Luận án Nghiên cứu nâng cao độ chính xác cơ cấu ăn dao dùng cơ cấu đàn hồi

Tổng quan chung về lĩnh vực nghiên cứu Cơ cấu đần hồi (CCĐH) Khái niệm Cơ cấu là một nhóm các khâu (vật cứng) liên kết bởi các khớp dùng để truyền hay biến đổi chuyển động, lực hay mô-men. Cơ cấu khâu cứng truyền thống gồm những khâu cứng tuyệt đối liên kết với nhau bằng các khớp truyền thống như khớp bản lề, khớp tịnh tiến loại 5, khớp cầu, khớp các đăng, khớp loại 4. Một số ví dụ về cơ cấu truyền thống có thể thấy là: cơ cấu tay quay con trượt dùng như động cơ hay máy nén piston Hình 1.1(a), cơ cấu kìm bấm Hình 1.1(b) Cơ cấu đàn hồi (CCĐH) cũng cho phép truyền hay biến đổi chuyển động, lực và moment. Tuy nhiên không giống cơ cấu cứng truyền thống, CCĐH có thể thực hiện ít nhất một hoặc một vài chuyển động nhờ vào sự biến dạng của các khớp đàn hồi chứ không chỉ dựa vào các khớp động thường dùng. Một ví dụ cho việc chuyển đổi một cơ cấu cứng truyền thống thành một CCĐH thực hiện cùng một chức năng được thể hiện như ở Hình 1.2 cho cơ cấu kìm cộng lực ở Hình 1.1(b). Chuyển động của CCĐH làm cho các khâu của nó biến dạng và tích trữ năng lượng đàn hồi. Phần năng lượng này sau đó sẽ được giải phóng để giúp cơ cấu thực hiện một chức năng định trước. Đây là điểm khác biệt chính của dạng cơ cấu này so với cơ cấu cứng truyền thống.

pdf169 trang | Chia sẻ: khanhvy204 | Ngày: 12/05/2023 | Lượt xem: 381 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Nghiên cứu nâng cao độ chính xác cơ cấu ăn dao dùng cơ cấu đàn hồi, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGHIÊN CỨU NÂNG CAO ĐỘ CHÍNH XÁC CƠ CẤU ĂN DAO DÙNG CƠ CẤU ĐÀN HỒI NGÀNH: KỸ THUẬT CƠ KHÍ MÃ SỐ: 62520103 CHUYÊN ĐỀ 2 NGHIÊN CỨU SINH: NGUYỄN VĂN KHIỂN BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN KHIỂN NGHIÊN CỨU NÂNG CAO ĐỘ CHÍNH XÁC CƠ CẤU ĂN DAO DÙNG CƠ CẤU ĐÀN HỒI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KỸ THUẬT CƠ KHÍ Tp. Hồ Chí Minh, tháng 01/2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN KHIỂN NGHIÊN CỨU NÂNG CAO ĐỘ CHÍNH XÁC CƠ CẤU ĂN DAO DÙNG CƠ CẤU ĐÀN HỒI NGÀNH: KỸ THUẬT CƠ KHÍ – 9520103 Người hướng dẫn khoa học 1: PGS.TS. PHẠM HUY HOÀNG Người hướng dẫn khoa học 2: PGS.TS. PHẠM HUY TUÂN Tp. Hồ Chí Minh, tháng 01/2023 i ii LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 202 (Ký tên và ghi rõ họ tên) iii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Thầy hướng dẫn: Thầy PGS.TS. Phạm Huy Hoàng và Thầy PGS.TS. Phạm Huy Tuân, nhờ những gợi ý nghiên cứu hết sức quý báu, những chỉ dẫn cụ thể và những ý kiến phản biện của các Thầy đã giúp em hoàn thành luận án này. Một lần nữa xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến các Thầy. Em xin gửi lời cảm ơn đến tất cả Thầy Cô Khoa Cơ Khí Chế Tạo Máy, Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp.HCM đã truyền đạt các kiến thức nền tảng quý báu từ các học phần tiến sĩ, nhờ những kiến thức nền tảng này mà em mới có thể thực hiện được công việc nghiên cứu. Xin gửi lời cảm ơn đến các Thầy Cô trong các Hội đồng đánh giá các chuyên đề Tiến sĩ, những ý kiến phản biện và góp ý thật sự đã giúp em rất nhiều trong việc chỉnh sửa và hoàn chỉnh luận án của mình. Xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn, Khoa Cơ Khí vì đã có những chính sách hỗ trợ rất tốt cho nghiên cứu sinh học tập và làm việc. Xin cảm ơn TS. Đặng Quang Khoa và các bạn bè đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và chia sẻ kinh nghiệm để em có thể thực hiện công việc nghiên cứu một cách thuận lợi nhất. Cuối cùng xin chân thành cảm ơn gia đình và người thân luôn chia sẻ mọi khó khăn và là chỗ dựa vững chắc về vật chất và tinh thần trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận án. iv TÓM TẮT Tiện có độ chính xác cao nhằm mục đích thay thế nguyên công gia công tinh lần cuối của các chi tiết hình trụ giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất và thời gian lặp lại. Trong luận án này trình bày sự phát triển của cơ cấu ăn dao với bộ kích động PZT để tiện chính xác trục. Đánh giá về các nghiên cứu được thực hiện trong các lĩnh vực tiện chính xác, phát triển thiết bị truyền động PZT và thiết kế hệ thống vi định vị được trình bày. Cơ cấu này được lắp vào một máy tiện thông thường, cơ cấu ăn dao chính xác khắc phục được những hạn chế của các bộ truyền động trong máy tiện bằng cách điều khiển chính xác chiều sâu cắt của dao. Theo cách này dung sai kích thước đạt được trong một lần thiết lập trên một máy duy nhất mà không cần thực hiện các nguyên công gia công tinh trên máy mài. Tóm tắt những đóng góp mới về lý luận và học thuật của luận án: Ý nghĩa khoa học: Lần đầu tiên, một hệ thống dụng cụ cắt chính xác và thiết bị cắt thử nghiệm phù hợp với điều kiện sản xuất trong trong nước được xây dựng, tạo tiền đề cho các nghiên cứu sau này trong lĩnh vực này tại Việt Nam. Đã triển khai nghiên cứu đánh giá thực nghiệm những ưu điểm chính của cơ cấu ăn dao dùng cơ cấu đàn hồi (CCĐH) so với máy tiện cơ và máy tiện CNC thông thường các chỉ tiêu về độ chính xác của cơ cấu ăn dao, độ nhám bề mặt và nhiệt độ cắt. Nghiên cứu phát triển được 2 thiết kế mới và xây dựng mô hình toán mới, mối quan hệ giữa chuyển vị, độ cứng đầu vào và đầu ra, động học và động lực học của cơ cấu ăn dao. Về mặt phương pháp tính toán thiết kế tối ưu, đề xuất ra 2 giải thuật thiết kế tối ưu mới tổng quát nhất từ việc tối ưu hóa cơ cấu khâu cứng tương đương đến tối ưu hóa CCĐH và phân tích độ tin cậy: (I) Giải thuật di truyền dùng TOPSIS cho khâu cứng tương đương và CCĐH kết hợp. Giải thuật thiết kế tối ưu hóa này trải qua 5 giai đoạn: (1) thiết kế tối v ưu cơ cấu khâu cứng tương đương, (2) chuyển đổi thành CCĐH, (3) dùng phương pháp phần tử hữu hạn trong phần mềm ANSYS để phân tích ứng xử chuyển vị, ứng suất, tần số, (4) thiết kế tối ưu hóa đa mục tiêu dùng NSGA-II hướng tiếp cận tập nghiệm Pareto, (5) xác định các trọng số Entropy và phương pháp TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) để lựa chọn lời giải tốt ưu tốt nhất. (II) Thiết kế tối ưu hóa dựa trên độ tin cậy. Giải thuật này trải qua 3 giai đoạn: (1) thiết kế tối ưu cơ cấu khâu cứng tương đương và chuyển đổi cơ cấu tương đương thành CCĐH, (2) thiết kế tối ưu hóa đa mục tiêu của CCĐH dùng NSGA-II hướng tiếp cận tập nghiệm Pareto, (3) Phân tích độ tin cậy dùng FORM. Luận án này có ý nghĩa tham khảo rất quan trọng đối với việc nghiên cứu, phân tích các đối tượng tương tự trong lĩnh vực kết cấu đàn hồi. Đồng thời, các kết quả nghiên cứu của tài liệu cũng giúp mang lại hiểu biết mới về các phương pháp mô hình hóa, tối ưu hóa độ tin cậy và điểu khiển vòng kín bằng GA – PID trong phần mềm LABVIEW. Ý nghĩa thực tiễn: Trong giai đoạn hiện nay, việc nghiên cứu và phát triển cơ cấu định vị chính xác có vai trò quan trọng trong gia công, có ảnh hưởng quyết định đến hiệu suất gia công, tuổi thọ của dao và độ chính xác của máy tiện. Nhiều bài báo khoa học đã được xuất bản quốc tế về các CCĐH để định vị chính xác và các ứng dụng của chúng. Tuy nhiên, ở Việt Nam, lĩnh vực nghiên cứu này vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, tài liệu này sẽ bổ sung thêm các kết quả mới cho lĩnh vực nghiên cứu cơ cấu định vị trên thế giới và ở Việt Nam. Đề tài đã ứng dụng thành công phương pháp tiện chính xác có trợ giúp của cơ cấu ăn dao dùng CCĐH được dùng để gắn trên bàn dao của máy tiện cơ MAQ CD6241X100 và máy tiện CNC ECOCA SL-8 để gia công vật liệu thép C45 khi tiện chính xác ở chiều sâu cắt 5 µm. Kết quả cho thấy khi sử dụng để gia công trên máy tiện cơ MAQ CD6241X100 sai số vị trí mũi dao nhỏ hơn 2,5 µm, độ nhám bề mặt 0,41µm. vi Khi sử dụng gia công trên máy tiện CNC sai số vị trí mũi dao nhỏ hơn 0,4 µm, độ nhám bề mặt 0,25 µm. Gia công với cả 2 loại máy đều cho thấy nhiệt độ cắt giảm đáng kể. Kết quả này có thể giúp kéo dài tuổi thọ cho dao. Kết quả chứng minh rằng cơ cấu ăn dao mới có khả năng định vị chính xác và nhanh chóng dụng cụ cắt trong quá trình gia công khi được lắp vào máy tiện thông thường. Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trực tiếp vào sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế – kỹ thuật của quá trình gia công trên máy tiện. vii ABSTRACT Precision turning as an alternative to conventional finish machining operations of cylindrical components offers significant reductions in manufacturing cost and cycle time. In this thesis the development of a piezoelectric tool actuator for precision turning of shafts is presented. A review of research conducted in the areas of precision turning, piezoelectric actuator development, and micropositioning systems design is presented. Mounted to a conventional turning machine, the tool actuator overcomes the limitations of machine tool feed drives by providing precise control of the finishing depth of cut. In this manner part tolerances are achieved in one setup on a single machine, without the need for subsequent finishing operations. Summary of theoretical and academic contribution of the dissertation: Scientific significance For the first time, a system of experimental equipment has been developed for precision tooling and cutting, suitable for domestic production conditions, and creating a premise for future research of this field in Vietnam. Research has been carried out to empirically evaluate the advantages of the feed drive mechanism (FDM) using the compliant mechanisms on traditional universal lathes and CNC lathes in terms of machining accuracy, cutting temperature, and roughness surface. This dissertation has developed two new FDM designs using both analytical models and FEM verification. The relationships between input/output displacement, stiffness, kinematics and dynamics of the FDMs have also been thoroughly analyzed. In terms of optimization design methods, two new optimization algorithms are proposed in this dissertation: (I) The TOPSIS-based genetic algorithm for the PRBM and the compliant mechanism optimization. This optimization algorithm is deployed for the 1st FDM design through 5 stages: (1) optimally design the Pseudo-Rigid-Body Model (PRBM) viii mechanism, (2) convert this model into a compliant mechanism, (3) use the finite element method to analyze displacement, stress, and dynamics behavior, (4) implement multi-objective optimization using Pareto-front approaching NSGA-II algorithm, and (5) determine Entropy weights and TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) method to select the best optimal solution. (II) Reliability-based optimization method. This algorithm is deployed for the 2nd FDM design through 3 stages: (1) optimally design the PRBM and its equivalent compliant mechanism, (2) implement multi-objective optimization using Pareto-front approaching NSGA-II algorithm, and (3) Reliability analysis using FORM The dissertation will be a very meaningful reference for the study and analysis of similar structures in the compliant mechanism field. At the same time, the dissertation’s results also contribute to the new awareness about analytical modeling methods, reliability optimization, and closed-loop control by GA - PID in the LABVIEW environment Practical significance In recent years, manufacturing technology is facing increasingly stricter requirements from the industry. The research and development of high-precision positioning mechanisms applied in machining play a more important role. It decisively affects the machining efficiency, tool life as well as the accuracy of the machine tools. In the world, there have been many published scientific works on the compliant mechanisms used for precise positioning and their applications. However, in Vietnam, this field of research is still humble. Therefore, the dissertation will further add new results to this field in the world and in Vietnam as well. The dissertation has also successfully integrated the high-precision compliant FDM to the tool holder for both the conventional universal lathe (MAQ CD6241X100) and the CNC lathe (ECOCA SL-8). The finish machining with 5-µm cutting depth of high carbon steel material (C45) was tested using these machines to evaluate the ix performance of the FDM. The experimental results show that when it was used on the universal lathe, the tooltip position error is less than 2,5 µm and the surface roughness is 0,41 µm. When it was used on the CNC lathe, the tooltip position error is less than 0,4 µm and the surface roughness is 0.25 µm. Machining with both machines shows that the cutting temperature is significantly reduced. Therefore the tool life could be extended. The results demonstrate that the new FDM is capable of accurately and quickly positioning the cutting tool during machining when mounted on a conventional machine tool. The obtained results can be directly applied to production to improve the economic and technical efficiency of the lathe machining process. x MỤC LỤC Trang tựa TRANG LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................ i LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................ iii TÓM TẮT ...................................................................................................................... iv MỤC LỤC ....................................................................................................................... x DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT ..................................................................................... xiii DANH SÁCH CÁC BẢNG ......................................................................................... xiv DANH SÁCH CÁC HÌNH .......................................................................................... xvi MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................................... 1 2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................... 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................... 3 4. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................. 4 5. Hướng tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ........................................................... 4 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu .............................................. 5 7. Cấu trúc của luận án................................................................................................. 7 Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ..................................................................... 8 1.1. Tổng quan chung về lĩnh vực nghiên cứu ................................................................ 8 1.1.1. Cơ cấu đần hồi 8 1.1.2. Các ưu điểm của khớp nối đàn hồi và cơ cấu đàn hồi 11 1.1.3. Một số cơ cấu đàn hồi thông dụng 12 1.2. Các kết quả nghiên cứu trong nước ....................................................................... 19 1.3. Các kết quả nghiên cứu ngoài nước ....................................................................... 22 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .................................................................................. 38 xi 2.1. Cơ sở lý thuyết và mô hình toán khớp đàn hồi ...................................................... 38 2.1.1. Mô hình toán khớp đàn hồi [2, 3] 38 2.1.2. Độ mềm và độ cứng của khớp đàn hồi [2] 40 2.2. Phương pháp phần tử hữu hạn (Finite Element Method -FEM) ............................ 43 2.3. Cơ sở phương pháp tối ưu hoá [84] ....................................................................... 43 2.3.1. Phân loại các bài toán tối ưu. 43 2.3.2. Các phương pháp tối ưu thông dụng. 44 2.3.3. Giải thuật di truyền sắp xếp không vượt trội II (NSGA – II). 45 2.3.4. Tối ưu hóa độ tin cậy 46 2.3.5. Phương pháp phân tích độ tin cậy bậc nhất FORM [88] 50 2.4. Thông số hình học của dụng cụ cắt ảnh hưởng đến độ nhám bề mặt [89, 90] ...... 52 Chương 3: THIẾT KẾ VÀ TỐI ƯU HÓA CƠ CẤU ĂN DAO ................................... 57 3.1. Mục tiêu thiết kế ..................................................................................................... 57 3.2. Tiêu chí thiết kế ...................................................................................................... 58 3.3. Cơ sở thiết kế ......................................................................................................... 59 3.4. Thiết kế và tối ưu hóa cơ cấu ăn dao kiểu 1 ........................................................... 61 3.4.1. Nguyên lý hoạt động 61 3.4.2. Phân tích độ khuếch đại chuyển vị giữa đầu vào và đầu ra của cơ cấu 63 3.4.3. Phân tích đông lực học của cơ cấu 65 3.4.4. Tối ưu hóa cơ cấu ăn dao kiểu 1 68 3.4.4.1. Tối ưu hóa cơ cấu khâu cứng tương đương 68 3.4.4.2. Tối ưu hóa cơ cấu đàn hồi 70 3.4.4.3. Đánh giá thiết kế tối ưu 77 3.5. Thiết kế và tối ưu hóa cơ cấu ăn dao kiểu 2 ........................................................... 82 3.5.1. Nguyên lý hoạt động 82 3.5.2. Phân tích khuếch đại của cơ cấu 83 3.5.3. Phân tích độ cứng theo phương pháp ma trận 84 xii 3.5.4. Phân tích động lực học của cơ cấu 87 3.5.5. Tối ưu hóa cơ cấu ăn dao kiểu 2 92 3.5.5.1. Tối ưu hóa cơ cấu khâu cứng tương đương 94 3.5.5.2. Tối ưu hóa cơ cấu đàn hồi dùng GA 95 3.5.5.3. Tối ưu hóa dựa trên độ tin cậy 98 3.5.5.4. Đánh giá thiết kế tối ưu 100 Chương 4: THỰC NGHIỆM VÀ ĐIỀU KHIỂN CƠ CẤU ĂN DAO ....................... 104 4.1. Thực nghiệm và điều khiển thiết kế kiểu 1 .......................................................... 106 4.1.1. Kiểm tra tần số dao động tự nhiên. 107 4.1.2. Thực nghiệm điều khiển vòng hở 108 4.1.3. Thực nghiệm điều khiển vòng kín bằng GA - PID 111 4.2. Thực nghiệm và điều khiển thiết kế cơ cấu kiểu 2 .............................................. 115 4.2.1. Kiểm tra tần số dao động tự nhiên 117 4.2.2. Thực nghiệm điều khiển 117 4.2.3. Kiểm tra độ cứng của cơ cấu 120 4.3. Thực nghiêm gia công ......................................................................................... 123 4.3.1. Thưc nghiệm điều khiển chính xác trên máy tiện 123 4.3.2. Thực nghiệm gia công đánh giá độ nhám và nhiệt cắt 127 Chương 5: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN ................................................ 134 5.1. Kết luận ................................................................................................................ 134 5.2. Hướng phát triển .................................................................................................. 137 PHỤ LỤC .................................................................................................................... 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ ......................................................... 144 xiii DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT CCĐH: Cơ cấu đàn hồi FEM: Finite Element Method: Phần tử hữu hạn MEMS: MicroElectroMechanical Systems PZT: Piezo actuator BM: Bistable mechanism CFM: Constant force mechanism DAM: Displacement amplifiation mechanism FTS: Fast tool servo GA : Genetic Algorithm CCD: Central Composite Design DE: Differential evolution RSM: Response Surface Methodology NSGA-II: Non-Dominated Sorting Genetic Algorithm –II FORM: First Order Reliability Method RBDO: Reliability Based Design Optimization SLDM: Single Loop Deterministic Method xiv DANH SÁCH CÁC BẢNG BẢNG TRANG Bảng 1. 1: Thông số các cơ cấu ăn dao dùng CCĐH đã được công bố ......................... 31 Bảng 3. 1: Bài toán tối ưu hóa cơ cấu PRBM 69 Bảng 3. 2: Giá trị tối ưu hóa cơ cấu khâu cứng của các biến thiết kế ............................ 69 Bảng 3. 3: Bài toán tối ưu hóa đa mục tiêu CCĐH ........................................................ 72 Bảng 3. 4: Kết quả xếp hạng TOPSIS của các lựa chọn ................................................ 76 Bảng 3. 5: Kết quả tối ưu ............................................................................................... 77 Bảng 3. 6: So sánh kết quả với các nghiên cứu trước .................................................... 80 Bảng 3. 7: Bài toán tối ưu hóa cơ cấu PRBM ................................................................ 94 Bảng 3. 8: Giá trị tối ưu hóa cơ cấu khâu cứng của các biến thiết kế ............................ 94 Bảng 3. 9: Bài toán tối ưu hóa đa mục tiêu cơ cấu đàn hồi ........................................... 96 Bảng 3. 10: Kết quả tối ưu hóa .................................................................................... 100 Bảng 3. 11: Kết quả nghiên cứu của luận án so sánh với kết quả nghiên cứu trước. .. 102 Bảng 4. 1: Thông số của cảm biến lazer LK – G30 ..................................................... 104 Bảng 4. 2: Thông số của Card NI myRIO 1900 ....................

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfluan_an_nghien_cuu_nang_cao_do_chinh_xac_co_cau_an_dao_dung.pdf
  • pdfQD Hoi dong NCS Nguyen Van Khien.pdf
  • pdfTom tat luan an tieng Anh Nguyen Van Khien 18_02_2023.pdf
  • pdfTom tat luan an tieng Viet Nguyen Van Khien 18_02_2023.pdf
  • docTrang thong tin LA tieng Anh Nguyen Van Khien_18_02_2023.doc
  • docTrang thong tin LA tieng Viet Nguyen Van Khien_18_02_2023.doc