Lý luận tái sản xuất tư bản xã hội

Kênê là người đầu tiên đã cố gắng gắn liền quá trình sản xuất với quá trình lưu thông qua việc phân tích tổng sản phẩm trong một năm biểu kinh tế kênê chia xã hội thành 3 giai cấp: giai cấp sản xuất(những nhà tư bản và công nhân trong lĩnh vực nông nghiệp), giai cấp sở hữu ( giai cấp địa chủ nắm toàn bộ đất đai), giai cấp phi sản xuất(những nhà tư bản và công nhân trong lĩnh vực công nghiệp

doc9 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Lượt xem: 1909 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Lý luận tái sản xuất tư bản xã hội, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lý luËn t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n x· héi L­u th«ng t­ b¶n x· héi lµ tæng thÓ sù vËn ®éng cña nh÷ng t­ b¶n c¸ biÖt trong mèi quan hÖ ch»ng chÞt, t¸c ®éng qua l¹i lµ ®iÒu kiÖn vµ chÕ øc lÉn nhau. I, Nh÷ng quan ®iÓm tr­íc C.M¸c vÒ t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n x· héi 1Quesney: +BiÓu kinh tÕ : Kªnª lµ ng­êi ®Çu tiªn ®· cè g¾ng g¾n liÒn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt víi qu¸ tr×nh l­u th«ng qua viÖc ph©n tÝch tæng s¶n phÈm trong mét n¨m biÓu kinh tÕ kªnª chia x· héi thµnh 3 giai cÊp: giai cÊp s¶n xuÊt(nh÷ng nhµ t­ b¶n vµ c«ng nh©n trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp), giai cÊp së h÷u ( giai cÊp ®Þa chñ n¾m toµn bé ®Êt ®ai), giai cÊp phi s¶n xuÊt(nh÷ng nhµ t­ b¶n vµ c«ng nh©n trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp) 2tû tiÒn mÆt Giai cÊp chñ ®Êt 5tû s¶n phÈm Giai cÊp s¶n xu©t 2tû s¶n phÈm CN Giai cÊp phi s¶n xu©t +víi 5 tû n«ng s¶n, 2 tû hµng c«ng nghiÖp, vµ 2 tû tiÒn mÆt, b»ng 5 hµnh vi mua b¸n ®· thùc hiÖn hÕt sè s¶n phÈm nãi trªn «ng ®· chia tæng s¶n phÈm x· héi (tøc lµ toµn bé s¶n phÈm mµ x· héi s¶n xuÊt ra trong mét thêi gian) thµnh ba bé phËn: tiÒn øng tr­íc t­¬ng ®­¬ng víi t­ b¶n cè ®Þnh. TiÒn øng tr­íc hµng n¨m t­¬ng ®­¬ng víi t­ b¶n l­u ®éng S¶n phÈm thuÇn tóy. Kªnª ®· nªu ra quy luËt l­u th«ng tiÒn tÖ, theo «ng tiÒn bá vµo l­u th«ng ph¶i quy vÒ ®iÓm xuÊt ph¸t, nÕu kh«ng sÏ kh«ng cã t¸i s¶n xuÊt. ®Ó nghiªn cøu t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n x· héi «ng ®· lÊy tuÇn hoµn cña t­ b¶n hµng hãa lµm ®iÓm xuÊt ph¸t. ®ång thêi «ng còng ®­a ra nh÷ng gi¶ thiÕt nh­: gi¸ c¶ kh«ng ®æi, kh«ng cã ngo¹i th­¬ng, kh«ng cã l­u th«ng trong néi bé giai cÊp. +H¹n chÕ cña kene -«ng ®· kh«ng nghiªn cøu t­ b¶n c¸ biÖt mµ ®i ngay vµo nghiªn cøu t­ b¶n x· héi. _ «ng chØ coi n«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt tøc lµ ngµnh t¹o ra gi¸ trÞ th¨ng d­ (lý luËn vÒ s¶n phÈm thuÇn tóy: s¶n phÈm thuÇn tóy lµ sù chªnh lÖch gi÷a tæng s¶n phÈm x· héi vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, nã ®­îc quy vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ trong n«ng nghiÖp , nã lµ tÆngvËt cña tù nhiªn vµ tån t¹i vÜnh viÔn, hinh th¸i duy nhÊt cña s¶n phÈm thuÇn tóy lµ ®Þa t«) cßn c«ng nghiÖp lµ ngµnh chÕ biÕn nªn kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­.«ng cho r»ng c«ng nghiÖp chØ lµ ngµnh lµm biÕn ®æi h×nh thøc gi¸ trÞ cña s¶n phÈm mµ kh«ng lµm t¨ng thªm khèi l­îng cña chóng 2A®am SmÝt: +¦u ®iÓm: vÒ t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n x· héi «ng còng cã nh÷ng cèng hiªn trong viÖc kh¾c phôc nh÷ng nhËn ®inh sai lµm cña Kªnª: -s¶n xuÊt kh«ng ®ãng khung trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp mµ cßn bao gåm nhiÒu lÜnh vùc kh¸c -«ng ®­a ra lý luËn vÒ 2 khu vùc nÒn kinh tÕ th«ng qua viÖc ph©n chia hai lo¹i c«ng nh©n , mét lo¹i c«ng nh©n s¶n xuÊt ra t­ liÖu s¶n xuÊt , mét lo¹i c«ng nh©n s¶n xuÊt ra t­ liÖu tiªu dïng +H¹n chÕ: «ng ®· lo¹i trõ c trong gi¸ trÞ cña tæng s¶n phÈm x· héi. «ng ®· lÉn lén gi÷a tiªu dïng c¸ nh©n víi tiªu dïng s¶n xuÊt, lÉn lén gi÷a tæng s¶n phÈm x· héi víi thu nhËp quèc d©n. -®· phñ nhËn m©u thuÉn gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng , tõ ®ã dÉn ®Õn phñ nhËn khñng ho¶ng kinh tÕ trong chñ nghÜa t­ b¶n. II, TiÒn ®Ò vµ nh÷ng gi¶ ®Þnh nghiªn cøu cña M¸c: 1, TiÒn ®Ò: theo M¸c tæng s¶n phÈm x· héi lµ toµn bé s¶n phÈm mµ x· héi s¶n xuÊt ra trong mét n¨m. VÒ mÆt gi¸ trÞ nã bao gåm c+v+m, trong ®ã c lµ toµn bé c¸c t­ liÖu s¶n xuÊt mµ x· héi tiªu dïng, v+m lµ gi¸ trÞ x· héi míi ®­îc t¹o ra, lµ thu nhËp quèc d©n cña x· héi GDP: (tæng s¶n phÈm quèc néi)lµ tæng gi¸ trÞ hµng hãa vµ dÞch vô ®­îc s¶n xuÊt ra ë mét n­íc trong thêi gian mét n¨m.trong GDP kh«ng tÝnh ®Õn c¸c chi phÝ trung gian, chØ tÝnh ®Õn c¸c s¶n phÈm ®Çu cuèi tøc lµ tÝnh theo c¸c nguån thu nhËp. -vÒ hiÖn vËt Cm¸c ph©n chia tæng s¶n phÈm x· héi thµnh hai lo¹i: t­ liÖu s¶n xuÊt vµ t­ liÖu tiªu dïng do ®ã nÒn s¶n xuÊt x· héi ®­îc chia thµnh hai khu vùc:khu vùc s¶n xuÊt ra t­ liÖu s¶n xuÊt (KVI) vµ khu vùc s¶n xuÊt ra t­ liÖu tiªu dïng(KVII) 2, nh÷ng gi¶ ®inh khoa hoc: hµng hãa ®­îc mua b¸n ®óng theo gi¸ trÞ cña nã, tøc lµ kh«ng ®Ò cËp tíi t¸c ®éng cung cÇu vµ c¹nh tranh. Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng thay ®æi vµ b»ng 100% CÊu t¹o h÷u c¬ c/v kh«ng thay ®æi Gi¸ trÞ cña t­ b¶n bÊt biÕn(c) ®­îc chuyÓn hÕt vµo s¶n phÈm trong mét n¨m. Trong x· héi chØ cã hai giai cÊp c¬ b¶n lµ t­ s¶n vµ v« s¶n. Kh«ng xÐt tíi ngo¹i th­¬ng. III) T¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: 1)nguyªn nh©n ph¶i nghiªn cøu t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: ngay tõ ®Çu t¸i s¶n xuÊt më réng ®· lµ mét ®Æc tr­ng cña nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa. Tuy nhiªn ph¶i nghiªn cøu t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n v× nã lµ mét bé phËn cña t¸i s¶n xuÊt më réng lµ mét nh©n tè cña t¸i s¶n xuÊt më réng. MÆt kh¸c, qua nghiªn cøu t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n ®Ó t×m ra vai trß, chøc n¨ng vµ quy luËt vËn ®éng cña c¸c yÕu tè:c, v, m 2, §iÒu kiÖn thùc hiÖn tæng s¶n phÈm x· héi trong t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: -s¬ ®å : khu vùc I :K=5000; c/v=4/1; m=100% Khu vùcII :K=2500 ; c/v=4/1; m=100% Sau mét n¨m Khu vùc I: 4000c+1000v+1000m=6000(TLSX) Khu vùc II: 2000c+500v+500m=3000(TLTD) Tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm x· héi=9000 ®Ó qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n diÔn ra : -trong khu vùc I: +bé ph©n 4000c dïng ®Ó bï ®¾p l¹i gi¸ trÞ t­ liÖu s¶n xuÊt ®· hao phÝ vµ ®­îc thùc hiÖn trong néi bé khu vùc I +bé phËn (1000v+1000m) bao gåm tiÒn l­¬ng cña c«ng nh©n vµ gi¸ trÞ cña s¶n phÈm thÆng d­ dïng ®Ó mua t­ liÖu tiªu dïng, nh­ng chóng l¹i tån t¹i d­íi d¹ng lµ t­ liÖu s¶n xuÊt nªn ph¶i ®­îc ®em trao ®æi víi khu vùc I ®Ó lÊy t­ liÖu tiªu dïng. trong khu vùc II: +bé phËn 2000c dïng ®Ó bï ®¾p t­ liÖu s¶n xuÊt ®· hao phÝ, nh­ng chóng l¹i tån t¹i d­íi d¹ng hiÖn vËt lµ t­ liÖu tiªu dïng, nªn ph¶i ®em trao ®æi víi khu vùc I ®Ó lÊy t­ liÖu s¶n xuÊt. + bé phËn (500v+500c) lµ tiÒn l­¬ng cña c«ng nh©n vµ gi¸ trÞ cña s¶n phÈm thÆng d­ tån t¹i d­íi h×nh th¸i t­ liÖu tiªu dïng nªn ®­îc thùc hiÖn trong néi bé khu vùc II + s¬ ®å biÓu diÔn: KV I: 4000c + 1000v + 1000m = 6000 KV II : 2000c + 1000v + 1000m = 3000 KÕt luËn: + I(v+m)= IIc tæng gi¸ trÞ míi s¸ng t¹o ra cña khu vùc I ph¶i b»ng gi¸ trÞ c¸c t­ liÖu s¶n xuÊt cña khu vùc OII bÞ hao phÝ. ®©y lµ ®iÒu kiÖn thùc hiÖn c¬ b¶n nhÊt cña tæng s¶n phÈm x· héi trong t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n t­ b¶n chñ nghÜa, v× ®iÒu kiÖn nµy biÓu hiÖn sù trao ®æi chÝnh gi÷a hai khu vùc. +I(c+v+m)=Ic+IIc tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm cña khu vùc I ph¶i b»ng tæng gi¸ trÞ t­ liÖu s¶n xuÊt cña hai khu vùc hao phÝ. ®iÒu kiÖn nµy nãi lªn mèi quan hÖ tû lÖ gi÷a viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu dïng t­ liÖu s¶n xuÊt cña hai khu vùc vµ nãi lªn vai trß cña khu vùc I. + II(c+v+m)=I(v+m)+II(v+m) tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm cña khu vùc II ph¶i b»ng tæng gi¸ trÞ míi ®­îc s¸ng t¹o ra ë c¶ hai khu vùc. ®iÒu kiÖn nµy nãi lªn quan hÖ tû lÖ gi÷a viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu dïng t­ liÖu tiªu dïng trong c¶ hai khu vùc cña nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ nãi lªn vai trß cña khu vùc II IV. tÝch lòy vµ t¸i s¶n xuÊt më réng 1, TiÒn ®Ò cña t¸i s¶n xuÊt më réng: -ph¶i cã tÝch lòy, tøc lµ ph¶i cã t­ b¶n hãa gi¸ trÞ thÆng d­ thµnh t­ b¶n phô thªm. -ph¶i cã s¶n phÈm tån t¹i d­íi d¹ng t­ liÖu s¶n xuÊt vµ t­ liÖu tiªu dïng ®Ó chuyÓn hãa t­ b¶n tiÒn tÖ phô thªm thµnh nh÷ng yÕu tè s¶n xuÊt phô thªm cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. 2, ®iÒu kiÖn thùc hiÖn tæng s¶n phÈm x· héi trong t¸i s¶n xuÊt më réng. S¬ ®å nghiªn cøu: KvI=5000, c/v=4/1 m’=100% KVII=2250, c/v=2/1 m’=100% Sau mét n¨m s¶n xuÊt ta cã: KV I =4000c+1000v+1000m=6000(tlsx) KVII:1500c+750v+750m=3000(TLTD) Tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm x· héi=9000(TLSX+TLTD) Muèn t¸i s¶n xuÊt më réng ph¶i tÝch lòy mét phÇn gi¸ trÞ thÆng d­ vµ biÕn chóng thµnh t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn phô thªm. ®ång thêi ph¶i tiÕn hµnh trao ®æi gi÷a hai khu vùc vµ trong néi bé tõng khu vùc. Gi¶ ®Þnh KVI tÝch lòy 50% gi¸ trÞ thÆng d­(1000:2=500) theo cÊu t¹o h÷u c¬ th× phÇn tÝch lòy nµy ®­îc ph©n nh­ sau:c=400 vµ v=100. Lóc nµy KVI cã 1600TLSX(1000v+100v+500m)ph¶i trao ®æi víi KVII ®Ó lÊy TLTD. Nh­ vËy so víi quy m« n¨m tr­íc, n¨m nay KVII cã thªm 100TLSX ®Ó më réng s¶n xuÊt. Do ®ã KVII còng ph¶i tÝch lòy, cô thÓ: tÝch lòy 100c ®Ó trao ®æi víi KVI vµ t­¬ng øng víi 100c th× ph¶i tÝch lòy50v. Nh­ vËy KVII ph¶i tÝch lòy 150 trong tæng sè 750m, cßn 600m ®Ó tiªu dïng. S¬ ®å:n¨m thø I KV I : 4000c+400c+1000v+100v+500m KVII: 1500c+100c+750v+50v+600m N¨m thø II: KV I =4400c+1100v+1100m=6600(tlsx) KVII:1600c+800v+8000m=3200(TLTD) Tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm x· héi=9800(TLSX+TLTD) ®iÒu kiÖn thùc hiÖn tæng s¶n phÈm x· héi: +I(v+m)>IIc gi¸ trÞ míi cña khu vùc I s¶n xuÊt ra ph¶i lín h¬n gi¸ trÞ t­ liÖu s¶n xuÊt cña khu vùc II ®· tiªu dïng. +I(c+v+m)>Ic+IIc toµn bé gi¸ trÞ s¶n phÈm cña khu vùc I ph¶i lín h¬n tæng gi¸ trÞ cña t­ liÖu s¶n xuÊt cña c¶ hai khu vùc ®· tiªu dïng. ®iÒu kiÖn nµy nhÊn m¹nh vai trß cña KVII. ë ®©y s¶n xuÊt cña KVII ph¶i nhiÒu h¬n yªu cÇu bï ®¾p TLSX cña c¶ hai khu vùc. +I(v+m)+II(v+m)>II(c+v+m) toµn bé gi¸ trÞ míi cña c¶ hai khu vùc ph¶i lín h¬n gi¸ trÞ s¶n phÈm cña khu vùc II. ®iÒu kiÖn nµy biÓu hiÖn thu nhËp cña hai khu vùc ph¶i lín h¬n hµng tiªu dïng, do ®ã míi cã mét bé phËn ®Ó tÝch lòy. 3.quy luËt ­u tiªn ph¸t triÓn t­ liÖu s¶n xuÊt cña Lªnin trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu lý luËn cña M¸c vÒ t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n x· héi Lenin ®· ph¸t hiÖn ra r»ng nÕu thay ®æi cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n(ph¶n ¸nh sù tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt) vµo c«ng thøc t¸i s¶n xuÊt më réng th× sÏ thÊy râ lµ khèi l­îng t­ liÖu s¶n xuÊt lu«n t¨ng nhanh h¬n khèi l­îng t­ liÖu tiªu dïng. Cïng víi viÖc chia KVI thµnh hai khu vùc nhácña nÒn s¶n xuÊt : Khu vùc s¶n xuÊt ra TLSX ®Ó s¶n xuÊt TLSX, khu vùc s¶n xuÊt TLSX ®Ó s¶n xuÊt ra TLTD lenin ®· rót ra kÕt luËn: S¶n xuÊt t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó chÕ t¹o t­ liÖu s¶n xuÊt t¨ng nhanh nhÊt; sau ®Õn s¶n xuÊt t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó chÕ t¹o t­ liÖu tiªu dïng; vµ ch©m nhÊt lµ sù ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt t­ liÖu tiªu dïng. ®©y lµ quy luËt kinh tÕ cña t¸i s¶n xuÊt x· héi trong ®iÒu kiÖn tiÕn bé khoa häc ph¸t triÓn. Quy luËt nµy quy ®Þnh mét c¸ch chÆt chÏ chØ cã ­u tiªn ph¸t triÓn s¶n xuÊt t­ liÖu s¶n xuÊt míi cã thÓ t¸i s¶n xuÊt më réng trªn quy m« lín vµ tèc ®é cao ®­îc. Tuy nhiªn ngµy nay trªn ph¹m vi quèc tÕ th× mét quèc gia vÉn cã thÓ më réng vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt víi tèc ®é cao mµ kh«ng cÇn dùa vµo ph¸t triÓn KVI v× do sù ph©n c«ng trong s¶n xuÊt trªn ph¹m vi t¸i s¶n xuÊt toµn cÇu nÕu quèc gia nµy kh«ng ph¸t triÓn s¶n xuÊt t­ liÖu s¶n xuÊt th× ®· cã quèc gia kh¸c lµm ®iÒu ®ã. Quy luËt vÒ sù tiÕn bé khoa häc kü thuËt cßn thÓ hiÖn ë sù t¨ng tèc vÒ sè l­îng lao ®éng vµ thu nhËp quèc d©n trong ngµnh phi s¶n xuÊt vËt chÊt nhanh h¬n trong ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt. Tû träng cña lao ®éng trÝ tuÖ t¨ng nhanh h¬n vµ ngµy cµng chiÕm ­u thÕ so víi lao ®éng c¬ b¾p trong tæng sè lao ®éng x· héi.
Luận văn liên quan