Chuyên đề Phân tích thống kê kết quả tiêu thụ hàng hoá ở công ty Nam Vang

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới ,thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hoá nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp phát triển vào năm 2020 . Nhân dân ta thực hiện nhiệm vụ lịch sử này trong bối cảnh trong nước và thế giới có nhiều chuyển biến sâu sắc dưới sự tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, của quá trình phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc tạo nên xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá các hoạt động kinh tế . Trong khi đất nước ta còn phải khắc phục hậu quả nặng nề của nhiều nắm chiến tranh, đang thực hiện quá trình đổi mới , chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường. Trong bối cảnh trong nước và quốc tế có nhiều biến động và khó khăn như vậy Đảng và nhà nước ta luôn tìm cách đổi mới, nâng cao công tác quản lý tạo môi trường thuận lợi thúc đẩy mọi thành phần kinh tế phát triển , thu hút đầu tư. Nhờ vậy trong10 năm đổi mới đã đạt được những thành quả đáng khích lệ. Hàng loạt các doanh nghiệp của mọi thành phần kinh tế đã ra đời đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Nhưng một vấn đề khó khăn đặt ra đối với mỗi doanh nghiệp đó là việc nghiên cứu tìm mặt hàng kinh doanh ,thị trường (cả thị trường đầu ra và thị trường đầu vào) trả lời câu hỏi của thị trường sản xuất và kinh doanh cái gì ? sản xuất cho ai?Trong cơ chế thị trường các doanh nghiệp cạnh tranh nhau ngày càng gay gắt, khắc nghiệt .Do đó để có thể đứng vững được các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sản xuất kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường . Để làm được điều đó đòi hỏi doanh nghiệp cần phải nhận biết về bản thân mình một cách chính xác phân tích đánh giá đúng thực lực của mình nắm vững và nhận biết điểm mạnh và yếu của mình cũng như của đối thủ cạnh tranh . Để từ đó đưa ra những quyết định , chiến lược về phương hướng sản xuất kinh doanh của mình một cách có hiệu quả nhất trong ngắn hạn và dài hạn. Xuất phát từ vấn đề này , trong thời gian thực tập tại công ty Nam Vang em đã chọn đề tài : Phân tích thống kê kết quả tiêu thụ hàng hoá ở công ty Nam Vang . Đối tượng nghiên cứu là : doanh thu bán hàng và lượng hàng bán của trung tâm Nam Hải trong thời kỳ 1995 – 2001 Kết cấu chuyên đề có 3 chương : Chương I :Lý luận chung về kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại. Chương II: Lý luân chung về một số phương pháp thống kê . Chương III: Phân tích thống kê kết quả tiêu thụ hàng hoá ở công ty Nam Vang.

doc82 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 15/12/2012 | Lượt xem: 1405 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Chuyên đề Phân tích thống kê kết quả tiêu thụ hàng hoá ở công ty Nam Vang, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu §Êt n­íc ta ®ang b­íc vµo thêi kú ph¸t triÓn míi ,thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa hiÖn ®¹i ho¸ nh»m ®­a n­íc ta c¬ b¶n trë thµnh n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn vµo n¨m 2020 . Nh©n d©n ta thùc hiÖn nhiÖm vô lÞch sö nµy trong bèi c¶nh trong n­íc vµ thÕ giíi cã nhiÒu chuyÓn biÕn s©u s¾c d­íi sù t¸c ®éng m¹nh mÏ cña c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, cña qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi ngµy cµng s©u s¾c t¹o nªn xu thÕ toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ . Trong khi ®Êt n­íc ta cßn ph¶i kh¾c hËu qu¶ nÆng nÒ cña nhiÒu n¾m chiÕn tranh, ®ang thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®æi míi , chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang c¬ chÕ thÞ tr­êng. Trong bèi c¶nh trong n­íc vµ quèc tÕ cã nhiÒu biÕn ®éng vµ khã kh¨n nh­ vËy §¶ng vµ nhµ n­íc ta lu«n t×m c¸ch ®æi míi, n©ng cao c«ng t¸c qu¶n lý t¹o m«i tr­êng thuËn lîi thóc ®Èy mäi thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn , thu hót ®Çu t­. Nhê vËy trong10 n¨m ®æi míi ®· ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh qu¶ ®¸ng khÝch lÖ. Hµng lo¹t c¸c doanh nghiÖp cña mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®· ra ®êi ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc. Nh­ng mét vÊn ®Ò khã kh¨n ®Æt ra ®èi víi mçi doanh nghiÖp ®ã lµ viÖc nghiªn cøu t×m mÆt hµng kinh doanh ,thÞ tr­êng (c¶ thÞ tr­êng ®Çu ra vµ thÞ tr­êng ®Çu vµo) tr¶ lêi c©u hái cña thÞ tr­êng s¶n xuÊt vµ kinh doanh c¸i g× ? s¶n xuÊt cho ai?Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng c¸c doanh nghiÖp c¹nh tranh nhau ngµy cµng gay g¾t, kh¾c nghiÖt .Do ®ã ®Ó cã thÓ ®øng v÷ng ®­îc c¸c doanh nghiÖp ph¶i lu«n lu«n ®æi míi, n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c qu¶n lý, s¶n xuÊt kinh doanh nh»m ®¸p øng nhu cÇu thÞ tr­êng . §Ó lµm ®­îc ®iÒu ®ã ®ßi hái doanh nghiÖp cÇn ph¶i nhËn biÕt vÒ b¶n th©n m×nh mét c¸ch chÝnh x¸c ph©n tÝch ®¸nh gi¸ ®óng thùc lùc cña m×nh n¾m v÷ng vµ nhËn biÕt ®iÓm m¹nh vµ yÕu cña m×nh còng nh­ cña ®èi thñ c¹nh tranh . §Ó tõ ®ã ®­a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh , chiÕn l­îc vÒ ph­¬ng h­íng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nhÊt trong ng¾n h¹n vµ dµi h¹n. XuÊt ph¸t tõ vÊn ®Ò nµy , trong thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty Nam Vang em ®· chän ®Ò tµi : ‘’Ph©n tÝch thèng kª kÕt qu¶ tiªu thô hµng ho¸ ë c«ng ty Nam Vang ‘’. §èi t­îng nghiªn cøu lµ : doanh thu b¸n hµng vµ l­îng hµng b¸n cña trung t©m Nam H¶i trong thêi kú 1995 – 2001 KÕt cÊu chuyªn ®Ò cã 3 ch­¬ng : Ch­¬ng I :Lý luËn chung vÒ kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i. Ch­¬ng II: Lý lu©n chung vÒ mét sè ph­¬ng ph¸p thèng kª . Ch­¬ng III: Ph©n tÝch thèng kª kÕt qu¶ tiªu thô hµng ho¸ ë c«ng ty Nam Vang. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña c¸c thÇy c« gi¸o khoa Thèng Kª vµ c¸c c¸n bé nh©n viªn c«ng t¸c t¹i c«ng ty Nam Vang, ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì cña thÇy gi¸o Ph¹m §¹i §ång ®· gióp em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy.Do tr×nh ®é vµ thêi gian nghiªn cøu cã h¹n nªn chuyªn ®Ò kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt em mong nhËn ®­îc sù gióp ®ì gãp ý cña c¸c thÇy c« ®Ó bµi viÕt cña em ®­îc tèt h¬n. Hµ néi 3/2002 Ch­¬ng I Lý luËn chung vÒ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n. Tr­íc khi nghiªn cøu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ kinh doanh vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña nã ta cÇn nghiªn cøu thÕ nµo lµ s¶n xuÊt vµ kinh doanh . 1. S¶n xuÊt lµ g× ? S¶n xuÊt theo ®Þnh nghÜa míi nhÊt cña liªn hîp quèc trong hÖ thèng tµi kho¶n quèc gia SNA lµ ho¹t ®éng cña con ng­êi (cã thÓ lµm thay ®­îc ) ®Ó t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm h÷u Ých , s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vô nh»m tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi – tiªu dïng cho s¶n xuÊt , cho ®êi sèng , cho tÜch luü vµ xuÊt khÈu. Tuy nhiªn, kh«ng ph¶i mäi ho¹t ®éng nãi trªn ®Òu ®­îc coi lµ s¶n xuÊt mµ ph¶i cã sù lo¹i trõ . Ch¼ng h¹n , nh÷ng ho¹t ®éng tù phôc vô c¸ nh©n nh­ giÆt quÇn ¸o , nÊu ¨n … vÒ b¶n chÊt lµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt nh­ng t¹m coi lµ kh«ng s¶n xuÊt v× ch­a cã ®iÒu kiÖn ®Î thèng kª chÝnh x¸c ®­îc .Ph¹m vi s¶n xuÊt còng ph¶i phï hîp víi ph¸p luËt vµ c¸c quy ®inh cña tõng n­íc ®Ó cã thÓ thèng kª ®­îc vµ ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt cña chØ tiªu tÝnh ®­îc . X¸c ®Þnh ph¹m vi s¶n xuÊt còng lµ x¸c ®Þnh nhÊt qu¸n ph¹m vi tÝnh kÕt qu¶ s¶n xuÊt . 2. Kinh doanh . Kinh doanh lµ viÖc thùc hiÖn mét mét sè hoÆc tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh ®Çu t­ , tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm hoÆc cung øng dÞch vô trªn thÞ tr­êng Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh lµ ho¹t ®éng nh»m s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm vËt chÊt vµ s¶n phÈm dÞch vô cho c¸c ®èi t­îng tiªu dïng cña x· héi . Ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ kinh doanh lµ ho¹t ®éng nh»m s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm ®Ó b¸n chø kh«ng ph¶i ®Ó cho ng­êi s¶n xuÊt sö dông . 3. Th­¬ng m¹i lµ g×? Th­¬ng m¹i hiÓu theo nghÜa réng nhÊt ®ã lµ qu¸ tr×nh mua b¸n hµng ho¸ vµ dÞch vô trªn thÞ tr­êng. Nã bao gåm c¸c néi dung : + Nghiªn cøu , x¸c ®Þnh nhu cÇu cña thÞ tr­êng vÒ c¸c lo¹i hµng hãa vµ dÞch vô. §©y lµ c«ng viÖc ®Çu tiªn trong ho¹t ®éng kinh doanh th­¬ng m¹i. §èi víi nhµ kinh doanh th­¬ng m¹i ®iÒu quan träng nhÊt lµ ph¶i n¾m b¾t ®­îc nhu cÇu c¸c lo¹i hµng ho¸ dÞch vô ®Æc biÖt lµ nhu cÇu cho tiªu dïng s¶n xuÊt , nhu cÇu tiªu dïng x· héi vµ d©n c­. + X¸c ®Þnh vµ khai th¸c nguån hµng ®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu cña x· héi .Trong ®iÒu kiªn vÉn cßn tån t¹i nhu cÇu vÒ ‘’hµng ho¸ kinh tÕ ‘’ viÖc t¹o nguån hµng ®Ó ®¸p øng nhu cÇu lµ c«ng viÖc rÊt quan träng . + Tæ chøc c¸c mèi quan hÖ , giao dÞch th­¬ng m¹i . ë kh©u c«ng t¸c nµy , gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ , tæ chøc vµ ph¸p luËt ph¸t sinh gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh mua b¸n hµng ho¸ . + Tæ chøc hîp lý c¸c kªnh ph©n phèi hµng ho¸ . §©y lµ qu¸ tr×nh liªn quan ®Õn viÖc tiªu thô hµng vµ vËn chuyÓn hµng ho¸ dÞch vô tõ ng­êi s¶n xuÊt ®Õn ng­êi sö dông nh»m ®¹t hiÖu qu¶ tèi ®a . + Qu¶n lý hµng ho¸ nh»m xóc tiÕn mua b¸n hµng ho¸ .§èi víi doanh nghiÖp th­¬ng m¹i ®©y lµ c«ng t¸c quan träng kÕt thóc qu¸ tr×nh kinh doanh hµng ho¸ . Th­¬ng m¹i th­êng sö dông c¸c h×nh thøc : B¸n bu«n , b¸n lÎ , th­¬ng m¹i trùc tiÕp vµ th­¬ng m¹i trung gian. - Hµng ho¸ lµ nhøng s¶n phÈm lµm ra ®Ó b¸n chø kh«ng ph¶i ®Ó tiªu dïng. §èi víi doanh nghiÖp th­¬ng m¹i hµng ho¸ lµ ®èi t­îng kinh doanh cña doanh nghiÖp 4. KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh th­¬ng m¹i . §ã lµ kÕt qu¶ do lao ®éng ho¹t ®éng trong lÜnh vùc s¶n xuÊt kinh doanh th­¬ng m¹i cña doanh nghiÖp t¹o ra ®¸p øng nhu cÇu vÒ tiªu chuÈn chÊt l­îng. II. HÖ thèng chØ tiªu thèng kª ph¶n ¸nh kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i . Trong thèng kª th­¬ng m¹i th­êng cã 3 hÖ thèng chØ tiªu sau : HÖ thèng kª th­¬ng m¹i thuéc thèng kª nhµ n­íc, hÖ thèng chØ tiªu thèng kª th­¬ng m¹i thuéc c¸c bé , c¸c së th­¬ng m¹i vµ hÖ thèng chØ tiªu thèng kª th­¬ng m¹i trong c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th­¬ng m¹i. HÖ thèng chØ tiªu thèng kª ph¶n ¸nh kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh th­¬ng m¹i cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i bao gåm mét sè chØ tiªu sau : 1. Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt (GO). a. Kh¸i niÖm vµ ý nghÜa . * Kh¸i niÖm . Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt lµ toµn bé gi¸ trÞ s¶n phÈm do lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp th­¬ng m¹i cña nÒn kinh tÕ quèc d©n t¹o ra trong mét thêi kú (6 th¸ng , quý , n¨m ) . * ý nghÜa : chØ tiªu ph¶n ¸nh kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña toµn bé doanh nghiÖp trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh th­¬ng lµ mét n¨m. b. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh. - Nguyªn t¾c th­êng tró : chØ tiªu ®­îc tÝnh theo l·nh thæ kinh tÕ . - TÝnh theo thêi ®iÓm s¶n xuÊt : theo nguyªn t¾c nµy s¶n phÈm ®­îc s¶n xuÊt ra trong thêi kú nµo ®­îc tÝnh vµo kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña thêi kú ®ã .Theo nguyªn t¾c nµy , chØ tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt chªnh lÖch cuèi kú , ®Çu kú nöa thµnh phÈm vµ s¶n phÈm dë dang , tøc lµ ph¶i lo¹i trõ tån kho ®Çu kú cña hai lo¹i kÓ trªn v× nã lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña kú tr­íc. - ChØ tiªu ®­îc tÝnh theo gi¸ thÞ tr­êng . - TÝnh toµn bé gi¸ trÞ s¶n phÈm . Theo nguyªn t¾c nµy , cÇn tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt c¶ gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu cña kh¸ch hµng . - TÝnh toµn bé kÕt qu¶ s¶n xuÊt . Theo nguyªn t¾c nµy cÇn tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt kh«ng chØ gi¸ trÞ thµnh phÈm mµ c¶ s¶n phÈm dë dang vµ nöa thµnh phÈm. c. Ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh . Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt bao gåm toµn bé c¸c yÕu tè : chi phÝ trung gian vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm , mÆt kh¸c tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ®· s¶n xuÊt ra trong kú ®­îc sö dông cho nhu cÇu s¶n xuÊt , cho tiªu dïng cuèi cïng cña hé gia ®×nh vµ x· héi , cho tÝch luü tµi s¶n vµ xuÊt khÈu ra n­íc ngoµi . Nh­ vËy ,tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña toµn bé nÒn kinh tÕ ®· tÝnh trïng gi÷a c¸c ngµnh phÇn chi phÝ trung gian . VÝ dô : gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®· tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh n«ng nghiÖp , ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn l­¬ng thùc l¹i tÝnh mét lÇn n÷a phÇn s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®· sö dông cho s¶n xuÊt trong ngµnh nµy … Sù tÝnh trïng trong chØ tiªu tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt phô thuéc vµo møc ®é chi tiÕt cña ph©n ngµnh kinh tÕ quèc d©n .Ph©n ngµnh cµng chi tiÕt ,møc ®é tÝnh trïng cña chØ tiªu tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cµng lín. §èi víi GO cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n cã 3 ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh ®ã lµ : ph­¬ng ph¸p doanh nghiÖp , ph­¬ng ph¸p ngµnh , ph­¬ng ph¸p kinh tÕ quèc d©n . KÕt qu¶ tÝnh ®­îc tõ ba ph­¬ng ph¸p nµy lµ kh¸c nhau nh­ng thùc chÊt chóng lµ lo¹i trõ phÇn tÝnh trïng trong néi bé cña nhau. Víi mçi nghanh kinh tÕ tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm tõng ngµnh mµ cã ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh GO kh¸c nhau. d. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt doanh nghiÖp th­¬ng m¹i . Do ®Æc ®iÓm th­¬ng nghiÖp lµ mét ngµnh s¶n xuÊt ®Æc biÖt vµ tiÕp tôc qu¸ tr×nh l­u th«ng s¶n phÈm x· héi . V× vËy gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c doanh ngiÖp th­¬ng m¹i chØ tÝnh phÇn gi¸ trÞ t¨ng thªm trong l­u th«ng. Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt doanh nghiÖp th­¬ng m¹i lµ phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm vËt chÊt t¨ng thªm trong l­u th«ng nhê ho¹t ®éng th­¬ng m¹i.Nã bao gåm toµn bé gi¸ trÞ kÕt qu¶ dÞch vô th­¬ng m¹i do ho¹t ®éng kinh doanh th­¬ng m¹i cña doanh nghiÖp lµm ra (c¶ gi¸ trÞ c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµ ch­a hoµn thµnh) trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh th­êng lµ 1 n¨m. Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ®­îc x¸c ®Þnh b»ng 1 trong 2 c«ng thøc : GO =(Doanh sè b¸n – gi¸ vèn hµng b¸n) – chi phÝ vËn t¶i thuª ngoµi(1) GO=chi phÝ l­u th«ng – ( l·i (lç)KDTM + thuÕ SX ChØ tiªu nµy ®­îc tÝnh theo c¶ gi¸ hiÖn hµnh vµ gi¸ so s¸nh. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt th­¬ng m¹i kh«ng bao gåm gi¸ trÞ hµng ho¸ mua vµo. 2. Gi¸ trÞ gia t¨ng VA. a. Kh¸i niÖm vµ ý nghÜa. * Kh¸i niÖm. Gi¸ trÞ t¨ng thªm vµ tæng s¶n phÈm trong n­íc lµ mét bé phËn cña gi¸ trÞ s¶n xuÊt cßn l¹i sau khi trõ ®i chi phÝ trung gian . §ã lµ bé phËn gi¸ trÞ míi do lao ®éng s¶n xuÊt ra vµ khÊu hao TSC§ trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh (th­êng lµ mét n¨m) Gi¸ trÞ t¨ng thªm vµ tæng s¶n phÈm trong n­íc gièng nhau vÒ néi dung nh­ng kh¸c nhau vÒ ph¹m vi tÝnh to¸n . C1 + V + M cña c¸c bé phËn cña nÒn kinh tÕ ®­îc gäi lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm (VA) , C1 + V + M cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n gäi lµ tæng s¶n phÈm trong n­íc (GDP) . Quy m« gi¸ trÞ t¨ng thªm vµ tæng s¶n phÈm trong n­íc lµ chØ tiªu tuyÖt ®èi thêi kú , ®­îc tÝnh theo ®¬n vÞ gi¸ trÞ ( theo gi¸ hiÖn hµnh hoÆc gi¸ so s¸nh ) . * ý nghÜa . Tæng s¶n phÈm trong n­íc (GDP) vµ gi¸ trÞ t¨ng thªm (VA) lµ mét trong nh÷ng chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp quan träng ph¶n ¸nh kÕt qu¶ cuèi cïng cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh, thµnh phÇn kinh tÕ vµ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n trong mét thêi kû nhÊt ®Þnh (th­êng lµ mét n¨m) . §ã lµ nguån gèc cña mäi kho¶n thu nhËp, nguån gèc sù giµu cã vµ phån vinh x· héi. §ã còng lµ mét trong nh÷ng chØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ kinh tÕ cña nÒn s¶n xuÊt x· héi . Nã kh«ng chØ biÓu hiÖn hiÖu qu¶ t¸i s¶n xuÊt theo chiÒu s©u mµ c¶ hiÖu qu¶ t¸i s¶n xuÊt theo chiÒu réng, lµ mét trong nh÷ng c¬ së quan träng ®Ó tÝnh c¸c chØ tiªu quan träng kh¸c . b. Nguyªn t¸c tÝnh . lµ mét bé phËn cña tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt , gi¸ trÞ t¨ng thªm vµ tæng s¶n phÈm trong n­íc ®­îc tÝnh theo c¸c nguyªn t¾c sau : - Nguyªn t¾c th­êng tró (hay theo l·nh thæ kinh tÕ ) : ChØ tÝnh vµo GDP kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña c¸c ®¬n vÞ th­êng tró. - TÝnh theo thêi ®iÓm s¶n xuÊt : kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña thêi kú nµo ®­îc tÝnh vµo VA vµ GDP cña thêi kú ®ã. - TÝnh theo gÝa thÞ tr­êng . c. Ph­¬ng ph¸p tÝnh. Lµ mét chØ tiªu biÓu hiªn kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, GDP vµ VA vËn ®éng tr¶i qua ba giai ®o¹n : §­îc s¶n xuÊt ra, ®­îc ph©n phèi h×nh thµnh c¸c kho¶n thu nhËp, ®­îc ®em ra sö dông ®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu c¸ nh©n vµ x· héi .T­¬ng øng víi ba giai ®o¹n ®ã cã ba ph­¬ng ph¸p tÝnh tæng s¶n phÈm trong n­íc vµ hai ph­¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ gia t¨ng . * TÝnh gi¸ trÞ t¨ng thªm vµ tæng s¶n phÈm trong n­íc theo ph­¬ng ph¸p x¶n xuÊt. Theo ph­¬ng ph¸p nµy VA vµ GDP ®­îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau : GDP (VA) = GO – IC Trong ®ã : GO : Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp, c¸c ngµnh hay toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n tÝnh theo c¸c ph­¬ng ph¸p kh¸c nhau . IC : Chi phÝ trung gian cña c¸c doanh nghiÖp , c¸c ngµnh hay toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n tÝnh theo c¸c ph­¬ng ph¸p kh¸c nhau. C¸ch tÝnh IC sÏ ®­îc bµn ®Õn ë phÇn sau : * TÝnh gi¸ trÞ t¨ng thªm theo ph­¬ng ph¸p ph©n phèi. Theo ph­¬ng ph¸p nµy gi¸ trÞ t¨ng thªm ®­îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng thøc sau : = + + + = + + = Tæng thu nhËp lÇn ®Çu VA = ( TN1 cña ng­êi lao ®éng , c¸c doanh nghiÖp vµ nhµ n­íc Thu nhËp lÇn ®Çu lµ thu nhËp nhê s¶n xuÊt mµ cã , bao gåm c¶ nh©n tè s¶n xuÊt . - Thu nhËp cña ng­êi lao ®éng bao gåm : + TiÒn l­¬ng vµ c¸c kho¶n cã tÝnh chÊt l­¬ng + Tr¶ c«ng lao ®éng ( b»ng tiÒn vµ b»ng hiÖn vËt ) trong kinh tÕ tËp thÓ + TrÝch b¶o hiÓm x· héi + Thu nhËp kh¸c (¨n ca, phô cÊp ®éc h¹i , phô cÊp ®i l¹i , l­u tró trong c«ng t¸c phÝ , phong bao héi nghÞ , …) + Thu nhËp hçn hîp trong kinh tÕ phô vµ c¸ thÓ - Thu nhËp lÇn ®Çu cña c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ (thÆng d­ s¶n xuÊt ) bao gåm : + Lîi tøc vèn s¶n xuÊt ®ãng gãp + Lîi tøc vÒ thuª ®Êt ®ai , vïng trêi , vïng biÓn phôc vô s¶n xuÊt . + Lîi tøc kinh doanh … + KhÊu hao TSC§ ®Ó l¹i doanh nghiÖp . + Tr¶ l·i ®i vay. - Thu nhËp 1 cña nhµ n­íc gåm : + ThuÕ gi¸n thu : thuÕ s¶n xuÊt vµ hµng ho¸ gåm thuÕ doanh thu , thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ,thuÕ xuÊt nhËp khÈu , thuÕ s¶n xuÊt kh¸c , thuÕ ®Êt ®ai , thuÕ tµi nguyªn , thuÕ thu trªn vèn … + KhÊu hao TSC§ nép ng©n s¸ch . Mçi ngµnh kinh tÕ cã ®Æc thï riªng . V× vËy cÇn nghiªn cøu vËn dông nguyªn t¾c chung vµo tõng ngµnh phï hîp . V× trong ph¹m vi toµn bé nÒn kinh tÕ kÕt d­ ph©n phèi l¹i b»ng kh«ng nªn GDP cßn ®­îc tÝnh b»ng c«ng thøc : GDP = (TN1 = (TNCC VA kh«ng ®­îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng thøc nµy. d. Gi¸ trÞ t¨ng thªm doanh nghiÖp th­¬ng m¹i (VA). Gi¸ trÞ t¨ng thªm th­¬ng m¹i lµ toµn bé gi¸ trÞ míi do lao ®éng trong c¸c doanh nghiÖp th­¬ng m¹i t¹o ra trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh , th­êng lµ 1 n¨m.Nãi c¸ch kh¸c ,gi¸ trÞ t¨ng thªm th­¬ng m¹i lµ bé phËn gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp cßn l¹i sau khi trõ chi phÝ trung gian IC. Phï hîp víi chØ tiªu gi¸ trÞ s¶n xuÊt th­¬ng m¹i,gi¸ trÞ t¨ng thªm th­¬ng m¹i ®­îc tÝnh theo gi¸ thÞ tr­êng vµ ®­îc x¸c ®Þnh b»ng mét trong hai ph­¬ng ph¸p: ph­¬ng ph¸p s¶n xuÊt vµ ph­¬ng ph¸p ph©n phèi: * Theo ph­¬ng ph¸p s¶n xuÊt ta cã : VA = GO – IC Trong ®ã , chi phÝ trung gian IC lµ toµn bé chi phÝ s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vô cho nhu cÇu s¶n xuÊt th­êng xuyªn cña doanh nghiÖp ,kh«ng kÓ chi phÝ khÊu hao. Chi phÝ s¶n phÈm dÞch vô ë ®©y bao gåm c¶ cho nhu cÇu trùc tiÕp , th­êng xuyªn cña s¶n xuÊt vµ cho nhu cÇu v¨n ho¸, tinh thÇn cña lao ®éng th­¬ng m¹i liªn quan trùc tiÕp ®Õn s¶n xuÊt g©y ra . ChÝ phÝ nµy ®­îc x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c : chØ tÝnh vµo chi phÝ trung gian nh÷ng s¶n phÈm ®· ®­îc tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt . * Theo ph­¬ng ph¸p ph©n phèi ta cã : VA = (TN1 Trong ®ã ,TN1 – Thu nhËp lÇn ®Çu , lµ thu nhËp nhê s¶n xuÊt mµ cã , ph©n biÖt víi thu nhËp do ph©n phèi l¹i do chuyÓn nh­îng mµ cã. Thu nhËp lÇn ®Çu cña lao ®éng th­¬ng m¹i gåm : thï lao lao ®éng vµ c¸c kho¶n thu nhËp cã tÝnh chÊt l­¬ng, b¶o hiÓm x· héi thay l­¬ng, tiÒn ¨n tr­a ,ca ba,thu nhËp hçn hîp cña c¸c hé tiÓu th­¬ng… Thu nhËp lÇn ®Çu cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i lµ lîi nhuËn cßn l¹i(hay sè d­ kinh doanh thuÇn), cã thÓ bao gåm toµn bé hay mét phÇn chi phÝ khÊu hao TSC§. 3. Chi phÝ trung gian IC. a. Kh¸i niÖm vµ ý nghÜa. Chi phÝ trung gian lµ bé phËn cÊu thµnh tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt bao gåm nh÷ng chi phÝ vËt chÊt vµ dÞch vô cho s¶n xuÊt ( kh«ng kÓ khÊu hao TSC§). §ã lµ chi phÝ s¶n phÈm c¸c ngµnh kh¸c nhau ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm mét ngµnh nµo ®ã . b. Nguyªn t¾c tÝnh . - ChØ nh÷ng yÕu tè nµo ®· ®­îc tÝnh vµo tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt míi ®­îc tÝnh vµo chi phÝ trung gian. - Gi¸ tÝnh chi phÝ trung gian lµ gi¸ sö dông khi tÝnh gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c yÕu tè thuéc chi phÝ trung gian . c. C¸ch tÝnh . Chi phÝ trung gian bao gåm : * Chi phÝ vËt chÊt ; - Nguyªn vËt liÖu chÝnh , phô ; - B¸n thµnh phÈm ; - Nhiªn liÖu; - §éng lùc ; - Gi¸ trÞ c«ng cô lao ®éng lµ vËt rÎ tiÒn mau háng ®­îc ph©n bæ trong n¨m, quÇn ¸o , dông cô b¶o hé lao ®éng trong thêi gian lµm viÖc ; - Söa ch÷a nhá nhµ x­ëng m¸y mãc ; - ThiÖt h¹i tµi s¶n l­u ®éng trong ®Þnh møc ; - Chi phÝ vËt chÊt kh¸c ; * Chi phÝ dÞch vô - c­íc phÝ vËn t¶i , b­u ®iÖn ; - Chi phÝ tuyªn truyÒn , qu¶ng c¸o ; - PhÝ dÞch vô ph¶i tr¶ ng©n hµng ,tÝn dông b¶o hiÓm ; - C«ng t¸c phÝ - Chi phÝ ®µo t¹o , tËp huÊn nghiÖp vô ,chuyªn gia; - Chi phÝ b¶o vÖ , vÖ sinh m«i tr­êng ; - Chi phÝ dÞch vô ph¸p lý ; - Chi phßng ch¸y ch÷a ch¸y ; - Chi nhµ trÎ , mÉu gi¸o; - Chi tiÕp kh¸ch - Chi dÞch vô kh¸c . Trong cÊu thµnh chi phÝ trung gian kh«ng cã chi phÝ khÊu hao TSC§ vµ chi phÝ thï lao lao ®éng. Chªnh lÖch gi÷a tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ chi phÝ trung gian lµ VA , cßn chªnh lÖch gi÷a doanh thu vµ chi phÝ s¶n xuÊt lµ lîi nhuËn. CÇn ph©n biÖt hai ph¹m trï , hai chØ tiªu kh¸c nhau cã liªn quan víi nhau : Chi phÝ trung gian vµ tiªu dïng trung gian . XÐt vÒ néi dung : Chi phÝ trung gian lµ bé phËn cÊu thµnh tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt bao gåm nh÷ng chi phÝ vËt chÊt vµ dÞch vô cho s¶n xuÊt ( kh«ng kÓ khÊu hao TSC§). §ã lµ chi phÝ s¶n phÈm c¸c ngµnh kh¸c nhau ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm mét ngµnh nµo ®ã cßn tiªu dïng trung gian lµ tiªu dïng cho s¶n xuÊt . Nãi chi phÝ trung gian lµ nãi ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm mét ngµnh cÇn chi phÝ bao nhiªu s¶n phÈm ngµnh kh¸c . Cßn tiªu dïng trung gian lµ nãi trong sè s¶n phÈm ®­îc s¶n xuÊt ra cña mét ngµnh , cã bao nhiªu s¶n phÈm ®­îc dïng lµm t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm c¸c ngµnh . XÐt vÒ quy m« : Trong ph¹m vi tõng ngµnh , chi phÝ trung gian th­¬ng kh¸c víi tiªu dïng trung gian . Trong ph¹m vi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n chóng b»ng nhau. XÐt vÒ t¸c dông : Chi phÝ trung gian lµ c¬ së tÝnh gi¸ trÞ t¨ng thªm , xÐt chi phÝ trung gian lµ xÐt s¶n xuÊt theo quan ®iÓm tµi chÝnh . Tiªu dïng trung gian liªn quan ®Õn chØ tiªu tiªu dïng cuèi cïng , xÐt tiªu dïng trung gian lµ s¶n xuÊt theo quan ®iÓm vËt chÊt . d. Chi phÝ trung gian doanh nghiÖp th­¬ng m¹i IC. Chi phÝ trung gian th­¬ng m¹ibao gåm c¸c kho¶n : Chi phÝ vËn t¶i bèc dì hµng ho¸ (trõ chi phÝ vËn t¶i thuª ngoµi) Chi phÝ hoa hång mua vµ b¸n c¸c lo¹i hµng ho¸ vµ thñ tôc. Chi dÞch vô ng©n hµng tÝn dông. TrÝch ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô nhá trong kinh doanh . ThiÖt h¹i hao hôt sè vµ l­îng hµng . Chi vËt liÖu,dÞch vô phôc vô cho b¶o qu¶n ,s¬ chÕ , ph©n lo¹i. Chi qu¶n lý hµnh chÝnh chung cña c«ng ty vµ tæng c«ng ty . 4. L­îng hµng ho¸ b¸n ra cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i . L­îng hµng ho¸ b¸n ra cña c«ng ty lµ l­îng hµng c«ng ty ®· giao cho ng­êi mua vµ ®· nhËn ®­îc tiÒn thanh to¸n hoÆc chÊp nhËn thanh to¸n trong kú nghiªn cøu . ChØ tiªu ph¶n ¸nh l­îng hµng b¸n cuèi cïng cña mçi chu kú kinh doanh. Thùc hiÖn ®­îc chØ tiªu l­îng hµng b¸n doanh nghiÖp thu håi ®­îc vèn vµ cã l·i. 5. Tæng doanh sè kinh doanh. Tæng doanh sè kinh doanh cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i lµ chØ tiªu b»ng tiÒn biÓu hiÖn toµn bé kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp trong kú nghiªn cøu, bao gåm c¶ dÞch vô hoµn thµnh vµ dÞch vô ch­a hoµn thµnh ë c¸c møc ®é kh¸c nhau , tøc lµ gåm kÕt qu¶ ho¹t ®éng mua (qm) ,chuyÓn b¸n (qcb) vµ tiªu thô(qb). (pq = (pqm + (pqb + (pqcb Trong ®ã (pqm : Tæng gi¸ trÞ hµng mua trong kú nghiªn cøu. (pqb : Tæng gi¸ trÞ hµng ho¸ b¸n ra trong kú nghiªn cøu (pqcb : Gi¸ trÞ hµng ho¸ chuyÓn b¸n ch­a thanh to¸n trong kú nghiªn cøu. Tæng doanh sè kinh doanh kh¸c møc lu©n chuyÓn hµng ho¸ ë thµnh phÇn gi¸ trÞ hµng ho¸ chuyÓn b¸n ch­a thanh to¸n
Luận văn liên quan