Đề tài Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế - Xã hội của một số dự án cấp đặc biệt

Việt nam đang bước vào thời kỳ hội nhập sâu rộng với khu vực và quốc tế và đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Chính điều này đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông vận tải, điện tử, viễn thông. Ngày càng nhiều các dự án khu đô thị mới, khu công nghiệp, sân bay, bến cảng, nhà ga, các công trình cầu đường, công trình ngầm được đầu tư xây dựng với quy mô lớn ở nhiều nơi trên cả nước trong thời gian qua, đặcẢnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 1 Trường Đại học giao thông Vận tải biệt là ở các thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh, nơi có nhiều dự án công trình trọng điểm quốc gia mang ý nghĩa to lớn về mặt kinh tế - chính trị - xã hội. Tuy nhiên, trong sự phát triển nhanh chóng này, dù rằng đã có rất nhiều dự án đầu tư xây dựng đã mang lại thành công xét cả khía cạnh hiệu quả kỹ thuật lẫn kinh tế thì thực tế cũng cho thấy đã và đang tồn tại rất nhiều dự án công trình bao gồm cả các công trình quan trọng gặp phải những sự cố kỹ thuật như lún đường, sập cầu, nứt hầm, trượt lở mái dốc, để lại những hậu quả rất nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến lợi ích kinh tế - xã hội như sự cố sập cầu Rào (Hải Phòng), Cầu Đuống, Cầu Đắc Krông, sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ, vụ sụp toàn bộ trụ sở Viện Khoa học xã hội miền Nam do tác động của việc thi công tầng hầm cao ốc Pacific (TP Hồ Chí Minh), gần đây nhất là sự xuất hiện của các vết nứt ở đường Hầm Sông Sài Gòn (Hầm Thủ Thiêm) (TP Hồ Chí Minh) tuy vẫn đang được khẳng định là nằm trong giới hạn cho phép Những sự cố như vậy đã ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả dự án. Theo số liệu thống kê của Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng hàng năm có khoảng 0,28 – 0,56% công trình bị sự cố thì với hàng vạn công trình được triển khai cũng đã có hàng trăm công trình bị sự cố [1]. Vì vậy việc xác định nguyên nhân sự cố, đúc rút kinh nghiệm để có biện pháp khắc phục xử lý và đề phòng các rủi ro kỹ thuật để tránh ảnh hưởng xấu đến hiệu quả của các dự án rất được sự quan tâm của giới xây dựng công trình nói riêng và toàn thể xã hội nói chung, đặc biệt là trong tình hình Việt Nam đang chịu tác động mạnh từ nền kinh tế thế giới đang biến động, lạm phát tăng cao, tín dụng bị thắt chặt, vật giá (giá xăng dầu, giá vật tư, giá nhân công) leo thang làm thay đổi kinh phí xây dựng các công trình. Điều này cũng góp phần tạo tiền đề để các yếu tố rủi ro kỹ thuật công trình xảy ra với xác suất cao hơn.

pdf17 trang | Chia sẻ: tuantu31 | Ngày: 17/10/2020 | Lượt xem: 183 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế - Xã hội của một số dự án cấp đặc biệt, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
MụC LụC 1. ĐẶT VẤN ĐỀ 2. ẢNH HƯỞNG CỦA RỦI RO KỸ THUẬT ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA MỘT SỐ DỰ ÁN CẤP ĐẶC BIỆT 2.1 Một số khái niệm liên quan đến rủi ro công trình ............................................. 1 2.1.1 Định nghĩa và phân loại sự cố công trình xây dựng... 1 2.1.2 Khái niệm rủi ro (risk) và phân loại rủi ro công trình (risk in construction projects). 2 2.2 Nguyên nhân gây ra các rủi ro kỹ thuật........................................................ 4 2.3 Các tác động của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kinh tế-xã hội của dự án ................... 5 2.4 Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật trong một số dự án điển hình cấp đặc biệt.... .............. 8 2.4.1 Phân tích đánh giá sự cố kỹ thuật cầu Cần Thơ ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế và xã hội của dự án 8 2.4.1.1 Tổng quan về dự án... 8 2.4.1.2 Tóm tắt sự cố 8 2.4.1.3 Phân tích đánh giá sự cố... 9 *Nguyên nhân của sự cố... 9 *Ảnh hưởng của sự cố.. 10 2.4.2 Phân tích đánh giá sự cố kỹ thuật đường hầm sông Sài Gòn (hầm Thủ Thiêm) ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế và xã hội của dự án 11 2.4.2.1 ...................................................................... Tổng quan về dự án11 2.4.2.2 ............................................................................ Tóm tắt sự cố12 2.4.2.3 ................................................................. Phân tích đánh giá sự cố14 *Nguyên nhân của sự cố... 14 *Ảnh hưởng của sự cố.. 14 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 16 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Việt nam đang bước vào thời kỳ hội nhập sâu rộng với khu vực và quốc tế và đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Chính điều này đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông vận tải, điện tử, viễn thông... Ngày càng nhiều các dự án khu đô thị mới, khu công nghiệp, sân bay, bến cảng, nhà ga, các công trình cầu đường, công trình ngầm được đầu tư xây dựng với quy mô lớn ở nhiều nơi trên cả nước trong thời gian qua, đặc Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 1 Trường Đại học giao thông Vận tải biệt là ở các thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh, nơi có nhiều dự án công trình trọng điểm quốc gia mang ý nghĩa to lớn về mặt kinh tế - chính trị - xã hội. Tuy nhiên, trong sự phát triển nhanh chóng này, dù rằng đã có rất nhiều dự án đầu tư xây dựng đã mang lại thành công xét cả khía cạnh hiệu quả kỹ thuật lẫn kinh tế thì thực tế cũng cho thấy đã và đang tồn tại rất nhiều dự án công trình bao gồm cả các công trình quan trọng gặp phải những sự cố kỹ thuật như lún đường, sập cầu, nứt hầm, trượt lở mái dốc,để lại những hậu quả rất nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến lợi ích kinh tế - xã hội như sự cố sập cầu Rào (Hải Phòng), Cầu Đuống, Cầu Đắc Krông, sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ, vụ sụp toàn bộ trụ sở Viện Khoa học xã hội miền Nam do tác động của việc thi công tầng hầm cao ốc Pacific (TP Hồ Chí Minh), gần đây nhất là sự xuất hiện của các vết nứt ở đường Hầm Sông Sài Gòn (Hầm Thủ Thiêm) (TP Hồ Chí Minh) tuy vẫn đang được khẳng định là nằm trong giới hạn cho phép Những sự cố như vậy đã ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả dự án. Theo số liệu thống kê của Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng hàng năm có khoảng 0,28 – 0,56% công trình bị sự cố thì với hàng vạn công trình được triển khai cũng đã có hàng trăm công trình bị sự cố [1]. Vì vậy việc xác định nguyên nhân sự cố, đúc rút kinh nghiệm để có biện pháp khắc phục xử lý và đề phòng các rủi ro kỹ thuật để tránh ảnh hưởng xấu đến hiệu quả của các dự án rất được sự quan tâm của giới xây dựng công trình nói riêng và toàn thể xã hội nói chung, đặc biệt là trong tình hình Việt Nam đang chịu tác động mạnh từ nền kinh tế thế giới đang biến động, lạm phát tăng cao, tín dụng bị thắt chặt, vật giá (giá xăng dầu, giá vật tư, giá nhân công) leo thang làm thay đổi kinh phí xây dựng các công trình. Điều này cũng góp phần tạo tiền đề để các yếu tố rủi ro kỹ thuật công trình xảy ra với xác suất cao hơn. Hiện nay ở các nước trên thế giới đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn để rủi ro (risk) và quản trị rủi ro (risk management). Ở Việt Nam, đề tài này cũng đã và đang được giới nghiên cứu rất quan tâm. Tuy nhiên, sự thật là một tỷ lệ lớn các tài liệu nghiên cứu ở Việt Nam đề cập đến những rủi ro nói chung hoặc liên quan đến các ngành/lĩnh vực mang tính chất đặc biệt như kinh doanh tiền tệ, tín dụng (các ngân hàng, quỹ đầu tư), kinh doanh kim loại quý, kinh doanh bảo hiểm [2]. Riêng lĩnh vực xây dựng công trình giao thông thì lại có rất ít các báo cáo/nghiên cứu về rủi ro kỹ thuật một cách toàn diện và có hệ thống được ghi nhận và công bố ở Việt Nam. Vì vậy công tác quan lý rủi ro kỹ thuật vẫn chưa được sự quan tâm đúng mức. Việc nhìn nhận, đánh giá và quản lý các rủi ro ở các dự án vẫn chưa được tiến hành một cách chủ động, nhiều sự cố tương tự vẫn thường xuyên tái diễn vì những suy nghĩ chủ quan rằng ít có khả năng xảy ra các sự cố nghiêm trọng. Do đó, việc nhận dạng, phân tích và đánh giá đúng mức những ảnh hưởng từ rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án, đặc biệt là những dự án cấp đặc biệt sẽ tạo ra cái nhìn tổng quát hơn về tác động của rủi ro và có ý nghĩa rất quan trọng, là rất cần thiết và cấp bách trong sự phát triển và xây dựng các phương pháp, biện pháp quản trị rủi ro kỹ thuật phù hợp, đảm bảo an toàn cho công trình và đem lại sự thành công cho các dự án. Đây cũng chính là mục đích mà bài tiểu luận muốn hướng đến. 2. ẢNH HƯỞNG CỦA RỦI RO KỸ THUẬT ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA MỘT SỐ DỰ ÁN CẤP ĐẶC BIỆT 2.1 Một số khái niệm liên quan đến rủi ro công trình 2.1.1 Định nghĩa và phân loại sự cố công trình xây dựng Sự cố công trình được ghi nhận và đề cập đến rất nhiều trong các văn bản pháp lý được ban hành của Chính Phủ và Bộ Xây dựng như Nghi định số 209/2004/NĐ-CP, 180/2007/NĐ-CP, NĐ 23/2009/NĐ-CP, thông tư số 24/2009/TT-BXD, số 27/2009/TT-BXD [3]. Theo khoản 29 điều 3 Luật Xây dựng định nghĩa “Sự cố công trình là những hư hỏng vượt quá giới hạn an toàn cho phép làm cho công trình có nguy cơ sụp đổ; đã sập đổ một phần hoặc toàn bộ công trình; hoặc công trình không sử dụng theo thiết kế” [4]. Theo đó, có 4 loại sự cố là sự cố sập đổ, sự cố biến dạng, sự cố sai lệch vị trí và sự cố về công năng; phân chia theo cấp độ có cấp độ nhẹ, vừa, nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Tuy nhiên định nghĩa này vẫn chưa thực sự rõ ràng khi không đề cập đến định lượng ở mức độ nào thì được gọi là sự cố. Từ đó đã dẫn đến nhiều cách suy diễn khác nhau về mức độ sự cố, chẳng hạn nhầm lẫn giữa vi phạm vấn đề chất lượng thông thường và sự cố công trình. Riêng cụm từ Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 2 Trường Đại học giao thông Vận tải “không thể sử dụng được theo thiết kế” cũng chưa được giải thích chi tiết nên kết quả là trên thực tế cũng được diễn giải theo nhiều nghĩa. Việc phân loại sự cố cũng còn chung chung, gây khó khăn cho việc tổng hợp, phân tích sự cố. Ví dụ sự cố vết nứt, lún sụt mái dốc, nền, sự cố do vượt tải Điều này làm cho công tác quản lý nhà nước của các địa phương vẫn còn lúng túng khi giải quyết sự cố công trình ở các quy mô khác nhau [2] [5]. 2.1.2 Khái niệm rủi ro (risk) và phân loại rủi ro công trình (risk in construction projects) Nhắc đến rủi ro chúng ta thường nghĩ ngay đến những bất trắc xảy ra ngoài mong muốn và thường gây ra những thiệt hại về thời gian, vật chất, sức khỏe, tính mạng của con người. Khái niệm này được thay đổi theo ý nghĩa của từng đối tượng quan tâm ví dụ các trong các ngành, lĩnh vực khác nhau thì rủi ro có những định nghĩa khác nhau phù hợp với tính chất riêng biệt của chúng. Thực tế nghiên cứu các tài liệu cho thấy, có rất nhiều định nghĩa về rủi ro và đến nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất nào về rủi ro. Tùy theo từng quan điểm, các trường phái khác nhau, các tác giả khác nhau lại đưa ra những định nghĩa khác nhau. Nhìn chung có thể chia các khái niệm rủi ro làm hai trường phái là trường phái truyền thống và trường phái hiện đại. Trường phái đầu tiên cho rằng rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn (uncertainty) có thể xảy ra cho con người. Trường phái thứ hai quan niệm rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được, vừa mang tính tích cực lẫn tiêu cực. Rủi ro có thể mang đến sự tổn thất nhưng có thể mang lại nhưng lợi ích, cơ hội. Ví dụ việc xảy ra rủi ro giúp con người nhận thức được những rủi ro có thể xảy ra, nghiên cứu rủi ro và tìm ra được những biện pháp để đề phòng chúng xuất hiện. Rủi ro xuất hiện khi tồn tại đồng thời hai yếu tố cơ bản : yếu tố gây rủi ro và đối tượng chịu tác động, ảnh hưởng. Phạm vi nghiên cứu về rủi ro cũng khá phong phú và đa dạng, vì vậy ở đây ta chỉ xét đến rủi ro thường xuất hiện ở khía cạnh kỹ thuật trong các dự án công trình. Rủi ro kỹ thuật (technical risk) trong dự án công trình chính là khả năng xảy ra những sự cố công trình do các yếu tố kỹ thuật (vật liệu, thiết bị, máy móc, sai sót từ khâu thiết kế, thi công, tiến độ,...) như đã được định nghĩa trước đó. Trong lĩnh vực an toàn công trình thì rủi ro thường được nhận ra kết quả là tiêu cực [6]. Một công trình xây dựng được xem là an toàn nếu mức độ rủi ro thực tế của nó nằm trong vùng các giá trị chấp nhận. Giá trị biên của vùng này là hai giá trị tiêu chuẩn rủi ro : rủi ro hư hỏng tiêu chuẩn - giá trị cho phép rủi ro với những công trình mới xây dựng; và rủi ro hư hỏng giới hạn cho phép - giá trị rủi ro khi công trình đang khái thác đạt tới thì phải tiến hành sửa chữa, tăng cường [7]. Cũng giống như sự cố công trình, việc phân loại rủi ro trong công trình cũng có nhiều cách khác nhau và đóng một vai trò quan trọng trong công tác đánh giá mức độ ảnh hưởng có thể xảy ra của các rủi ro đến dự án công trình và từ đó có cơ sở để đưa ra những biện pháp quản lý và phòng ngừa rủi ro phù hợp. Một số rủi ro chính của dự án thường phân thành hai nguồn là bên trong (internal) như các nguồn lực con người, vật liệu (resources); công tác quản lý dự án (project team relationship and communication), và bên ngoài (external) có thể kể đến nguồn tài chính (financial); chính phủ (government) như chính sách, chủ trương; yếu tố kinh tế (economic) như lạm phát, biến động giá cả; rủi ro hoạt động (operational risk) như năng lực của nhà thầu, tư vấn, việc kiểm soát chất lượng; yếu tố kỹ thuật (technical) trong thiết kế, thi công ; cơ sở pháp lý (legal); điều kiện môi trường xung quanh (natural environment), và yếu tố rủi ro trong an ninh, an toàn (tai nạn lao động, trộm cắp công trường, phá hoại..) (security) (Hình 1) [8]. Ở góc độ rủi ro kỹ thuật của dự án thì rủi ro thường xảy ra ở khâu thiết kế (design) hoặc thi công (construction). Loại rủi ro này nếu xét trên góc độ các bên liên quan của dự án có thể chia thành [9] : - Rủi ro trên góc độ nhà thầu như do điều kiện thời tiết không thuận lợi; thất thoát vật tư; chất lượng vật liệu kém; - Rủi ro trên góc độ tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát : thiết kế có sai sót, trình độ học vấn hạn chế, ý thức kèm, nhiều quy trình quy phạm về thiết kế; không nhất quán về tiêu chuẩn xây dựng; công nghệ thi công; quản lý chất lượng thiết kế; quản lý tư vấn yếu kém; năng lực giám sát; Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 3 Trường Đại học giao thông Vận tải Hinh 1: Các nguồn rủi ro chính của một dự án (Nguồn [8]) Xét theo các giai đoạn dự án thì có thể phân loại rủi ro như sau: - Rủi ro trong giai đoạn chuẩn bị dự án: như việc thu thập không đầy đủ/chính xác tình hình địa chất, địa hình, điều kiện tự nhiên, khí hậu; thiết kế sơ bộ;... - Rủi ro trong giai đoạn thực hiện dự án: đây là giai đoạn mà xác suất để xảy ra các rủi ro kỹ thuật rất cao, ví dụ như: điều kiện tự nhiên xấu; sai sót trong khảo sát, thiết kế kỹ thuật; thiếu trách nhiệm, bớt xén trong quá trình thi công, giám sát; Trình độ quản lý dự án kém/có biểu hiện tiêu cực - Rủi ro trong giai đoạn khai thác dự án: như công tác quản lý khai thác; bảo dưỡng, sửa chữa yếu kém cũng gây ra những rủi ro kỹ thuật Xét theo mức độ rủi ro có thể phân loại theo ma trận rủi ro như hình sau [10]: Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 4 Trường Đại học giao thông Vận tải Hình 2 : Ma trận phân loại rủi ro. Nguồn [10] Trong đó rủi ro được phân làm 3 cấp độ: nhỏ (minor), vừa (moderate) và lớn (major) ứng với mức độ ảnh hưởng (impact) và khả năng xảy ra (likelihood). 2.2 Nguyên nhân gây ra các rủi ro kỹ thuật Việc có thể phân tích và đưa ra chính xác các nguyên nhân gây ra rủi ro kỹ thuật có ý nghĩa thực tiễn rất cao vì chúng sẽ là căn cứ quan trọng để đề ra các biện pháp giảm thiểu tác hại hoặc phòng tránh rủi ro có thể xảy ra. Tìm hiểu rõ được nguyên nhân của rủi ro cũng giúp ta xác định được tầm mức ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả của dự án và từ đó dành được sự đầu tư và quan tâm phù hợp trong công tác quản trị rủi ro. Nguyên nhân có thể là do khách quan hoặc chủ quan. Xét về nguyên nhân cơ bản, rủi ro được chia làm 10 loại như theo sơ đồ Taxanomy đó là (Hình 3) [11] : - Thiếu hiểu biết - Sự cẩu thả - Sự thay đổi thủ tục - Sai sót trong đánh giá - Thiếu sót về điều tra/phân tích - Điều kiện thay đổi - Sai sót khi lập kế hoạch - Sai sót khi đánh giá giá trị - Sai sót khi thực hiện - Sự không hiểu biết Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 5 Trường Đại học giao thông Vận tải Hình 3 : Sơ đồ Taxanomy các nguyên nhân cơ bản của rủi ro [11]. Như đã đề cập ở phần trên, rủi ro có thể xảy ra ở mọi khâu trong các giai đoạn của dự án : giai đoạn chuẩn bị dự án, giai đoạn thực hiện dự án và giai đoạn khai thác dự án. Vì vậy các nguyên nhân rủi ro cũng xuất hiện tương ứng theo từng giai đoạn. Xét trong phạm vi nghiên cứu, rủi ro kỹ thuật có thể được chia ra thành 10 nguyên nhân đặc thù như ở bảng sau : Bảng 1 : Các nguyên nhân gây ra các rủi ro kỹ thuật [11] STT NGUYÊN NHÂN GÂY RA RủI RO Kỹ THUậT CÔNG TRÌNH 1 Vi phạm trình tự xây dựng cơ bản 2 Có sai sót trong khảo sát địa chất công trình 3 Có vấn đề trong tính toán thiết kế 4 Chất lượng của vật liệu và chế phẩm xây dựng kém 5 Về mặt nghiên cứu khoa học còn có vấn đề tồn tại hoặc điểm khó trong kĩ thuật chưa được giải quyết thỏa đáng hoặc sự vội vã khi ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới 6 Trong thi công xem nhẹ lý thuyết kết cấu 7 Công nghệ thi công không thỏa đáng 8 Quản lý tổ chức thi công không tốt 9 Sử dụng công trình không thỏa đáng ở giai đoạn khai thác 10 Các sự cố bất khả kháng : các sự cố thiên tai vượt quá tầm dự tính của con người như động đất, sóng thần, bão lũ, nổ, hỏa hoạn gây nên. 2.3 Các tác động của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kinh tế-xã hội của dự án Như đã trình bày trước đó, rủi ro sự cố kỹ thuật có thể xuất hiện ở mức độ nhỏ và không gây ra ảnh hưởng đáng kể đến công trình [nằm trong giới hạn cho phép] nên mức độ tác động đến dự án chỉ ở dạng tiềm tàng. Nhưng khi rủi ro đó vượt mức cho phép chúng sẽ gây ra một tác động nào đó và nhiều trường hợp rủi ro sẽ phát triển đến mức độ cao và gây ra ảnh hưởng lớn đến dự án mà ta thường gọi là ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án, hiệu quả về kinh tế-xã hội. Nắm bắt được quá trình phát triển của rủi ro sẽ giúp ta lường trước được các ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả dự án và nhanh chóng đề ra biện pháp giảm thiểu, khắc phục và phòng ngừa trước khi rủi ro phát triển đến giai đoạn gây ra tác động. Sơ đồ dưới đây cho thấy 3 giai đoạn phát triển cơ bản của rủi ro xảy ra trong công trình : Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 6 Trường Đại học giao thông Vận tải Hình 4 : Các giai đoạn phát triển của rủi ro. Nguồn [12] Trong phạm vi nghiên cứu, ở đây ta xét đến rủi ro đã xuất hiện và gây ra ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án. Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật có thể khác nhau trong mỗi giai đoạn của của dự án và lại khác nhau ở các công tác trong từng giai đoạn. Vì vậy ta chỉ đứng trên góc độ tổng thể của dự án để xem xét các nhân tố bị ảnh hưởng từ rủi ro kỹ thuật. Thông thường, hiệu quả kinh tế-xã hội của một dự án được thể hiện qua các tiêu chí như sau : 1) Chi phí dự án (cost) Bài toán về chi phí không riêng gì ngành công trình mà bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào cũng gặp phải. Làm thế nào để dự án đạt hiệu quả về chi phí? Làm thế nào vẫn đảm bảo được chất lượng dự án ở mức cao nhất nhưng chi phí ở mức thấp nhất có thể? Những câu hỏi tương tự như vậy cũng chính là cơ sở để các nhà đầu tư tính toán mức độ hiệu quả của dự án và thực hiện quyết định đầu tư. Rủi ro kỹ thuật xảy ra là điều mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng không mong muốn xảy đến vì nó làm tăng chi phí của dự án chưa kể những ảnh hưởng hệ luy liên quan như kéo dài thời gian dự án, dư luận xã hội, ảnh hưởng danh tiếng chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn thiết kế..v.v.. 2) Thời gian dự án (time) Thông thường các dự án đều được vạch sẵn tiến độ thực hiện nên nếu không dự trù được yếu tố rủi ro kỹ thuật có thể xảy ra và có chiến lược quản trị rủi ro hợp lí trong quá trình thực hiện dự án thì khi xảy đến sẽ gây kéo dài thời gian chuẩn bị hoặc thực hiện dự án và làm giảm thời gian khai thác dự án. Thời gian kéo dài cũng đồng nghĩa với việc phát sinh thêm chi phí đầu tư xây dựng, chưa kể đến các ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến chất lượng dự án khi thời gian thực hiện kéo dài. 3) Chất lượng công trình (quality) Yếu tố này đặc biệt quan trọng và rất được quan tâm bởi nhà đầu tư dự án, các bên liên quan khác và đặc biệt là xã hội. Những năm gần đây đã có rất nhiều sự cố kỹ thuật xảy ra trong các dự án xây dựng được dư luận báo chí truyền thông lên tiếng phản ảnh. Chi phí có thể tăng thêm, thời gian có thể kéo dài nhưng nếu chất lượng công trình không đảm bảo thì nó sẽ là nơi cư ngụ lý tưởng của các rủi ro tiềm tàng để rồi khi đưa vào khai thác sử dụng có thể sẽ xảy ra những hậu quả rất khôn lường đến an sinh xã hội kèm theo là chi phí cho khâu sửa chữa, tăng cường, bảo dưỡng thậm chí có khi phải phá bỏ để xây dựng mới. Ba yếu tố nêu trên : chi phí (cost), thời gian (time) và chất lượng công trình (quality) là ba yếu tố quan trọng nhất khi đầu tư dự án, cũng là cơ sở chính để đánh giá hiệu quả kinh tế của bất kỳ dự án nào. Và đây cũng chính là 3 yếu tố chịu ảnh hưởng nhiều nhất khi rủi ro kỹ thuật xảy đến. Hình 5 : Ba yếu tố quan trọng thể hiện hiệu quả kinh tế của một dự án Lấy ví dụ cho thấy tác động của rủi ro đến 3 yếu tố cơ bản này có thể kể đến sự cố sập đổ viện khoa học xã hội vùng Nam bộ ở thành phố Hồ Chí Minh ngày 9 tháng 10 năm 2007 do thi công hố móng tầng ngầm của cao ốc Pacific bên cạnh nằm tại số nhà 43-45-47 Nguyễn Thi Minh Khai, P. Bến Nghé, Q1. Với diện tích mặt bằng 1.750 m2, cao 78.45m, gồm ba tầng hầm và 1 tầng kỹ thuật (chiều sâu 11.8m); 1 trệt và 20 tầng lầu; tổng diện tích sàn xây dựng là trên 22.000m2. Trong quá trình thi công, chủ đầu tư đã điều chỉnh thiết kế (chưa được Sở Xây dựng thành phố cho phép) lên thành 6 tầng hầm (chiều sâu 21.1m), một tầng trệt, 21 lầu, diện tích sàn lên tới hơn 41.000 m2. Nhiều nghiên Ảnh hưởng của rủi ro kỹ thuật đến hiệu quả kính tế-xã hội của một số dự án cấp đặc biệt Trang 7 Trường Đại học giao thông Vận tải cứu phân tích đánh giá cho thấy nguyên nhân xuất phát ở các khâu quản lý, thiếu sót trong khảo sát đất nền phục vụ thiết kế tầng ngầm, thiết kế kỹ thuật và cả chất lượng thi công. Cái giá phải trả cho rủi ro kỹ thuật này là thiệt hại không nhỏ về kinh tế của chủ đầu tư như : - Chi phí cho việc khoan bổ sung hai lỗ khoan mỗi lố sâu 80m; - Chi phí cho việc th
Luận văn liên quan