµu nghÌo. Nh÷ng ng­êi nghÌo khi gÆp khã kh¨n trong cuéc sèng hä ph¶i vay m­în. TÝn dông ra ®êi. Trªn ph­¬ng diÖn x· héi, do cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi h×nh thµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ ®· xuÊt hiÖn ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸. Ng­êi s¶n xuÊt cã lóc thiÕu vèn b»ng tiÒn ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh nh­ng cã lóc thõa vèn b»ng tiÒn. §Ó ®iÒu chØnh nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng vèn b»ng tiÒn cña c¸c chñ thÓ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®ßi hái tÝn dông ra ®êi. Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, h×nh thøc ®Çu tiªn cña tÝn dông lµ tÝn dông nÆng l·i ®­îc ra ®êi vµo thêi k× cæ ®¹i. Trong x· héi n« lÖ vµ nhÊt lµ ë x· héi phong kiÕn, tÝn dông nÆng l·i ®· ph¸t triÓn vµ më réng h¬n. §Æc ®iÓm cña tÝn dông nÆng l·i lµ l·i suÊt rÊt cao, h×nh thøc vËn ®éng cña vèn rÊt ®a d¹ng, d­íi nhiÒu h×nh thøc vµ môc ®Ých vay vµo tiªu dïng lµ chñ yÕu. Khi ph­¬ng thøc s¶n xuÊt T­ b¶n chñ nghÜa h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ lín ®­îc më réng, tÝn dông t­ b¶n chñ nghÜa vÒ c¬ b¶n ®· thay thÕ tÝn dông nÆng l·i. Tuy vËy tÝn dông nÆng l·i kh«ng mÊt ®i mµ vÉn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë nhiÒu nÒn kinh tÕ víi c¸c møc ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau. HiÖn nay tÝn dông nÆng l·i vÉn tån t¹i phæ biÕn ë c¸c n­íc chËm ph¸t triÓn. Ngµy nay cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi, tÝn dung còng kh«ng ngõng më réng vµ ph¸t triÓn ®a d¹ng. Chñ thÓ tham gia tÝn dông bao gåm tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: Nhµ n­íc, doanh nghiÖp, c¸ nh©n, t­ nh©n. tËp thÓ, tÊt c¶ c¸c cÊp tõ trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng, c¸c tæ chøc chÝnh phñ, phi chÝnh phñ trong n­íc,quèc tÕ. C¸c quan hÖ tÝn dông ®­îc më réng c¶ vÒ ®èi t­îng vµ quy m« ho¹t ®éng. ThÓ hiÖn ë c¸c ng©n hµng cã mÆt ë hÇu hÕt mäi n¬i. HÇu nh­ toµn bé c¸c doanh nghiÖp, c¸c nhµ kinh doanh ®Òu sö dông vèn tÝn dông d­íi h×nh thøc vay ng©n hµng, ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, mua chÞu hµng ho¸. Khèi l­îng vèn tÝn dông ngµy ngµy cµng lín, c¸c h×nh thøc tÝn dông ngµy cµng ®a d¹ng (tÝn dông nhµ n­íc,ng©n hµng, thuª mua, nÆng l·i...). 1.3. B¶n chÊt cña tÝn dông TÝn dông rÊt phong phó vµ ®a d¹ng vÒ h×nh thøc. B¶n chÊt cña tÝn dông thÓ hiÖn ë c¸c ph­¬ng diÖn sau: Mét lµ ng­êi së h÷u mét sè tiÒn hoÆc hµng ho¸ chuyÓn giao cho ng­êi kh¸c sö dông mét thêi gian nhÊt ®Þnh. Lóc nµy, vèn ®­îc chuyÓn tõ ng­êi cho vay sang ng­êi vay. Hai lµ, sau khi nhËn ®­îc vèn tÝn dông, ng­êi ®i vay ®­îc quyÒn sö dông ®Ó thâa m·n mét hay mét sè môc ®Ých nhÊt ®Þnh. Ba lµ, ®Õn thêi h¹n do hai bªn tháa thuËn, ng­êi vay hoµn tr¶ l¹i cho ng­êi cho vay mét gi¸ trÞ lín h¬n vèn ban ®Çu, tiÒn t¨ng thªm ®­îc gäi lµ phÇn l·i. C¸c M¸c ®· viÕt vÒ b¶n chÊt cña tÝn dông nh­ sau: “ TiÒn ch¼ng qua chØ rêi khái tay ng­êi s¬ h÷u mét thêi gian vµ ch¼ng qua chØ t¹m thêi chuyÓn tõ tay ng­êi t­ h÷u sang tay nhµ t­ b¶n ho¹t ®éng, cho nªn tiÒn kh«ng ph¶i bá ra ®Ó thanh to¸n, còng kh«ng ph¶i tù ®em b¸n ®i mµ cho vay, tiÒn chØ ®em nh­îng l¹i víi mét ®iÒu kiÖn lµ nã sÏ quay vÒ ®iÓm xuÊt ph¸t sau mét k× h¹n nhÊt ®Þnh”. §ång thêi C¸cM¸c còng v¹ch ra yªu cÇu cña viÖc tiÒn quay trë vÒ ®iÓm xuÊt ph¸t lµ: “vÉn gi÷ ®­îc nguyªn vÑn gi¸ trÞ cña nã vµ ®ång thêi l¹i lín lªn trong qu¸ tr×nh vËn ®éng”. §Õn nay c¸c nhµ kinh tÕ ®· cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ tÝn dông nh­ng ®Òu ph¶n ¸nh mét bªn lµ ®i vay vµ mét bªn lµ cho vay, nã dùa trªn c¬ së cña lßng tin. Lßng tin ®­îc thÓ hiÖn trªn khÝa c¹nh: ng­êi cho vay tin t­ëng ng­êi ®i vay sö dông ®óng môc ®Ých, cã hiÖu qu¶ vµ lµ quan hÖ cã thêi h¹n, cã hoµn tr¶. §©y lµ b¶n chÊt cña tÝn dông. 1.4. Vai trß cña tÝn dông trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng: - TÝn dông gãp phÇn ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra th­êng xuyªn, liªn tôc. Do tÝnh ®a d¹ng trong lu©n chuyÓn vèn cña c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, t¹i mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong nÒn kinh tÕ cã mét sè doanh nghiÖp “thõa vèn” t¹m thêi do b¸n hµng ho¸ cã tiÒn nh­ng ch­a cã nhu cÇu sö dông ngay( nh­ ch­a tr¶ l­¬ng cho c«ng nh©n viªn...) ®· lµm n¶y sinh nhu cÇu cho vay vèn ®Ó tr¸ch t×nh tr¹ng øa ®äng vèn vµ cã thªm lîi nhuËn.Trong khi ®ã cã nh÷ng doanh nghiÖp thiÕu vèn t¹m thêi do hµng h¸o ch­a b¸n ®­îc, nh­ng l¹i cã nhu cÇu mua nguyªn vËt liÖu, thanh to¸n tiÒn l­¬ng... lµm n¶y sinh nhu cÇu ®i vay ®Ó duy tr× s¶n xuÊt kinh doanh mang l¹i lîi nhuËn. TÝn dông víi viÖc cung cÊp tÝn dông cho vay kÞp thêi, ®· t¹o kh¶ n¨ng ®¶m b¶o tÝnh liªn tôc cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh,cho phÐp c¸c doanh nghiÖp tho¶ m·n nhu cÇu vÒ vèn lu«n thay ®æi vµ kh«ng ®Ó tån ®äng vèn trong qu¸ tr×nh lu©n chuyÓn. - TÝn dông gãp phÇn tÝch tô, tËp trung vèn thóc ®Èy s¶n xuÊt kinh doanh. TËp trung vèn ph¶i dùa trªn c¬ së tÝch luü. Trong thùc tÕ, cã nh÷ng l­îng tÝch luü rÊt lín ®­îc n¾m gi÷ ë c¸c chñ thÓ kh¸c nhau trong nÒn kinh tÕ. Nh­ng rÊt nhiÒu ng­êi tÝch luü kh«ng muèn cho vay trùc tiÕp hoÆc kh«ng muèn cã cæ phÇn trong c¸c dù ¸n ®Çu t­ v× ngoµi lÝ do mÊt kh¶ n¨ng thanh kho¶n th× ng­êi tÝch luü cßn bÞ h¹n chÕ bëi kh¶ n¨ng, kiÕn thøc vÒ tµi chÝnh vµ ph¸p lÝ ®Ó thùc hiÖn trùc tiÕp ®Çu t­ hoÆc cho vay. Víi ho¹t ®éng cña hÖ thèng tÝn dông cã ®ñ ®é tin cËy, do tÝnh chuyªn m«n ho¸ cao trong ho¹t ®éng tÝn dông vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c doanh môc ®Çu t­ th«ng qua nhiÒu nhµ ®Çu t­ cña nhiÒu dù ¸n kh¸c nhau vay, tõ ®ã lµm gi¶m bít rñi do c¸ nh©n cña nh÷ng ng­êi tÝch luü, t¹o nªn qu¸ tr×nh tËp trung vèn ®­îc thùc hiÖn nhanh chãng vµ cã hiÖu qu¶ ®· t¹o kh¶ n¨ng cung øng vèn cho nÒn kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ nguån vèn dµi h¹n c¸c doanh nghiÖp, c¸c nhµ ®Çu t­ nhê nguån vèn tÝn dông cã thÓ nhanh chãng më réng s¶n xuÊt, thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ t¹o nh÷ng b­íc nh¶y vät vÒ n¨ng lùc s¶n xuÊt do tiÕp cËn ®­îc víi ph­¬ng tiÖn m¸y mãc hiÖn ®¹i, tõ ®ã thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. - TÝn dông gãp phÇn ®iÒu chØnh æn ®Þnh vµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c nhµ ®Çu t­ th­êng chØ tËp trung vèn ®Çu t­ vµo c¸c lÜnh vùc cã lîi nhuËn cao, trong khi ®ã, nÒn kinh tÕ ®ßi hái ph¶i cã sù ph¸t triÓn c©n ®èi, ®ång bé gi÷a c¸c ngµnh vµ c¸c vïng, yªu cÇu ph¶i cã nh÷ng ngµnh then chèt, mòi nhän ®Ó t¹o ®µ cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh chãng. TÝn dông th«ng qua cung cÊp vèn, ®Æc biÖt lµ vèn trung vµ dµi h¹n ®Çy ®ñ, kÞp thêi víi l·i suÊt vµ ®iÒu kiÖn cho vay ­u ®·i, cã vai trß quan träng trong viÖcgãp phÇn ®¶m b¶o vèn ®Çu t­ cho c¬ së h¹ tÇng, h×nh thµnh c¸c ngµnh then chèt, mòi nhän vµ c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm gãp phÇn h×nh thµnh c¬ cÊu kinh tÕ tèi ­u. Ch¼ng h¹n, víi ­u ®·i vÒ vèn, l·i suÊt, thêi h¹n vµ ®iÒu kiÖn vay vèn víi n«ng nghiÖp , n«ng th«n ®Ó x©y dùng c¬ së vËt chÊt, kÕt cÊu h¹ tÇng, tÝn dông gãp phÇn thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. TÝn dông cßn lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó nhµ n­íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thÝch hîp ®Ó æn ®Þnh nÒn kinh tÕ khi nÒn kinh tÕ cã dÊu hiÖu bÊt æn. Ch¼ng h¹n nh­ khi nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn chËm, s¶n xuÊt ®×nh trÖ, nhµ n­íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ “níi láng”, ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn mua c¸c chøng kho¸n cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, t¹o ¸p lùc gi¶m l·i suÊt dÉn ®Õn chi phÝ vay vèn gi¶m, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp më réng s¶n xuÊt, thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ ng­îc l¹i. H¬n n÷a, víi sù tham gia cña tÝn dông th«ng qua dÞch vô thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®· gi¶m chi phÝ l­u th«ng vµ an toµn trong thanh to¸n. - TÝn dông gãp phÇn n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch x· héi kh¸c cña nhµ n­íc. Víi c¸c h×nh thøc tÝn dông, c¬ chÕ vµ l·i suÊt thÝch hîp tÝn dông ®· gãp phÇn n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n ngay c¶ khi thu nhËp cßn h¹n chÕ. Th«ng qua c¸c ­u ®·i vÒ vèn, l·i suÊt, ®iÒu kiÖn vµ thêi h¹n vay ®èi víi ng­êi nghÌo vµ c¸c ®èi t­îng chÝnh s¸ch, tÝn dông ®· ®ãng vai trß quan träng nh»m thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch viÖc lµm, d©n sè vµ c¸c ch­¬ng tr×nh xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi. - TÝn dông gãp phÇn më réng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ Ho¹t ®éng tÝn dông kh«ng chØ bã hÑp trong nÒn kinh tÕ cña mét quèc gia, mµ cßn më réng trªn ph¹m vi quèc tÕ. Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ më, vay nî n­íc ngoµi ngµy nay trë thµnh mét nhu cÇu kh¸ch quan ®èi víi tÊt c¶ c¸c n­íc trªn thÕ giíi, nã l¹i cµng tá ra bøc thiÕt h¬n ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. ViÖt Nam còng nh­ nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, lµ n­íc nghÌo, tÝch luü trong n­íc cßn h¹n chÕ, trong khi cÇn l­îng vèn rÊt lín ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. Nhê cã tÝn dông, c¸c n­íc cã thÓ mua hµng ho¸, nhËp khÈu m¸y mãc, thiÕt bÞ...vµ tiÕp cËn víi nh÷ng thµnh tùu khoa häc kÜ thuËt míi còng nh­ tr×nh ®é qu¶n lý tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. ViÖc cÊp tÝn dông cña c¸c n­íc kh«ng chØ më réng vµ ph¸t triÓn quan hÖ ngo¹i th­¬ng, mµ cßn t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ ë c¸c n­íc nhËp khÈu. TÝn dông ®· t¹o m«i tr­êng thuËn lîi cho ®Çu t­ quèc tÕ trùc tiÕp – mét h×nh thøc hîp t¸c kinh tÕ ë møc ®é cao h¬n. 1.5. Mét sè h×nh thøc tÝn dông chñ yÕu - TÝn dông th­¬ng m¹i: Lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸c nhµ doanh nghÖp víi nhau vµ ®­îc biÓu hiÖn d­íi h×nh thøc mua b¸n chÞu hµng ho¸. Ng­êi b¸n chuyÓn hµng ho¸ cho ng­êi mua, ng­êi mua ®­îc sö dông hµng ho¸ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. §Õn h¹n nhÊt ®Þnh ng­êi mua ph¶i tr¶ tiÒn cho ng­êi b¸n th«ng th­êng bao gåm c¶ l·i suÊt. Trong tr­êng hîp nµy ng­êi mua kh«ng ®­îc h­ëng chiÕt khÊu b¸n hµng. C¬ së ph¸p lÝ ®Ó x¸c ®Þnh nî trong quan hÖ tÝn dông th­¬ng m¹i lµ c¸c giÊy nî. Do cã tÝn dông th­¬ng m¹i nªn ®· ®¸p øng ®­îc nhu cÇu vèn cho c¸c doanh nghiÖp t¹m thêi thiÕu vèn trong thêi h¹n ng¾n, gióp cho c¸c doanh nghiÖp tiªu thô ®­îc hµng ho¸, c¸c chñ doanh nghiÖp khai th¸c ®­îc nguån vèn ®¸p øng kÞp thêi cho s¶n xuÊt kinh doanh. Tuy nhiªn tÝn dông th­¬ng m¹i còng cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Thø nhÊt lµ h¹n chÕ vÒ quy m« tÝn dông. NÕu ng­êi cÇn vèn cã nhu cÇu cao th× ng­êi b¸n kh«ng thÓ ®¸p øng ®­îc. Thø hai lµ h¹n chÕ vÒ thêi h¹n cho vay, thêi h¹n cho vay th­êng lµ ng¾n. Ba lµ h¹n chÕ vÒ sè l­îng ng­êi tham gia. ChØ cã mét sè doanh nghiÖp nhÊt ®Þnh tham gia vµo h×nh thøc nµy. §ã lµ nh÷ng doanh nghiÖp cÇn hµng ho¸ dù tr÷ ®Ó ®­a vµo s¶n xuÊt ngay, nh÷ng doanh nghiÖp cÇn tiªu thô hµng hãa. Bèn lµ chØ thùc hiÖn ®­îc trªn c¬ së tÝn nhiÖm lÉn nhau. - TÝn dông ng©n hµng: Lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a ng©n hµng, c¸c tæ chøc tÝn dông víi c¸c chñ thÓ x· héi. Trong quan hÖ tÝn dông ng©n hµng võa lµ ng­êi ®i vay võa lµ ng­êi cho vay ng©n hµng lµ m«i gi¬Ý trung gian gi÷a ng­êi cã vèn vµ ng­êi cÇn vèn. Ng©n hµng lµ tæ chøc kinh doanh tËp thÓ, Ho¹t ®éng tÝn dông lµ ho¹t ®éng dùa trªn nh÷ng nguyªn t¾c cho vay nhÊt ®Þnh. Nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ cho vay ph¶i cã hµng ho¸ t­¬ng ®­¬ng ®¶m b¶o nh­ cã tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc ph¶i cã giÊy tê tÝn chÊp. Cho vay ph¶i hoµn tr¶ ®óng h¹n c¶ vèn vµ l·i. TÝn dông ng©n hµng ®­îc cung cÊp d­íi h×nh thøc tËp thÓ bao gåm: th­¬ng m¹i vµ bót tÖ trong ®ã chñ yÕu lµ bót tÖ. TÝn dông ng©n hµng lµ h×nh thøc tÝn dông chñ yÕu trong nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ cã quan hÖ chÆt chÏ víi tÝn dông th­¬ng m¹i, bæ sung vµ hç trî cho tÝn dông th­¬ng m¹i. C¸c th­¬ng phiÕu trong lÜnh vùc th­¬ng m¹i ®­îc thanh to¸n qua ng©n hµng. NÕu ng­êi tr¶ kh«ng cã tiÒn th× ®­îc ng©n hµng cho vay. Nh­ vËy tÝn dông ng©n hµng ®· t¹o c¬ së cho tÝn dông ng©n hµng ho¹t ®éng. Ng­îc l¹i ho¹t ®éng cña tÝn dông ng©n hµng sÏ kh¾c phôc ®­îc nh÷ng h¹n chÕ cña lÜnh vùc th­¬ng m¹i - TÝn dông nhµ n­íc: lµ quan hÖ gi÷a mét bªn lµ nhµ n­íc cßn bªn kia lµ c­ d©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ x· héi. ë h×nh thøc tÝn dông nµy nhµ n­íc võa lµ ng­êi ®i vay võa lµ ng­êi cho vay, nhµ n­íc cã thÓ cho ®©n c­ vay d­íi h×nh thøc ph¸t hµnh c¸c tÝn phiÕu tr¸i phiÕu kho b¹c, chÝnh phñ nhµ n­íc cho vay th­êng lµ ch­¬ng ch×nh tÝn dông ­u ®·i. Ph¹m vi ho¹t ®éng vµ huy ®éng vèn réng lín gåm c¶ trong n­íc vµ n­íc ngoµi. H×nh thøc huy ®éng vèn rÊt phong phó. Cã thÓ d­ãi h×nh thøc cho vay trùc tiÕp n­íc ngoµi b»ng c«ng tr¸i, b»ng tiÒn, b»ng vµng, b»ng ngo¹i tÖ d­íi h×nh thøc lµ phiÕu, tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu cña chÝnh phñ tÝn dông ng¾n h¹n, tÝn dông dµi h¹n. TÝn dông nhµ n­íc võa mang tÝnh lîi Ých kinh tÕ võa mang tÝnh c­ìng chÕ chÝnh trÞ x· héi. - TÝn dông kh«ng chÝnh thèng: lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸ nh©n víi nhau kh«ng ®Æt d­íi quan hÖ ph¸p luËt Ho¹t ®éng cña quan hÖ kh«ng chÝnh thèng kh«ng chÞu sù qu¶n lÝ vµ gi¸m s¸t cña nhµ n­íc, ho¹t ®éng trªn c¬ së tin t­ëng lÉn nhau. L­îng vèn vay nhá, thêi gian vay ng¾n, l·i suÊt vay cao hay thÊp tuú thuéc vµo mèi quan hÖ gi÷a ng­êi ®i vay vµ ng­êi ®i vay. Thñ tôc vay th­êng ®¬n gi¶n, tiÖn lîi, bÊt cø lóc nµo còng cã s¼n. ChÝnh v× vËy mµ trong nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i lo¹i h×nh nµy vÉn tån t¹i kh¸ phæ biÕn, h×nh thøc ho¹t ®éng phong phó, ®a d¹ng. - TÝn dông thuª mua: lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸c doanh nghiÖp thuª tµi s¶n víi c¸c tæ chøc tÝn dông thuª mua nh­ c¸c c«ng ty thuª mua, c¸c c«ng ty tµi chÝnh TÝn dông thuª mua lµ kiÓu cho thuª tµi s¶n chuyªn dông kÌm theo lêi høa sÏ b¸n l¹i vÒ sau, chËm nhÊt lµ khi kÕt thóc hîp ®ång cho ng­êi thuª theo gi¸ tho· thuËn tõ ®Çu. 2. Thùc tiÔn tÝn dông ë ViÖt Nam N­íc ta hiÖn nay hÖ thèng tÝn dông b¾t ®Çu ph¸t triÓn m¹nh. Trong thêi k× qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ®ßi hái ph¶i cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn v÷ng m¹nh. V× vËy nhu cÇu vÒ vèn ngµy cµng nhiÒu, vèn ®­îc coi lµ yÕu tè hµng ®Çu, lµ tiÒn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ. §¶ng vµ nhµ n­íc ®· sö dông ph­¬ng ph¸p tÝn dông lµ ph­¬ng ph¸p chñ yÕu ®Ó gióp ®ì vÒ tµi chÝnh cho c¸c tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ.B»ng ph­¬ng ph¸p tÝn dông, ng©n hµng cho c¸c tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ vay vèn cè ®Þnh vµ vèn l­u ®éng ®Ó t¨ng thªm n¨ng lùc s¶n xuÊt, ¸p dông c¸c thµnh tùu s¶n xuÊt vµo trong ®¬n vÞ m×nh. Thùc tÕ ®· chøng minh r»ng ®Çu t­ tÝn dông cã ý nghÜa hÕt søc quan träng ®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ. Trong nhiÒu c¬ së, ®Æc biÖt lµ trong c¸c hîp t¸c x· n«ng- l©m- ngh­. Vèn tÝn dông chiÕm mét tû träng kh¸ lín trong toµn bé vèn ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. ë n­íc ta tr­íc c¸ch m¹ng th¸ng 8/45 vµ trong thêi k× tõ n¨m 54-75 ë miÒn nam c¸c quan hÖ tÝn dông thÓ hiÖn sù bãc lét cña chñ nghÜa ®Õ quèc ®èi víi d©n téc viÖt nam, cña giai cÊp t­ s¶n víi giai cÊp c«ng nh©n vµ nh©n d©n lao ®éng, cña giai cÊp phong kiÕn vµ bän cho vay nÆng l·i ®èi cíi nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt nhá lµ n«ng d©n vµ d©n nghÌo thµnh thÞ. ViÖt nam, tr­íc ®©y bän ®Õ quèc vµ c¸c giai cÊp thèng trÞ trong n­íc võa thùc hiÖn sù bãc lét th«ng qua c¸c h×nh thøc tÝn dông t­ b¶n chñ nghÜa võa duy tr× sù bãc lét b»ng tÝn dông nÆng l·i. T×nh h×nh nay ®· t¸c ®éng rÊt xÊu ®Õn nÒn kinh tÕ vµ x· héi n­íc ta. Sau c¸ch m¹ng th¸ng 8 n¨m 1945 quan hÖ giai cÊp trong x· héi viÖt nam ®· cã nhiÒu thay ®æi vµ tÝn dông ®É b¾t ®Çu ®em theo nh÷ng néi dung kinh tÕ x· héi míi, h¹n chÕ dÇn mÆt bãc lét vµ chuyÓn sang phôc vô quyÒn lîi cña ®¹i ®a sè nh©n d©n lao ®éng. Ngµy nay cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc, tÝn dông còng ®­îc më réng vµ ph¸t triÓn ®a d¹ng, h×nh thøc phong phó. TÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu cã thÓ lµ chñ thÓ tham gia tÝn dông. C¸c quan hÖ tÝn dông ®­îc më réng. C¸c hÖ thèng ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông cã mÆt ë hÇu hÕt mäi n¬i. HÖ thèng ng©n hµng viÖt nam ®· cã vai trß quan träng trong viÖc huy ®éng vµ cho vay vèn tíi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Thùc hiÖn nhiÖm vô chñ yÕu mµ thèng ®èc ng©n hµng nhµ n­íc ®· ®Ò ra lµ triÖt ®Ó khai th¸c nguån vèn nhµn rçi trong x· héi ®Ó ®©ï t­ ph¸t triÓn. NhiÒu chi nh¸nh ng©n hµng c«ng th­¬ng ®· ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc huy ®éng vèn víi l·i suÊt hÊp dÉn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. Nguån vèn huy ®éng cña toµn hÖ thèng lu«n duy tr× møc t¨ng tr­ëng æn ®Þnh. TÝnh ®Õn th¸ng 10/2000 tæng vèn huy ®éng t¨ng 24% so víi ®Çu n¨m. Trong ®ã vèn huy ®éng ®ång viÖt nam t¨ng 20,5%. Ng©n hµng c«ng th­¬ng viÖt nam, lu«n n¨ng ®éng, s¸ng t¹o më ra nhiÒu lo¹i h×nh cho vay míi, chñ ®éng t×m kiÕm c¸c dù ¸n kh¶ thi. N©ng cao n¨ng lùc thÈm ®Þnh, më réng diÖn ®Çu t­. Kh¸ch hµng lµ mäi thµnh phÇn kinh tÕ, kÓ c¶ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. Hîp t¸c víi c¸c ng©n hµng b¹n ®Ó cho vay hîp vèn, ®ång tµi trî trong lÜnh vùc §iÖn lùc, B­u chÝnh viÔn th«ng, ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu... ®¸p øng cao nhÊt cho nhu cÇu vèn cho s¶n xuÊt kinh doanh. TÝn dông cña ng©n hµng c«ng th­¬ng ®· tËp trung vµo c¸c ngµnh kinh tÕ mòi nhän nh­ c¸c tæng c«ng ty lín nhµ n­íc, t¹o b­íc chuyÓn míi trong c¬ cÊu tÝn dông, dÞch vô vµ kinh doanh tiÒn tÖ. Ngoµi chøc n¨ng chñ yÕu lµ kinh doanh, ng©n hµng c«ng th­¬ng vÉn ph¸t triÓn cho vay theo chÝnh s¸ch vµ thùc hiÖn c¸c ch­¬ng tr×nh kinh tÕ x· héi cña nhµ n­íc giao nh­ cho vay kh¾c phôc hËu qu¶ b·o lôt, cho vay t¹o viÖc lµm cho ng­êi håi h­¬ng tõ §øc, cho vay doanh nghiÖp võa vµ nhá, cho vay ph¸t triÓn kinh tÕ biÓn, cho vay hç trî sinh viªn häc tËp tõ c¸c tr­êng cao ®¼ng vµ ®¹i häc, cho vay ®¸p øng nhu cÇu thu mua n«ng s¶n, l­¬ng thùc ®Ó dù tr÷ vµ xuÊt khÈu. Sau khi ­u tiªn ®¸p øng vèn phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh cña nÒn kinh tÕ nguån vèn cßn l¹i ng©n hµng c«ng th­¬ng ®· tham gia ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Nh­ ®Çu t­ vèn mua tr¸i phiÕu kho b¹c, tr¸i phiÕu chÝnh phñ,tÝn phiÕu ng©n hµng nhµ n­íc,c«ng tr¸i x©y dùng tæ quèc... Ng©n hµng c«ng th­¬ng tÝch cùc ho¹t ®éng mua b¸n l¹i giÊy tê cã gi¸ trªn thÞ tr­êng më vµ lµ mét thµnh viªn tham gia giao dÞch trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam.