Đề tài Vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của Trung Quốc trong tiến trình hội nhập quốc tế

Toàn cầu hóa là một xu thế khách quan, đang tác động mạnh mẽ đến chiến l-ợc phát triển của từng quốc gia trên thế giới. Tr-ớc thực trạng toàn cầu hóa kinh tế đang lan mạnh sang lĩnh vực văn hóa, cạnh tranh “sức mạnh cứng” về kinh tế, chính trị, quân sự đang chuyển dần sang cạnh tranh “sức mạnh mềm” về văn hóa, hơn lúc nào hết, công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa đang đ-ợc đặt ra cấp bách. Trung Quốc là một quốc gia đa dân tộc, đa văn hóa với nền văn minh truyền thống phát triển rực rỡ. Trong suốt chiều dài lịch sử, ng-ời Trung Quốc đã sáng tạo và l-u lại cho nhân loại một kho tàng văn vật quý giá. Những di sản văn hóa này không những đã kết tinh trí tuệ của 56 dân tộc Trung Hoa mà còn hấp thu tinh tuý văn minh của nhiều khu vực trên thế giới. Vì vậy, việc bảo vệ và sử dụng di sản văn hoá, kế thừa và phát huy truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc luôn đ-ợc Chính phủ Trung Quốc hết sức quan tâm, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi kinh tế - xã hội Trung Quốc đang hội nhập ngày càng sâu rộng với thế giới. 1. Di sản văn hóa Trung Quốc tr-ớc trào l-u hội nhập Đặc điểm nổi bật của văn vật Trung Quốc là tính chất lâu đời và số l-ợng lớn, bao gồm nhiều chủng loại, từ các di sản văn hóa vật thể nh-: di chỉ cổ, mộ táng, kiến trúc, sách cổ, đồ vật, hội họa, điêu khắc, mỹ nghệ. cho đến các di sản văn hóa phi vật thể nh-: phong tục tập quán, lễ tết, nghi lễ dân gian, nghề thủ công truyền thống, văn học truyền miệng dân gian (cao dao, ngạn ngữ, hò vè.), nghệ thuật biểu diễn (mục ca,

pdf10 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 15/11/2013 | Lượt xem: 1486 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của Trung Quốc trong tiến trình hội nhập quốc tế, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
VÊn ®Ò b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa... Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 53 Ths. chö bÝch thu ViÖn Nghiªn cøu Trung Quèc oµn cÇu hãa lµ mét xu thÕ kh¸ch quan, ®ang t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn chiÕn l−îc ph¸t triÓn cña tõng quèc gia trªn thÕ giíi. Tr−íc thùc tr¹ng toµn cÇu hãa kinh tÕ ®ang lan m¹nh sang lÜnh vùc v¨n hãa, c¹nh tranh “søc m¹nh cøng” vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, qu©n sù ®ang chuyÓn dÇn sang c¹nh tranh “søc m¹nh mÒm” vÒ v¨n hãa, h¬n lóc nµo hÕt, c«ng t¸c b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa ®ang ®−îc ®Æt ra cÊp b¸ch. Trung Quèc lµ mét quèc gia ®a d©n téc, ®a v¨n hãa víi nÒn v¨n minh truyÒn thèng ph¸t triÓn rùc rì. Trong suèt chiÒu dµi lÞch sö, ng−êi Trung Quèc ®· s¸ng t¹o vµ l−u l¹i cho nh©n lo¹i mét kho tµng v¨n vËt quý gi¸. Nh÷ng di s¶n v¨n hãa nµy kh«ng nh÷ng ®· kÕt tinh trÝ tuÖ cña 56 d©n téc Trung Hoa mµ cßn hÊp thu tinh tuý v¨n minh cña nhiÒu khu vùc trªn thÕ giíi. V× vËy, viÖc b¶o vÖ vµ sö dông di s¶n v¨n ho¸, kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng v¨n ho¸ tèt ®Ñp cña d©n téc lu«n ®−îc ChÝnh phñ Trung Quèc hÕt søc quan t©m, nhÊt lµ trong giai ®o¹n hiÖn nay, khi kinh tÕ - x· héi Trung Quèc ®ang héi nhËp ngµy cµng s©u réng víi thÕ giíi. 1. Di s¶n v¨n hãa Trung Quèc tr−íc trµo l−u héi nhËp §Æc ®iÓm næi bËt cña v¨n vËt Trung Quèc lµ tÝnh chÊt l©u ®êi vµ sè l−îng lín, bao gåm nhiÒu chñng lo¹i, tõ c¸c di s¶n v¨n hãa vËt thÓ nh−: di chØ cæ, mé t¸ng, kiÕn tróc, s¸ch cæ, ®å vËt, héi häa, ®iªu kh¾c, mü nghÖ... cho ®Õn c¸c di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ nh−: phong tôc tËp qu¸n, lÔ tÕt, nghi lÔ d©n gian, nghÒ thñ c«ng truyÒn thèng, v¨n häc truyÒn miÖng d©n gian (cao dao, ng¹n ng÷, hß vÌ...), nghÖ thuËt biÓu diÔn (môc ca, T Chö bÝch thu Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 54 thuyÒn ca, s¬n ca, ®ång dao, hý khóc, xiÕc...). Thªm vµo ®ã, kÓ tõ ChiÕn tranh Nha phiÕn ®Õn nay, v« sè c¸c bËc chÝ sÜ vµ tiªn liÖt c¸ch m¹ng ®· anh dòng ®Êu tranh chèng l¹i sù x©m l−îc cña c¸c ®Õ quèc thùc d©n, gi¶i phãng d©n téc Trung Hoa, v× sù phån vinh vµ giµu m¹nh cña n−íc Trung Quèc míi, hä ®· lËp nªn nhiÒu c«ng tr¹ng s¸ng ngêi vµ ®Ó l¹i nhiÒu di s¶n c¸ch m¹ng v« gi¸. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, hßa vµo xu thÕ héi nhËp, víi tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ nhanh, nhiÒu thµnh phè cña Trung Quèc ®· cã sù thay ®æi lín - nh÷ng thay ®æi mang tÝnh hai mÆt. NhiÒu ng«i nhµ cæ, c«ng tr×nh kiÕn tróc, di s¶n v¨n hãa v« gi¸ ®· bÞ ph¸ hñy, thay vµo ®ã lµ nh÷ng ng«i nhµ cao tÇng, ®−êng cao tèc ch¹y dµi, hay nh÷ng c©y cÇu v−ît ®an xen nhau v¾t qua c¸c tuyÕt ®−êng giao th«ng hiÖn ®¹i. Râ rµng, víi nÒn kinh tÕ t¨ng tr−ëng v−ît bËc th× nhu cÇu ph¸t triÓn ®Ó ®¸p øng víi ®µ t¨ng tr−ëng ®ã lµ cÊp thiÕt, nh−ng ®« thÞ hãa å ¹t sÏ g©y thiÖt h¹i cho nh÷ng di s¶n v¨n hãa ®· tån t¹i tõ l©u ®êi. HiÖn t¹i, bµi to¸n ®Æt ra cho ChÝnh phñ Trung Quèc lµ ph¶i t×m ra ®−îc gi¶i ph¸p tháa ®¸ng dung hßa gi÷a b¶o tån v¨n hãa vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, biÕn di s¶n v¨n hãa thµnh nguån tµi nguyªn quý gi¸ phôc vô cho c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n−íc. Sù ph¸t triÓn nhÞp nhµng gi÷a v¨n hãa vµ kinh tÕ chÝnh lµ sù ®¶m b¶o quan träng thóc ®Èy x· héi tiÕn bé toµn diÖn vµ cã thÓ ph¸t triÓn liªn tôc. Thùc tÕ cho thÊy, di vËt v¨n hãa cã nguån gèc tõ Trung Quèc lu«n ®−îc −a chuéng trªn kh¾p thÕ giíi vµ nÕu Trung Quèc tËn dông ®−îc lîi thÕ nµy th× sÏ biÕn v¨n hãa thµnh c¬ së ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, di s¶n v¨n hãa sÏ lµ cÇu nèi ®Ó kinh tÕ héi nhËp. MÆt kh¸c, còng chÝnh v× cæ vËt cña Trung Quèc rÊt phong phó, ®a d¹ng, cã gi¸ trÞ nªn ®· thóc ®Èy viÖc khai quËt tr¸i phÐp c¸c di chØ v¨n hãa vµ bu«n lËu cæ vËt. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, rÊt nhiÒu cæ vËt cã gi¸ trÞ cña Trung Quèc bÞ bu«n lËu ra n−íc ngoµi. MÆc dï c¬ quan h¶i quan vµ nhiÒu c¬ quan cã chøc n¨ng kh¸c cña Trung Quèc ®· t¨ng c−êng c¸c ho¹t ®éng cña m×nh nh»m ng¨n chÆn n¹n bu«n lËu vµ khai quËt tr¸i phÐp cæ vËt, song vÊn n¹n nµy vÉn cßn nan gi¶i. Trong n¨m 1997, h¶i quan Thiªn T©n ®· ph¸t hiÖn h¬n 4000 cæ vËt ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn ra n−íc ngoµi, ®iÓn h×nh lµ vô xuÊt lËu cæ vËt håi cuèi n¨m sang Nam TriÒu Tiªn víi h¬n 531 tang vËt gåm: t−îng ngùa, rïa vµ t−îng PhËt b»ng ®¸. Còng vµo th¸ng 6-1997, mét chuyÕn vËn chuyÓn cæ vËt tõ B¾c Kinh tíi Hîp chñng quèc Hoa Kú gåm 2200 hiÖn vËt, trong ®ã cã gèm sø, t−îng PhËt b»ng ®¸, kinh T©y T¹ng ®· bÞ ph¸t hiÖn vµ ng¨n chÆn kÞp thêi(1). Cã thÓ thÊy, nhu cÇu lín vÒ cæ vËt Trung Quèc trªn thÞ tr−êng thÕ giíi chÝnh lµ nguyªn nh©n khiÕn cho c¸c mé cæ vµ di chØ kh¶o cæ bÞ x©m h¹i nghiªm träng. Bªn c¹nh ®ã, thiªn tai còng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y tæn thÊt nÆng nÒ ®èi víi kho tµng di s¶n v¨n hãa VÊn ®Ò b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa... Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 55 cña Trung Quèc. Theo c«ng bè cña Côc Di s¶n V¨n hãa Trung Quèc, cã tíi 65 di tÝch v¨n hãa cÊp quèc gia vµ 119 di tÝch v¨n hãa cÊp tØnh trong h¹ng môc cÇn ®−îc b¶o vÖ cña tØnh Tø Xuyªn ®· bÞ ph¸ hñy nghiªm träng sau th¶m häa ®éng ®Êt khñng khiÕp ngµy 12-5-2008(2). Nh− vËy, víi thùc tr¹ng rÊt nhiÒu v¨n vËt kh«ng thÓ t¸i sinh, ®ang cã nguy c¬ bÞ huû ho¹i do t¸c ®éng cña thiªn nhiªn hoÆc con ng−êi, ph−¬ng ch©m c¬ b¶n ®èi víi c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n hãa vËt thÓ cña Trung Quèc lµ: “B¶o vÖ lµ chÝnh, cÊp cøu trªn hÕt, sö dông hîp lý, t¨ng c−êng qu¶n lý”; ®èi víi c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n hãa phi vËt thÓ lµ: “B¶o vÖ lµ chÝnh, cÊp cøu trªn hÕt, sö dông hîp lý, kÕ thõa ph¸t triÓn”(3). ChÝnh phñ Trung Quèc kiªn tr× ph−¬ng ch©m b¶o tån tÝnh hoµn chØnh vµ tÝnh ch©n thùc cña di s¶n v¨n hãa, dùa vµo ph¸p luËt vµ khoa häc ®Ó xö lý tèt mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa. 2. C«ng t¸c b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa cña Trung Quèc 2.1. Ph¸p quy vµ c¬ cÊu b¶o tån di s¶n v¨n hãa Trung Quèc Tõ khi thµnh lËp n−íc (n¨m 1949), ChÝnh phñ Trung Quèc ®· ®Ò ra nhiÒu ph¸p quy, quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ v¨n vËt, ®Õn nay ®· h×nh thµnh nªn hÖ thèng ph¸p quy t−¬ng ®èi hoµn thiÖn vµ dÇn dÇn tiÕp cËn víi C«ng −íc vÒ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa cña thÕ giíi. Kho¶n 2 ®iÒu thø 22 trong HiÕn ph¸p n−íc Céng hßa nh©n d©n Trung Hoa quy ®Þnh râ: “Nhµ n−íc b¶o vÖ di tÝch danh th¾ng, v¨n vËt quý b¸u vµ di s¶n v¨n hãa lÞch sö quan träng kh¸c”(4). Theo nguyªn t¾c nµy, Trung Quèc ®· triÓn khai mét c¸ch cã hÖ thèng c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n vËt vµ cøu ch÷a c¸c di tÝch cæ, ®ång thêi, ph¸p chÕ vÒ v¨n vËt còng kh«ng ngõng ®−îc t¨ng c−êng. Bé LuËt h×nh sù cña n−íc Céng hßa Nh©n d©n Trung Hoa còng cã nh÷ng ®iÒu kho¶n quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa. Ngµy 29-11-1982, ñy ban th−êng vô §¹i héi ®¹i biÓu nh©n d©n toµn quèc khãa V th«ng qua vµ ban hµnh LuËt b¶o vÖ v¨n vËt n−íc Céng hßa Nh©n d©n Trung Hoa, ®©y lµ mét b−íc tiÕn lín trong viÖc x©y dùng ph¸p chÕ b¶o vÖ v¨n vËt Trung Quèc. Ngµy 22-11-1985, Trung Quèc gia nhËp C«ng −íc b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa vµ thiªn nhiªn thÕ giíi (c«ng −íc nµy ®−îc §¹i héi lÇn thø XVII cña UNESCO th«ng qua t¹i Pa-ri ngµy 16-11-1972), trë thµnh lùc l−îng quan träng trong ®éi ngò b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa vµ thiªn nhiªn thÕ giíi. Ngµy 25-9-1989, ChÝnh phñ Trung Quèc ®· quyÕt ®Þnh tham gia C«ng −íc vÒ biÖn ph¸p cÊm vµ chèng xuÊt nhËp khÈu phi ph¸p tµi s¶n v¨n hãa vµ chuyÓn nh−îng phi ph¸p quyÒn së h÷u tµi s¶n v¨n hãa ®−îc UNESCO th«ng qua t¹i Pa-ri ngµy 14-11-1970. Ngµy 7-3-1997, Trung Quèc tham gia C«ng −íc cña HiÖp héi ph¸p luËt b¶o hé lîi Ých t− nh©n thèng nhÊt quèc tÕ vÒ v¨n vËt bÞ ®¸nh c¾p hoÆc xuÊt khÈu phi ph¸p, tõ ®ã ®· t¨ng c−êng hîp t¸c víi c¸c n−íc thµnh viªn kh¸c trªn thÕ giíi vÒ mÆt b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa lÞch sö. Chö bÝch thu Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 56 Ngoµi ra, Bé V¨n hãa vµ Côc Di s¶n Trung Quèc còng ban hµnh nhiÒu quy ®Þnh nh»m bæ khuyÕt cho nh÷ng bé luËt vµ c«ng −íc kÓ trªn. C¸c c¬ quan nµy cã tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ di vËt v¨n hãa trªn c¶ n−íc, lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn, ban hµnh nh÷ng quy ®Þnh, th«ng t−, ph−¬ng thøc qu¶n lý c¸c di chØ, b¶o tµng, cÊp phÐp cho c¸c dù ¸n khai quËt, ®ång thêi nghiªn cøu vµ ®−a ra nh÷ng quy ®Þnh ®Ó qu¶n lý sù l−u hµnh cña c¸c di vËt kh¶o cæ häc. C¬ quan an ninh, Tæng côc H¶i quan, Côc Qu¶n lý th−¬ng nghiÖp còng tham gia vµo viÖc b¶o vÖ vµ qu¶n lý di s¶n v¨n hãa. NhiÒu c¬ quan qu¶n lý chuyªn biÖt vÒ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa ®−îc thµnh lËp t¹i c¸c tØnh, khu tù trÞ, thµnh phè tù trÞ, c¸c huyÖn vµ thµnh phè cña Trung Quèc. §©y lµ nh÷ng c¬ quan b¶o tån vµ qu¶n lý c¸c di chØ vµ v¨n vËt kh¶o cæ s©u s¸t nhÊt ë tõng ®Þa ph−¬ng. Trong c«ng t¸c b¶o tån di s¶n v¨n hãa, xuÊt khÈu di vËt lµ vÊn ®Ò v« cïng phøc t¹p. LuËt b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa cña Trung Quèc quy ®Þnh, ngo¹i trõ nh÷ng hiÖn vËt ®−îc Quèc vô viÖn cÊp phÐp cho mang ra n−íc ngoµi triÓn l·m, nghiªm cÊm vËn chuyÓn, xuÊt khÈu c¸c hiÖn vËt v¨n hãa mang gi¸ trÞ lÞch sö, thÈm mü vµ khoa häc ra n−íc ngoµi. Côc Di s¶n Trung Quèc ®· lËp ra nh÷ng ban xÐt duyÖt, cÊp phÐp mang cæ vËt ra n−íc ngoµi ë 17 thµnh phè. H»ng n¨m, nhµ n−íc còng t¹o ®iÒu kiÖn vµ thu xÕp cho c¸c cö nh©n ngµnh kh¶o cæ häc ®−îc lµm viÖc t¹i c¸c phßng h¶i quan. C¸c phßng qu¶n lý di s¶n t¹i ®Þa ph−¬ng còng kÕt hîp víi Côc Di s¶n, tæ chøc ®µo t¹o nghiÖp vô cho c¸c nh©n viªn h¶i quan. LuËt ph¸p Trung Quèc còng cã nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ ®èi víi c¸c s−u tËp c¸ nh©n vµ viÖc trao ®æi, bu«n b¸n cæ vËt. C¸c c«ng d©n cña Trung Quèc cã thÓ ®¨ng ký bé s−u tËp cña hä víi Côc Di s¶n. C¸ nh©n cã thÓ b¸n bé s−u tËp cña m×nh cho c¸c c¬ quan h÷u quan hoÆc c¸c nhµ bu«n cæ vËt theo quy ®Þnh cña nhµ n−íc. ViÖc mua vµ b¸n c¸c di vËt v¨n hãa nh− vËy còng ph¶i ®−îc th«ng qua vµ cÊp phÐp cña Côc Di s¶n hay c¬ quan qu¶n lý cña tØnh, khu tù trÞ, vµ ph¶i ®¨ng ký víi c¬ quan qu¶n lý th−¬ng nghiÖp. ChÝnh phñ Trung Quèc còng ®· hîp t¸c víi céng ®ång quèc tÕ trong c«ng t¸c b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa th«ng qua viÖc phª chuÈn b¶n HiÕn ch−¬ng vÒ c¸c biÖn ph¸p ng¨n chÆn vµ phßng chèng xuÊt, nhËp vµ vËn chuyÓn tr¸i phÐp di vËt v¨n hãa (n¨m 1989), HiÕn ch−¬ng Unidroit vÒ trém c¾p vµ xuÊt lËu cæ vËt (n¨m 1995) vµ HiÕn ch−¬ng Hague (n¨m 1999). Trung Quèc còng tham gia x©y dùng HiÕn ch−¬ng Liªn hîp quèc UNESCO vÒ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa d−íi n−íc(5). §Ó ph¸t huy hiÖu lùc cña nh÷ng b¶n hiÕn ch−¬ng nµy, Côc Di s¶n ®· thùc hiÖn nhiÒu phong trµo phæ biÕn kiÕn thøc vµ n©ng cao c¶nh gi¸c trong c«ng chóng ®èi víi viÖc b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa víi sù tham gia cña c¸c chuyªn gia tõ Tæ chøc VÊn ®Ò b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa... Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 57 C¶nh s¸t quèc tÕ Interpol, Tæ chøc H¶i quan thÕ giíi, HiÖp héi B¶o tµng vµ nhiÒu tæ chøc kh¸c. Th«ng qua Interpol vµ sù phèi hîp cña nhiÒu c¬ quan h÷u quan n−íc ngoµi, Trung Quèc ®· x¸c ®Þnh vµ tr¶ l¹i nhiÒu cæ vËt bÞ ®¸nh c¾p tõ c¸c di chØ kh¶o cæ häc vµ c¸c b¶o tµng. Cã thÓ thÊy, c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n vËt cña Trung Quèc ®ang dÇn ®i vµo quü ®¹o ph¸p chÕ, hÖ thèng ph¸p quy b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa lÞch sö còng tõng b−íc ®−îc hoµn thiÖn. 2.2. Thµnh tùu ®¹t ®−îc Trong nh÷ng n¨m võa qua, Trung Quèc ®· thùc hiÖn chÕ ®é ph©n cÊp b¶o vÖ v¨n vËt, quy ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm tr−íc tiªn thuéc vÒ Nhµ n−íc, tiÕp ®ã, yªu cÇu c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®−a c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n vËt vµo kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Þa ph−¬ng, vµo quy ho¹ch x©y dùng thµnh thÞ vµ n«ng th«n, vµo ng©n s¸ch, vµo c¶i c¸ch thÓ chÕ… §ång thêi còng nhÊn m¹nh nghÜa vô b¶o vÖ cña céng ®ång, huy ®éng lùc l−îng cña toµn x· héi tham gia c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n vËt. Trong qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh héi nhËp thÕ giíi, Trung Quèc ®Æc biÖt chó träng thóc ®Èy viÖc b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa th«ng qua gi¸o dôc céng ®ång. §Ò c−¬ng vÒ ch−¬ng tr×nh “Mçi ng−êi ®Òu cã tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa cña ®Êt n−íc” do Bé V¨n hãa vµ Côc Di s¶n c«ng bè tõ n¨m 1989, ®−îc qu¸n triÖt vµ thùc hiÖn trong c¶ n−íc. C¸c viÖn b¶o tµng, nhµ t−ëng niÖm vµ c¸c c¬ quan b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa ®· më cöa ®ãn c«ng chóng vµ cung cÊp nhiÒu ch−¬ng tr×nh vÒ b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa. H¬n n÷a, b¸o chÝ, th«ng luËn vµ c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng kh¸c còng ®Ò cËp nhiÒu tíi tÇm quan träng vµ gi¸ trÞ lÞch sö, thÈm mü vµ khoa häc cña di s¶n v¨n hãa Trung Quèc. NhiÒu tê b¸o lín ®· cã chuyªn môc vÒ luËt b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa víi nhiÒu bµi viÕt vÒ vÊn ®Ò b¶o vÖ di s¶n v¨n hãa. §Æc biÖt tõ sau khi gia nhËp WTO, c«ng t¸c b¶o tån, ph¸t huy vµ qu¶ng b¸ di s¶n v¨n ho¸ d©n téc cña Trung Quèc cµng ®−îc coi träng. B¸o c¸o chÝnh trÞ cña §¹i héi XVII ®· nªu râ, Trung Quèc sÏ ®Èy m¹nh b¶o tån v¨n ho¸ trong qu¸ tr×nh x©y dùng mét x· héi thÞnh v−îng hµi hoµ trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc. Cã thÓ nãi, ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn, vÊn ®Ò b¶o tån v¨n ho¸ ®−îc ®−a vµo mét v¨n kiÖn chÝnh trÞ quan träng cña §¶ng Céng s¶n Trung Quèc. ChÝnh phñ sÏ thóc ®Èy b¶o tån v¨n ho¸ b»ng c¸ch t¹o ra cÊu tróc c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, c¸ch thøc t¨ng tr−ëng vµ ph−¬ng thøc tiªu dïng trªn c¬ së hiÖu qu¶ vÒ n¨ng l−îng vµ tµi nguyªn, th©n thiÖn víi m«i tr−êng. - §èi víi v¨n hãa vËt thÓ: Cã thÓ thÊy, chÕ ®é ph©n cÊp b¶o vÖ v¨n vËt ®· ph©n ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm gi÷a Trung −¬ng vµ c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng. Trong nh÷ng n¨m qua, Trung Quèc ®· ®Èy m¹nh vµ lµm tèt c«ng t¸c b¶o vÖ c¸c di s¶n v¨n hãa quan träng, bao gåm c¸c di s¶n thÕ giíi, c¸c di chØ lín, c¸c danh th¾ng v¨n hãa lÞch sö Chö bÝch thu Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 58 nh−: V¹n Lý Tr−êng Thµnh, Tö CÊm Thµnh, Di Hßa Viªn (B¾c Kinh), Khæng miÕu (S¬n §«ng), l¨ng mé TÇn Thñy Hoµng (ThiÓm T©y), l¨ng mé c¸c ®Õ v−¬ng thêi Minh - Thanh, ®éng ®¸ V©n Phong, ®éng §«n Hoµng, ®iªu kh¾c ®¸ §¹i Tóc, con ®−êng t¬ lôa ®o¹n T©n C−¬ng... Côc Di s¶n V¨n ho¸ Trung Quèc ®· ®−a ra kÕ ho¹ch sö dông vÖ tinh vµ nh÷ng c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®Ó x¸c ®Þnh l¹i chiÒu dµi cña V¹n Lý Tr−êng thµnh vµ t×m ra nh÷ng ph−¬ng thøc tèt h¬n ®Ó b¶o vÖ c¸c danh th¾ng næi tiÕng nµy. Bªn c¹nh ®ã, c«ng t¸c b¶o tån phè cæ, lµng cæ còng ®−îc coi träng. B¾c Kinh víi hÖ thèng phè cæ ®éc ®¸o, n¬i diÔn ra ThÕ vËn héi Olympic 2008, ®· trë thµnh träng ®iÓm ®Çu t− cña dù ¸n b¶o tån phè cæ. Ch−¬ng tr×nh kh¶o s¸t c¸c ng«i lµng cæ trªn kh¾p ®Êt n−íc Trung Quèc còng ®· ®−îc Bé V¨n ho¸ ph¸t ®éng tõ ®Çu n¨m 2003, nh»m môc ®Ých thiÕt lËp danh s¸ch c¸c ®Þa ®iÓm di s¶n vµ ph−¬ng ¸n b¶o tån. KÕt qu¶ kh¶o s¸t sÏ ®−îc HiÖp héi V¨n häc vµ NghÖ thuËt d©n gian biªn so¹n thµnh cuèn s¸ch vÒ nh÷ng lµng cæ nhÊt vµ ®Æc biÖt nhÊt cña Trung Quèc. Cuèn s¸ch dù tÝnh sÏ ®−îc xuÊt b¶n tr−íc n¨m 2012, giíi thiÖu vÒ nh÷ng lo¹i h×nh kiÕn tróc ®Æc s¾c, phong tôc d©n gian ®éc ®¸o, th«ng qua c¸c bøc ¶nh vµ bµi viÕt m« t¶ vÒ c¸c ng«i lµng nµy. Míi ®©y, ChÝnh phñ Trung Quèc ®· chÝnh thøc khëi ®éng Ch−¬ng tr×nh ®iÒu tra s¸ch cæ kÐo dµi 5 n¨m (2007- 2012) víi môc tiªu tæng kÕt chÝnh x¸c sè l−îng, gi¸ trÞ cña kho tµng s¸ch cæ Trung Quèc, sau ®ã xuÊt b¶n môc lôc s¸ch, ®µo t¹o nh©n tµi phôc chÕ, triÓn khai c«ng t¸c sè hãa, ®Ó t¨ng c−êng toµn diÖn c«ng t¸c b¶o tån s¸ch cæ. Theo chuyªn gia dù ®o¸n, Trung Quèc hiÖn cã trªn 30 triÖu cuèn s¸ch cæ (viÕt trªn giÊy, trªn thanh tre vµ t¬ lôa)(6). Tuy nhiªn, ph¹m vi ®iÒu tra lÇn nµy cña Trung Quèc lµ c¸c ®Çu s¸ch viÕt b»ng ch÷ H¸n hoÆc ch÷ viÕt c¸c d©n téc thiÓu sè tr−íc n¨m 1912. HiÖn ChÝnh phñ Trung Quèc ®ang khuyÕn khÝch ng−êi d©n cã cÊt gi÷ s¸ch cæ ®Õn c¬ quan chØ ®Þnh ®¨ng ký, ph©n lo¹i. §Æc biÖt, n¨m 2007, c¸c chuyªn gia di s¶n Trung Quèc ®· hoµn tÊt danh s¸ch bÇu chän 48 di s¶n n»m däc theo “Con ®−êng t¬ lôa” trë thµnh di s¶n v¨n hãa thÕ giíi, bao gåm c¸c nghÜa trang, ®Òn thê, hang ®éng vµ thµnh cæ. Danh s¸ch nµy, hiÖn vÉn ®ang ®−îc ®−îc th¶o luËn ®Ó th«ng qua quyÕt ®Þnh cuèi cïng tõ Côc Di s¶n v¨n hãa Trung Quèc tr−íc khi ®Ö tr×nh lªn Trung t©m Di s¶n v¨n hãa thÕ giíi cña UNESCO vµo ®Çu n¨m 2009. - §èi víi v¨n hãa phi vËt thÓ: Tõ nhiÒu n¨m nay, Trung Quèc ®· cã ý thøc cao trong viÖc b¶o tån, ph¸t huy c¸c di s¶n v¨n hãa phi vËt thÓ còng nh− øng dông nh÷ng thµnh qu¶ cña c«ng nghÖ th«ng tin hiÖn ®¹i khi x©y dùng môc tiªu b¶o tån vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa phi vËt thÓ trong ch−¬ng tr×nh quèc gia. Qu¸n triÖt môc tiªu ph¸t huy VÊn ®Ò b¶o tån vµ ph¸t huy di s¶n v¨n hãa... Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 59 t¸c dông cña c¸c lÔ tÕt vµ tËp tôc quan träng nh»m t¨ng c−êng søc héi tô cña d©n téc Trung Hoa, th¸ng 12-2007, Quèc vô viÖn ®· chÝnh thøc xÕp ba ngµy tÕt truyÒn thèng (thanh minh, ®oan ngä, trung thu) vµo danh s¸ch nh÷ng ngµy tÕt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Tr−íc ®ã, ngµy 9-6-2007 lµ “ngµy di s¶n v¨n ho¸” lÇn thø hai cña Trung Quèc, Bé V¨n ho¸ ®· c«ng bè danh s¸ch 226 ng−êi thõa kÕ mang tÝnh ®¹i diÖn cho nh÷ng c«ng tr×nh di s¶n v¨n ho¸ phi vËt thÓ cÊp quèc gia ®ît ®Çu tiªn, ®· ®Ò cËp tíi 5 h¹ng môc chÝnh/134 h¹ng môc, ®ã lµ: v¨n häc d©n gian, t¹p kü vµ c¸nh kü (thi ®Êu thÓ dôc thÓ thao), mü thuËt d©n gian, thñ c«ng kü nghÖ truyÒn thèng, y d−îc truyÒn thèng(7). Trªn c¬ së tæ chøc thµnh c«ng “Ngµy di s¶n v¨n hãa”, Trung Quèc cßn tæ chøc “N¨m kû niÖm Hoµng ®Õ”, “N¨m kû niÖm Khæng Tö”, qua ®ã triÓn khai c¸c ho¹t ®éng tuyªn truyÒn b¶o vÖ vµ qu¶ng b¸ di s¶n v¨n hãa truyÒn thèng. Phong trµo vËn ®éng phôc h−ng v¨n hãa d©n téc, ®Æc biÖt trong vÊn ®Ò lý gi¶i c¸c gi¸ trÞ t− t−ëng truyÒn thèng ®· khiÕn cho nh÷ng tranh luËn vÒ Khæng Tö trë thµnh ®iÓm nãng thu hót sù quan t©m cña nhiÒu giíi trong x· héi. Theo thèng kª ch−a ®Çy ®ñ th× chØ riªng n¨m 2007, ®· xuÊt b¶n h¬n 70 cuèn s¸ch liªn quan ®Õn LuËn Ng÷ vµ Khæng Tö(8). §ång thêi, viÖc gi¶ng d¹y v¨n hãa truyÒn thèng vµ tinh hoa v¨n hãa t− t−ëng còng ®−îc chó träng h¬n trong c¸c bËc gi¸o dôc trªn toµn quèc. Bé V¨n ho¸ Trung Quèc còng ®· khëi th¶o “BiÖn ph¸p x¸c ®Þnh vµ qu¶n lý ng−êi truyÒn thõa mang tÝnh ®¹i diÖn cho nh÷ng h¹ng môc di s¶n v¨n ho¸ phi vËt chÊt cÊp quèc gia”, trong ®ã ®· quy ®Þnh râ tiªu chuÈn x¸c ®Þnh, quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña ng−êi truyÒn thõa mang tÝnh ®¹i diÖn. HiÖn nay, biÖn ph¸p nµy ®ang ®−îc tr−ng cÇu ý kiÕn réng r·i trªn toµn quèc, sau khi söa ch÷a vµ hoµn thiÖn sÏ chÝnh thøc c«ng bè. 2.3. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra Tõ khi Trung Quèc gia nhËp “C«ng −íc di s¶n thÕ giíi” n¨m 1985 ®Õn nay, Trung Quèc ®· cã 37 di s¶n ®−îc c«ng nhËn lµ di s¶n thÕ giíi, trong ®ã cã 26 di s¶n v¨n hãa, 6 di s¶n thiªn nhiªn vµ 5 di s¶n hçn hîp v¨n hãa vµ thiªn nhiªn, ®øng thø ba trªn thÕ giíi sau Italia vµ T©y Ban Nha vÒ sè l−îng di s¶n thÕ giíi(9). Trong lÜnh vùc b¶o tån di s¶n v¨n hãa, ChÝnh phñ vµ c¸c chuyªn gia Trung Quèc ®ang tÝch cùc tiÕn hµnh ®æi míi vµ c¶i t¹o cho phï hîp víi t×nh h×nh ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc. §Æc biÖt, Trung Quèc rÊt chó träng tham kh¶o, häc tËp kinh nghiÖm cña n−íc ngoµi, c¬ quan b¶o tån cæ vËt Trung Quèc còng ®· thiÕt lËp mèi quan hÖ hîp t¸c chÆt chÏ vµ l©u dµi víi c¸c c¬ quan b¶o tån cæ vËt n−íc ngoµi. Trong thêi gian tíi, Trung Quèc cÇn ph¶i nç lùc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån t¹i trong c«ng t¸c b¶o vÖ v¨n hãa vËt thÓ, cô thÓ nh− sau: - Lµm tèt c«ng t¸c ®iÒu tra nghiªn cøu v¨n vËt cæ, quy ho¹ch nh÷ng v¨n vËt Chö bÝch thu Nghiªn cøu Trung Quèc sè 1(89) - 2009 60 kh«ng thÓ di dêi, v¨n vËt träng ®iÓm ®Ó tiÕn hµnh b¶o tån. - B¶o vÖ tèt v¨n vËt trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y dùng nh÷ng c«ng tr×nh lín. Khai quËt kh¶o cæ trªn vÞ trÝ nh÷ng h¹ng môc x©y dùng c¬ b¶n cÇn ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng nhu cÇu thùc tÕ khi tiÕn hµnh b¶o tån v¨n vËt. Ph¶i thèng nhÊt trong qu¶n lý gi÷a thi c«ng x©y dùng vµ b¶o tån di s¶n. Trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa, ph¶i thùc hiÖn tèt c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng v¨n hãa lÞch sö, x©y dùng chiÕn l−îc thèng nhÊt trong ph¸t triÓn ®« thÞ hãa vµ b¶o tån di s¶n. - T¨ng c−êng c«ng t¸c b¶o vÖ nh÷ng thµnh phè, thÞ trÊn, lµng v¨n hãa - lÞch sö næi tiÕng. - N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng c
Luận văn liên quan