Khóa luận Một số thuật toán phân hạng ảnh phổ biến và áp dụng trong hệ thống tìm kiếm ảnh lớp trên thử nghiệm

Sự tăng không ngừng về lượng ảnh trên Web tạo nguồn ảnh phong phú đáp ứng được nguồn cung ảnh cho nhu cầu của con người. Mặc dù một số máy tìm kiếm ảnh đã ra đời đáp ứng phần nào nhu cầu tìm kiếm ảnh, song nâng cao chất lượng tìm kiếm luôn là vấn đề được đặt ra. Bài toán xếp hạng ảnh là bài toán cốt lõi của các máy tìm kiếm ảnh và nâng cao chất lượng xếp hạng ảnh đã và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt. Đầu tiên, khóa luận khảo sát các thuật toán tính hạng ảnh, đặc biệt là VisualRank [39] theo độ đo tương đồng giữa các ảnh được tính theo các đặc trưng nội dung văn bản và nội dung hiển thị. Sau đó, khóa luận đề xuất một mô hình hệ thống tìm kiếm ảnh lớp trên (image meta-search engine [18] [11]), trong đó sử dụng thuật toán nói trên làm thành phần xếp hạng ảnh. Hệ thống tìm kiếm ảnh này sử dụng một cơ sở dữ liệu lưu trữ các câu truy vấn và các ảnh tương ứng với chúng như một giải pháp nhằm rút ngắn thời gian đáp ứng yêu cầu truy vấn. Đồng thời, hệ thống sử dụng một bộ từ điển dùng trong việc hỗ trợ các truy vấn dạng tiếng Việt. Thực nghiệm do khóa luận tiến hành bước đầu đã thu được những kết quả tương đối khả quan, độ chính xác của hệ thống khi áp dụng thuật toán với đặc trưng văn bản và đặc trưng hiển thị đạt 81.2%. Trong phạm vi các thử nghiệm của khóa luận, k ết quả này là tốt hơn so với hai máy tìm kiếm ảnh lớn là Google và Yahoo và đã khẳng định được tính khả thi của mô hình.

pdf75 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 02/12/2013 | Lượt xem: 1552 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Khóa luận Một số thuật toán phân hạng ảnh phổ biến và áp dụng trong hệ thống tìm kiếm ảnh lớp trên thử nghiệm, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ Lê Thị Kim Dung MỘT SỐ THUẬT TOÁN PHÂN HẠNG ẢNH PHỔ BIẾN VÀ ÁP DỤNG TRONG HỆ THỐNG TÌM KIẾM ẢNH LỚP TRÊN THỬ NGHIỆM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY Ngành: Công nghệ thông tin HÀ NỘI - 2010 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ Lê Thị Kim Dung MỘT SỐ THUẬT TOÁN PHÂN HẠNG ẢNH PHỔ BIẾN VÀ ÁP DỤNG TRONG HỆ THỐNG TÌM KIẾM ẢNH LỚP TRÊN THỬ NGHIỆM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY Ngành: Công nghệ thông tin Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Hà Quang Thụy Cán bộ đồng hướng dẫn: Th.s Nguyễn Cẩm Tú HÀ NỘI - 2010 Lời cảm ơn Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn và lòng biết ơn sâu sắc nhất tới Phó Giáo sư Tiến sĩ Hà Quang Thụy và Thạc sĩ Nguyễn Cẩm Tú, người đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp. Tôi chân thành cảm ơn các thầy, cô đã tạo những điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Công nghệ. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các anh chị và các bạn sinh viên trong nhóm “Khai phá dữ liệu” đã giúp tôi rất nhiều trong việc hỗ trợ kiến thức chuyên môn để hoàn thành tốt khoá luận. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm vô hạn tới gia đình và bạn bè, những người thân yêu luôn bên cạnh và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn! Sinh viên Lê Thị Kim Dung Tóm tắt Sự tăng không ngừng về lượng ảnh trên Web tạo nguồn ảnh phong phú đáp ứng được nguồn cung ảnh cho nhu cầu của con người. Mặc dù một số máy tìm kiếm ảnh đã ra đời đáp ứng phần nào nhu cầu tìm kiếm ảnh, song nâng cao chất lượng tìm kiếm luôn là vấn đề được đặt ra. Bài toán xếp hạng ảnh là bài toán cốt lõi của các máy tìm kiếm ảnh và nâng cao chất lượng xếp hạng ảnh đã và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt. Đầu tiên, khóa luận khảo sát các thuật toán tính hạng ảnh, đặc biệt là VisualRank [39] theo độ đo tương đồng giữa các ảnh được tính theo các đặc trưng nội dung văn bản và nội dung hiển thị. Sau đó, khóa luận đề xuất một mô hình hệ thống tìm kiếm ảnh lớp trên (image meta-search engine [18] [11]), trong đó sử dụng thuật toán nói trên làm thành phần xếp hạng ảnh. Hệ thống tìm kiếm ảnh này sử dụng một cơ sở dữ liệu lưu trữ các câu truy vấn và các ảnh tương ứng với chúng như một giải pháp nhằm rút ngắn thời gian đáp ứng yêu cầu truy vấn. Đồng thời, hệ thống sử dụng một bộ từ điển dùng trong việc hỗ trợ các truy vấn dạng tiếng Việt. Thực nghiệm do khóa luận tiến hành bước đầu đã thu được những kết quả tương đối khả quan, độ chính xác của hệ thống khi áp dụng thuật toán với đặc trưng văn bản và đặc trưng hiển thị đạt 81.2%. Trong phạm vi các thử nghiệm của khóa luận, kết quả này là tốt hơn so với hai máy tìm kiếm ảnh lớn là Google và Yahoo và đã khẳng định được tính khả thi của mô hình. Mục lục Mở đầu ....................................................................................................................... 1 Chương 1. Khái quát về các thuật toán tính hạng.................................................... 3 1.1. Giới thiệu về bài toán tính hạng ...................................................................... 3 1.2. Tính hạng trang Web ...................................................................................... 4 1.2.1. Tính hạng theo liên kết ............................................................................. 4 1.2.2. Tính hạng định hướng ngữ cảnh ............................................................. 15 1.3. Tính hạng thực thể ........................................................................................ 17 1.4. Sơ bộ về tính hạng ảnh.................................................................................. 18 1.5. Một số công trình nghiên cứu liên quan ........................................................ 20 Tóm tắt chương một ................................................................................................. 22 Chương 2. Một số thuật toán tính hạng ảnh phổ biến ........................................... 23 2.1. Giới thiệu ..................................................................................................... 23 2.2. VisualRank ................................................................................................... 23 2.3. Multiclass VisualRank .................................................................................. 26 2.4. Visual contextRank....................................................................................... 28 2.5. Nhận xét ....................................................................................................... 32 Tóm tắt chương hai .................................................................................................. 32 Chương 3. Mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên ..................................................... 34 3.1. Kiến trúc chung của máy tìm kiếm lớp trên .................................................. 34 3.1.1. Giao diện người dùng ............................................................................. 35 3.1.2. Bộ điều vận ............................................................................................ 35 3.1.3. Bộ xử lý kết quả ..................................................................................... 36 3.1.4. Mô đun tính hạng ................................................................................... 36 3.2. Mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên MetaSEEk ............................................ 37 3.2.1. Truy vấn trực quan dựa trên nội dung ..................................................... 38 3.2.2. Giao diện truy vấn .................................................................................. 38 3.2.3. Bộ điều vận ............................................................................................ 40 3.2.4. Thành phần hiển thị................................................................................ 42 3.2.5. Đánh giá................................................................................................. 43 3.3. Xếp hạng ảnh trong máy tìm kiếm ảnh lớp trên............................................. 43 Tóm tắt chương ba ................................................................................................... 45 Chương 4. Thử nghiệm ............................................................................................ 46 4.1. Mô hình thử nghiệm ..................................................................................... 46 4.1.1. Cách tiếp cận.......................................................................................... 46 4.1.2. Mô hình đề xuất và các thành phần trong mô hình ................................. 47 4.2. Môi trường và các thành phần trong hệ thống phần mềm .............................. 50 4.2.1. Cấu hình phần cứng ............................................................................... 50 4.2.2. Các thành phần trong hệ thống phần mềm .............................................. 50 4.3. Xây dựng tập dữ liệu .................................................................................... 52 4.3.1. Tập truy vấn ........................................................................................... 52 4.3.2. Tập máy tìm kiếm nguồn ....................................................................... 53 4.3.3. Từ điển................................................................................................... 53 4.4. Quy trình, các phương án thử nghiệm ........................................................... 53 4.5. Kết quả thử nghiệm và đánh giá .................................................................... 54 Kết luận .................................................................................................................... 60 Tài liệu tham khảo ................................................................................................... 62 Danh sách các bảng Bảng 1. Ví dụ về bản ghi của một ảnh trong cơ sở dữ liệu ......................................... 42 Bảng 2. Cấu hình phần cứng sử dụng trong thực nghiệm ........................................... 50 Bảng 3. Một số phần mềm sử dụng ............................................................................ 50 Bảng 4. Một số thư viện sử dụng ............................................................................... 50 Bảng 5. Độ chính xác trung bình trên 35 truy vấn ...................................................... 56 Danh sách hình vẽ Hình 1. Mô tả tính chất authority và hub .................................................................... 13 Hình 2. Mở rộng tập cơ sở T từ tập nhân S ................................................................ 14 Hình 3. Một mô hình học xếp hạng trong máy tìm kiếm thực thể ............................... 18 Hình 4. Một minh họa về đồ thị độ tương đồng của ảnh ............................................. 24 Hình 5. Biến đổi ma trận kề ....................................................................................... 27 Hình 6. Kết quả xếp hạng của 3 phương pháp với truy vấn “Notre Dame” ................. 28 Hình 7. Mô hình xếp hạng ảnh sử dụng thuật toán ContextRank ................................ 29 Hình 8. Một ví dụ về biểu diễn visual words .............................................................. 32 Hình 9. Kiến trúc của một máy tìm kiếm lớp trên điển hình ...................................... 34 Hình 10. Một thiết kế của bộ điều vận ....................................................................... 35 Hình 11. Kiến trúc tổng thể của MetaSEEk ............................................................... 37 Hình 12. Giao diện hiển thị của MetaSEEk ................................................................ 39 Hình 13. Cấu trúc phân cấp của cơ sở dữ liệu ............................................................ 42 Hình 14. Mô hình đề xuất .......................................................................................... 48 Hình 15. Giao diện của chương trình ......................................................................... 52 Hình 16. Biểu đồ so sánh độ chính xác trung bình giữa các hệ thống ......................... 57 Hình 17. Biểu đồ độ chính xác mức K của một số truy vấn tiếng Việt ........................ 58 Hình 18. 10 kết quả đầu tiên của truy vấn “sun” trong các máy tìm kiếm ................... 59 Danh sách các từ viết tắt CSDL Cơ sở dữ liệu AP Average Precision Google CSE Google Custom Search Engine HIST Hypertext Induced Topic Search MAP Mean Average Precision SIFT Scale Invariant Feature Transform Danh sách các thuật ngữ STT Thuật ngữ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt 1 Content-based Image Ranking Xếp hạng ảnh dựa trên nội dung hiển thị 2 Content-based visual query Truy vấn trực quan dựa trên nội dung hiển thị 3 Display interface Thành phần hiển thị 4 Edge Cạnh 5 Image tag Thẻ ảnh 6 Inter-image Context Modeling Mô hình ngữ cảnh ngoại ảnh 7 Intra-mage Context Modeling Mô hình ngữ cảnh nội ảnh 8 Local features Các thuộc tính cục bộ 9 Offline Ngoại tuyến 10 Online Trực tuyến 11 Performance database Cơ sở dữ liệu hiệu suất 12 Performance score Điểm số hiệu suất 13 Query dispatcher Bộ điều vận truy vấn 14 Query translator Bộ dịch truy vấn 15 Random surfer model Mô hình duyệt ngẫu nhiên 16 Re-rank Xếp hạng lại 17 Scoring module Mô đun tính hạng 18 Text-based Image Ranking Xếp hạng ảnh dựa trên văn bản 19 Texture Kết cấu 20 Title Tiêu đề 21 Topic Sensitive PageRank PageRank theo chủ đề 22 Visual hyperlink Siêu liên kết trực quan 23 Visual vocabulary Tập từ vựng trực quan 1 Mở đầu Tính hạng các đối tượng trên Web (trang Web, thực thể... nói chung và tính hạng ảnh nói riêng) là bài toán có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực tìm kiếm. Sự hình thành và phát triển không ngừng của máy tìm kiếm gần hai thập kỷ qua đã kéo theo một số lượng không nhỏ các công trình nghiên cứu về tính hạng trang Web được công bố, trong đó thuật toán PageRank đã trở thành một trong mười thuật toán khai phá dữ liệu điển hình nhất. Thời gian gần đây, các công bố công trình nghiên cứu về tính hạng thực thể cũng như tính hạng ảnh có xu thế tăng nhanh. Thuật toán tính hạng ảnh thường được phát triển trên cơ sở các thuật toán tính hạng trang Web, bao gồm cả các giải pháp hướng ngữ cảnh, hướng người dùng hoặc chỉ dựa trên đồ thị liên kết. Chúng tôi cũng đã tiến hành một số nghiên cứu liên quan trong công trình nghiên cứu khoa học sinh viên. Khóa luận tốt nghiệp với đề tài Một số thuật toán phân hạng ảnh phổ biến và áp dụng trong hệ thống tìm kiếm ảnh lớp trên thử nghiệm nhằm khảo sát, phân tích các giải pháp phân hạng ảnh, đồng thời trình bày một mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên và thi hành giải pháp phân hạng ảnh trong máy tìm kiếm ảnh lớp trên thử nghiệm. Khóa luận gồm những nội dung chính cơ bản như sau: Chương 1: Khái quát về các thuật toán tính hạng trình bày một số thuật toán tính hạng trang điển hình đã và đang được sử dụng rộng rãi trong các máy tìm kiếm. Cùng với đó, chương này cũng nêu lên một số nét cơ bản về bài toán xếp hạng thực thể và xếp hạng ảnh. Đồng thời, chương 1 cũng đề cập đến một số công trình nghiên cứu liên quan ở trong nước và trên thế giới. Chương 2: Giới thiệu một số thuật toán tính hạng ảnh điển hình chương này tập trung trình bày một số thuật toán tính hạng ảnh dựa trên nội dung hiển thị của ảnh. Mỗi thuật toán đều được phân tích, đánh giá, đưa ra các ưu nhược điểm. Từ đó, đưa ra thuật toán tính hạng ảnh áp dụng VisualRank cho các đặc trưng hiển thị và đặc trưng văn bản của ảnh. Chương 3: Mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên trình bày mô hình tổng quan của một máy tìm kiếm lớp trên. Đồng thời, chương 3 đi chi tiết vào một mô hình tìm kiếm ảnh lớp trên MetaSEEk để tìm hiểu các thành phần cần thiết trong hệ thống máy tìm kiếm ảnh 2 lớp trên. Từ đó, định hình ra những thành phần cần phải xây dựng mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên định xây dựng. Chương 4: Thực nghiệm đưa ra mô hình máy tìm kiếm ảnh lớp trên áp dụng thử nghiệm thuật toán đã được đề xuất ở chương 2. Chương này trình bày các thành phần của mô hình và các công việc thực nghiệm mà khóa luận đã tiến hành. Từ những kết quả đạt được, tiến hành đánh giá, so sánh với các hệ thống khác. Phần kết luận tóm lược các kết quả đã đạt được và nêu rõ đóng góp của khóa luận, đồng thời định hướng một số hướng nghiên cứu tiếp theo trong thời gian sắp tới. 3 Chương 1. Khái quát về các thuật toán tính hạng Xếp hạng là một bài toán phổ biến, có ý nghĩa quan trọng và có nhiều ứng dụng trong thực tế. Chương này tập trung làm rõ khái niệm về bài toán tính hạng tổng quát, đồng thời trình bày một số thuật toán tính hạng trang điển hình và giới thiệu sơ bộ về bài toán tính hạng ảnh. 1.1. Giới thiệu về bài toán tính hạng Xếp hạng các đối tượng theo tiêu chí nào đó (đơn giản như xếp hạng các học sinh trong một lớp theo điểm trung bình, xếp hạng các trường đại học…) là công việc hết sức cần thiết trong nhiều ứng dụng, đặc biệt là việc xếp hạng các kết quả trả về của máy tìm kiếm. Xếp hạng các đối tượng là sắp xếp các đối tượng theo độ phù hợp với tiêu chí tùy vào từng ứng dụng cụ thể. Do đó cần phải xác định phép đo về độ phù hợp của một đối tượng tìm được với yêu cầu của người dùng theo các tiêu chí đã đặt ra [1] [2] [3] [4]. Một điển hình của bài toán xếp hạng đối tượng là việc xếp hạng các đối tượng trả về của máy tìm kiếm. Trong các máy tìm kiếm thông thường (như Google, Yahoo) độ quan trọng hay còn gọi hạng trang (PageRank) là đại lượng cơ sở để xếp hạng. Giá trị cơ sở của hạng trang được tính toán dựa trên việc phân tích mối liên kết giữa các trang Web. Xếp hạng là công việc cuối cùng trong một máy tìm kiếm nhưng cũng không kém phần quan trọng. Với tập các tài liệu ܦ = ݀ଵ, … ݀௡ và truy vấn ݍ của người dùng, máy tìm kiếm cần tìm những tài liệu trong ܦ phù hợp với ݍ. Quá trình xếp hạng là quá trình sắp xếp các tài liệu mà máy tìm kiếm đã tìm được theo độ phù hợp với truy vấn và độ quan trọng giảm dần. Việc xác định hàm tính hạng đóng vai trò quan trọng và quyết định đối với chất lượng của máy tìm kiếm. Liên quan tới việc xác định hàm tính hạng, người ta quan tâm tới hai hướng giải quyết:  Hướng thứ nhất sử dụng hạng trang của trang Web làm độ phù hợp với yêu cầu người dùng. Hầu hết các nghiên cứu đều thừa nhận một giả thiết là nếu một trang Web mà có nhiều trang Web khác liên kết tới thì trang Web đó là trang Web quan trọng. Trong trường hợp này, hạng trang được tính toán chỉ dựa trên mối liên kết giữa các trang Web với nhau. Một số thuật toán điển hình theo hướng này là PageRank, Modified Adaptive PageRank.  Hướng thứ hai coi độ phù hợp của trang Web với câu truy vấn của người dùng không chỉ dựa trên giá trị hạng trang Web mà còn phải tính đến mối liên quan 4 giữa nội dung trang Web đó với nội dung truy vấn theo yêu cầu của người dùng. Khi đó hàm tính hạng là hàm kết hợp của giá trị độ tương tự giữa tài liệu với truy vấn ݏ݈݅݉݅ܽݎ݅ݐݕ(ݍ,݀௜) và hạng trang. Các thuật toán xếp hạng theo hướng này được gọi là các thuật toán xếp hạng định hướng ngữ cảnh. Một thuật toán xếp hạng định hướng ngữ cảnh điển hình là Topic Sensitive PageRank. Với các ứng dụng mà kết quả trả về là một danh sách các đối tượng cần được sắp xếp, xếp hạng giúp người dùng nhanh chóng tiếp cận với kết quả gần với yêu cầu của mình nhất có thể. Điều đó cho thấy, xếp hạng là một bài toán quan trọng và có ý nghĩa. Sau đây chúng ta sẽ nghiên cứu một số phương pháp tính hạng trang Web, các phương pháp này hoặc là phương pháp cơ bản đầu tiên, hoặc là đang được áp dụng trên một số máy tìm kiếm điển hình trên Internet như Google, Yahoo! 1.2. Tính hạng trang Web Như đã nói ở trên, liên quan tới vấn đề xác định độ đo quan trọng của một trang Web với yêu cầu người dùng người ta quan tâm tới hai hướng giải quyết: hướng giải quyết thứ nhất không quan tâm tới vai trò của câu hỏi trong xếp hạng, ngược lại hướng giải quyết thứ hai liên quan trực tiếp với câu hỏi của người dùng. Tương ứng với hai hướng giải quyết trên là các thuật toán xếp hạng dựa theo liên kết giữa các trang Web và các thuật toán xếp hạng định hướng ngữ cảnh. Phần này sẽ trình bày một số thuật toán điển hình của cả hai hướng trên. 1.2.1. Tính hạng theo liên kết 1.2.1.1. PageRank PageRank [30] là một thuật toán phân tích liên kết (link) được Lary Page và Sergey Brin phát triển tại trường đại học Stanford (Mỹ) và được sử dụng cho máy tìm kiếm Google. Một cách trực giác, chúng ta có thể thấy rằng trang chủ của Yahoo! thì quan trọng hơn trang chủ của một cá nhân A nào đó. Điều này được phản ánh qua số lượng các trang có liên kết đến trang chủ của Yahoo! nhiều hơn số trang có liên kết tới trang chủ của cá nhân A. Do đó, ta có thể dùng số lượng các liên kết đến một trang để tính độ quan trọng của trang đó. Tuy nhiên cách này sẽ không hoạt động tốt khi người ta có thể dễ dàng tạo ra các trang Web có liên kết đến một trang Web nào đó và như vậy hạng của trang này sẽ trở nên cao hơn. PageRank phát triển thêm vào ý tưởng cũ bằng cách chú ý đến độ quan trọng của các trang Web liên kết đến trang Web mà ta đang xét. Phương pháp này thừa nhận nếu 5 có liên kết từ trang A tới trang B thì độ quan trọng của trang A cũng ảnh hưởng (được san sẻ) tới độ quan trọng của trang B. PageRank đơn giản Gọi ܩ là một đồ thị các trang Web. Đặt ܩ = (ܸ,ܧ) với ܸ = {1, 2, … ݊} là tập n đỉnh của đồ thị ܩ (mỗi đỉnh là một trang Web cần tính hạng trang) còn ܧ là tập các cạnh, E = {(i, j) / nếu có siêu liên kết từ trang i tới trang j}. Chúng ta giả thiết rằng đồ thị trang Web là liên thông, nghĩa là từ một trang bất kì có thể có đường liên kết tới một
Luận văn liên quan