Thực trạng của nghiệp vụ uỷ thác tại công ty tài chính dầu khí

Việt Nam đã và đang trên con đường đổi mới nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa. Một trong những vấn đề được mọi người quan tâm nhất hiện nay là làm sao để đẩy mạnh hiệu quả hoạt động của các tổng công ty Nhà nước nhằm có thể cạnh tranh hiệu quả trên thị trường thế giới và giữ được vị trí chủ đạo trong nền kinh tế đất nước. Việc giải quyết vấn đề trên theo hướng thành lập các tập đoàn kinh tế Nhà nước hiện nay đòi hỏi các tổng công ty phải tự hoàn thiện mình về cơ cấu tổ chức dẫn tới sự thành lập các công ty tài chính thuộc Tổng công ty. Vấn đề có thành lập hay không các công ty tài chính này là một vấn đề nhạy cảm nhưng thực tế là các công ty này muốn chứng tỏ sự tồn tại của mình là một sự tất yếu phù hợp các qui luật kinh tế thì phải chứng tỏ chúng thực sự hoạt động có hiệu quả. Kết quả hoạt động của công ty phụ thuộc vào kết quả hoạt động của các nghiệp vụ chủ yếu mà một trong số đó là nghiệp vụ ủy thác. Đây vốn là một nghiệp vụ chủ yếu của các ngân hàng thương mại nhưng ngày càng được mở rộng cho các tổ chức tài chính trung gian khác và riêng vốn ủy thác được coi là một trong những nguồn tạo vốn cơ bản cho các công ty tài chính thuộc tổng công ty tại Việt Nam. Nghiệp vụ ủy thác bên cạnh việc giải quyết tốt nhiệm vụ làm đầu mối trong quá trình chu chuyển vốn trong ngành còn thể hiện được rõ nét tính trung gian của công ty tài chính, tách quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế đang trong quá trình chuyên môn hóa cao độ. Vì vậy, trong quá trình thực tập tại công ty tài chính dầu khí em đã rất quan tâm tới nghiệp vụ này và được sự hướng dẫn tận tình của cô giáo Nguyễn Thị Kim Quý và sự giúp đỡ, hướng dẫn của các anh chị tại công ty tài chính dầu khí em đã quyết định chọn vấn đề này làm đề tài tất nghiệpvới mong muốn tìm hiều xem nghiệp vụ này là gì, đóng góp như thế nào cho sự phát triển của công ty tài chính dầu khí nói riêng và cho những mục đích thành lập công ty tài chính thuộc tổng công ty, hy vọng đóng góp được chút gì cho sự phát triển của công ty. Ngoài lời nói đầu và kết luận, nội dụng luận văn được trình bày theo 3 chương: Chương I: Công ty tài chính thuộc tập đoàn và nghiệp vụ uỷ thác Chương II: Thực trạng của nghiệp vụ uỷ thác tại Công ty Tài chính Dầu khí Chương III: Một số kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động uỷ thác tại công ty Tài chính Dầu khí.

doc97 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Lượt xem: 1349 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Thực trạng của nghiệp vụ uỷ thác tại công ty tài chính dầu khí, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu ViÖt Nam ®· vµ ®ang trªn con ®­êng ®æi míi nÒn kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp hãa hiÖn ®¹i hãa. Mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®­îc mäi ng­êi quan t©m nhÊt hiÖn nay lµ lµm sao ®Ó ®Èy m¹nh hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c tæng c«ng ty Nhµ n­íc nh»m cã thÓ c¹nh tranh hiÖu qu¶ trªn thÞ tr­êng thÕ giíi vµ gi÷ ®­îc vÞ trÝ chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc. ViÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò trªn theo h­íng thµnh lËp c¸c tËp ®oµn kinh tÕ Nhµ n­íc hiÖn nay ®ßi hái c¸c tæng c«ng ty ph¶i tù hoµn thiÖn m×nh vÒ c¬ cÊu tæ chøc dÉn tíi sù thµnh lËp c¸c c«ng ty tµi chÝnh thuéc Tæng c«ng ty. VÊn ®Ò cã thµnh lËp hay kh«ng c¸c c«ng ty tµi chÝnh nµy lµ mét vÊn ®Ò nh¹y c¶m nh­ng thùc tÕ lµ c¸c c«ng ty nµy muèn chøng tá sù tån t¹i cña m×nh lµ mét sù tÊt yÕu phï hîp c¸c qui luËt kinh tÕ th× ph¶i chøng tá chóng thùc sù ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. KÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c«ng ty phô thuéc vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c nghiÖp vô chñ yÕu mµ mét trong sè ®ã lµ nghiÖp vô ñy th¸c. §©y vèn lµ mét nghiÖp vô chñ yÕu cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i nh­ng ngµy cµng ®­îc më réng cho c¸c tæ chøc tµi chÝnh trung gian kh¸c vµ riªng vèn ñy th¸c ®­îc coi lµ mét trong nh÷ng nguån t¹o vèn c¬ b¶n cho c¸c c«ng ty tµi chÝnh thuéc tæng c«ng ty t¹i ViÖt Nam. NghiÖp vô ñy th¸c bªn c¹nh viÖc gi¶i quyÕt tèt nhiÖm vô lµm ®Çu mèi trong qu¸ tr×nh chu chuyÓn vèn trong ngµnh cßn thÓ hiÖn ®­îc râ nÐt tÝnh trung gian cña c«ng ty tµi chÝnh, t¸ch quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông vèn phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®ang trong qu¸ tr×nh chuyªn m«n hãa cao ®é. V× vËy, trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i c«ng ty tµi chÝnh dÇu khÝ em ®· rÊt quan t©m tíi nghiÖp vô nµy vµ ®­îc sù h­íng dÉn tËn t×nh cña c« gi¸o NguyÔn ThÞ Kim Quý vµ sù gióp ®ì, h­íng dÉn cña c¸c anh chÞ t¹i c«ng ty tµi chÝnh dÇu khÝ em ®· quyÕt ®Þnh chän vÊn ®Ò nµy lµm ®Ò tµi tÊt nghiÖpvíi mong muèn t×m hiÒu xem nghiÖp vô nµy lµ g×, ®ãng gãp nh­ thÕ nµo cho sù ph¸t triÓn cña c«ng ty tµi chÝnh dÇu khÝ nãi riªng vµ cho nh÷ng môc ®Ých thµnh lËp c«ng ty tµi chÝnh thuéc tæng c«ng ty, hy väng ®ãng gãp ®­îc chót g× cho sù ph¸t triÓn cña c«ng ty. Ngoµi lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn, néi dông luËn v¨n ®­îc tr×nh bµy theo 3 ch­¬ng: Ch­¬ng I: C«ng ty tµi chÝnh thuéc tËp ®oµn vµ nghiÖp vô uû th¸c Ch­¬ng II: Thùc tr¹ng cña nghiÖp vô uû th¸c t¹i C«ng ty Tµi chÝnh DÇu khÝ Ch­¬ng III: Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng uû th¸c t¹i c«ng ty Tµi chÝnh DÇu khÝ. Ch­¬ng mét Tæng quan vÒ c«ng ty tµi chÝnh thuéc tËp ®oµn vµ nghiÖp vô ñy th¸c 1.1. Kh¸i qu¸t m« h×nh tæng c«ng ty theo h­íng tËp ®oµn vµ c«ng ty tµi chÝnh trong tËp ®oµn ®ã 1.1.1. M« h×nh tæng c«ng ty theo h­íng tËp ®oµn Dùa trªn nh÷ng gi¸c ®é nghiªn cøu vµ ph©n tÝch kh¸c nhau ng­êi ta ®­a ra mét sè ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ tËp ®oµn kinh doanh. §ã lµ mét thùc thÓ kinh tÕ thùc hiÖn sù liªn kÕt kinh tÕ gi÷a c¸c thµnh viªn lµ c¸c doanh nghiÖp cã quan hÖ víi nhau vÒ c«ng nghÖ vµ lîi Ých ®­îc gäi b»ng c¸c tªn kh¸c nhau nh­: hiÖp héi, liªn hiÖp, tæng c«ng ty theo m« h×nh tËp ®oµn, tËp ®oµn kinh doanh... Theo c¸c t¸c gi¶ cña tõ ®iÓn th­¬ng m¹i Anh Ph¸p ViÖt th× kh¸i niÖm “Group” (tøc tËp ®oµn) cã thÓ hiÒu nh­ sau: Mét nhãm lµ mét tËp ®oµn kinh tÕ vµ tµi chÝnh gåm mét c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty kh¸c mµ nã kiÓm so¸t hay trong ®ã cã nã tham gia. Mçi c«ng ty b¶n th©n còng cã thÓ kiÓm so¸t c¸c c«ng ty kh¸c hay tham gia c¸c tæ hîp kh¸c. Theo quan niÖm nµy ®Æc tr­ng chñ yÕu cña tËp ®oµn kinh doanh lµ cÊu trócvµ sù kiÓm so¸t cña mét c«ng ty lín nhÊt (c«ng ty mÑ ) trong tæ hîp c¸c c«ng ty ®ã. D­íi gi¸c ®é cña v¨n b¶n ph¸p luËt, theo ®iÒu lÖ mÉu vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tæng c«ng ty nhµ n­íc ban hµnh t¹i nghÞ ®Þnh sè 39CP ngµy 27-6-1999, ®iÒu lÖ ghi râ: “Tæng c«ng ty nhµ n­íc lµ doanh nghiÖp nhµ n­íc cã qui m« lín bao gåm c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn cã quan hÖ g¾n bã víi nhau vÒ lîi Ých kinh tÕ, tµi chÝnh, c«ng nghÖ, th«ng tin, ®µo t¹o, nghiªn cøu, tiÕp thÞ ho¹t ®éng trong mét hoÆc mét sè chuyªn ngµnh kinh tÕ - kü thuËt chÝnh, do nhµ n­íc thµnh lËp nh»m t¨ng c­êng tÝch tô, tËp trung, ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c s¶n xuÊt ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô nhµ n­íc giao; n©ng cao kh¶ n¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn vµ cña toµn tæng c«ng ty ®¸p øng yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ” Tæng qu¸t c¸c tËp ®oµn cã ba lo¹i h×nh tæ chøc: Lo¹i h×nh thø nhÊt: Quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn t­¬ng ®èi láng lÎo th«ng qua c¸c tho¶ thuËn hoÆc c¸c cam kÕt hîp t¸c, trong h×nh thøc nµy c¸c c«ng ty thµnh viªn tham gia tËp ®oµn cã tÝnh ®éc lËp cao; th«ng th­êng c¬ së tån t¹i cña lo¹i h×nh tËp ®oµn nµy lµ c¸c tho¶ thuËn hoÆc hîp ®ång t¹o ra sù liªn kÕt mÌm gi÷a c¸c thµnh viªn ®Ó t¨ng thªm lîi thÕ cho nhãm c¸c thµnh viªn ®ã. Lo¹i h×nh thø hai: Mèi liªn kÕt gi÷a c¸c thµnh viªn rÊt chÆt chÏ, møc ®é phô thuéc lÉn nhau cao, c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn bÞ h¹n chÕ tÝnh ®éc lËp, c¬ së kinh tÕ cña sù liªn kÕt chÆt chÏ trong néi bé tËp ®oµn lµ quyÒn së h÷u gi÷a c¸c c«ng ty thµnh viªn cã sù n¾m gi÷ cæ phiÕu cña nhau hoÆc cã mét c«ng ty m¹nh nhÊt chi phèi c¶ tËp ®oµn. Lo¹i h×nh thø ba: Do sù ph¸t triÓn cao cña thÞ tr­êng tµi chÝnh, h×nh thµnh kiÓu tËp ®oµn cã h¹t nh©n liªn kÕt lµ c«ng ty tµi chÝnh. C«ng ty mÑ (Holding Company) lµ c«ng ty tµi chÝnh n¾m gi÷ cæ phÇn chi phèi cña c¸c c«ng ty con. Sù ph¸t triÓn cao cña thÞ tr­êng tµi chÝnh vµ c«ng nghÖ th«ng tin cho phÐp mét c«ng ty chi phèi mét hoÆc nhiÒu c«ng ty kh¸c th«ng qua quyÒn së h÷u cæ phiÕu do vËy c¸c c«ng ty trong tËp ®oµn kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i cã mèi liªn hÖ vÒ s¶n phÈm hay c«ng nghÖ kü thuËt. Thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc vÒ thµnh lËp c¸c tæng c«ng ty theo quyÕt ®Þnh 90/TTg vµ 91/TTg ngµy 7/3 /1994 cña thñ t­íng chÝnh phñ, c¶ n­íc ®· cã 92 tæng c«ng ty lín trong ®ã cã 17 tæng c«ng ty 91 lµ c¸c tæng c«ng ty ®­îc thµnh lËp thÝ ®iÓm x©y dùng theo m« h×nh tËp ®oµn kinh doanh. Tuy nhiªn cã thÓ nhËn thÊy viÖc ph¸t triÓn c¸c tËp ®oµn kinh tÕ Nhµ n­íc ë ViÖt Nam cßn rÊt míi mÎ vµ ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n. C¸c tæng c«ng ty cã søc c¹nh tr¹nh quèc tÕ ch­a cao, hµng ho¸ dÞch vô xuÊt khÈu rÊt khã kh¨n, qui m« vµ tiÒm lùc so víi c¸c tËp ®oµn kinh tÕ t­¬ng tù cña c¸c n­íc lµ qu¸ nhá bÐ. V× vËy cã thÓ thÊy gi÷a c¸c tæng c«ng ty h­íng tËp ®oµn kinh doanh cña ta vµ c¸c tËp ®oµn kinh tÕ cßn cã mét kho¶ng c¸ch kh¸ xa. Mét nguyªn nh©n chñ yÕu cña t×nh tr¹ng nµy lµ c¸c tæng c«ng ty kh«ng cã ®ñ vèn thÝch hîp ®Ó ph¸t triÓn, ®Ó ®æi míi c«ng nghÖ vµ më réng s¶n xuÊt. Do thÞ tr­êng vèn cña ta cßn rÊt s¬ khai vµ kÐm ph¸t triÓn, nguån vèn tõ nhµ n­íc th× l¹i rÊt h¹n hÑp, nguån vèn tõ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i th× kh«ng ®ñ qui m« vµ chñ yÕu lµ ng¾n h¹n nªn kh«ng ®¸p øng ®ñ yªu cÇu ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn cña c¸c tæng c«ng ty. C«ng ty tµi chÝnh trong c¸c tæng c«ng ty ra ®êi víi nhiÖm vô quan träng lµ ®iÒu hoµ vèn trong tæng c«ng ty vµ t¹o lËp, sö dông nguån vèn phï hîp, hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó ph¸t triÓn tæng c«ng ty. 1.1.2. M« h×nh c«ng ty tµi chÝnh trong tæng c«ng ty Tuy c¸c ng©n hµng lµ mét tæ chøc tµi chÝnh quan träng nhÊt cña c¸c trung gian tµi chÝnh nh­ng c¸c tæ chøc tµi chÝnh phi ng©n hµng ngµy cµng ®ãng mét vai trß quan träng trong viÖc kh¬i nguån vèn tõ nh÷ng ng­êi cho vay - ng­êi tiÕt kiÖm tíi nh÷ng ng­êi vay- nh÷ng ng­êi cÇn chi tiªu. Qu¸ tr×nh ®æi míi tµi chÝnh ®· lµm cho c¸c tæ chøc tµi chÝnh phi ng©n hµng trë nªn quan träng h¬n rÊt nhiÒu. C¸c tæ chøc nµy ngµy nay c¹nh tranh trùc tiÕp h¬n víi c¸c ng©n hµng qua c¸c dÞch vô t­¬ng tù nh­ ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû 20 c¸c trung gian tµi chÝnh phi ng©n hµng, trong ®ã cã c«ng ty tµi chÝnh ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së chuyªn m«n ho¸ mét sè ho¹t ®éng cña ng©n hµng nh»m kh¾c phôc, h¹n chÕ c¸c khiÕm khuyÕt cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong sù ph¸t triÓn cña c¸c tæ chøc tµi chÝnh phi ng©n hµng c¸c c«ng ty tµi chÝnh ngµy cµng kh¼ng ®Þnh vÞ thÕ vµ vai trß cña m×nh nh­ mét ®Þnh chÕ tµi chÝnh kh«ng thÓ thiÕu trong nÒn kinh tÕ cña mçi quèc gia. C«ng ty tµi chÝnh lµ mét tæ chøc tµi chÝnh trung gian mµ ho¹t ®éng chñ yÕu vµ th­êng xuyªn lµ: Thu hót vèn b»ng c¸ch ph¸t hµnh th­¬ng phiÕu, tr¸i phiÕu vµ cæ phiÕu. Cho vay chñ yÕu la trung vµ dµi h¹n Thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô cho thuª vµ thuª mua CÇm cè c¸c lo¹i hµng ho¸, vËt t­, ngo¹i tÖ, c¸c giÊy tê cã gi¸ vµ c¸c vËt b¶o ®¶m kh¸c Thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô kinh doanh vµng b¹c, ®¸ quý, mua b¸n chuyÓn nh­îng chøng kho¸n Cho ®Õn thËp kû 70, cã 3 lo¹i h×nh c«ng ty tµi chÝnh ho¹t ®éng phæ biÕn lµ tµi trî tiªu dïng, tµi trî b¸n lÎ,vµ tµi trî th­¬ng m¹i.Tõ thËp niªn 80 trë l¹i ®©y, c¸c c«ng ty tµi chÝnh kh«ng ngõng thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ ho¹t ®éng kinh doanh trªn nhiÒu lÜnh vùc nh­ thuª mua, ®Çu t­ tµi chÝnh, ph¸t hµnh vµ kinh doanh chøng kho¸n,.. ®ång thêi thùc hiÖn s¸p nhËp, th«n tÝnh lÉn nhau ®Ó t¹o thµnh c¸c c«ng ty tµi chÝnh cã qui m« ho¹t ®éng lín, n©ng cao søc c¹nh tranh vµ hiÖu qu¶ kinh doanh. Ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh lµ rÊt ®a d¹ng vµ phong phó nh­ng nh×n chung cã thÓ ph©n lo¹i nh­ sau: C¨n cø vµo c¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô, c«ng ty tµi chÝnh ®­îc chia thµnh: + C¸c c«ng ty tµi chÝnh b¸n hµng: cho nh÷ng ng­êi tiªu dïng vay ®Ó mua c¸c hµng ho¸ tõ mét nhµ b¸n lÎ hoÆc mét nhµ s¶n xuÊt kh¸c. C¸c c«ng ty tµi chÝnh b¸n hµng trùc tiÕp c¹nh tranh víi c¸c ng©n hµng vÒ cho vay tiªu dïng vµ ®­îc ng­êi tiªu dïng sö dông v× c¸c mãn vay th­êng ®­îc thùc hiÖn nhanh h¬n vµ tiÖn lîi h¬n t¹i n¬i mua hµng. + C¸c c«ng ty tµi chÝnh ng­êi tiªu dïng: cho ng­êi tiªu dïng vay ®Ó mua nh÷ng mãn hµng riªng, vÝ dô nh­ ®å ®¹c vµ c¸c dông cô gia ®×nh ®Ó c¶i thiÖ nhµ cöa hay ®Ó gióp thanh to¸n c¸c mãn nî nhá. + C¸c c«ng ty tµi chÝnh kinh doanh: cung cÊp c¸c d¹ng tÝn dông ®Æc biÖt cho c¸c doanh nghiÖp b»ng c¸ch mua nh÷ng kho¶n tiÒn sÏ thu cã chiÕt khÊu; viÖc cung cÊp c¸c tÝn dông nµy ®­îc gäi lµ bao thanh to¸n. Ngoµi ra, c¸c c«ng ty tµi chÝnh kinh doanh còng chuyªn m«n ho¸ trong viÖc cho thuª thiÕt bÞ lµ nh÷ng thø c«ng ty mua sau ®ã cho c¸c nhµ kinh doanh thuª mét sè n¨m. C¨n cø vµo quan hÖ vÒ së h÷u, c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®­îc chia thµnh: + C¸c c«ng ty tµi chÝnh ®éc lËp thùc hiÖn nhiÒu ho¹t ®éng kinh doanh nh­: nghiÖp vô tÝn dông (cho vay vµ b¶o l·nh cho c¸c kh¸ch hµng th­¬ng m¹i vµ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ); c¸c nghiÖp vô cho thuª vµ thuª mua; nghiÖp vô bao thanh to¸n; kinh doanh tiÒn tÖ; t­ vÊn tµi chÝnh... + C¸c c«ng ty tµi chÝnh trong c¸c tËp ®oµn kinh doanh tham gia chñ yÕu c¸c ho¹t ®éng nh­: t×m kiÕm c¸c nguån vèn ®Çu t­ ®Ó cung øng cho c¸c thµnh viªn trong tËp ®oµn; qu¶n lý vµ ®Çu t­ c¸c kho¶n vèn ch­a sö dông trong tËp ®oµn; qu¶n lý c¸c kho¶n tiÒn t¹m thêi nhµn rçi, ®iÒu hoµ vèn gi÷a c¸c thµnh viªn; lµm ®Çu mèi vµ t­ vÊn cho tËp ®oµn, c¸c c«ng ty thµnh viªn trong quan hÖ víi c¸c ng©n hµng, c¸c ®èi t¸c ®Çu t­; qu¶n lý rñi ro vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa rñi ro tµi chÝnh trong tËp ®oµn; cung cÊp c¸c dÞch vô t­ vÊn tµi chÝnh kh¸c... Sù kh¸c biÖt c¬ b¶n gi÷a c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ c¸c c«ng ty tµi chÝnh lµ c¸c ng©n hµng cã nhËn tiÒn göi th­êng xuyªn trong khi c¸c c«ng ty tµi chÝnh th× sö dông vèn tù cã ®Ó cho vay vµ ®Çu t­, kh«ng nhËn tiÒn göi cña d©n chóng vµ c¸c tæ chøc víi thêi h¹n ng¾n vµ d­íi h×nh thøc më tµi kho¶n, kh«ng thùc hiÖn dÞch vô thanh to¸n vµ sö dông vèn vay ®Ó lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n trong khi ®ã qu¸ tr×nh trung gian tµi chÝnh cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®­îc m« t¶ r»ng hä vay nh÷ng mãn tiÒn lín nh­ng l¹i th­êng cho vay c¸c mãn tiÒn nhá, mét qu¸ tr×nh hoµn toµn kh¸c víi qu¸ tr×nh trung gian cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. ChÝnh v× vËy qu¸ tr×nh cho vay cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®Æc biÖt thÝch hîp víi c¸c nhu cÇu cña c¸c doanh nghiÖp vµ ng­êi tiªu dïng. Tuy vËy, trong c¸c quèc gia cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, do yªu cÇu më réng ph¹m vi ho¹t ®éng nªn c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®Òu muèn më réng vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c nghiÖp vô ®Ó phôc vô kh¸ch hµng cña m×nh nhiÒu h¬n dÉn ®Õn sù ph©n chia gi÷a c¸c tæ chøc ng©n hµng vµ c¸c c«ng ty tµi chÝnh ngµy cµng mê nh¹t. C¸c c«ng ty tµi chÝnh ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn vµ lµ mét ®Þnh chÕ tµi chÝnh kh«ng thÓ thiÕu cña mçi quèc gia. C¸c c«ng ty tµi chÝnh cã mét lîi thÕ lµ hä kh«ng gÆp ph¶i mét h¹n chÕ nµo tõ phÝa chÝnh phñ vÒ viÖc më chi nh¸nh, vÒ nh÷ng tµi s¶n mµ hä cã vµ c¸ch thøc huy ®éng vèn. ViÖc kh«ng cã h¹n chÕ gióp cho c¸c c«ng ty tµi chÝnh cã thÓ lµm phï hîp mét c¸ch tèt h¬n c¸c mãn vay cña hä víi nh÷ng nhu cÇu cña kh¸ch hµng h¬n lµ c¸c tæ chøc ng©n hµng.Th«ng qua c¸c c«ng ty tµi chÝnh c¸c nguån vèn nhá hÖp trong d©n c­ cã thÓ ®­îc tËp trung l¹i phôc vô cho nhu cÇu vÒ vèn cña ®Êt n­íc còng nh­ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t­ dµi h¹n kh¸c. C¸c c«ng ty tµi chÝnh trong tËp ®oµn lµ s¶n phÈm tÊt yÕu cña thÞ tr­êng vµ lµ b­íc ph¸t triÓn cao h¬n cña c¸c tËp ®oµn kinh doanh, gãp phÇn lµm ®a d¹ng ho¸ c¸c dÞch vô tµi chÝnh vµ c¸c lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông. Sù ra ®êi cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh lµm t¨ng thªm nguån vèn huy ®éng, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn trong tËp ®oµn vµ nhÊt lµ ph¸t huy triÖt ®Ó søc m¹nh cña tËp ®oµn trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh trong vµ ngoµi n­íc. C¸c c«ng ty tµi chÝnh trong tËp ®oµn ®­îc thµnh lËp víi môc ®Ých ban ®Çu lµ cung cÊp c¸c dÞch vô tµi chÝnh trî gióp cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu cña tËp ®oµn nh­ tµi trî b¸n hµng, huy ®éng vèn tËp trung, qu¶n lý vèn ®Çu t­ ñy th¸c, ®iÒu hoµ vèn nhµn rçi, t­ vÊn vµ lµm ®¹i lý ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh...; sau ®ã c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®· tõng b­íc ®a d¹ng ho¸ ho¹t ®éng kinh doanh, më réng ®èi t­îng phôc vô ra bªn ngoµi tËp ®oµn nh­ cho kh¸ch vay ®Ó mua hµng ho¸ do tËp ®oµn s¶n xuÊt, cho c¸c doanh nghiÖp trong cïng ngµnh kinh tÕ - kü thuËt vay vèn, cung cÊp c¸c dÞch vô b¶o hiÓm, tµi chÝnh, kinh doanh ®Þa èc... Së h÷u vèn cña c«ng ty tµi chÝnh lµ së h÷u hçn hîp nh­ng cã mét chñ ®ãng vai trß khèng chÕ, chi phèi vÒ tµi chÝnh. TËp ®oµn tiÕn hµnh ho¹t ®éng vµ qu¶n lý tËp trung mét sè mÆt nh­ huy ®éng, ®iÒu hoµ, qu¶n lý vèn; nghiªn cøu triÓn khai; ®µo t¹o; x©y dùng chiÕn l­îc ph¸t triÓn, chiÕn l­îc thÞ tr­êng, chiÕn l­îc s¶n phÈm, chiÕn l­îc ®Çu t­... C¸c c«ng ty tµi chÝnh chiÕm mét vÞ trÝ quan träng thiÕt yÕu trong d©y chuyÒn vèn - tÝn dông cña c¸c tËp ®oµn, lµ trung gian tµi chÝnh-cÇu nèi gi÷a tËp ®oµn víi thÞ tr­êng tµi chÝnh. Mét nguån vèn kinh doanh quan träng cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh lµ nguån vèn ®­îc cÊp hoÆc ®i vay tõ tËp ®oµn vµ c¸c c«ng ty thµnh viªn; ®ång thêi doanh thu tõ c¸c ho¹t ®éng tµi trî ®Ó mua hµng hãa do tËp ®oµn s¶n xuÊt, cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn trong tËp ®oµn vay, chiÕm tû lÖ ®¸ng kÓ trong tæng doanh thu cña c¸c c«ng ty tµi chÝnh. Trong qua tr×nh ho¹t ®éng, c¸c c«ng ty tµi chÝnh trong tËp ®oµn th­êng ph¸t triÓn theo hai xu h­íng: Mét lµ: ph¸t triÓn trë thµnh mét tæ hîp c¸c c«ng ty gåm c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty con phÇn lín mang hä cña c«ng ty mÑ. C«ng ty mÑ chi phèi c¸c c«ng ty con vÒ mÆt tµi chÝnh vµ chiÕn l­îc th«ng qua quyÒn biÓu quyÕt do së h÷u mét phÇn khèng chÕ trong tæng cæ phÇn ®ang l­u hµnh cña c«ng ty con. Hai lµ: h×nh thµnh c¸c c«ng ty tµi chÝnh ®éc lËp trùc thuéc tËp ®oµn, cã chøc n¨ng ho¹t ®éng gièng nhau nh­ng kinh doanh trªn trªn c¸c vïng ®Þa lý kh¸c nhau; hoÆc cã chøc n¨ng ho¹t ®éng kh¸c nhau nh­ng cïng ho¹t ®éng trªn cïng mét ®Þa bµn. Lµ thµnh viªn trong tËp ®oµn nªn c¸c c«ng ty tµi chÝnh cã nhiÒu lîi thÕ nhê hiÓu ®­îc râ c¸c ®Æc tÝnh kinh tÕ -kü thuËt cña tËp ®oµn, c¸c mèi quan hÖ trong néi bé tËp ®oµn; cã kh¶ n¨ng tiÕp cËn nhiÒu nguån th«ng tin víi chi phÝ thÊp ®Ó n¾m b¾t ho¹t ®éng ¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn; tõ ®ã rót ng¾n thêi gian vµ chi phÝ thÈm ®Þnh so víi c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c. 1.2. NghiÖp vô ñy th¸c 1.2.1. Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña nghiÖp vô ñy th¸c NghiÖp vô ñy th¸c cã nguån gèc, xuÊt xø tõ rÊt l©u, gÇn nh­ lµ cïng víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ng©n hµng th­¬ng m¹i. Trong thêi kú s¬ khai cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ®· cã nh÷ng nhµ bu«n, ®Þa chñ hay thî kim hoµn,.. lµ nh÷ng ng­êi cã tiÒn vµ ph¸t sinh nhu cÇu ®­îc b¶o ®¶m an toµn vÒ nh÷ng kho¶n tiÒn hay tµi s¶n cña m×nh. Tõ ®ã xuÊt hiÖn nh÷ng ng­êi giÇu h¬n hay cã kh¶ n¨ng, ®­îc kÝnh träng h¬n nh÷ng ng­êi kh¸c ®øng ra gi÷ hé cña c¶i cña ng­êi kh¸c vµ nhËn ®­îc mét kho¶n tiÒn phÝ nhÊt ®Þnh cña nh÷ng ng­êi göi,khi ®ã nghiÖp vô ñy th¸c n¶y sinh. Sau ®ã nh÷ng ng­êi nµy nhËn thÊy cã thÓ lîi dông tiÒn cña mäi ng­êi ®Ó cho vay nh÷ng ng­êi cã nhu cÇu vµ cã lîi h¬n nhiÒu so víi nhËn phÝ vµ do vËy tõ viÖc nhËn phÝ hä ®· tiÕn tíi tr¶ cho nh÷ng ng­êi göi tiÒn mét kho¶n ®Ó thu hót tiÒn göi vµ h×nh thµnh nh÷ng ng©n hµng th­¬ng m¹i s¬ khai. VËy cã thÓ thÊy nghiÖp vô ñy th¸c ®· xuÊt hiÖn tõ rÊt sím tuy r»ng cßn s¬ khai vµ kh¸c nhiÒu so víi ngµy nay. DÔ thÊy, ban ®Çu nghiÖp vô ñy th¸c dùa trªn c¬ së sù tin t­ëng lÉn nhau gi÷a nh÷ng ng­êi cã quan hÖ ñy th¸c. V× vËy trong tiÕng Anh cã thuËt ng÷ “Trust” (cã nghÜa lµ ®óng, tÝn nhiÖm, tin t­ëng ) ®­îc sö dông ®Ó chØ tíi nghiÖp vô ñy th¸c vµ nã ®· cho thÊy b¶n chÊt cña nghiÖp vô ñy th¸c lµ nghiÖp vô ®­îc thùc hiÖn trªn c¬ së cña sù tin t­ëng vµ sù tÝn nhiÖm lÉn nhau gi÷a c¸c bªn trong x· héi. Ban ®Çu, nghiÖp vô ñy th¸c ®a sè chØ xuÊt hiÖn trong nh÷ng quan hÖ c¸ nh©n víi c¸ nh©n vµ dùa nhiÒu vµo sù tin t­ëng mang tÝnh c¸ nh©n cao gi÷a hai bªn. C¸ nh©n cã tµi s¶n trªn c¬ së nhËn thÊy mét ng­êi kh¸c cã uy tÝn cao, cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o an toµn hay cã kh¶ n¨ng lµm cho tµi s¶n cña m×nh sinh lîi sÏ giao cho ng­êi ®ã tµi s¶n cña m×nh ®Ó qu¶n lý hay kinh doanh hé m×nh. Ng­êi cã tµi s¶n th× cã thÓ an t©m vÒ sè tµi s¶n cña m×nh kh«ng lo bÞ c­íp hay thÊt l¹c vµ trong mét sè tr­êng hîp hä cßn cã thÓ nhËn ®­îc mét kho¶n lîi nhuËn nhá. Trong khi ®ã th× ng­êi nhËn qu¶n lý tµi s¶n võa cã thÓ n©ng cao ®­îc uy tÝn cña m×nh võa nhËn ®­îc mét kho¶n phÝ hay cã thÓ mang tµi s¶n ®ã ra kinh doanh sinh lêi (nÕu chñ së h÷u ®ång ý ) tuy trong giai ®o¹n ®Çu th× lo¹i h×nh nµy Ýt khi x¶y ra. trong giai ®o¹n nµy th× ñy th¸c ®­îc hiÓu lµ viÖc b¶o ®¶m, qu¶n lý hé tµi s¶n cña ng­êi kh¸c vµ ®­îc tiÕn hµnh dùa trªn c¬ së sù tin t­ëng c¸ nh©n gi÷a hai bªn. Ngay tõ giai ®o¹n nµy cña nghiÖp vô ñy th¸c th× ®èi t­îng cña c¸c hîp ®ång ñy th¸c ®· kh¸ ®a d¹ng bao gåm tiÒn, nhµ ®Êt, vµng b¹c, ®å trang søc,... vµ cã ®Æc ®iÓm rÊt quan träng lµ ch­a cã sù tham gia cña luËt ph¸p mµ chØ lµ sù tho¶ thuËn miÖng gi÷a hai bªn tham gia ñy th¸c trªn c¬ së tin t­ëng vµ hai bªn cïng cã lîi. DÇn dÇn cïng víi sù ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt, nghiÖp vô ñy th¸c cã nhiÒu thay ®æi. Lóc nµy, kh«ng chØ cßn lµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c c¸ nh©n víi nhau mµ cßn lµ mèi quan hÖ gi÷a c¸ nh©n víi tæ chøc hay gi÷a tæ chøc víi tæ chøc. Trong kinh tÕ thÞ tr­êng xuÊt hiÖn nhu cÇu cña c¸c c«ng ty cã l­îng vèn nhµn rçi, hay cã tµi s¶n ch­a sö dông mong muèn tµi s¶n cña m×nh gÆp Ýt rñi ro nhÊt hay mong sinh lêi mét c¸ch hîp lý ®· t×m ®Õn nh÷ng ng­êi cã kh¶ n¨ng ®¸p øng mét c¸ch tèt nhÊt nh÷ng ®ßi hái ®ã. Khi ®ã nghiÖp vô ñy th¸c ph¸t triÓn tíi mét møc ®é cao, xuÊt hiÖn nh÷ng tæ chøc chuyªn nghiÖp cung øng dÞch vô ñy th¸c cho toµn x· héi vµ lóc nµy ho¹t ®éng ñy th¸c kh«ng cßn ®¬n thuÇn lµ qu¶n lý tµi s¶n ®Ó nhËn phÝ mµ chuyÓn sang chñ yÕu lµ lÜnh vùc qu¶n lý tµi s¶n nh»m sinh lêi vµ thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc mµ kh¸ch hµng yªu cÇu. Trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nµy, c¸c lo¹i hinh tæ chøc tÝn dông ®· ph¸t triÓn m¹nh mÏ víi hµng lo¹t c¸c c«ng ty míi nh­ c«ng ty b¶o hiÓm, c¸c quü tiÕt kiÖm tÝn th¸c dµnh cho ng­êi nghÌo... Víi ®Æc ®iÓm kh¸ch hµng ®Õn víi c«ng ty b¶o hiÓm lu«n e ng¹i víi c¸c rñi ro mµ hä cã thÓ gÆp ph¶i, c¸c c«ng ty b¶o hiÓm ®· nhanh ch©n h¬n c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c trong viÖc ph¸t triÓn nghiÖp vô ñy th¸c cho phÐp kh¸ch hµng cã thÓ yªn t©m vÒ sù an toµn cña c¸c tµi s¶n cña hä khi ñy th¸c chóng cho c«ng ty b¶o hiÓm. Tuy nhiªn, nghiÖp vô ñy th¸c cña c«ng ty b¶o hiÓm chØ ®­îc phÐp dõng ë møc ®é qu¶n lý tµi s¶n ®Ó h­ëng phÝ chø ch­a nghÜ tíi viÖc sö dông chóng ®Ó sinh lîi. Trong khi ®ã th× hÖ thèng c¸c quü tÝn th¸c dµnh cho ng­êi nghÌo ®· nghÜ tíi viÖc sinh lîi cho tµi s¶n cña kh¸ch hµng khi thùc hiÖn thu gom nh÷ng ®ång tiÒn nhá bÐ cña ng­êi nghÌo tËp trung l¹i vµ ñy th¸c cho ng­êi qu¶n lý quü ®Ó göi ng©n hµng lÊy l·i hay ®Çu t­ vµo chøng kho¸n ®Ó sinh lîi. L·i thu ®­îc sÏ chia theo tû lÖ tiÒn göi cña tõng ng­êi. Quü nµy trao cho nh÷ng ng­êi nghÌo