Nghiên cứu biến động GDP của thĩ xã tam kỳ qua 3 năm 2000-2002

Quan niệm thế nào là sản xuất; những hoạt động nào, những yếu tố nào được coi là tham gia vào quá trình sản xuất ra của cải cho xã hội. Đây là một trong những tiền đề cơ bản xác định chỉ tiêu tổng sản phẩm nội địa (GDP). Trong lịch sử phát triển của nhân loại, đã có nhiều nhà kinh tế chính trị thuộc trường phái này, hoặc trường phái khác cùng với điều kiện lịch sử kinh tế của đất nước trong các thời kỳ đó đã đưa ra những khái niệm về sản xuất và nguồn gốc tạo ra của cải xã hội. Ngày nay, trong bối cảnh mới của hoạt động kinh tế xã hội, vấn đề trên được quan niệm như thế nào ? -Nhà kinh tế Irving Sirken đã khái quát về hoạt động sản xuất : "Là quá trình chuyển hoá các đầu vào bao gồm hàng hoá và dịch vụ, thành các đầu ra (sản lượng) có ích hơn các đầu vào. Sảnphẩm của các đơn vị sản xuất có thể là hữu hình như hàng hoá được sản xuất ra ở các nông trại và nhà máy,nhưng cũng có thể là vô hình, những cái mà chúng ta gọi là dịch vụ do các cửa hàng sữa chữa, trạm phát điện,cửa hàng bán lẻ, trường học, bệnh viện. sản xuất ra". - Theo Tiến sĩ Vũ Quang Việt, cố vấn dự án " Thực hiện hệ thống TKQG ở Việt Nam " (VIE 88.032) thì phạm trù sản xuất là những hoạt động sản xuất ra hàng hoá và dịch vụ mà có thể giao cho người khác hoặc một đơn vị khác làm thay được.Ăn, ngủ không thuộc phạm trù sản xuất vì không thể giao cho người khác làm thay được. - Có định nghĩa về sản xuất như sau : Sản xuất là mọi hoat động của con người, với tư cách là các nhân, hay một tổ chức bằng năng lực quản lý của mình, cùng với các yếu tố về đất và vốn (tư bản) sản xuất ra những sản phẩm vật chất và dịch vụ hữu ích và có hiệu quả cao nhằm thoả mãn nhu cầu sử dụng để phục vụ cho nhu cầu sử dụng cuối cùng cho đời sống sinh hoạt dân cư và xã hội, xuất khẩu ra nước ngoài, cho tích luỹ để mở rộng sản xuất và đời sống . Quá trình trên tồn tại và vận động khách quan không ngừng được lặp đi, lặp lại trong năm. Như vậy, quá trình hoạt động sản xuất có các đặc trưng chung sau : Là hoạt động có mục đích, có thể làm thay được của con người. Bao gồm cả hoạt động sản xuất sản phẩm vật chất và hoạt động sản xuất sản phẩm dịch vụ, nhằm thoả mãn không chỉ yêu cầu cá nhân mà cả nhu cầu chung toàn xã hội. Toàn bộ sản phẩm vật chất và sản phẩm dịch vụ được sản xuất ra có thể đem bán trên thị trường và không đem bán trên thị trường. Tuy nhiên, tuỳ điều kiện và quy định của từng quốc gia, trong một số trường hợp hoạt động của con người không được coi là hoạt động sản xuất : Những hoạt động tự phục vụ cho mìnhkhông tạo ra thu nhập như : ăn uống, tắm rửa, tự sửa chữa đồ dùnh trong gia đình; Những hoạt động nội trợ khác của hộ gia đình dân cư; Những hoạt động sản xuất và dịch vụ quốc cấm : buôn lậu, buôn ma tuý, hoạt động mê tín dị đoan, chơi hụi, đánh bạc.

doc57 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Lượt xem: 1510 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Nghiên cứu biến động GDP của thĩ xã tam kỳ qua 3 năm 2000-2002, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Låìi Noïi Âáöu GDP laì mäüt chè tiãu kinh tãú täøng håüp nháút, phaín aïnh kãút quaí hoaût âäüng saín xuáút cuía mäüt quäúc gia, laì thæåïc âo âaïnh giaï hiãûu quía saín xuáút xaî häüi khäng nhæîng cuía toaìn bäü nãön kinh tãú maì coìn cuía tæìng ngaình saín xuáút thæûc hiãûn trãn laînh thäø kinh tãú quäúc gia âoï. Qua chè tiãu GDP ngæåìi ta âaïnh giaï âæåüc mæïc tàng træåíng kinh tãú, thæûc traûng cuía nãön kinh tãú. GDP coìn laì cå såí giuïp caïc täø chæïc hiãøu roî hån vãö nãön kinh tãú cuaí mäüt quäúc gia, so saïnh kãút quaí saín xuáút xaî häüi, mæïc säúng, sæû giaìu ngheìo... cuía quäúc gia âoï våïi caïc quäúc gia khaïc, caïc næåïc khaïc trong khu væûc. Noï coìn laìm cå såí cho caïc nhaì doanh nghiãûp nghiãn cæïu, xem xeït thæûc tãú hoaût âäüng, kãút quaí caïc ngaình, hiãûu quaí sæí duûng väún âãø tæì âoï coï chênh saïch âáöu tæ thêch håüp, thæûc hiãûn liãn kãút, liãn doanh trong viãûc láûp ngaình nghãö måïi trãn laînh thäø kinh tãú cuía quäúc gia âoï. Khäng nhæîng thãú, GDP coìn gêp cho caïc nhaìd nghiãn cæïu kinh tãú táöm vé mä xem xeït thæûc traûng nãön kinh tãú næåïc nhaì, tæì âoï âãö ra caïc chênh saïch chiãún læåüc kinh tãú (ngàõn haûn, daìi haûn) cho quäúc gia, cho vuìng, laînh thäø, cho âëa phæång. GDP ngoaìi tênh cho mäüt quäúc gia coìn âæåüc tênh cho khu væûc, thaình phäú, tènh hoàûc vuìng laînh thäø trong mäüt quäúc gia. Xuáút phaït tæì yï nghéa quan troüng cuía chè tiãu GDP vaì tçnh hçnh thæûc tãú taûi thë xaî Tam Kyì, laì nåi væìa xaíy ra mäüt sæû kiãûn låïn. Nàm 1997, tènh Quaîng Nam âæåüc taïi láûp, Tam Kyì tråí thaình thë xaî tènh lyñ cuía Quaîng Nam, chàõc chàõn seî âaût âæåüc nhiãöu thaình tæûu, cuîng nhæ nhæîng bæåïc thay âäøi låïn trong phaït triãøn kinh tãú. Do âoï em âaî maûnh daûn choün âãö taìi : “Nghiãn cæïu biãún âäüng GDP cuía thë xaî Tam Kyì qua ba nàm 2000 - 2002 “ Kãút cáúu cuía âãö taìi âæåüc chia laìm 3 pháön chênh : Chæång 1 : Cå såí lyï luáûn vaì thæûc tãú cuía âãö taìi Chæång 2 : Phán têch biãún âäüng GDP cuía thë xaî Tam Kyì qua ba nàm 2000 - 2002 Chæång 3 : Kãút luáûn vaì kiãún nghë Vç trçnh âäü baín thán coìn haûn chãú, hån næîa thåìi gian nghiãn cæïu vaì xám nháûp thæûc tãú cuîng haûn chãú. Do âoï khäng traïnh khoíi nhæîng sai soït, ráút mong âæåüc sæû thäng caím vaì âoïng goïp yï kiãún. Xin chán thaình caím ån. Sinh viãn thæûc hiãûn Buìi Thë Hoaìi Thuyí Chæång 1 Cå såí lyï luáûn vaì thæûc tãú cuía âãö taìi 1.1 Cå såí lyï luáûn cuía âãö taìi 1.1.1 Nhæîng tiãön âãö cå baín xaïc âënh chè tiãu täøng saín pháøm quäúc näüi (GDP) 1.1.1.1Thãú naìo laì hoaût âäüng saín xuáút Quan niãûm thãú naìo laì saín xuáút; nhæîng hoaût âäüng naìo, nhæîng yãúu täú naìo âæåüc coi laì tham gia vaìo quaï trçnh saín xuáút ra cuía caíi cho xaî häüi. Âáy laì mäüt trong nhæîng tiãön âãö cå baín xaïc âënh chè tiãu täøng saín pháøm näüi âëa (GDP). Trong lëch sæí phaït triãøn cuía nhán loaûi, âaî coï nhiãöu nhaì kinh tãú chênh trë thuäüc træåìng phaïi naìy, hoàûc træåìng phaïi khaïc cuìng våïi âiãöu kiãûn lëch sæí kinh tãú cuía âáút næåïc trong caïc thåìi kyì âoï âaî âæa ra nhæîng khaïi niãûm vãö saín xuáút vaì nguäön gäúc taûo ra cuía caíi xaî häüi. Ngaìy nay, trong bäúi caính måïi cuía hoaût âäüng kinh tãú xaî häüi, váún âãö trãn âæåüc quan niãûm nhæ thãú naìo ? Nhaì kinh tãú Irving Sirken âaî khaïi quaït vãö hoaût âäüng saín xuáút : "Laì quaï trçnh chuyãøn hoaï caïc âáöu vaìo bao gäöm haìng hoaï vaì dëch vuû, thaình caïc âáöu ra (saín læåüng) coï êch hån caïc âáöu vaìo... Saínpháøm cuía caïc âån vë saín xuáút coï thãø laì hæîu hçnh nhæ haìng hoaï âæåüc saín xuáút ra åí caïc näng traûi vaì nhaì maïy,nhæng cuîng coï thãø laì vä hçnh, nhæîng caïi maì chuïng ta goüi laì dëch vuû do caïc cæía haìng sæîa chæîa, traûm phaït âiãûn,cæía haìng baïn leí, træåìng hoüc, bãûnh viãûn... saín xuáút ra". - Theo Tiãún sé Vuî Quang Viãût, cäú váún dæû aïn " Thæûc hiãûn hãû thäúng TKQG åí Viãût Nam " (VIE 88.032) thç phaûm truì saín xuáút laì nhæîng hoaût âäüng saín xuáút ra haìng hoaï vaì dëch vuû maì coï thãø giao cho ngæåìi khaïc hoàûc mäüt âån vë khaïc laìm thay âæåüc.Àn, nguí khäng thuäüc phaûm truì saín xuáút vç khäng thãø giao cho ngæåìi khaïc laìm thay âæåüc. - Coï âënh nghéa vãö saín xuáút nhæ sau : Saín xuáút laì moüi hoat âäüng cuía con ngæåìi, våïi tæ caïch laì caïc nhán, hay mäüt täø chæïc bàòng nàng læûc quaín lyï cuía mçnh, cuìng våïi caïc yãúu täú vãö âáút vaì väún (tæ baín) saín xuáút ra nhæîng saín pháøm váût cháút vaì dëch vuû hæîu êch vaì coï hiãûu quaí cao nhàòm thoaí maîn nhu cáöu sæí duûng âãø phuûc vuû cho nhu cáöu sæí duûng cuäúi cuìng cho âåìi säúng sinh hoaût dán cæ vaì xaî häüi, xuáút kháøu ra næåïc ngoaìi, cho têch luyî âãø måí räüng saín xuáút vaì âåìi säúng ... Quaï trçnh trãn täön taûi vaì váûn âäüng khaïch quan khäng ngæìng âæåüc làûp âi, làûp laûi trong nàm. Nhæ váûy, quaï trçnh hoaût âäüng saín xuáút coï caïc âàûc træng chung sau : Laì hoaût âäüng coï muûc âêch, coï thãø laìm thay âæåüc cuía con ngæåìi. Bao gäöm caí hoaût âäüng saín xuáút saín pháøm váût cháút vaì hoaût âäüng saín xuáút saín pháøm dëch vuû, nhàòm thoaí maîn khäng chè yãu cáöu caï nhán maì caí nhu cáöu chung toaìn xaî häüi. Toaìn bäü saín pháøm váût cháút vaì saín pháøm dëch vuû âæåüc saín xuáút ra coï thãø âem baïn trãn thë træåìng vaì khäng âem baïn trãn thë træåìng. Tuy nhiãn, tuyì âiãöu kiãûn vaì quy âënh cuía tæìng quäúc gia, trong mäüt säú træåìng håüp hoaût âäüng cuía con ngæåìi khäng âæåüc coi laì hoaût âäüng saín xuáút : Nhæîng hoaût âäüng tæû phuûc vuû cho mçnhkhäng taûo ra thu nháûp nhæ : àn uäúng, tàõm ræía, tæû sæía chæîa âäö duình trong gia âçnh; Nhæîng hoaût âäüng näüi tråü khaïc cuía häü gia âçnh dán cæ; Nhæîng hoaût âäüng saín xuáút vaì dëch vuû quäúc cáúm : buän láûu, buän ma tuyï, hoaût âäüng mã tên dë âoan, chåi huûi, âaïnh baûc... 1.1.1.2. Laînh thäø kinh tãú : Laînh thäø kinh tãú cuía mäüt quäúc gia laì laînh thäø âëa lyï cuía quäúc gia âoï, khäng kãø pháön âëa giåïi caïc sæï quaïn, laînh sæû quaïn, khu væûc quán sæû, cå quan laìm viãûc cuía caïc täø chæïc quäúc tãú... maì caïc quäúc gia khaïc, caïc täø chæïc liãn håüp quäúc, caïc täø chæïc phi chênh phuí ... thuã vaì hoaût âäüng trãn laînh thäø quäúc gia âoï vaì âæåüc tênh thãm pháön âëa giåïi caïc täø chæïc tæång æïng cuía quäúc gia âoï thuã vaì hoaût âäüng trãn laînh thäø âëa lyï cuía quäúc gia khaïc. Noïi mäüt caïch cuû thãø laînh thäø kinh tãú cuía mäüt quäúc gia bao gäöm : Laînh thäø âëa lyï bao gäöm : Âáút liãön, haíi âaío, vuìng tråìi, vuìng biãøn thuäüc quäúc gia, træì pháön âëa giåïi caïc sæï quaïn, laînh sæû quaïn, khu væûc quán sæû, cå quan laìm viãûc cuía caïc täø chæïc quäúc tãú... maì caïc quäúc gia khaïc, caïc täø chæïc quäúc tãú thuã vaì hoaût âäüng trãn laînh thäø âëa lyï cuía quäúc gia âoï. Vuìng tråìi, màût næåïc, vuìng âáút nàòm åí vuìng biãøn quäúc tãú maì åí âoï quäúc gia âæåüc hæåíng caïc quyãön âàûc biãût vãö màût phaïp lyï nhæ khai thaïc haíi saín, khoaïng saín, dáöu khê... Vuìng laînh thäø nàòm åí næåïc khaïc âæåüc chênh phuí thuã vaì hoaût âäüng vç muûc âêch ngoaûi giao, quán sæû, khoa hoüc ... nhæ caïc sæï quaïn, laînh sæû quaïn, caïc càn cæï quán sæû, traûm nghiãn cæïu khoa hoüc ... 1.1.1.3 Âån vë thæåìng truï: Mäüt täø chæïc hay caï nhán âuåüc goüi laì âån vë thæåìng truï trãn laînh thäø kinh tãú cuía mäüt quäúc gia nãúu täø chæïc, caï nhán âoï thuäüc quäúc gia såí taûi hay næåïc ngoaìi coï kãú hoaûch cam kãút hoaût âäüng láu daìi(trãn 1 nàm) vaì chëu moüi sæû kiãøm soaït vãö phaïp luáût cuía quäúc gia âoï. Vê duû: Haîng Âiãûn tæí Samsung cuía Cäüng hoaì Haìn quäúc âang hoaût âäüng åí Viãût Nam trong nhiãöu nàm nay laì âån vë thæåìng truï trãn laînh thäø Viãût Nam. Xê nghiãûp xáy dæûng cáöu âæåìng Z cuía Viãût Nam sang hoaût âäüng åí næåïc baûn-Laìo tæì nàm 1991 âãún nay laì âån vë thæåìng truï cuía laînh thäø kinh tãú Laìo. Theo khaïi niãûm âoï, âån vë thæåìng truï trãn laînh thäø kinh tãú cuía mäüt quäúc gia bao gäöm : Caïc âån vë saín xuáút kinh doanh hoaût âäüng trong caïc ngaình kinh tãú thuäüc taït caí caïc hçnh thæïc såí hæîu : Nhaì næåïc, táûp thãø, tæ nhán, häøn håüp, caï thãø ... cuía quäúc gia hoaût âäüng trãn laînh thäø âëa lyï cuía quäúc gia. Caïc âån vë saín xuáút kinh doanh hoaût âäüng trong caïc ngaình kinh tãú cuía næåïc ngoaìiâáöu tæ træûc tiãúp, håüp taïc liãn doanh quäúc gia våïi thåìi gian trãn 1 nàm. Caïc täø chæïc hoàûc tæ nhán cuía quäúc gia âoï âi cäng taïc, laìm viãûc åí næåïc ngoaìi, kãø caí hoüc sinh âi du hoüc åí næåïc ngoaìi trãn mäüt nàm. Caïc âaûi sæï quaïn, laînh sæû quaïn, âaûi diãûn quoïc phoìng, an ninh laìm viãûc åí næåïc ngoaìi. Ngæåüc laûi, mäüt täø chæïc hay caï nhán âæåüc coi laì khäng thæåìng truï trãn laînh thäø kinh tãú cuía mäüt quäúc gia nãúu täø chæïc, caï nhán âoï âãún quäúc gia såí taûi laìm viãûc, hoüc táûp, nghiãn cæïu, tham quan ... dæåïi thåìi gian mäüt nàm. 1.1.1.4 Phán ngaình Kinh Tãú Quäúc Dán Nãön kinh tãú quäúc dán : laì toaìn bäü caïc âån vë kinh tãú hay chuí thãø kinh tãú coï chæïc nàng hoaût âäüng khaïc nhau, täön taûi trong mäúi liãn hãû máût thiãút våïi nhau âæåüc hçnh thaình trong mäüt giai âoaûn lëch sæí nháút âënh. Phán ngaình kinh tãú quäúc dán laì sæû phán chia nãön kinh tãú quäúc dán thaình caïc täø khaïc nhau (goüi laì caïc ngaình kinh tãú quäúc dán) dæûa trãn cå såí vë trê, chæïc nàng hoaût âäüng cuía caïc âån vë kinh tãú hay chuí thãø kinh tãú trong hãû thäúng phán cäng lao âäüng xaî häüi. Trong hãû thäúng taìi khoaín quäúc gia (SNA), nãön kinh tãú quäúc dán âæåüc phán chia thaình 17 ngaình (hoaût âäüng) cáúp I thuäüc 3 nhoïm (khu væûc) låïn khaïc nhau theo quy trçnh vaì hçnh thæïc hoaût âäüng tæû nhiãn. Cuû thãø : Nhoïm I âæåüc goüi laì nhoïm ngaình khai thaïc bao gäöm caïc ngaình khai thaïc thuyí saín tæì tæû nhiãn, nhæ näng nghiãûp vaì lám nghiãûp, thuyí saín, khai thaïc moí. Nhoïm II âæåüc goüi laì nhoìm ngaình chãú biãún, bao gäöm caïc ngaình chãú biãún saín pháømkhai thaïc tæì tæû nhiãn nhæ cäng nghiãûp chãú biãún, saín xuáút vaì phán phäúi âiãûn,khê âäút vaì næåïc, xáy dæûng. Nhoïm III âæåüc goüi laì nhoïm ngaình dëch vuû, bao gäöm caïc ngaình saín xuáút ra saín pháøm dëch vuû (dëch vuû saín xuáút vaì dëch vuû khäng saín xuáút) nhæ thæång nghiãûp, váûn taíi, kho baîi vaì thäng tin liãn laûc, giaïo duûc vaì âaìo taûo ... ÅÍ Viãût Nam dæûa vaìo baíng phán loaûi tiãu chuáøn quäúc tãú caïc hoaût âäüng kinh tãú (ISIC) cuía hãû thäng taìi khoaín quäúc gia (SNA), ngaìy 27/10/93 Chênh phuí âaî ra Nghë âënh säú 75CP ban haình hãû thäúng ngaình kinh teï quäúc dán gäöm 20 ngaình cáúp I nhæ sau : 1. Ngaình näng nghiãûp vaì lám nghiãûp, 2. Ngaình thuyí saín, 3. Nhaình cäng nghiãûp khai thaïc moí, 4. Ngaình cäng nghiãûp chãú biãún, 5. Ngaình saín xuáút vaì phán phäúi âiãûn, khê âäút vaì næåïc, 6. Ngaình xáy dæûng, 7. Ngaình thæång nghiãûp, sæía chæîa xe coï âäüng cå,mä tä,xe maïy, âäö duìng caï nhán vaì gia âçnh, 8. Ngaình váûn taíi, kho baîi vaì thäng tin liãn laûc, 9. Ngaình khaïch saûn, nhaì haìng, 10. Ngaình taìi chênh, tên duûng, 11. Ngaình hoaût âäüng khoa hoüc vaì cäng nghãû, 12. Caïc hoaût âäüng liãn quan âãún kinh doanh taìi saín vaì dëch vuû tæ váún, 13. Ngaình quaín lyï nhaì næåïcvaì an ninh quäúc phoìng, baío âaím xaî häüi bàõt buäüc, 14. Ngaình giaïo duûc vaì âaìo taûo, 15. Ngaình y tãú vaì hoaût âäüng cæïu tråü xaî häüi, 16. Hoaût âäüng vàn hoaï vaì thãø thao, 17. Hoaût âäüng Âaíng, âoaìn thãø vaì hiãûp häüi, 18. Ngaình hoaût âäüng phuûc vuû caï nhán vaì cäüng âäöng, 19. Ngaình hoaût âäüng laìm thuã cäng viãûc gia âçnh trong caïc häü tæ nhán, 20. Ngaình hoaût âäüng cuía caïc täø chæïc vaì âoaìn thãø quäúc tãú. 1.1.1.5 Váún âãö giaï caí : Caïc chè tiãu kinh tãú täøng håüp trong hãû thäúng taìi khoaín quäúc gia âæåüc tênh theo 2 loaûi giaï : giaï thæûc tãú vaì giaï so saïnh nàm gäúc. ( Giaï thæûc tãú : Giaï thæûc tãú laì giaï phaït sinh trong quaï trçnh giao dëch cuía nàm baïo caïo. Giaï thæûc tãú phaín aïnh sæû váûn âäüng thäúng nháút cuía giaï trë saín pháøm, haìng hoaï, dëch vuû trong saín xuáút - kinh doanh, trong quaï trçnh læu thäng, phán phäúi vaì sæí duûng cuäúi cuìng våïi sæû váûn âäüng tiãön tãû, taìi chênh, thanh toaïn. Qua âoï giuïp ta nháûn thæïc âuïng âàõn thæûc tiãùn khaïch quan vãö cå cáúu kinh tãú, mäúi quan hãû tyí lãû giæîa caïc ngaình trong saín xuáút, mäúi quan hãû phán phäúi thu nháûp, mäúi quan hãû giæîa kãút quaí saín xuáút våïi pháön huy âäüng vaìo ngán saïch ... trong tæìng nàm. Giaï thæûc tãú baïo caïo trong SNA laì giaï thë træåìng, tæïc laì giaï xuáút hiãûn trãn thë træåìng, giaï theo âoï ngæåìi baïn saín pháøm vaì ngæåìi mua mua saín pháøm trãn thë træåìng, bao gäöm giaï cå baín, giaï saín xuáút vaì giaï sæí duûng cuäúi cuìng theo phaûm vi tênh vaì näüi dung kinh tãú cuía tæìng loaûi giaï. Giaï cå baín (giaï baïn buän xê nghiãûp træåïc âáy)  =  Chi phê saín xuáút  +  Låüi nhuáûn xê nghiãûp   Giaï saín xuáút  =  Giaï cå baín  +  Thuãú saín xuáút vaì thuãú haìng hoaï (âaî træì caïc khoaín tråü giuïp cuía Nhaì næåïc)   Giaï sæí duûng  =  Giaï saín xuáút  +  Chi phê læu thäng       (thæång nghiãûp vaì váûn taíi)   Mäúi quan hãû giæîa caïc loaûi giaï nhæ sau : Chi phê saín xuáút  Låüi nhuáûn xê nghiãûp     Giaï cå baín  Thuãú saín xuáút vaì haìng hoaï    Giaï saín xuáút  Chi phê læu thäng   Giaï sæí duûng   Càn cæï muûc âêch nghiãn cæïu maì tênh theo loaûi giaï thêch håüp. ( Giaï so saïnh nàm gäúc : Giaï so saïnh nàm gäúc laì láúy giaï saín xuáút thæûc tãú cuía mäüt nàm naìo âoï, trãn cå såí âoï tênh âäøi caïc chè tiãu kinh tãú täøng håüp cuía caïc nàm khaïc theo giaï nàm gäúc, nhàòm loaûi træì sæû aính hæåíng cuía yãúu täú giaï trong mäùi nàm âãø nghiãn cæïu sæû thay âäøi thuáön vãö khäúi læåüng saín pháøm, haìng hoaï, dëch vuû. Tuyì theo muûc âêch nghiãn cæïu, nàm âæåüc choün laìm gäúc âãø tênh giaï so saïnh coï thãø laì nàm træåïc hoàûc nàm sau nàm baïo caïo. Trong thæûc tãú thæåìng choün nàm træåïc nàm âáöu cuía 5 nàm kãú hoaûch. Vê duû, thåìi kyì kãú hoaûch 1990 -1995 choün giaï saín xuáút thæûc tãú nàm 1989 laìm gäúc; thåìi kyì kãú hoaûch 1995 - 2000 choün giaï saín xuáút thæûc tãú nàm 1994 laìm gäúc. Phæång phaïp tênh caïc chè tiãu kinh tãú täøng håüp theo giaï nàm gäúc. Ngoaìi ra, kãút quaí saín xuáút coìn âæåüc tênh theo giaï cäú âënh. Giaï cäú âënh laì loaûi giaï so saïnh âàûc biãût, do nhaì næåïc tênh toaïn, ban haình vaì thæåìng âæåüc cäú âënh trong mäüt thåìi kyì daìi. 1.1.2. Khaïi niãûm, yï nghéa cuía täøng saín pháøm quäúc näüi 1.1.2.1. Khaïi niãûm Täøng saín pháøm quäúc näüi (GDP - Gross Domestic Product) laì toaìn bäü saín pháøm váût cháút vaì dëch vuû do táút caí caïc ngaình kinh tãú måïi saïng taûo ra trong tæìng thåìi kyì. Laì mäüt bäü pháûn cuía giaï trë saín xuáút coìn laûi sau khi træì âi chi phê trung gian. Âoï laì bäü pháûn giaï trë måïi do lao âäüng saín xuáút taûo ra vaì kháúu hao TSCÂ trong mäüt thåìi kyì nháút âënh ( thæåìng laì mäüt nàm ). Hay noïi caïch khaïc, täøng saín pháøm quäúc näüi bàòng täøng giaï trë tàng thãm cuía táút caí caïc ngaìnhvaì thaình pháön kinh tãú trong nãön kinh tãú quäúc dán taûo ra trong mäüt thåìi kyì nháút âënh. Giaï trë tàng thãm (VA - Value Added) vaì täøng saín pháøm quäúc näüi giäúng nhau vãö näüi dung (caïc yãúu täú giaï trë håüp thaình C1+ V + M ) nhæng khaïc nhau vãö phaûm vi tênh toaïn. C1 + V + M cuía caïc bäü pháûn trong nãön kinh tãú quäúc dán âæåüc goüi laì giaï trë tàng thãm (VA), C1 +V + M cuía toaìn bäü nãön KTQD âæåüc goüi laì täøng saín pháøm quäúc näüi (GDP). Quy mä täøng saín pháøm quäúc näüi laì chè tiãu tuyãût âäúi thåìi kyì, âæåüc tênh theo âån vë giaï trë (theo giaï hiãûn haình, so saïnh vaì cäú âënh). 1.1.2.2 YÏ nghéa Täøng saín pháøm quäúc näüi (GDP) laì mäüt trong nhæîng chè tiãu kinh tãú täøng håüp quan troüng phaín aïnh kãút quaí cuäúi cuìng cuía caïc hoaût âäüng saín xuáút cuía caïc ngaình, thaình pháön kinh tãú vaì toaìn bäü nãön kinh tãú quäúc dán trong mäüt thåìi kyì nháút âënh( thæåìng laì mäüt nàm ). Âoï laì nguäön gäúc moüi khoaín thu nháûp, nguäön gäúc sæû giaìu coï vaì phäön vinh cuía xaî häüi. Noï khäng chè biãøu hiãûn hiãûu quaí cuía taïi saín xuáút theo chiãöu sáu maì caí hiãûu quaí taïi saín xuáút theo chiãöu räüng, laì mäüt trong nhæîng cå såí quan troüng âãø tênh caïc chè tiãu kinh tãú khaïc. Täøng saín pháøm quäúc näüi laì mäüt trong nhæîng càn cæï quan troüng âãø âaïnh giaï sæû tàng træåíng kinh tãú cuía mäüt quäúc gia, nghiãn cæïu khaí nàng têch luyî, huy âäüng väún, tênh toaïn caïc chè tiãu âaïnh giaï mæïc säúng dán cæ, so saïnh quäúc tãú, xaïc âënh traïch nhiãûm cuía mäùi næåïc âäúi våïi caïc täø chæïc quäúc tãú... 1.1.2.3 Cå cáúu täøng saín pháømquäúc näüi Cå cáúu täøng saín pháøm quäúc näüi coï thãø âæåüc nghiãn cæïu theo caïc tiãu thæïc : Ngaình, vuìng, thaình pháön kinh tãú nhàòm chè roî vai troì cuía tæìng ngaình, vuìng, thaình pháön kinh tãú trong viãûc taûo ra täøng saín pháøm quäúc näüi. Yãúu täú cáúu thaình giaï trë : Toaìn bäü täøng saín pháøm quäúc näüi gäöm : C1, V, M. Loaûi thu nháûp : Toaìn bäü täøng saín pháøm quäúc näüi chia ra thu nháûp cuía caïc häü (ngæåìi lao âäüng), thu nháûp cuía caïc doanh nghiãûp vaì cuía nhaì næåïc. Theo muûc âêch sæí duûng Xeït theo quan âiãøm váût cháút, täøng saín pháøm quäúc näüi bao gäöm : tiãu duìng cuäúi cuìng vuía caï nhán vaì xaî häüi, têch luyî, xuáút kháøu haìng hoaï thuáön. Xeït theo quan âiãøm taìi chênh, täøng saín pháøm quäúc näüi bao gäöm : chi cho tiãu duìng cuäúi cuìng cuía häü vaì chênh phuí, tiãút kiãûm, säú dæ quan hãû kinh tãú våïi næåïc ngoaìi. 1.1.3 Nguyãn tàõc tênh täøng saín pháøm quäúc näüi Laì mäüt bäü pháûn cuía täúng giaï trë saín xuáút, täøng saín pháøm quäúc näüi âæåüc tênh theo nguyãn tàõc sau : Nguyãn tàõc thæåìng truï (hay theo laînh thäø kinh tãú ) : Chè âæåüc tênh vaìo GDP kãút quaí saín xuáút cuía caïc âån vë thæåìng truï. Tênh theo thåìi âiãøm saín xuáút : Kãút quaí saín xuáút cuía thåìi kyì naìo âæåüc tênh vaìo GDP cuía thåìi kyì âoï. Tênh theo giaï thë træåìng Caïc nguyãn tàõc trãn cáön âæåüc quaïn triãût khi tênh toaïn, phán têch caïc chè tiãu thuäüc GDP phuì håüp våïi caïc âàûc âiãøm cuû thãø cuía chuïng. 1.1.4 Caïc phæång phaïp tênh täøng saín pháøm quäúc näüi Laì mäüt chè tiãu biãøu hiãûn kãút quaí cuía quaï trçnh saín xuáút, GDP váûn âäüng traíi qua ba giai âoaûn : âæåüc saín xuáút ra trong caïc ngaình saín xuáút, âæåüc phán phäúi âãø hçnh thaình caïc khoaín thu nháûp, âæåüc âem sæí duûng âãø thoaí maîn caïc nhu cáöu cuía caï nhán vaì xaî häüi. Tæång æïng våïi ba giai âoaûn váûn âäüng cuía noï coï ba phæång phaïp tênh täøng saín pháøm quäúc näüi (phæång phaïp saín xuáút, phæång phaïp phán phäúi vaì phæång phaïp sæí duûng cuäúi cuìng). Täøng saín pháøm quäúc näüi thæåìng âæåüc tênh theo ba phæång phaïp theo quaï trçnh váûn âäüng tæì saín xuáút - phán phäúi âãún sæí duûng. 1.1.4.1 Phæång phaïp saín xuáút 1.1.4.1.1 Cäng thæïc täøng quaït : Täøng saín pháøm quäúc näüi  =  Täøng giaï trë saín xuáút  -  Chi phê trung gian   GDP = GO - IC ( Täøng giaï trë saín xuáút laì chè tiãu phaín aïnh kãút quaí saín xuáút cuía toaìn bäü nãön kinh tãú theo tæìng kyì : quyï, 6 thaïng, nàm. Chè tiãu naìy âæåüc xaïc âënh bàòng täøng giaï trë saín xuáút cuía tæìng ngaình kinh tãú, thaình pháön kinh tãú. Täøng giaï trë saín xuáút bao gäöm toaìn bäü caïc yãúu täú : Chi phê trung gian vaì giaï truû måïi tàng thãm, täøng giaï trë saín xuáút âaî saín xuáút ra trong kyì âæåüc sæí duûng cho nhu cáöu saín xuáút, cho tiãu duìng cuäúi cuìng cuía häü gia âçnh vaì xaî häüi (Nhaì næåïc), cho têch luyî taìi saín vaì xuáút kháøu ra næåïc ngoaìi. Nhæ váûy, täøng giaï trë cuía toaìn bäü nãön kinh tãú âaî tênh truìng giæîa caïc thaình pháön chi phê trung gian. Vê duû : giaï trë saín pháøm näng nghiãûp saín xuáút ra âaî tênh vaìo giaï trë saín xuáút ngaình näng nghiãûp, ngaình cäng nghiãûp chãú biãún læång
Luận văn liên quan