Đề tài Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 - 2005

Ngày nay xuất khẩu trở thành hoạt động cực kỳ quan trọng đối với mọi quốc gia trên thé giới. Nó cho phép các quốc gia khai thác được lợi thế của mình trong phân công lao động quốc tế, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho nền kinh tế đất nước. Đối với Việt Nam hoạt động xuất khẩu thực sự có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc cho công nghiệp hoá đất nước và là mũi nhọn ưu tiên trong nền kinh té quốc dân. Bởi vậy trong chính sách kinh tế của mình, Đảng Cộng Sản Việt Nam đã nhiều lần khẳng định tầm quan trọng của công tác xuất nhập khẩu và coi nó là một trong ba chương trình kinh tế lớn phải tập trung thực hiện. Có đẩy mạnh xuất khẩu, mở cửa ra thế giới bên ngoài, Việt Nam mới có điều kiện thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, ổn định đời sống nhân dân. Với ưu thế về điều kiện sinh tháI và lao động, Việt Nam có tiềm năng lớn về sản xuất các loại rau quả mà thị trường thế giới có nhu cầu như: chuối, vải, dứa, xoài. và nhiều loại rau có giá trị kinh tế cao như dưa chuột , khoai tây, cà chua.Những năm trước, khi còn thị trường Liên Xô và các nước trong khối SEV, năm cao nhất Việt Nam đã xuất khẩu được khối lượng rau quả tươi, rau quả chế biến trị giá 30 triệu rúp chuyển nhượng. Từ khi đất nước chuyển nhượng cơ chế quản lý kinh tế, do thị trường truyền thống bị thu hẹp, thị trường mới còn đang trong giai đoạn thử nghiệm chưa ổn định, hơn nữa chất lượng, số lượng, chất lượng, giá cả sản phẩm chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường nên kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam còn khiêm tốn. Điều đó tiềm năng lớn về xuất khẩu rau quả chưa được khai thác. Bước đầu tìm hiểu nguyên nhân hạn chế xuất khẩu rau quả cho thấy, ngoài lý do biến động thị trường xuất khẩu truyền thống thì một nguyên nhân quan trọng khác là chưa có chính sách và biện pháp hữu hiệu để phát huy thế mạnh của các thành phần kinh tế tham gia tích cực vào hoạt động sản xuất, ché biến, lưu thông xuát khẩu rau quả. Một thời gian dàỉ ở tầm vĩ mô coi nhẹ sản phẩm rau quả, chưa đánh giá đúng mức lợi thế của nó trong lĩnh vực xuất khẩu. Vì thế, việc đi sâu nghiên cứu hoàn thiện các chính sách và đề xuất các giải pháp thúcđẩy hoạt động xuất khẩu rau quả thời gian tới là rất cấp thiết nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của mọi thành phần kinh tế trong lĩnh vực kinh doanh xuất khẩu rau quả, góp phần tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã đề ra, góp phần nâng cao vị thế sản phẩm nông nghiệp nước ta trên thị trường quốc tế. Bằng nhận thức của mình sau ba năm nghiên cứu tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân và đợt thực tập tại Viện phát triển quốc tế học để tìm hiểu tình hình xuất nhập khẩu trong thời gian qua, tôi muốn góp một phần nhỏ bé nhằm tìm ra một số giải pháp tốt hơn để khắc phục hạn chế trong xuất nhập khẩu của nước ta . Và đó cũng là lý do tôi chọn đề tài “Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 -2005’’ làm báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp. Với mục đích chính đặt ra ở trên, ngoài lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo báo cáo chuyên đề được chia làm ba chương: Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm rau quả ở Việt Nam. Chương II: Thực trạng tình hình sản xuất và xuất khẩu rau quả của Việt Nam thời gian qua. Chương III: Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 - 2005.

doc75 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 15/12/2012 | Lượt xem: 1404 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 - 2005, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI NÓI ĐẦU Ngày nay xuất khẩu trở thành hoạt động cực kỳ quan trọng đối với mọi quốc gia trên thé giới. Nó cho phép các quốc gia khai thác được lợi thế của mình trong phân công lao động quốc tế, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho nền kinh tế đất nước. Đối với Việt Nam hoạt động xuất khẩu thực sự có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc cho công nghiệp hoá đất nước và là mũi nhọn ưu tiên trong nền kinh té quốc dân. Bởi vậy trong chính sách kinh tế của mình, Đảng Cộng Sản Việt Nam đã nhiều lần khẳng định tầm quan trọng của công tác xuất nhập khẩu và coi nó là một trong ba chương trình kinh tế lớn phải tập trung thực hiện. Có đẩy mạnh xuất khẩu, mở cửa ra thế giới bên ngoài, Việt Nam mới có điều kiện thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, ổn định đời sống nhân dân. Với ưu thế về điều kiện sinh tháI và lao động, Việt Nam có tiềm năng lớn về sản xuất các loại rau quả mà thị trường thế giới có nhu cầu như: chuối, vải, dứa, xoài... và nhiều loại rau có giá trị kinh tế cao như dưa chuột , khoai tây, cà chua...Những năm trước, khi còn thị trường Liên Xô và các nước trong khối SEV, năm cao nhất Việt Nam đã xuất khẩu được khối lượng rau quả tươi, rau quả chế biến trị giá 30 triệu rúp chuyển nhượng. Từ khi đất nước chuyển nhượng cơ chế quản lý kinh tế, do thị trường truyền thống bị thu hẹp, thị trường mới còn đang trong giai đoạn thử nghiệm chưa ổn định, hơn nữa chất lượng, số lượng, chất lượng, giá cả sản phẩm chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường nên kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam còn khiêm tốn. Điều đó tiềm năng lớn về xuất khẩu rau quả chưa được khai thác. Bước đầu tìm hiểu nguyên nhân hạn chế xuất khẩu rau quả cho thấy, ngoài lý do biến động thị trường xuất khẩu truyền thống thì một nguyên nhân quan trọng khác là chưa có chính sách và biện pháp hữu hiệu để phát huy thế mạnh của các thành phần kinh tế tham gia tích cực vào hoạt động sản xuất, ché biến, lưu thông xuát khẩu rau quả. Một thời gian dàỉ ở tầm vĩ mô coi nhẹ sản phẩm rau quả, chưa đánh giá đúng mức lợi thế của nó trong lĩnh vực xuất khẩu. Vì thế, việc đi sâu nghiên cứu hoàn thiện các chính sách và đề xuất các giải pháp thúcđẩy hoạt động xuất khẩu rau quả thời gian tới là rất cấp thiết nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của mọi thành phần kinh tế trong lĩnh vực kinh doanh xuất khẩu rau quả, góp phần tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã đề ra, góp phần nâng cao vị thế sản phẩm nông nghiệp nước ta trên thị trường quốc tế. Bằng nhận thức của mình sau ba năm nghiên cứu tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân và đợt thực tập tại Viện phát triển quốc tế học để tìm hiểu tình hình xuất nhập khẩu trong thời gian qua, tôi muốn góp một phần nhỏ bé nhằm tìm ra một số giải pháp tốt hơn để khắc phục hạn chế trong xuất nhập khẩu của nước ta . Và đó cũng là lý do tôi chọn đề tài “Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 -2005’’ làm báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp. Với mục đích chính đặt ra ở trên, ngoài lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo báo cáo chuyên đề được chia làm ba chương: Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm rau quả ở Việt Nam. Chương II: Thực trạng tình hình sản xuất và xuất khẩu rau quả của Việt Nam thời gian qua. Chương III: Những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm rau quả chủ yếu trong giai đoạn 2000 - 2005. Với thời gian nghiên cứu thực tế còn ít, tài liệu tổng kết chưa đầy đủ, kinh nghiệm công tác và sự hiểu biết của bản thân chưa nhiều, bài viết này không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi mong rằng sẽ nhận được nhiều sự đòng góp ý kiến của các thầy cô cũng như của toàn thể các bạn. Qua đây tôi cũng xin cảm ơn thạc sĩ Nguyễn Anh Minh cùng các cô chú trong viện phát triển quốc tế học, đặc biệt là tiến sĩ Hoàng Hải-Viện trưởng viện phát triển quốc tế học, đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành báo cáo chuyên đề này. NỘI DUNG CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU SẢN PHẨM RAU QUẢ Ở VIỆT NAM. I. Các lý thuyết kinh tế cơ bản về thương mại quốc tế và phân công lao động quốc tế: Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, thương mại nói chung và thương mạI quốc tế nói riêng cũng ngày một phát triển. Từ phương thức trao đổi cơ bản, đơn sơ trong nội bộ các nước, các thương nhân tìm cách mua sản phẩm trong nước, mang tới các nước khác để đổi lấy sản phẩm độc đáo mà nước mình không có. Hình thức này ngày càng hoàn hảo, trở nên không thể thiếu được ở bất cứ nước nào. Song so với thương mại trong nước, thương mại quốc tế có đặc đIểm trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa các nước, thông qua buôn bán, là mối quan hệ xã hội, phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa những người sản xuất hàng hoá riêng biệt của các quốc gia. Như vậy sự khác biệt căn biệt đó là hoạt động buôn bán không bó hẹp trong phạm vi nội bộ của một nước mà vượt ra khỏi phạm vi biên giới của một quốc gia, gắn liền với việc sử dụng đồng tiền quốc tế khác nhau. Hoạt động buôn bán này diễn ra nhay cả khi có sự khác biệt về ngôn ngữ, phong tục tập quán, văn hoá, xã hội, luật pháp...Do đó đã xuất hiện một số lý thuyết để giải thích cho các hình thái thương mại quốc tế và phân công lao động quốc tế. 1. Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối: Adam Smith cho rằng lợi ích của thương mại quốc tế thu được do thực hiện công tác phân công. Nguyên tắc phân công theo ông là mỗi quốc gia nên chuyên môn hoá vào những ngành sản xuất mà họ có lợi thế tuyệt đối, thông qua đó phải sử dụng một cách tốt nhất các nguồn lực. Các nguồn lực đó là đội ngũ lao động có tay nghề và được đào tạo thích hợp, nguồn vốn, tiến bộ công nghệ và truyền thống kinh doanh. Như vậy, các quốc gia sẽ tiến hành chuyên môn hoá việc sản xuất các mặt hàng mà họ có lợi thế tuyệt đối, sau đó tiến hành trao đổi với các quốc gia khác giúp cả hai bên có lợi. Trong thương mại quốc tế, các sản phẩm của thế giới được sử dụng một cách tốt nhất, tổng sản phẩm của thế giới sẽ gia tăng. Sự tăng thêm số sản phẩm này là nhờ vào chuyên môn hoá và sẽ được phân bổ giữa hai quốc gia theo ntỷ lệ trao đổi ngoại thương. Thực chất của lợi thế tuyệt đối có thể minh hoạ qua ví dụ sau: Biểu 1: Ví dụ giả định về lợi thế tuyệt đối giữa Việt Nam và Đài Loan.  Việt Nam  ĐàI Loan   Gạo (kg/1 giờ công)  6  1   Thịt bò (kg/1 giờ công)  4  5   Biểu 1 cho thấy giả sử một giờ công ở Việt nam sản xuất được 6kg gạo hoặc 4kg thịt bò, trong khi đó ở Đài Loan được 1 kg gạo hoặc 5kg thị bò. Như vậy, Việt Nam có lợi thế tuyệt đối trong sản xuất gạo, còn Đài Loan có lợi thế trong việc sản xuất thịt bò. Việt nam sẽ chuyên môn hoá trồng lúa, còn Đài Loan sẽ chuyên môn hoá việc chăn nuôi bò, sau đó hai quốc gia này sẽ trao đổi một phần sản phẩm cho nhau. Tuy nhiên, lợi thế tuyệt đối chỉ giải thích được một phần nhỏ của thương mại quốc tế, đó là thương mại giữa các nước đang phát triển với nhau. Phần lớn thương mại thế giới, đặc biệt là giữa các nước phát triển không thể giải thích được bằng lợi thế tuyệt đối. Chẳng hạn, một quốc gia nếu có sự bất lợi trong sản xuất tất cả các loại sản phẩm, hoặc giữa các nước có điều kiện tương tự nhau về chi phí sản xuất các loại hàng hoá thì phải chăng là không có thương mại quốc tế? Thực tế cho thấy các quốc gia vẫn trao đổi ngoại thương ngay cả khi một trong hai nước có bất lơị thế hoàn toàn với nước kia. Chính vì hạn chế đó của lợi thế tuyệt đối mà lý thuyết lợi thế so sánh đã ra đời. 2. Lý thuyết về lợi thế so sánh. 2.1. Lợi thế so sánh - quy luật cơ bản của thương mại quốc tế: Theo nhà kinh tế học David Ricardo, nếu một quốc gia có hiệu quả thấp hơn so với các quốc gia khác trong sản xuất hầu hết các loại sản phẩm thì quốc gia đó vẫn có thể tham gia vào thương mại quốc tế tạo ra lợi ích cho mình. Khi tham gia thương mại quốc tế, quốc gia có hiệu quả thấp trong sản xuất tất cả các loại hàng hoá sẽ chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu các loại hàng hoá có lợi thế tương đối và nhập khẩu các loại hàng hoá mà việc sản xuất ra chúng là nhiều bất lợi nhất. Trong quá trình trao đổi hàng hoá cho phép mỗi quốc gia sử dụng hợp lý và có hiệu quả các nguồn lực của mình, đồng thời mang lại lợi ích cho cả hai bên cũng như làm cho của cải của thế giới tăng lên. Tư tưởng chủ yếu của lý thuyết này là: Lợi thế so sánh là lợi thế có thể đạt được cho nên kinh tế quốc dân của một nước thông qua sự phân công quốc tế. Nếu một quốc gia biết tập trung và sản xuất trao đổi những sản phẩm mà ở đó thể hiện mối tương quan thuận lợi giữa các mức chi phí cá biệt của quốc gia so với mức trung bình của thế giới, đồng thời biết khéo léo lựa chọn và kết hợp ưu thế của quốc gia mình với ưu thế của quốc gia khác thì sẽ đạt hiệu quả tối đa trên cơ sở nguồn lực hạn chế mà nếu không tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế thì dù thế nào đi nữa họ cũng không thể nào có được. Một quốc gia mà việc sản xuất ra các loại hàng hoá và dịch vụ không có hiệu quả bằng các quốc gia khác nhưng trong nhiều trường hợp vẫn thu được lợi ích, thậm chí lợi ích cao hơn cả các quốc gia khác, nếu họ biết chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm sử dụng những nguồn lực tương đối rẻ sẵn có trong nước và nhập khẩu những mặt hàng mà việc sản xuất ra chúng cần nhiều yếu tố tương đối đắt và khan hiếm trong quốc gia mình Tác dụng cơ bản và chủ yếu của lý thuyết về lợi thế so sánh là việc vận dụng nó để xác định lợi thế của mọi quốc gia khi tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế sao cho thu được hiệu quả cao nhất. Lợi thế so sánh của một quốc gia chịu tác động của nhiều nhân tố như lợi thế về nguồn lực chính sách kinh tế như chính sách tỷ giá hối đoái, chính sách thuế quan và các hàng rào phi thuế quan...Lợi thế so sánh phải xem xét trong các đIều kiện về thời gian và không gian nhất định. Một quốc gia có thể có lợi thế tương đối trong việc sản xuất các loại hàng hoá sử dụng nhiều lao động sau một thời gian, khi tiền công tăng lên thì quốc gia đó sẽ mất đI lợi thế này. Sự thay đổi đột ngột tỷ giá hối đoái đôi khi cũng làm cho một nước mất đI lợi thế trong thương mạI quốc tế. Ví dụ về mô hình của D.Ricardo được minh hoạ ở bảng sau Biểu 2: Ví dụ giả định về lợi thế so sánh (lợi thế tương đối) giữa việt Nam và Đài Loan  VN  ĐL   Thép (kg/giờ công)  1  6   Vải (m/giờ công)  2  4   Biểu 2 cho ta thấy: Đài Loan có lợi thế tuyệt đối so với Việt Nam về cả hai loại hàng hoá. Nhưng khi tăng năng suất lao động ở ngành thép của Đài Loan gấp 6 lần của việt Nam thì năng suất trong ngành vải lại chỉ gấp 2 lần. Do đó giữa 2 hàng hoá là thép và vải Việt Nam có lợi thế tương đối trong sản xuất vải. Theo quy luật lợi thế so sánh cả hai quốc gia cùng có lợi nếu Việt Nam chuyên môn hoá sản xuất vải, còn Đài Loan chuyên môn hoá sản xuất thép sau đó cả hai quốc gia đem trao đổi một phần cho nhau. * Những lợi ích thương mại đem lại: Biểu 2 cho thấy nếu tỷ lệ trao đổi quốc tế bằng với tỷ lệ trao đổi địa của một quốc gia thì 1 trong 2 quốc gia sẽ từ chối trao đổi. Do đó tỷ lệ trao đổi phải ở khoảng giữa tức là: 6/4>tỷ lệ trao đổi quốc tế(thép/vải)>1/2 Giả sử tỷ lệ trao đổi là 6kg thép lấy 6m vải Đài Loan sẽ lợi được 2m vải, tức là tiết kiệm được 1/2 giờ công. Trong khi đó, Việt Nam có lợi 6m vải hay tiết kiệm được 1/2 giờ công. Nếu tỷ lệ trao đổi gần với tỷ lệ trao đổi của Đài Loan thì Việt Nam càng có lợi và ngược lại. Tóm lại, nếu tiến hành trao đổi theo tỷ lệ ở khoảng giữa thì cả hai quốc gia cùng có lợi. Khoảng giao động của tỷ lệ trao đổi quốc tế là: 4m vảI<6kg thép <12m vải. Như vậy khi tỷ lệ trao đổi quốc tế thay đổi sẽ dẫn tới sự phân phối lại nguồn lợi từ thương mại giữa các nước tham gia. 2.2. Lợi thế tương đối xét dưới góc độ chi phí cơ hội: Có thể giải thích lợi thế so sánh theo quan điểm về chi phí cơ hội. Theo cách tiếp cận này, chi phí cơ hội của một hàng hoá là số lượng các hàng hoá khác phải cắt giảm để nhường lại đủ nguồn tài nguyên sản xuất thêm một đơn vị hàng hoá thứ nhất. Như vậy quốc gia nào có chi phí cơ hội thấp hơn trong sản xuất một loại hàng hoá thì có lợi thế tương đối trong việc sản xuất hàng hoá đó và không có lợi thế tương đối trong việc sản xuất hàng hoá thứ hai. Trong trường hợp không có ngoại thương, mỗi quốc gia chỉ tiêu dùng tối đa hàng hoá mà họ sản xuất, lúc đó đường giới hạn khả năng sản xuất sẽ trùng với đường giới hạn khả năng tiêu dùng. Sau khi có thương mại mà khả năng tiêu dùng được mở rộng thì lợi ích tăng lên, và quốc gia có khả năng tiêu dùng nhiều hơn khả năng sản xuất khi nền kinh tế đóng cửa. Tuy nhiên, lợi thế so sánh của Ricardo chỉ đề cập đến mô hình đơn giản của hai nước, hai hàng hoá và một nguồn lực đầu vào là lao động. Vì thế, mô hình của Ricardo chưa giải thích một cách rõ ràng nguồn lực của thương mại quốc tế trong nền kinh tế hiện đại. Hai nhà kinh tế học người Thuỵ Điển là Hecksher và Ohlin đã bổ sung bằng một mô hình mới rõ cách lựa chọn đó như thế nào, trong đó hai ông đã đề cập đến hai yếu tố đầu vào là vốn và lao động. 2.3. Lý thuyết của Hecksher - Ohlin về lợi thế tương đối: Mô hình Hecksher - Ohlin phát biểu: một nước sẽ xuất khẩu loại hàng hoá mà việc sản xuất ra nó sử dụng nhiều yếu tố rẻ và tương đối sẵn có ở nước đó và nhập khẩu những hàng hoá mà việc sản xuấtư ra nó cần nhiều yếu tố đắt và khan hiếm ở nước đó. Một cách vắn tắt, một nước tương đối giàu lao động thì sẽ sản xuất những hàng hoá sử dụng nhiều lao động và nhập khẩu hàng hoá sử dụng nhiều vốn. Về bản chất, học thuyết Hecksher - Ohlin căn cứ vào sự khác biệt về tính phong phú và giá tương đối của nhiều yếu tố sản xuất, là nguyên nhân dẫn tới sự khác biệt về giá cả tương đối của hàng hoá giữa các quốc gia trước khi có thương mại để giải thích về nguồn gốc của thương mại quốc tế. Sự khác biệt về giá cả tương đối của các yếu tố sản xuất và giá cả của hàng hoá sau đó sẽ chuyển thành sự khác biệt và giá cả tuyệt đối của hàng hoá. Sự khác biệt về giá cả của các hàng hoá giữa hai nước là nguyên nhân của thương mạI quốc tế. II. ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU RAU QUẢ Ở VIỆT NAM LÀ MỘT TẤT YẾU KHÁCH QUAN. 1. Xuất khẩu rau quả Việt Nam là hướng đi phù hợp với lợi thế so sánh của Việt Nam trong thương mạI quốc tế: Trong đIều kiện hội nhập quốc tế ngày nay, muốn phát triển mỗi quốc gia không thể đóng kín cửa mà phảI tích cực mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế thương mạI, tham gia vào phân công hợp tác quốc tế. Nhưng để hội nhập vào kinh tế khu vực và thế giới, Việt Nam cũng gặp phải những thách thức. Đó là sản phẩm và dịch vụ của Việt Nam phải chịu sức ép cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế và thị trường trong nước về mọi mặt do Việt Nam tham gia vào thị trường thế giới trong bối cảnh phân công lao động đã được xác lập khá ổn định, thị trường thế giới đã được phân chia tương đối. Mặt khác các doanh nghiệp Việt Nam còn non trẻ phải tập trung với các tập đoàn lớn có kinh nghiệm. Xuất khẩu là một khâu quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân của một nước Góp phần vào tổng sản phẩn trong nước nhờ bán ra nước ngoài những sản phẩm có lợi thế, có chất lượng cao. Nguồn thu từ xuất khuẩu được sử dụng vào việc trang trải nhu cầu nhập khẩu của nền kinh tế, góp phần cân đối, duy trì và mơ rộng tái sản xuất trong nước, tranh thủ những tiến bộ của khoa học và công nghệ mới, hoà nhập với sự tiến bộ củanền kinh tế thế giới Đối với nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là những nước trong khu vực thực tiễn phát triển những năm gần đây đã chứng minh nhờ thuực thi chính sách hướng về xuất khẩu mà các nước đã nhanh chóng thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, trở thành các quốc gia, vùng lãnh thổ công nghiệp mới, có nền kinh tế giàu mạnh, hiện đại, có khả năng tiến kịp các nước kinh tế phát triển trong thập kỉ tới .Do vậy, đối vối nhiều nước xuất khẩu trở thành mũi nhọn của nền kinh tế, là đòn bẩy của nền kinh tế xã hội. Đối với nước ta, thực tiến những năm qua cho thấy nhờ thực hiện chủ trương đường lối đổi mới của Đảng và Nhà Nước, đặc biệt là chủ trương hướng mạnh vào xuất khẩu, nền ngoại thương có bước phát triển khá mạnh, kim ngạch xuất khẩu tăng nhanh. Kim ngạch xuất khẩu các năm 1996, 1997, 1998 lần lượt là: 7,3 tỷ; 9,1 tỷ và 9,3 tỷ USD. Cơ cấu mặt hàng, thị trường có sự chuyển dịch quan trọng góp phần thúc đẩy sản xuất, tăng trưởng kinhtế, cải thiện đời sống đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội kéo dài nhiều năm. Một trong những nguyên nhân thành công của hoạt động xuất khẩu là do chúng ta biết phân tích, chọn ra các nguồn lực, lợi thế so sánh trong điều kiện cụ thể của nước ta đối với từng ngành hàng, từng nhóm hàng, mặt hàng và kết hợp với các lợi thế so sánh này trong hoạt động xuất khẩu. Qua nghiên cứu phân tích, các nhà kinh tế đã khẳng định Việt Nam có những lợi thế sau trong hoạt động kinh tế đối ngoại. - Vị trí địa lý: Việt nam nằm ở vòng cung Châu á - Thái Bình Dương là nơi đang diễn ra dòng giao lưu kinh tế sôI động nhất và hứa hẹn những bước phát triển trong tương lai, nằm trên tuyến giao thông quốc tế quan trọng với hệ thống cảng biển và cửa ngõ không chỉ cho nền kinh tế Việt Nam mà còn cho các quốc gia khác. Đây là lợi thế so với các nước nằm sâu trong lục địa hoặc nằm ở những nơI ít diễn ra các hoạt động thương mại quốc tế trên biển. Lợi thế về địa lý đã và đang được nước ta khai thác để phát triển thương mạI quốc tế - Lao động: Với 37 triệu người đang trong độ tuổi lao động trên tổng số 78 triệu người dân, hàng năm nước ta có 1,2 triệu người bước vào độ tuổi lao động. Đây được xem như một nguồn lực quý. Tuy nhiên đó mới chỉ là lợi thế về mặt số lượng. Xét về chất lượng, người Việt Nam có tư chất thông minh, có khả năng tiếp thu nhanh khoa học công nghệ. Giá nhân công rẻ cũng là một lợi thế của Việt Nam trong phân công lao động quốc tế. Đây là yếu tố thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong những năm qua. Tuy nhiên lao động Việt Nam vẫn còn hạn chế về năng suất lao động, ý thức tổ chức kỷ luật đòi hỏi phải có giải pháp khắc phục mới đáp ứng được nhu cầu phân công lao động quốc tế. - Tài nguyên thiên nhiên gồm đất đai, khí hậu, đường biển, khoáng sản, tiềm năng du lịch, được đánh giá là một trong những lợi thế của Việt Nam trong phát triển thương mại quốc tế. Tuy nhiên để tận dụng được lợi thế so sánh này chúng ta cần có biện pháp khai thác, sử dụng hợp lý, kết hợp tốt giữa khai thác và cải tạo để đạt được hiệu quả kinh tế cao. - chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước: Từ khi Đảng và Nhà nước thực thi chính sách đến nay , nền kinh tế Việt Nam đạt được những thành tựu nổi bật, khẳng định được sự đúng dắn trong đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước là sự phát triển trong sự quan hệ hợp tác với các nước, tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế. Như vậy chính sách đổi mới đúng đắn của Đảng và Nhà nước được xem như một trong những lợi thế có vai trò quyết định đối với thành công của hoạt động kinh tế đối ngoại, trong đó có hoạt động xuất nhập khẩu. Lợi thế so sánh này tuy không tác động tới hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng có tác động gián tiếp thông qua các chủ trương chính sách đIều tiết, quản lý kỉnh tế, đIều tiết các hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong hoạt động kinh tế đối ngoại, các chính sách ban hành đã tạo ra những thuận lợi cho phép phát huy các lợi thế so sánh của đất nước. Kết quả hoạt động kinh tế đối ngoạI nói chung, hoạt động xuất nhập khẩu nói riêng những năm qua đã chứng minh đIều đó. Bên cạnh những thuận lợi trong quá trình tham giá thương mại quốc tế Việt Nam còn gặp phải rất nhiều khó khăn. - Thách thức gay gắt nhất là nguy cơ “tụt hậu” xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực do xuất phát điểm của ta quá thấp, lại phải đối phó với những cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế, không hội nhập được, nhưng hội nhập với nền kinh tế thế giới, nền kinh tế nước ta không tránh khỏi phải chịu ảnh hưởng của xu thế “tự do hoá thương mại” của biến động giá cả quốc tế và lãi suất ngân hàng, tình hình cung cầu hàng hoá và vốn đầu tư, của thị trường nước ngoài
Luận văn liên quan