Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Cămpuchia; thực trạng và giải pháp

Xu hướng quốc tế hoá đời sống kinh tế thế giới là kết quả của quá trình phân công lao động xã hội mở rộng trên phạm vi toàn thế giới đã lôi kéo tất cả các nước và vùng lãnh thổ từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới.Trong xu thế đó, chính sách đóng cửa biệt lập với thế giới là không thể tồn tại. Nó chỉ là kìm hãm quá trình phát triển của xã hội. Một quốc gia khó có thể tách biệt khỏi thế giới vì những thành tựu của khoa học và kinh tế đã kéo con người xích lại gần nhau hơn và dưới tác động quốc tế buộc các nước phải mở cửa. Mặt khác trong xu hướng mở cửa, các nước đều muồn thu hút được nhiều nguồn lực từ bên ngoài để phát triển kinh tế đặc biệt là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI : vì thế các nước đều muốn tạo ra những điều kiện hết sức ưu đãi để thu hút được nhiều nguồn về mình. Nhận thức được vấn đề này Chính phủ Hoàng gia Cămpuchia đã thực hiện đường lối đổi mới theo hướng mở cửa với bên ngoài. Kể từ khi thực hiện đường lối mới đến này, Cămpuchia đã thu được những thành tựu đáng kể cả trong phát triển kinh tế cũ cũng như trong thu hút nguồn vốn(FDI) từ bên ngoài.Hàng năm nguồn vốn FDI từ bên ngoài vào trong nước tăng nhanh cả về số lượng dự án lẫn quy mô nguồn vốn.Tuý nhiên việc thu hút nguồn vốn FDI của Cămpuchia vẫn thuộc loại thấp so với các nước trong khu vực và chưa thể hiện được hết tiềm năng của mình trong việc thu hút vồn FDI để đáp ứng nhu cầu phát triển .Chính vì vậy việc nghiên cứu tình hình thực tiễn về môi trường và kết quả đầu tư trực tiếp của Cămpuchia là việc quan trọng và không thể thiếu để có thể đưa ra giải pháp và hướng giải quyết mới nhằm nâng cao khả năng thu hút nguồn vốn FDI dể phát triển kinh tế. Trong thời gian thực tập tại Uỷ ban phát triển Cămpuchia, dưới sự hướng dẫn của giáo viên Đỗ Đức Bình và sự giúp đỡ của cơ quan, với kiến thức đã được tích luỹ tại nhà trường của mình, em đã nghiên cứu đề tài “Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Cămpuchia; thực trạng và giải pháp” Mục đích của đề tài là nghiền cứu thực trạng tình hình đầu tư nước ngoài tại Cămpuchia và đưa ra một số giải pháp về thu hút vốn FDI để phát triển kinh tế xã hội của Cămpuchia. Đề tài được trình bày như sau: Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đầu từ trực tiếp nước ngoài (FDI) ChươngII: Thực trạng hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Cămpuchia ChươngIII: Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

doc75 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 14/12/2012 | Lượt xem: 1321 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Cămpuchia; thực trạng và giải pháp, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi c¶m ¬n Xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh nhÊt tíi c¸c thÇy c« gi¸o khoa Kinh tÕ vµ Kinh doanh quèc tÕ ®· trang bÞ cho em kiÕn thøc trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp. §Æc biÖt xin göi lêi c¶m ¬n tr©n träng nhÊt tíi thÇy PGS.TS. §ç §øc B×nh, ng­êi ®· tËn t×nh h­íng dÉn em trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn chuyªn ®Ò tèt nghiÖp nµy. Nh©n ®©y, còng xin ®­îc göi lêi c¶m ¬n tíi c¸c b¸c, c¸c c« thuéc Uû ban ph¸t triÓn Campuchia ®ang lµm viÖc vµ c«ng t¸c trong Uû ban nµy, nh÷ng ng­ßi ®· gióp ®ì em nhiÖt t×nh trong viÖc thu thËp, t×m tµi liÖu, còng nh­ cho em nh÷ng lêi khuyªn quý gi¸ ®Ó chuyªn ®Ò cã ®­îc nh÷ng sè liÖu cËp nhËt, ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c vµ hoµn thiÖn h¬n. LêI Më §ÇU Xu h­íng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ thÕ giíi lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi më réng trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi ®· l«i kÐo tÊt c¶ c¸c n­íc vµ vïng l·nh thæ tõng b­íc héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi.Trong xu thÕ ®ã, chÝnh s¸ch ®ãng cöa biÖt lËp víi thÕ giíi lµ kh«ng thÓ tån t¹i. Nã chØ lµ k×m h·m qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña x· héi. Mét quèc gia khã cã thÓ t¸ch biÖt khái thÕ giíi v× nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc vµ kinh tÕ ®· kÐo con ng­êi xÝch l¹i gÇn nhau h¬n vµ d­íi t¸c ®éng quèc tÕ buéc c¸c n­íc ph¶i më cöa. MÆt kh¸c trong xu h­íng më cöa, c¸c n­íc ®Òu muån thu hót ®­îc nhiÒu nguån lùc tõ bªn ngoµi ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ®Æc biÖt lµ nguån vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi FDI : v× thÕ c¸c n­íc ®Òu muèn t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn hÕt søc ­u ®·i ®Ó thu hót ®­îc nhiÒu nguån vÒ m×nh. NhËn thøc ®­îc vÊn ®Ò nµy ChÝnh phñ Hoµng gia C¨mpuchia ®· thùc hiÖn ®­êng lèi ®æi míi theo h­íng më cöa víi bªn ngoµi. KÓ tõ khi thùc hiÖn ®­êng lèi míi ®Õn nµy, C¨mpuchia ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ c¶ trong ph¸t triÓn kinh tÕ cò còng nh­ trong thu hót nguån vèn(FDI) tõ bªn ngoµi.Hµng n¨m nguån vèn FDI tõ bªn ngoµi vµo trong n­íc t¨ng nhanh c¶ vÒ sè l­îng dù ¸n lÉn quy m« nguån vèn.Tuý nhiªn viÖc thu hót nguån vèn FDI cña C¨mpuchia vÉn thuéc lo¹i thÊp so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ ch­a thÓ hiÖn ®­îc hÕt tiÒm n¨ng cña m×nh trong viÖc thu hót vån FDI ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn .ChÝnh v× vËy viÖc nghiªn cøu t×nh h×nh thùc tiÔn vÒ m«i tr­êng vµ kÕt qu¶ ®Çu t­ trùc tiÕp cña C¨mpuchia lµ viÖc quan träng vµ kh«ng thÓ thiÕu ®Ó cã thÓ ®­a ra gi¶i ph¸p vµ h­íng gi¶i quyÕt míi nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng thu hót nguån vèn FDI dÓ ph¸t triÓn kinh tÕ. Trong thêi gian thùc tËp t¹i Uû ban ph¸t triÓn C¨mpuchia, d­íi sù h­íng dÉn cña gi¸o viªn §ç §øc B×nh vµ sù gióp ®ì cña c¬ quan, víi kiÕn thøc ®· ®­îc tÝch luü t¹i nhµ tr­êng cña m×nh, em ®· nghiªn cøu ®Ò tµi “§Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi (FDI) vµo C¨mpuchia; thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p” Môc ®Ých cña ®Ò tµi lµ nghiÒn cøu thùc tr¹ng t×nh h×nh ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i C¨mpuchia vµ ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p vÒ thu hót vèn FDI ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña C¨mpuchia. §Ò tµi ®­îc tr×nh bµy nh­ sau: Ch­¬ng I: C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ®Çu tõ trùc tiÕp n­íc ngoµi (FDI) Ch­¬ngII: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo C¨mpuchia Ch­¬ngIII: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m t¨ng c­êng thu hót ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi. Ch­¬ng I c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµI (FDI) I. C¬ së lý luËn vÒ FDI 1. Kh¸i niÖm, b¶n chÊt, ®Æc ®iÓm vµ c¸c h×nh thøc cña FDI 1.1. Kh¸i niÖm 1.1.1. Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t­ §Çu t­ nãi chung lµ sù sinh c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nµo ®ã nh»m thu vÒ c¸c kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh trong t­¬ng lai lín h¬n c¸c nguån lùc ®· bá ra ®Ó ®¹t ®­îc c¸c kÕt qu¶ ®ã. Nguån lùc ®ã cã thÓ lµ tiÒn , tµi nguyªn thiªn nhiªn, søc lao ®éng hoÆc trÝ tuÖ. Nh­ng kÕt qu¶ thu ®­îc trong t­¬ng lai cã thÓ lµ sù t¨ng thªm c¸c tµi s¶n tµi chÝnh (tiÒn vèn), tµi s¶n vËt chÊt (nhµ m¸y, ®­êng x¸),tµi s¶n trÝ tuÖ (tr×nh ®é v¨n ho¸, chuyªn m«n , khoa häc kü thuËt ….) vµ c¸c nguån nh©n lùc cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó lµm viÖc cã n¨ng suèt trong nÒn s¶n xuÊt x· héi. Trong nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc trªn ®©y, nh÷ng kÕt qu¶ trùc tiÕp cña sù hy sinh c¸c nguån lùc lµ c¸c tµi s¶n vËt chÊt, tµi s¶n trÝ tuÖ vµ nguån nh©n lùc t¨ng thªm cã vai trß quan träng trong mäi lóc, mäi n¬i kh«ng chØ ®èi víi ng­êi ®Çu t­ mµ c¶ ®èi víi toµn bé kinh tÕ. Nh÷ng kÕt qu¶ nµy kh«ng chØ ng­êi ®Çu t­ mµ c¶ nÒn kinh tÕ ®­îc h­ëng thô. Ch¼ng h¹n mét nhµ m¸y ®­îc x©y dùng; tµi s¶n vËt chÊt cña ng­êi ®ù¬c ®Çu t­ trùc tiÕp t¨ng thªm, ®ång thêi tµi s¶n vËt chÊt tiÒm lùc cña x· héi còng ®­îc t¨ng thªm. Lîi Ých trùc tiÕp do ho¹t ®éng cña nhµ m¸y nµy ®em l¹i cho ng­êi ®Çu t­ ®­îc lîi Ých nhuËn, cßn cho nÒn kinh tÕ ®­îc tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng (cho s¶n xuÊt vµ cho ng©n s¸ch, gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng……tr×nh ®é nghÒ nghiÖp chuyªn m«n cña ng­êi lao ®éng t¨ng thªm kh«ng chØ cã lîi cho chÝnh hä mµ cßn bæ sung nguån lùc kü thuËt cho nÒn kinh tÕ ®Ó cã thÓ tiÕp nhËn c«ng nghÖ nµy cµng hiÖn ®¹i, gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ kü thuËt cña nÒn s¶n xuÊt quèc gia. §èi víi tõng c¸ nh©n, ®¬n vÞ ®Çu t­ lµ ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh sù ra ®êi, tån t¹i vµ tiÕp tôc ph¸t triÓn cña mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô, ®èi víi nÒn kinh tÕ ®Çu t­ lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi, lµ ch×a khãa cña sù t¨ng tr­ëng. Cã nhiÒu h×nh thøc ®Çu t­ vµ xuÊt ph¸t tõ nhiÒu nguån vèn kh¸c nhau, mét trong sè h×nh thøc ®Çu t­ quan träng lµ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi. 1.1.2. Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi(FDI) C¸c quan ®iÓm vµ ®Þnh nghÜa vÒ FDI ®­îc ®­a ra tuú gèc ®é nh×n nhÊt cña c¸c nhµ kinh tÕ nªn rÊt phong phó vµ ®a d¹ng. Qua ®ã ta cã thÓ rót ra mét ®Þnh nghÜa chung nhÊt nh­ sau . FDI lµ lo¹i h×nh kinh doanh mµ nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi bá vèn, tù thiÕt lËp c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh cho riªng m×nh, ®óng chñ së h÷u, tù qu¶n lý, khai th¸c hoÆc thuª ng­êi qu¶n lý, khai th¸c c¬ së nµy, hoÆc hîp t¸c víi ®èi t¸c n­íc së t¹i thµnh lËp c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh vµ tham gia qu¶n l ý, cïng víi ®èi t¸c n­íc së t¹i chia sÎ lîi nhuËn vµ rñi ro. 1.1.3. Nguån gèc vµ b¶n chÊt cña FDI FDI lµ ®êi muén h¬n c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i kh¸c vµi ba thËp kû nh­ng FDI nhanh chãng x¸c lËp vÞ trÝ cña m×nh trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, FDI trë thµnh mét xu thÕ tÊt yÕu cña lÞch sö, mét nhu cÇu kh«ng thÓ thiÕu cña mäi n­íc trªn thÕ giíi kÓ c¶ nh÷ng n­íc ®ang ph¸t triÓn, nh÷ng n­íc c«ng nghiÖp míi hay nh÷ng n­íc trong khèi OPEC vµ nh÷ng n­íc ph¸t triÓn cao. B¶n chÊt cña FDI lµ: - Cã sù thiÕt lËp vÒ quyÒn së h÷u vÒ T­ B¶n cña c«ng ty mét n­íc ë mét n­íc kh¸c - Cã sù kÕt hîp quyÒn së h÷u víi quyÒn qu¶n lý c¸c nguån vèn ®· ®­îc ®Çu t­ - Cã kÌm theo quyÒn chuyÒn giao c«ng nghÖ vµ kü n¨ng qu¶n lý - Cã liªn quan ®Õn viÖc më réng thÞ tr­êng cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia - G¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh quèc tÕ vµ th­¬ng m¹i quèc tÕ 1.2. §Æc ®iÓm cña FDI C¸c chñ ®Çu t­ thùc hiÖn ®Çu t­ trªn n­íc së t¸c ph¶i tuÇn thu ph¸p luËt cña n­íc ®ã. - H×nh thøc nµy th­êng mang t×nh kh¶ thi vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao - Tû lÖ vèn quy ®Þnh vèn ph©n chia quyÒn lîi vµ nghÜa vô c¸c chñ ®Çu t­ - Thu nhËp chñ ®Çu t­ phô thuéc vµo kÕt qu¶ kinh doanh - HiÖn t­îng ®a cùc vµ ®a biÕn trong FDI lµ hiÖn t­îng ®Æc thï, kh«ng chØ gåm nhiÒu bªn víi tû lÖ gãp vèn kh¸c nhau mµ cßn c¸c h×nh thøc kh¸c nhau cña T­ B¶n t­ nh©n vµ t­ b¶n nhµ n­íc còng tham gia. - Tån t¹i hiÖn t­îng hai chiÒu trong FDI mét n­íc võa nhËn ®Çu t­ võa thùc hiÖn ®Çu t­ ra n­íc ngoµi nh»m tËn dông lîi thÕ so s¸nh gi÷a c¸c n­íc - Do nhµ ®Çu t­ muèn ®Çu t­ vµo th× ph¶i tuÇn thu c¸c quyÕt ®Þnh cña n­íc së t¹i th× nªn vèn tû lÖ vèn tèi thiÓu cña nhµ ®Çu t­ vµo vèn ph¸p ®Þnh cña dù ¸n lµ do luËt ®Çu t­ cña mçi n­ícc quyÕt ®Þnh. C¨mpuchia quyÕt ®Þnh lµ 40% trong khi ë Mü l¹i quyÕt ®Þnh 10% vµ mét sè n­íc kh¸c l¹i lµ 20% - C¸c nhµ ®Çu t­ lµ nguån bá vèn vµ ®ãng thêi tù m×nh trùc tiÕp qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh dù ¸n. QuyÕn qu¶n lý phô thuéc vµo vèn ®ãng gãp mµ chñ ®Çu t­ ®· gãp trong vèn ph¸p ®Þnh cña dù ¸n, nÕu doanh nghiÖp 100% vèn n­íc ngoµi th× hä cã toµn quyÒn quyÕt ®Þnh - KÕt qu¶ thu ®­îc tõ dù ¸n ®­îc ph©n chia cho c¸c bªn theo tû lÖ vèn gãp vµo vèn ph¸p ®Þnh sau khi ®· nép thuÕ cho n­íc së t¹i vµ tr¶ lîi tøc cæ phÇn cho c¸c cæ ®«ng nÕu lµ c«ng ty cæ phÇn. - FDI th­êng ®­îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc x©y dùng míi hay mua l¹i mét phÇn hoÆc toµn bé doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng, th«ng qua viÖc mua cæ phiÕu ®Ó th«ng tin x¸c nhËn 1.3. C¸c h×nh thøc FDI - Hîp t¸c kinh doanh trªn c¬ së hîp ®ång: Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh lµ v¨n b¶n ®­îc ký gi÷a hai hay nhiÒu bªn quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ ph©n chia kÕt qu¶ kinh doanh cho mçi bªn ®Ó tiÕn hµnh ®Çu t­ kinh doanh ë V­¬ng quèc C¡MPUCHIA . - Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh do ®¹i diÖn cã thÈm quyÒn cña c¸c bªn hîp doanh ký. Trong qu¸ tr×nh kinh doanh, c¸c bªn hîp doanh ®­îc tho¶ thuËn thµnh lËp ban ®iÒu phèi ®Ó theo dâi, gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh.Ban ®iÒu phèi hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh kh«ng ph¶i lµ ®¹i diÖn ph¸p lý cho c¸c bªn hîp doanh. Bªn n­íc ngoµi thùc hiÖn nghÜa vô thuÕ vµ c¸c nghÜa vô tµi chÝnh kh¸c theo luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i C¨mpuchia. 1.3.1 Doanh nghiÖp liªn doanh Doanh nghiÖp liªn doanh lµ doanh nghiÖp ®­îc thµnh lËp t¹i C¨mpuchia trªn c¬ së hîp ®ång liªn doanh ký gi÷a bé tr­ëng C¨mpuchia víi bªn hoÆc c¸c bªn n­íc ngoµi ®Ó ®Çu t­, kinh doanh t¹i C¨mpuchia. Doanh nghiÖp liªn doanh míi lµ doanh nghiÖp ®­îc thµnh lËp gi÷a doanh nghiÖp liªn doanh nghiÖp C¨mpuchia hoÆc víi doanh nghiÖp liªn doanh, hoÆc víi doanh nghiÖp 100% vèn n­íc ngoµi ®· ®­îc phÐp ho¹t ®éng t¹i C¨mpuchia.Trong tr­êng hîp ®Æc biÖt, doanh nghiÖp liªn doanh cã thÓ ®­îc thµnh lËp trªn c¬ së hiÖp ®Þnh ký kÕt gi÷a chÝnh phñ C¨mpuchia víi chÝnh phñ n­íc ngoµi.Doanh nghiÖp liªn doanh ®­îc thµnh lËp d­íi h×nh thøc c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, mçi bªn liªn doanh chÞu tr¸ch nhiÖm víi bªn kia, víi doanh nghiÖp liªn doanh trong ph¹m vi phÇn vèn gãp cña m×nh vµo vèn ph¸p ®Þnh. Vèn ph¸p ®Þnh cña doanh nghiÖp liªn doanh Ýt nhÊt ph¶i b»ng 20% vèn ®Çu t­. §èi víi c¸c dù ¸n x©y dùng c«ng tr×nh kÕt cÊu h¹ tÇng t¹i c¸c vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi khã kh¨n, dù ¸n ®Çu t­ vµo miÒn nói vïng s©u vïng xa, trång rõng tû lÖ nµy thÊp h¬n 20% nh­ng ph¶i ®­îc c¬ quan cÊp giÊy phÐp ®Çu t­ chÊp nhËn. 1.3.2 Doanh nghiÖp 100% cña vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµI(FDI) Doanh nghiÖp 100% vèn n­íc ngoµi lµ doanh nghiÖp thuéc së h÷u cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi, do nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi thµnh lËp t¹i C¨mpuchia, tù qu¶n lý vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt qu¶ kinh doanh. Doanh nghiÖp 100% vèn ®Çu t­ n­íc ®­îc thµnh lËp theo h×nh thøc c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, cã t­ c¸ch ph¸p nh©n theo ph¸p luËt C¨mpuchia. Vèn ph¸p ®Þnh cña doanh nghiÖp 100% vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi Ýt nhÊt ph¶i b»ng 20% vån ®Çu t­. §èi víi c¸c dù ¸n x©y dùng c«ng tr×nh kÕt cÊu h¹ tÇng t¹i c¸c vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi khã kh¨n, dù ¸n ®Çu t­ vµo miÒn nói, vïng s©u, vïng xa, trång rõng, tû lÖ nµy cã thÓ thÊp ®Õn 20% nh­ng ph¶i ®­îc c¬ quan cÊp giÊy phÐp ®Çu t­ chÊp thuËn. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, doanh nghiÖp 100% vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi kh«ng ®­îc gi¶m vèn ph¸p ®Þnh.ViÖc t¨ng vèn ph¸p ®Þnh, vèn ®Çu t­ tù do doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh vµ ®­îc c¬ quan cÊp giÊy phÐp ®Çu t­ chuÈn . II. Mét sè lý thuyÕt cña FDI A.1. Lý thuyÕt chu kú sèng Lý thuyÕt nµy gi¶i thÝch t¹i sao c¸c nhµ s¶n xuÊt l¹i chuyÓn h­íng ho¹t ®éng kinh doanh tõ xuÊt khÈu sang thùc hiÖn FDI. Lý thuyÕt cho r»ng ®Çu tiªn c¸c nhµ s¶n xuÊt t¹i chÝnh quèc ®¹t ®­îc lîi thÕ ®éc quyÒn xuÊt khÈu nhê viÖc cho gia ®êi nh÷ng s¶n phÈm míi, s¶n xuÊt vÉn tiÕp tôc tËp trung t¹i chÝnh quèc nµy c¶ chØ khi phÝ s¶n xuÊt ë n­íc ngoµi cã thÓ thÊp h¬n.Trong thêi kú nµy ®Ó x©m nhËp thÞ tr­êng n­íc ngoµi th× c¸c n­íc thùc hiÖn viÖc kü n¨ng t¨ng tr­ëng c¸c nhµ s¶n xuÊt khuyÕn khÝch ®Çu t­ ra n­íc ngoµi nh»m tËn dông chi phÝ s¶n xuÊt thËp vµ quan träng h¬n lµ ng¨n chÆn kh¶ n¨ng ®Ó rêi thÞ tr­êng vµ nhµ s¶n xuÊt ®Þa ph­¬ng. A.2. Lý luËn vÒ quyÒn lîi thÞ tr­êng Lý luËn cho r»ng FDI tån t¹i do nh÷ng hµnh vi ®Æc biÖt cña ®éc quyÒn nhãm trªn ph¹m vi quèc tÕ nh­ ph¶n øng ®éc quyÒn nhãm, hiÖu qu¶ kinh tÕ bªn trong do quy m« s¶n xuÊt vµ sù liªn kÕt ®Çu t­ n­íc ngoµi theo chiÒu réng. TÊt c¶ nh÷ng hµnh vi nµy ®Òu nh»m h¹n chÕ c¹nh tranh më réng thÞ tr­êng vµ ng¨n kh«ng cho ®èi thñ kh¸c x©m nhËp vµo ngµnh. FDI theo chiÒu réng tån t¹i khi c¸c c«ng ty x©m nhËp vµo n­íc kh¸c vµ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm trung gian, sau ®ã c¸c s¶n phÈm nµy ®­îc xuÊt ng­îc trë l¹i vµ ®­îc s¶n xuÊt víi t­ c¸ch lµ ®Çu vµo cho s¶n xuÊt cña chñ nhµ hay tiªu thô nh÷ng s¶n phÈm ®· hoµn thµnh cho nh÷ng ng­êi tiªu thô cuèi cïng. Theo thuyÕt nµy c¸c c«ng ty thùc hiÖn FDI v× mét sè lý do: Thø nhÊt do nguån cung cÊp nguyªn liÖu ngµy cµng khan hiÕm c¸c C«ng ty ®Þa ph­¬ng kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng tham do kh¸i th¸c. Do vËy c¸c MNC tranh thñ lîi thÕ c¹nh tranh trªn cë së khai th¸c nguyÒn liÖu t¹i ®Þa ph­¬ng. §iÒu ®ã gi¶i thÝch t¹i sao FDI theo chiÒu réng ®­îc thùc hiÖn ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn .Thø hai th«ng qua c¸c liªn kÕt FDI däc c¸c C«ng ty ®éc quyÒn nhãm lËp nªn c¸c hµng rµo kh«ng cho c¸c c«ng ty kh¸c tiÕp cËn tíi nh÷ng nguån nguyÒn liÖu cña chung.Thø ba FDI theo chiÒu réng cßn t¹o ra lîi thÕ vÒ chi phÝ th«ng qua viÖc c¶i tiÕn kü thuËt b»ng c¸ch phèi hîp s¶n xuÊt vµ chuyÒn giao c¸c s¶n phÈm gi÷a c¸c c«ng ®o¸n kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. A.3. Lý thuyÕt vÒ tÝnh kh«ng hoµn h¶o cña thÞ tr­êng Lý thuyÕt nµy cho r»ng khi xuÊt hiÖn trªn thÞ tr­êng cho ho¹t ®éng kinh doanh kÐm hiÖu qu¶ di c¸c c«ng ty thùc hiÖn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi nh»m khuyÕn khÝch ho¹t ®éng kinh doanh vµ v­ît qua yªu tè kh«ng hµon h¶o ®ã. Cã hai yÕu tè kh«ng hoµn h¶o cña thÞ tr­êng lµ rµo c¶n th­¬ng m¹i vµ kiÕn thøc ®Æc biÖt - C¸c rµo c¶n th­êng m¹i thuÕ vµ h¹n ng¹ch… - KiÕn thùc ®Æc biÖt lµ chuyÒn m«n kü thuËt cña c¸c kü s­ hay kh¶ n¨ng tiÕp thÞ ®Æc biÖt cña c¸c nhµ qu¶n lý khi c¸c kiÕn thùc nµy chØ lµ chuyªn m«n kü thuËt th× c¸c c«ng ty cã thÓ b¸n cho c¸c c«ng ty n­íc ngoµi víi mét gi¸ nhÊt ®Þnh ®Ó hä cã thÕ s¶n xuÊt s¶n phÈm t­¬ng tù. Nh÷ng c¬ héi thÞ tr­êng t¹i n­íc ngoµi lµ thùc hiÖn FDI. MÆt kh¸c nÕu c¸c c«ng ty b¸n c¸c kiÕn thøc ®Æc biÖt cho n­íc ngoµi th× hä l¹i sî t¹o ra ®èi thñ c¹nh tranh trong t­¬ng lai. B. C¸c lý luËn kh¸c vÒ FDI B.1.Lý luËn vÒ chu kú s¶n phÈm Lý luËn nµy ®Ò cËp tíi chu kú ph¸t triÓn cña chu kú tuæi thä cña s¶n phÈm quyÕt ®Þnh c¸c doanh nghiÖp ph¶i ®Çu t­ ra ngoµi ®Ó chiÕm lÜnh vùc thÞ tr­êng ra n­íc ngoµi. Lý thuyÕt nµy ®­îc RAYMOND VENON x©y dùng n¨m 1966, nh»m m¹nh vÒ vßng ®êi cña mét s¶n phÈm bao gåm 3 thêi kú: Thêi kú s¶n phÈm míi, thêi kú s¶n phÈm hoµn thiÖn, thêi kú s¶n phÈm tiªu chuÈn hay chÝnh muèi. Lý thuyÕt nµy chØ ra r»ng chØ ®­îc thùc hiÖn khi s¶n phÈm b­íc sang thêi kû chuÈn ho¸ vµ chi phÝ s¶n xuÊt lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh khi c¹nh tr¹nh. Lý luËn trªn nµy v¹ch ra sù kh¸c nhau vÒ tÇm quan träng cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt trong c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn s¶n phÈm, lµ c¸i lµm nµy n¶y sinh quy luËt chiÕn dÞch lîi thÕ. B.2.QuyÕt cÊu thµnh h÷u c¬ cña ®Çu t­ C¹nh tranh thÞ tr­êng ®ang ®­îc më réng, tiÒn ®Ò sèng cña xÝ nghiÖp lµ ph¶i tiÕp tôc t¨ng tr­êng. §Çu t­ ra n­íc ngoµi nh»m b¶o vÖ vÞ trÝ cña m×nh trªn thÞ tr­êng ngµy cµng më réng. XÐt d­íi gãc ®é cña quy luËt ®Çu t­, muèn duy tr× n¨ng lùc thu lêi cña ®Çu t­ th× ph¶i tiÕn hµnh ®Çu t­ míi nÕu kh«ng th× thï lao cña ®Çu t­ sÏ gi¶m, c¸c nhµ ®Çu t­ sÏ ®Çu t­ ra n­íc ngoµi víi môc ®Ých ng¾n ngõa ®èi thñ c¹nh tranh chiÕm lÜnh thÞ tr­êng. B.3. Lý luËn vÒ ph©n t¸n rñi ro H.M.Markawitey cho r»ng sù lùa chän ®Çu t­ cã hiÖu qu¶ lµ ®Çu t­ ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, tøc lµ phÇn t¸n ho¸, møc bï trõ thï lao gi÷a c¸c h¹ng môc ®Çu t­ thÊp hoÆc Êm sÏ cã thÓ khiÕn cho thï lao dù kiÕn lín gi¸ trÞ cña biÕn ®é vÒ thï lao. §a d¹ng ho¸ lµm cho s¶n phÈm cã sù kh¸c biÖt, sù kh¸c biÖt theo chiÒu ngang, sù kh¸c biÖt theo chiÒu réng cã thÕ ph©n t¸n rñi ro. C.Lý thuyÕt chiÕt trung C¸c c«ng ty sÏ thùc hiÖn FDI khi héi tô ®ñ ba lîi thÕ: ®Þa ®iÓm, së h÷u, néi ®Þa ho¸. VÒ ®Þa ®iÓm lµ c¸c ­u thÕ cã ®­îc do tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh t¹i mét ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh nh÷ng ­u thÓ vÒ ®Þa ®iÓm cã thÓ lµ c¸c nguån tµi nguyÒn thiªn nhiªn, nguån lao ®éng l·nh nghÒ vµ rÎ…. Së h÷u lµ ­u thÕ cho mét c«ng ty cã c¬ héi tham gia së h÷u mét sè tµi s¶n nhÊt ®Þnh nh­ nh·n hiÖu s¶n phÈm, kiÕn thøc kü thuËt hay c¬ héi qu¶n lý. néi ®Þa ho¸ lµ ­u thÓ ®¹t ®­îc cho viÖc néi ho¸ ho¹t ®éng s¶n xuÊt thay v× chuyÒn nã ®Õn mét thÞ tr­êng kÐm hiÖu qu¶ h¬n. ThuyÕt nµy kh¼ng ®Þnh r»ng khi héi tô ®Çy ®ñ c¸c lîi thÕ trªn, c¸c c«ng ty sÏ thùc hiÖn FDI. III. vai trß ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi FDI Ho¹t ®éng FDI cã tÝnh hai mÆt víi n­íc ®Çu t­ còng nh­ n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ ®Òu cã t¸c ®éng tiªu cùc vµ t¸c ®éng tÝch cùc. Tr­íc hÕt ®èi víi n­íc ®i ®Çu t­ (n­íc chñ nhµ) FDI cã vai trß chñ yÕu sau: * T¸c ®éng tÝch cùc Do ®Çu t­ lµ ng­êi n­íc ngoµi lµ ng­êi trùc tiÕp ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý vèn nªn hä cã tr¸ch nhiÖm cao, th­êng ®­a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh cã lîi cho hä. V× thÕ hä cã ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cña vèn FDI. §Çu t­ n­íc ngoµi më réng ®­îc thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm nguyªn liÖu, c¶ c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ trong khu vùc mµ hä ®Çu t­ còng nh­ trªn thÕ giíi.Do khai th¸c ®­îc nguån tµi nguyÒn thiªn nhiªn vµ lao ®éng rÎ, thÞ tr­êng tiªu thô réng lín nªn cã thÓ më réng quy m«, khai th¸c ®­îc lîi thÓ kinh tÕ cña quy m« tõ ®ã cã thÓ n©ng cao n¨ng suÊt, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm.Tr¸nh ®­îc c¸c hµng rµo b¶o hé m©u dÞch vµ phÝ mËu dÞch cña n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ víi th«ng qua FDI chñ ®Çu t­ hay doanh nghiÖp n­íc ngoµi x©y dùng ®­îc c¸c doanh nghiÖp cña m×nh n»m trong long n­íc th× hµnh chÝnh s¸ch b¶o hé. * T¸c ®éng tiªu cùc Khi c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn viÖc ®Çu t­ ra n­íc ngoµi th× trong n­íc sÏ mÊt ®i kho¶n vèn ®Çu t­, khã kh¨n h¬n trong viÖc t×m nguån vèn ph¸t triÓn còng nh­ gi¶i quyÕt viÖc lµm.Do ®ã trong n­íc cã thÓ dÉn tíi nguy c¬ suy tho¸i, v× thÕ mµ n­íc chñ nhµ kh«ng ®­a ra nh÷ng chÝnh s¸ch khuyªn khÝch cho viÖc ®Çu t­ ra n­íc ngoµi. §Çu t­ ra n­íc ngoµi th× doanh nghiÖp sÏ ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu rñi ro h¬n trong m«i tr­êng míi vÒ chÝnh trÞ, sù xung ®ét cña quèc gia hay ®¬n thuÇn chØ lµ sù thay ®æi trong chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña quèc gia hay ®¬n thuÇn chØ lµ sù thay ®æi trong chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña quèc gia tiÕp nhËn… tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®Òu khiÕn cho c¸c doanh nghiÖp cã thÓ r¬i vµo t×nh tr¹ng mÊt tµi s¶n cë së h¹ tÇng. Do vËy mµ hä th­êng ph¶i ®Çu t­ vµo c¸c n­íc æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ còng nh­ trong chÝnh s¸ch vµ m«i tr­êng kinh tÕ. §èi víi n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ th× ho¹t ®éng FDI cã t¸c ®éng: * T¸c ®éng tÝch cùc Nhê nguån vèn FDI ®Çu t­ mµ cã thÓ cã ®iÒu khiÕn tèt ®Ó khai th¸c tèt nhÊt c¸c lîi thÕ vÒ tµi nguyÒn thiªn nhiªn, vÞ trÝ ®Þa lý. Bëi c¸c n­íc tiÕp nhËn thÞ tr­êng lµ n­íc ®ang ph¸t triÓn cã tµi nguyÒn song kh«ng biÖt c¸ch khai th¸c. - T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó khai th¸c ®­îc nguån vèn tõ bªn ngoµi do kh«ng quy ®Þnh møc vèn gãp tèi ®a mµ chØ quyÕt ®Þnh møc vèn gãp tèi thiÓu cho nhµ ®Çu t­. - Th«ng qua viÖc hîp t¸c víi doanh nghiÖp n­íc ngoµi hay c¹nh tranh víi doanh nghiÖp n­íc ngoµi vµ tiÕp thu ®­îc kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn ®¹i hay tiÕp thu ®­îc kinh nghiÖm qu¶n lý kinh doanh cña hä. - T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó t¹o viÖc lµm, t¨ng tèc ®é t¨ng tr­ëng cña ®èi t­îng bá vèn còng nh­ t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu vµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ, qua ®ã n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n. - KhuyÕn khÝch doanh nghiÖp trong n­íc t¨ng n¨ng lùc kinh doanh, c¶i tiÕn c«ng nghÖ míi n©ng cao n¨ng suÊt chÊt l­îng gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm do ph¶i c¹nh tranh víi doanh nghiÖp n­íc ngoµi, mét mÆt kh¸c th«ng qua hîp t¸c víi n­íc ngoµi cã thÓ më réng thÞ tr­êng th«ng qua tiÕp cËn víi b¹n hµng cña ®èi t¸c ®Çu t­. * T¸c ®éng tiªu cùc - NÕu kh«ng cã quy ho¹ch cô thÓ vµ khoa häc, cã thÓ ®Çu t­ trµn lan kÐm hiÖu qua, tµi nguyªn thiªn nhiªn cã thÓ bÞ kh¸i th¸c bõa b·i vÒ sÏ g©y ra « nhiÔm m«i tr­êng nghiªm träng - M«i tr­êng chÝnh trÞ trong n­íc cã thÓ bÞ ¶nh h­ëng, c¸c chÝnh s¸ch trong n­íc cã thÓ bÞ thay ®æi do khi ®Çu t­ vµo th× c¸c nhµ ®Çu t­ th­êng cã c¸c biÖn ph¸p vËn ®éng quan chøc ®Þa ph­¬ng theo h­íng cã lîi cho m×nh. - HiÖu qu¶ cña ®Çu t­ phô thuéc vµo n­íc tiÕp nhËn cã thÓ tiÕp nhËn tõ c¸c n­íc ®i ®Çu t­ nh÷ng c«ng nghÖ thiÕt