Đề tài Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

Ngày 10 tháng 9 năm 1945, Sở Thuế quan và Thuế gián thu (tên gọi đầu tiên của Hải quan Việt Nam ngày nay) được thành lập bởi Sắc lệnh số 27/SL do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp thay mặt Chủ tịch nước ký, với nhiệm vụ "đảm bảo công việc của Sở Tổng thanh tra độc quyền muối và thuốc phiện và các sở thương chính Bắc, Trung và Nam Bộ" [5]. Cho đến nay, đã 60 năm trôi qua, Hải quan Việt Nam đã có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc. Trong thời kỳ đổi mới hoạt động hải quan có tác động rất quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động xuất nhập khẩu, đến môi trường đầu tư nước ngoài, đến hoạt động du lịch; ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo hộ và thúc đẩy sản xuất trong nước, bảo hộ lợi ích người tiêu dùng, bảo vệ môi trường, góp phần bảo vệ trật tự an toàn xã hội, an ninh quốc gia. Thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới kinh tế, chủ động hội nhập của Đảng. Trong điều kiện mới, để thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X, ngành Hải quan cần phải làm là đảm bảo thực hiện tốt pháp luật hải quan, trong đó có việc đảm bảo thực hiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Thực tiễn cho thấy, trong những năm qua, việc đảm bảo thực hiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan bên cạnh những ưu điểm đã bộc lộ nhiều bất cập, như có nhiều qui định pháp luật còn chồng chéo, không thống nhất, chưa phù hợp với thực tế, thiếu tính khả thi. Hoạt động giải thích pháp luật vi phạm hành chính đã triển khai song hiệu quả chưa cao dẫn đến việc áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan nhiều nơi còn tùy tiện hoặc dung túng bao che, không xử lý hoặc xử lý không kịp thời Những điều đó làm nảy sinh tâm lý coi thường kỷ cương phép nước. Trong khi đó, việc tuyên truyền pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan còn hạn chế, chưa được tiến hành thường xuyên. Người dân còn thiếu hiểu biết hoặc hiểu biết rất hạn chế pháp luật ở lĩnh vực này. Hơn nữa các cơ quan có nhiệm vụ xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan cũng đồng thời thực hiện nhiệm vụ chống buôn lậu; công chức thực hiện nhiệm vụ này chưa được đào tạo chuyên sâu, đa số kiêm nhiệm các nhiệm vụ khác.

doc105 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 05/08/2013 | Lượt xem: 1568 | Lượt tải: 6download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Më ®Çu Lý do chän ®Ò tµi Ngµy 10 th¸ng 9 n¨m 1945, Së ThuÕ quan vµ ThuÕ gi¸n thu (tªn gäi ®Çu tiªn cña H¶i quan ViÖt Nam ngµy nay) ®­îc thµnh lËp bëi S¾c lÖnh sè 27/SL do Bé tr­ëng Bé Néi vô Vâ Nguyªn Gi¸p thay mÆt Chñ tÞch n­íc ký, víi nhiÖm vô "®¶m b¶o c«ng viÖc cña Së Tæng thanh tra ®éc quyÒn muèi vµ thuèc phiÖn vµ c¸c së th­¬ng chÝnh B¾c, Trung vµ Nam Bé" [5]. Cho ®Õn nay, ®· 60 n¨m tr«i qua, H¶i quan ViÖt Nam ®· cã nh÷ng ®ãng gãp xøng ®¸ng vµo sù nghiÖp c¸ch m¹ng vÎ vang cña d©n téc. Trong thêi kú ®æi míi ho¹t ®éng h¶i quan cã t¸c ®éng rÊt quan träng vµ ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu, ®Õn m«i tr­êng ®Çu t­ n­íc ngoµi, ®Õn ho¹t ®éng du lÞch; ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn viÖc b¶o hé vµ thóc ®Èy s¶n xuÊt trong n­íc, b¶o hé lîi Ých ng­êi tiªu dïng, b¶o vÖ m«i tr­êng, gãp phÇn b¶o vÖ trËt tù an toµn x· héi, an ninh quèc gia. Thùc hiÖn th¾ng lîi ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ, chñ ®éng héi nhËp cña §¶ng. Trong ®iÒu kiÖn míi, ®Ó thùc hiÖn thµnh c«ng NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng lÇn thø X, ngµnh H¶i quan cÇn ph¶i lµm lµ ®¶m b¶o thùc hiÖn tèt ph¸p luËt h¶i quan, trong ®ã cã viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. Thùc tiÔn cho thÊy, trong nh÷ng n¨m qua, viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan bªn c¹nh nh÷ng ­u ®iÓm ®· béc lé nhiÒu bÊt cËp, nh­ cã nhiÒu qui ®Þnh ph¸p luËt cßn chång chÐo, kh«ng thèng nhÊt, ch­a phï hîp víi thùc tÕ, thiÕu tÝnh kh¶ thi. Ho¹t ®éng gi¶i thÝch ph¸p luËt vi ph¹m hµnh chÝnh ®· triÓn khai song hiÖu qu¶ ch­a cao dÉn ®Õn viÖc ¸p dông ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan nhiÒu n¬i cßn tïy tiÖn hoÆc dung tóng bao che, kh«ng xö lý hoÆc xö lý kh«ng kÞp thêi… Nh÷ng ®iÒu ®ã lµm n¶y sinh t©m lý coi th­êng kû c­¬ng phÐp n­íc. Trong khi ®ã, viÖc tuyªn truyÒn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan cßn h¹n chÕ, ch­a ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn. Ng­êi d©n cßn thiÕu hiÓu biÕt hoÆc hiÓu biÕt rÊt h¹n chÕ ph¸p luËt ë lÜnh vùc nµy. H¬n n÷a c¸c c¬ quan cã nhiÖm vô xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan còng ®ång thêi thùc hiÖn nhiÖm vô chèng bu«n lËu; c«ng chøc thùc hiÖn nhiÖm vô nµy ch­a ®­îc ®µo t¹o chuyªn s©u, ®a sè kiªm nhiÖm c¸c nhiÖm vô kh¸c. VÒ mÆt lý luËn, ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò nh­ng ch­a cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u nµo. Mét sè c«ng tr×nh ®­îc c«ng bè chØ nghiªn cøu chung vÒ ph¸p luËt h¶i quan vµ xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh, nh÷ng vÊn ®Ò nh­: chÊt l­îng ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan; ý thøc ph¸p luËt cña c¸c ®èi t­îng tham gia ho¹t ®éng h¶i quan; bé m¸y tæ chøc vµ nh©n sù; c¬ chÕ phèi hîp gi÷a c¸c lùc l­îng; ph­¬ng tiÖn vËt chÊt kü thuËt vµ m«i tr­êng x· héi còng nh­ d­ luËn x· héi ch­a thùc sù ®­îc tiÕn hµnh trªn c¬ së khoa häc. Râ rµng, c¶ vÒ mÆt lý luËn, c¶ vÒ mÆt thùc tiÔn, viÖc nghiªn cøu mét c¸ch toµn diÖn vÊn ®Ò ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ®Ó ®Ò xuÊt vµ luËn chøng c¸c gi¶i ph¸p nh»m ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt ®ã nghiªm minh, chÝnh x¸c, kÞp thêi lµ hÕt søc cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch hiÖn nay. 2. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Nh÷ng n¨m tr­íc thêi kú ®æi míi hÇu nh­ ch­a cã c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu vÒ ph¸p luËt h¶i quan. Theo ®­êng lèi ®æi míi vµ nhÊt lµ nh»m thùc hiÖn chñ tr­¬ng "qu¶n lý ®Êt n­íc b»ng ph¸p luËt", viÖc nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ph¸p luËt, vÒ c¬ chÕ thùc hiÖn ph¸p luËt nãi chung, ph¸p luËt h¶i quan nãi riªng ®· cã sù ph¸t triÓn m¹nh. Cã thÓ kÓ ®Õn mét sè c«ng tr×nh sau: - LuËn ¸n TiÕn sÜ LuËt häc: "§æi míi vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ h¶i quan trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay ë n­íc ta" cña Vò Ngäc Anh, 1999. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "§æi míi vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ kiÓm tra gi¸m s¸t h¶i quan ë ViÖt Nam hiÖn nay" cña Hoµng Anh C«ng, 2001. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "T¨ng c­êng qu¶n lý nhµ n­íc b»ng ph¸p luËt ®èi víi ho¹t ®éng h¶i quan ë ViÖt Nam hiÖn nay" cña TrÇn V¨n Dòng, 2001. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "Thùc hiÖn ph¸p luËt ë c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c ë n­íc ta hiÖn nay - thùc tr¹ng vµ c¸c ph­¬ng h­íng, gi¶i ph¸p" cña Lª Thanh B×nh, 2002. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "T¨ng c­êng qu¶n lý nhµ n­íc b»ng ph¸p luËt trong lÜnh vùc h¶i quan ë ViÖt Nam hiÖn nay" cña Bïi V¨n ThÞnh, 2003. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "T¨ng c­êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa trong lÜnh vùc xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh ë n­íc ta hiÖn nay" cña §Æng Thanh S¬n, 2003. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "Vi ph¹m ph¸p luËt hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan vµ gi¶i ph¸p xö lý "cña Lª NguyÔn Nam Ninh, 2004. - LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc: "Hoµn thiÖn ph¸p luËt trong qu¶n lý nhµ n­íc vÒ h¶i quan ®èi víi doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu ë ViÖt Nam hiÖn nay" cña Bïi V¨n H¶i, 2005. - §Ò tµi nghiªn cøu cÊp ngµnh: "Nghiªn cøu hoµn thiÖn hÖ thèng c¸c v¨n b¶n qui ph¹m ph¸p luËt trong lÜnh vùc h¶i quan ®èi chiÕu víi c¸c cam kÕt quèc tÕ liªn quan" cña ViÖn Nghiªn cøu H¶i quan, 2003. - §Ò tµi khoa häc cÊp ngµnh: "Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh vÒ h¶i quan theo yªu cÇu cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ " cña Vô Ph¸p chÕ - Tæng côc H¶i quan, 2005. Ngoµi ra, cßn cã mét sè bµi viÕt cña c¸c c¸n bé chuyªn gia trong vµ ngoµi ngµnh h¶i quan liªn quan ®Õn ®Ò tµi luËn v¨n ®· ®­îc ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ nh­ bµi viÕt cña TiÕn sÜ Lª V­¬ng Long vµ th¹c sÜ Hoµng V¨n Sao ®¨ng trªn T¹p chÝ LuËt häc - ®Æc san vÒ xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh. Mét sè c¸c bµi viÕt trªn trang web H¶i quan ViÖt Nam vÒ ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. Bµi viÕt trªn trang tin ®iÖn tö Bé Tµi chÝnh vÒ "mét sè v­íng m¾c cÇn sím th¸o gì trong xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh vÒ h¶i quan"; mét sè bµi viÕt vÒ nh÷ng v­íng m¾c khi xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ë c¸c Côc H¶i quan ®Þa ph­¬ng trong tõng lÜnh vùc cô thÓ… C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn chñ yÕu tËp trung vµo c¸c vÊn ®Ò vÒ hoµn thiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh, ph¸p luËt h¶i quan, qu¶n lý nhµ n­íc b»ng ph¸p luËt ®èi víi ho¹t ®éng h¶i quan, mét sè lÜnh vùc c«ng t¸c cô thÓ cña ngµnh h¶i quan, ch­a cã ®Ò tµi trùc tiÕp nghiªn cøu viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. 3. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña luËn v¨n * Môc ®Ých: LuËn v¨n trªn c¬ së lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn liªn quan ®Õn ®Ò tµi ®Ó ®Ò xuÊt vµ luËn chøng c¸c gi¶i ph¸p ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ë ViÖt Nam hiÖn nay. * NhiÖm vô: LuËn v¨n gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô sau: - Ph©n tÝch c¬ së lý luËn vÒ thùc hiÖn vµ ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, nh­ kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, néi dung, vai trß cña ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, tõ ®ã t×m hiÓu kh¸i niÖm vµ yªu cÇu ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan hiÖn nay. - Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. - §Ò xuÊt vµ luËn chøng c¸c gi¶i ph¸p ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ë ViÖt Nam. 4. §èi t­îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n - §èi t­îng nghiªn cøu cña luËn v¨n: Lµ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ë ViÖt Nam. - Ph¹m vi nghiªn cøu: Trong khu«n khæ cã h¹n, luËn v¨n chØ tËp trung nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña viÖc b¶o ®¶m thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, vµ vÒ thêi gian, chØ nghiªn cøu chñ yÕu giai ®o¹n tõ sau ®æi míi (1986) ®Õn nay, ®ång thêi cã tham kh¶o c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt tr­íc ®ã khi ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò mang tÝnh lÞch sö. 5. C¬ së lý luËn vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu - LuËn v¨n dùa trªn c¬ së lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vµ c¸c quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vÒ nhµ n­íc vµ ph¸p luËt, vÒ tuyªn truyÒn, gi¸o dôc thùc hiÖn ph¸p luËt. LuËn v¨n dùa trªn c¬ së lý luËn trùc tiÕp cña bé m«n lý luËn chung vÒ nhµ n­íc vµ ph¸p luËt cña khoa häc ph¸p lý x· héi chñ nghÜa - VÒ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu, luËn v¨n sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p cña triÕt häc duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö, nh­ ph­¬ng ph¸p kÕt hîp lý luËn víi thùc tiÔn, ph©n tÝch vµ tæng hîp, lÞch sö cô thÓ. Ngoµi ra, luËn v¨n cßn sö dông mét sè ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu cña mét sè bé m«n khoa häc kh¸c, nh­ ph­¬ng ph¸p luËt häc so s¸nh, ph­¬ng ph¸p x· héi häc (®iÒu tra, kh¶o s¸t). 6. Nh÷ng ®ãng gãp míi cña luËn v¨n §iÓm míi nhÊt cña luËn v¨n lµ ë chç kh«ng chØ nghiªn cøu thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan mµ lµ nghiªn cøu lµm s¸ng tá c¸c yªu cÇu, c¸c yÕu tè ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. Tõ ®ã, c¸c gi¶i ph¸p ®Ò xuÊt mang tÝnh toµn diÖn, kh«ng chØ cã ý nghÜa ®èi víi thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan, mµ cßn cã ý nghÜa trong nghiªn cøu ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt nãi chung, gãp phÇn hoµn thiÖn c¬ chÕ thùc hiÖn vµ b¶o vÖ ph¸p luËt, gi¸o dôc ph¸p luËt theo chñ tr­¬ng, ®­êng lèi cña §¶ng hiÖn nay. 7. ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn cña luËn v¨n - ý nghÜa lý luËn: LuËn v¨n gãp phÇn x©y dùng hÖ thèng c¸c kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña viÖc thùc hiÖn, ®¶m b¶o thùc hiÖn vµ c¸c yªu cÇu, yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn viÖc ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan. - ý nghÜa vÒ mÆt thùc tiÔn: LuËn v¨n gãp phÇn hoµn thiÖn c¬ chÕ thùc hiÖn vµ b¶o vÖ ph¸p luËt, gi¸o dôc ph¸p luËt theo chñ tr­¬ng, ®­êng lèi cña §¶ng. LuËn v¨n cã thÓ ®­îc sö dông lµm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó nghiªn cøu thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan vµ thùc hiÖn ph¸p luËt h¶i quan ë ViÖt Nam hiÖn nay theo c¸c h­íng cña ChiÕn l­îc x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam qui ®Þnh t¹i NghÞ quyÕt 48-NQ/ T¦ cña Bé ChÝnh trÞ Ban ChÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng (khãa IX). 8. KÕt cÊu cña luËn v¨n NgoµiphÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung cña luËn v¨n gåm 2 ch­¬ng, 4 tiÕt. Ch­¬ng 1 C¬ së lý luËn vÒ thùc hiÖn vµ ®¶m b¶o thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan ë ViÖt Nam Ph¸p luËt vµ thùc hiÖn ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan Ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan 1.1.1.1. Kh¸i niÖm ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan §Ó hiÓu ®­îc kh¸i niÖm ph¸p luËt xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc h¶i quan tr­íc hÕt cÇn ph¶i t×m hiÓu mét sè kh¸i niÖm liªn quan: - Kh¸i niÖm vi ph¹m hµnh chÝnh. Vi ph¹m hµnh chÝnh lµ mét lo¹i vi ph¹m ph¸p luËt x¶y ra kh¸ phæ biÕn hµng ngµy trong ®êi sèng x· héi, kinh tÕ, tõ nh÷ng hµnh vi nhá nh­ vøt r¸c kh«ng ®óng n¬i, ®óng chç, ®Õn nh÷ng hµnh vi cã tÝnh chÊt, møc ®é lín h¬n nh­ ®iÒu khiÓn m«t«, xe m¸y ®i vµo ®­êng mét chiÒu, v­ît ®Ìn ®á, hoÆc nh÷ng hµnh vi trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh nh­ tiÕn hµnh kinh doanh mµ kh«ng ®¨ng ký theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, trèn thuÕ, thay ®æi trô së cña doanh nghiÖp mµ kh«ng th«ng b¸o, hay nh÷ng hµnh vi trong lÜnh vùc b¶o vÖ m«i tr­êng nh­ vËn chuyÓn vµ xö lý chÊt th¶i, c¸c chÊt g©y « nhiÔm m«i tr­êng kh«ng ®óng theo quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng; nh÷ng hµnh vi trong lÜnh vùc th­¬ng m¹i nh­ xuÊt nhËp khÈu hµng hãa kh«ng ®óng giÊy phÐp hoÆc kh«ng lµm ®óng thñ tôc h¶i quan trong lÜnh vùc h¶i quan. Tãm l¹i, nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt trªn thÓ hiÖn rÊt ®a d¹ng, phong phó, ë hÇu hÕt c¸c lÜnh vùc cña qu¶n lý nhµ n­íc, song ®Òu cã chung mét sè ®Æc ®iÓm sau: Mét lµ, vi ph¹m hµnh chÝnh ®Òu lµ nh÷ng hµnh vi x©m h¹i ®Õn trËt tù qu¶n lý nhµ n­íc, ph¸ vì trËt tù hµnh chÝnh ®ang ®­îc duy tr× vµ b¶o vÖ, lµm ¶nh h­ëng ®Õn hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý nhµ n­íc trong c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. Tuy nhiªn, tÝnh chÊt vµ møc ®é x©m h¹i cña hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh mÆc dï nguy hiÓm cho x· héi song ch­a ®ñ c¸c yÕu tè cÊu thµnh téi ph¹m ®­îc quy ®Þnh t¹i Bé luËt h×nh sù. Hai lµ, chñ thÓ cña hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n. §èi víi tæ chøc, th× hµnh vi nµy ®­îc thùc hiÖn bëi c¸ nh©n nh­ng d­íi danh nghÜa tæ chøc (do tæ chøc giao, ph©n c«ng hoÆc thùc hiÖn hµnh vi nh©n danh tæ chøc ®ã). C¸c chñ thÓ thùc hiÖn hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n cã n¨ng lùc chÞu tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh. Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh, c¸ nh©n lµ chñ thÓ cña vi ph¹m hµnh chÝnh ph¶i lµ ng­êi kh«ng m¾c c¸c bÖnh lµm mÊt kh¶ n¨ng nhËn thøc hoÆc kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn hµnh vi vµ ®ñ ®é tuæi do ph¸p luËt quy ®Þnh. Ng­êi tõ ®é tuæi 14 ®Õn d­íi 16 tuæi lµ chñ thÓ cña vi ph¹m hµnh chÝnh víi lçi cè ý. Ng­êi ®ñ tõ 16 tuæi trë lªn lµ chñ thÓ cña vi ph¹m hµnh chÝnh trong mäi tr­êng hîp (vi ph¹m do lçi cè ý hay v« ý). Tæ chøc lµ chñ thÓ vi ph¹m hµnh chÝnh lµ c¸c c¬ quan nhµ n­íc, c¸c tæ chøc x· héi, c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc c¸c lùc l­îng vò trang nh©n d©n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Tæ chøc, c¸ nh©n n­íc ngoµi còng lµ chñ thÓ vi ph¹m hµnh chÝnh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam, trõ tr­êng hîp ®iÒu ­íc quèc tÕ mµ ViÖt Nam ký kÕt, gia nhËp cã quy ®Þnh kh¸c. Nh­ vËy, chñ thÓ cña vi ph¹m hµnh chÝnh cã c¬ cÊu réng h¬n rÊt nhiÒu so víi c¬ cÊu chñ thÓ cña vi ph¹m h×nh sù. Tr¸ch nhiÖm ph¸p lý hµnh chÝnh ph¸t sinh nh­ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, cã nghÜa lµ khi thùc hiÖn hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh c¸ nh©n, tæ chøc ph¶i chÞu nh÷ng h×nh thøc xö lý do ph¸p luËt quy ®Þnh. Tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh tån t¹i d­íi h×nh thøc c¸c chÕ tµi hµnh chÝnh, th«ng th­êng lµ ph¹t tiÒn, c¶nh c¸o vµ cã thÓ ®ång thêi cßn ¸p dông c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh kh¸c. So víi tr¸ch nhiÖm h×nh sù, tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh phong phó h¬n, song Ýt nghiªm kh¾c h¬n. Ba lµ, vi ph¹m hµnh chÝnh còng nh­ mäi hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c ®Òu x©m h¹i ®Õn c¸c quan hÖ x· héi ®­îc ph¸p luËt b¶o vÖ. Nãi c¸ch kh¸c, kh¸ch thÓ cña vi ph¹m hµnh chÝnh lµ quan hÖ x· héi vÒ qu¶n lý nhµ n­íc trong c¸c lÜnh vùc bÞ hµnh vi vi ph¹m x©m h¹i. Kh¸ch thÓ cña vi ph¹m ph¸p luËt chÝnh lµ yÕu tè quan träng ®Ó x¸c ®Þnh tÝnh chÊt, møc ®é nguy hiÓm cho x· héi cña hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt lo¹i nµy. Do c¸c quan hÖ trong qu¶n lý nhµ n­íc rÊt ®a d¹ng vµ phong phó nªn kh¸ch thÓ cña hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt hµnh chÝnh còng rÊt phong phó, ®a d¹ng trªn mäi lÜnh vùc cña qu¶n lý nhµ n­íc. ®­îc quy ®Þnh cô thÓ trong c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt. Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn, cã thÓ hiÓu: Vi ph¹m hµnh chÝnh lµ hµnh vi do c¸ nh©n, tæ chøc thùc hiÖn víi lçi cè ý hoÆc v« ý, vi ph¹m quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ qu¶n lý nhµ n­íc mµ kh«ng ph¶i lµ téi ph¹m vµ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ph¶i bÞ xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh. Kh¸i niÖm xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh. Xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh bao gåm xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh vµ c¸c biÖn ph¸p xö lý hµnh chÝnh. Xö ph¹t hµnh chÝnh thùc chÊt lµ mét lo¹i ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n­íc. §ã lµ lo¹i ho¹t ®éng ®Æc biÖt vµ rÊt phøc t¹p bao gåm mét lo¹t c¸c hµnh vi cô thÓ liªn quan mËt thiÕt víi nhau nh­ ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ tÝnh chÊt, møc ®é cña vi ph¹m hµnh chÝnh, x¸c ®Þnh thÈm quyÒn xö ph¹t, ®èi chiÕu víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt, ¸p dông h×nh thøc vµ møc ph¹t vµ ra quyÕt ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh. QuyÕt ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh khi ®­îc ban hµnh sÏ g©y mét hËu qu¶ ph¸p lý ®Æc biÖt, lµm ph¸t sinh tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh cña c¸ nh©n, tæ chøc vi ph¹m hµnh chÝnh, tøc lµ buéc hä ph¶i chÞu hËu qu¶ bÊt lîi tr­íc Nhµ n­íc vÒ tinh thÇn (bÞ h¹n chÕ quyÒn) hoÆc vÒ tµi s¶n (bÞ ph¹t tiÒn, bÞ tÞch thu tang vËt, ph­¬ng tiÖn...). Xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh cã nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n sau: Mét lµ, xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh lµ mét lo¹i ho¹t ®éng c­ìng chÕ nhµ n­íc, mang tÝnh quyÒn lùc nhµ n­íc. TÝnh c­ìng chÕ vµ tÝnh quyÒn lùc nhµ n­íc thÓ hiÖn ë chç ho¹t ®éng xö ph¹t hµnh chÝnh lu«n lu«n ®­îc c¸c c¬ quan hoÆc c¸n bé cã thÈm quyÒn thùc hiÖn. ChØ cã c¸c c¬ quan hoÆc c¸n bé nhµ n­íc nµo ®­îc Nhµ n­íc trao thÈm quyÒn xö ph¹t hµnh chÝnh vµ ®­îc ghi râ trong c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cã quy ®Þnh vÒ xö ph¹t hµnh chÝnh míi cã quyÒn quyÕt ®Þnh xö ph¹t. Xö ph¹t hµnh chÝnh lµ ph¶n øng cña Nhµ n­íc tr­íc c¸c hµnh vi x©m h¹i quy t¾c qu¶n lý nhµ n­íc. BiÓu hiÖn cña ph¶n øng ®ã chÝnh lµ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p xö ph¹t hµnh chÝnh. ViÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p xö ph¹t nµy cã t¸c dông trùc tiÕp ®iÒu chØnh hµnh vi xö sù cña con ng­êi vi ph¹m, tøc lµ buéc hä ph¶i g¸nh chÞu nh÷ng hËu qu¶ bÊt lîi tr­íc Nhµ n­íc vµ cã t¸c dông ®×nh chØ vi ph¹m hµnh chÝnh qua ®ã mµ b¶o vÖ vµ duy tr× trËt tù qu¶n lý nhµ n­íc. Hai lµ, c¬ së ®Ó xö ph¹t hµnh chÝnh lµ vi ph¹m hµnh chÝnh. ChØ cã hµnh vi nµo x©m ph¹m quy t¾c qu¶n lý nhµ n­íc mµ ch­a ®Õn møc ph¶i truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù do c¸c c¸ nh©n, tæ chøc ®ñ n¨ng lùc chñ thÓ thùc hiÖn víi lçi cè ý hay v« ý míi bÞ xö ph¹t hµnh chÝnh. §Æc ®iÓm cã tÝnh nguyªn t¾c trªn ®©y ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 3 Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh: "C¸ nh©n, tæ chøc chØ bÞ xö ph¹t hµnh chÝnh khi cã hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh do ph¸p luËt quy ®Þnh" [38]. Tõ quy ®Þnh trªn, khi ¸p dông c¸c biÖn ph¸p xö ph¹t ®ßi hái c¸c c¬ quan hoÆc c¸n bé nhµ n­íc cã thÈm quyÒn ph¶i x¸c ®Þnh râ cã vi ph¹m hµnh chÝnh x¶y ra hay kh«ng, tÝnh chÊt vµ møc ®é cña vi ph¹m nh­ thÕ nµo, hµnh vi vi ph¹m ®ã cã quy ®Þnh trong c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt quy ®Þnh vÒ xö ph¹t hµnh chÝnh hay ch­a. Ba lµ, ho¹t ®éng xö ph¹t hµnh chÝnh ®­îc tiÕn hµnh qua nhiÒu kh©u, nhiÒu giai ®o¹n nh­ng kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng nµy ph¶i ®­îc thÓ hiÖn b»ng quyÕt ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh. Trong xö ph¹t hµnh chÝnh, c¸c chñ thÓ cã thÈm quyÒn tiÕn hµnh xö ph¹t lu«n ®­îc thùc hiÖn hai lo¹i hµnh vi: 1- hµnh vi ban hµnh quyÕt ®Þnh xö ph¹t. QuyÕt ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh ph¶i ®­îc thÓ hiÖn b»ng v¨n b¶n hay b»ng mét h×nh thøc kh¸c do ph¸p luËt quy ®Þnh; 2- hµnh vi hµnh chÝnh kh¸c, nh­ nh»m ®×nh chØ hµnh vi vi ph¹m, lËp biªn b¶n vi ph¹m, gi¶i thÝch hµnh vi vi ph¹m vµ th«ng b¸o ®iÒu kho¶n v¨n b¶n ph¸p luËt ®­îc ¸p dông cho c¸ nh©n hoÆc tæ chøc vi ph¹m... Hai lo¹i hµnh vi trªn lu«n cã mèi quan hÖ mËt thiÕt, t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau. Trong ®ã, hµnh vi ban hµnh quyÕt ®Þnh xö ph¹t lµ c¬ b¶n vµ chñ yÕu nhÊt. C¸c hµnh vi hµnh chÝnh kh¸c ®­îc thùc hiÖn nh»m h­íng tíi viÖc ra quyÕt ®Þnh xö ph¹t hoÆc thùc hiÖn trªn c¬ së quyÕt ®Þnh xö ph¹t. §Æc biÖt, khi ban hµnh quyÕt ®Þnh xö ph¹t sÏ dÉn ®Õn hËu qu¶ ph¸p lý lµ lµm ph¸t sinh tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh. QuyÕt ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh lµ h×nh thøc thÓ hiÖn c«ng khai ý chÝ vµ th¸i ®é cña Nhµ n­íc ph¶n øng tr­íc c¸c hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh vµ møc c­ìng chÕ cña Nhµ n­íc ®èi víi chñ thÓ vi ph¹m. Bèn lµ, ho¹t ®éng xö ph¹t hµnh chÝnh ®­îc tiÕn hµnh trong khu«n khæ ph¸p luËt vµ ph¶i tu©n theo ph¸p luËt vÒ tr×nh tù, thñ tôc hµnh chÝnh. TÊt c¶ c¸c c¬ quan, c¸n bé cã thÈm quyÒn xö ph¹t hµnh chÝnh khi thùc hiÖn c¸c hµnh vi xö ph¹t ®Òu ph¶i tu©n theo c¸c tr×nh tù, thñ tôc hµnh chÝnh do ph¸p luËt quy ®Þnh chø kh«ng tu©n theo c¸c quy ®Þnh vÒ tè tông h×nh sù kÓ c¶ tr­êng hîp Tßa ¸n nh©n d©n thùc hiÖn quyÒn xö ph¹t hµnh chÝnh. Tõ nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn cã thÓ ®i ®Õn ®Þnh nghÜa sau: Xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh lµ mét lo¹i ho¹t ®éng c­ìng chÕ hµnh chÝnh cô thÓ mang tÝnh quyÒn lùc nhµ n­íc ph¸t sinh khi cã vÝ ph¹m hµnh chÝnh; biÓu hiÖn ë viÖc ¸p dông c¸c chÕ tµi hµnh chÝnh mang tÝnh chÊt trõng ph¹t do c¸c chñ thÓ, cã thÈm quyÒn nh©n danh Nhµ n­íc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh cßn lµ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh kh¸c khi cã hµnh vi vi ph¹m hµnh chÝnh x¶y ra. C¸c biÖn ph¸p xö lý hµnh chÝnh kh¸c ®­îc ¸p dông ®èi víi c¸ nh©n cã hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt vÒ an ninh, trËt tù, an toµn x· héi nh­ng ch­a ®Õn móc truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®­îc quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu 23, 24, 25, 26, 27 cña ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh. Cô thÓ nh­: Gi¸o dôc t¹i x· ph­êng, thÞ trÊn; ®­a vµo tr­êng gi¸o d­ìng; ®­a vµo c¬ së gi¸o dôc; ®­a vµo c¬ së ch÷a bÖnh; qu¶n chÕ hµnh chÝnh. Tõ kh¸i niÖm xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh cã thÓ ®i ®Õn quan niÖm vÒ ph¸p luËt xö lý vi ph¹m
Luận văn liên quan