Luận án Huy động nguồn lực tài chính từ kinh tế tư nhân nhằm phát triển kinh tế -Xã hội ở Việt Nam

Vốn ñầu tư phát triển ñóng vai trò quan trọng trongtất cả các quốc gia và là ñộng lực nuôi dưỡng tăng trưởng và phát triểnkinh tế - xã hội. ðặc biệt, ñối với những quốc gia ñang phát triển như Việt Namthì nhu cầu vốn ñầu tư rất lớn. Thành quả tăng trưởng kinh tế nước ta trong những năm qua, theo nhiều nghiên cứu (ví dụ, Nguyễn Sinh Cúc, 2011), lànhờ chủ yếu vào việc huy ñộng thành công các nguồn lực tài chính và các nguồn lực lao ñộng, tài nguyên ñể ñưa vào ñầu tư sản xuất, kinh doanh. Theothống kê, vốn ñầu tư cho phát triển hàng năm luôn chiếm khoảng 40% tổng GDP cả nước và liên tục tăng với tốc ñộ cao (xem Niên giám thống kê Việt nam các năm và chương 3 của luận án). Trong những năm tới, nhu cầuvốn của ta còn rất lớn, ñặc biệt là khi hệ số ICOR gia tăng (xem chương 3 của luận án) và việc chuyển dịch mô hình kinh tế và tái cơ cấu kinh tế còn gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, là một nước ñang phát triển với khả năngtích lũy tài chính còn thấp so với nhu cầu ñầu tư tăng nhanh, việc nâng cao khả năng huy ñộng nguồn lực tài chính có ý nghĩa thiết yếu. Nhận thứcrõ vai trò, tầm quan trọng cũng như tính cấp bách của vấn ñề, ðảng và Nhà nước ta ñã có nhiều chủ trương và biện pháp cụ thể nhằm huy ñộng nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế xã hội. Các nghị quyết của ðảng cũng nhấn mạnh chủ trương cần thực hiện ña dạng hoá các nguồn vốn và các giải pháp huyñộng vốn ñầu tư phát triển ñể thực hiện các mục tiêu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện ñại hóa (CNH, HðH) ñất nước. ðảng và Nhà nước cũng nhận thức rất rõ nguồn lực trong xã hội còn rất lớn, vốn ñầu tư phát triển không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước (NSNN), mà phải huy ñộng sự ñóng góp của toàn xã hội một cách hợp lý, công bằng, trong ñó khu vực kinh tế tưnhân cần ñược chú ý hơn nữa

pdf228 trang | Chia sẻ: oanh_nt | Ngày: 20/08/2014 | Lượt xem: 1413 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Luận án Huy động nguồn lực tài chính từ kinh tế tư nhân nhằm phát triển kinh tế -Xã hội ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
BéBé gi¸ogi¸o dôcdôc vµvµ ®µo®µo t¹ot¹o TrTrTr−êngTr −êng−êng ®¹i®¹i hächäc kinhkinh tÕtÕ quècquèc d©nd©n    HUY §éng nguån lùc ti chÝnh tõ kinh tÕ t− nh©n nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ - x héi ë viÖt nam HµHµ NéI,NéI, n¨mn¨m 20132013 BéBé gi¸ogi¸o dôcdôc vµvµ ®µo®µo t¹ot¹o TrTrTr−êngTr −êng−êng ®¹i®¹i hächäc kinhkinh tÕtÕ quècquèc d©nd©n    HUY §éng nguån lùc ti chÝnh tõ kinh tÕ t− nh©n nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ - x héi ë viÖt nam ChuyªnChuyªn ngµngµnh:ngµ nh:nh: kinhkinh tÕtÕ chÝnhchÝnh tRtR Ị M·M· sè:sè: 62.31.62.31.062.31. 0001.011.011.01 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1.PGS.TS ðÀO PHƯƠNG LIÊN 2.PGS.TS TRN BÌNH TRNG HµHµ NéI,NéI, n¨mn¨m 20132013 i LI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu và trích dn nêu trong lun án là hoàn toàn trung thc. Kt qu nghiên cu ca lun án chưa tng ñưc ngưi khác công b trong bt kì công trình nào . Hà Ni, ngày 25 tháng 6 năm 2013 Tác gi lun án ii DANH MC T VIT TT AFTA ASEAN Free Trade Area APEC Asia and Pacific Economic Cooperation ASEAN Association of South East Asia Nation ADB Asian Development Bank CNH HðH Công nghip hóa Hin ñi hóa BOT Building, operation and transfer DN Doanh nghip DNNN Doanh nghip Nhà nưc FDI Foreign Direct Investment GDP Gross Domestic Product ICOR Incremental Capital Output Rate IPO Initial Public Offering IMF International Monetary Fund NSNN Ngân sách Nhà nưc ODA Official Development Assistance OECD Organisation for Economic, Cooperation and Development PCI Provincial Comperitiveness Index VDF Vietnam Development Forum WB World Bank WTO World Trade Organization iii MC LC DANH MC VIT TT ....................................................................................................ii DANH MC BNG BIU................................................................................................vii DANH MC HÌNH V......................................................................................................ix PHN M ðU................................................................................................... 1 Chương 1: TNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CU................................................10 1.1 Các nghiên cu tp trung vào môt hoc mt vài kênh huy ñng ngun lc tài chính 11 1.2 Các nghiên cu ñ cp ñn huy ñng ngun lc tài chính nói chung .......................15 1.3 Các nghiên cu ñ cp ñn huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân ....... 22 Chương 2: CƠ S LÝ LUN VÀ KINH NGHIM THC TIN V HUY ðNG NGUN LC TÀI CHÍNH T KINH T TƯ NHÂN CHO PHÁT TRIN KINH T Xà HI VIT NAM......................................................................................................29 2.1 Ngun lc tài chính và ngun lc tài chính t kinh t tư nhân ............................29 2.1.1. Ngun lc tài chính cho phát trin kinh t xã hi ..........................................30 2.1.1.1. Ngun lc phát trin kinh t xã hi ..........................................................30 2.1.1.2. Ngun lc tài chính và huy ñng ngun lc tài chính cho phát trin kinh t xã hi .......................................................................................................................31 2.1.2. Vai trò ca ngun lc tài chính ñi vi s phát trin kinh t xã hi: ..............36 2.1.3. Kinh t tư nhân và ngun lc tài chính t kinh t tư nhân................................42 2.1.3.1 Kinh t tư nhân.............................................................................................42 2.1.3.2 Ngun lc tài chính t kinh t tư nhân. .......................................................44 2.1.3.3 Các ñc ñim ca ngun lc tài chính t kinh t tư nhân.... ........................ .46 2.2. Huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi và các nhân t nh hưng.............................................................................................. 49 2.2.1. Ni dung huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhăm phát trin kinh t xã hi. ....................................................................................................................49 2.2.1.1. Huy ñng thông qua ñu tư sn xut kinh doanh ca các doanh nghip tư nhân và h kinh doanh cá th...................................................................................50 2.2.1.2. Huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân thông qua h thng ngân sách Nhà nưc..........................................................................................................51 iv 2.2.1.3. Huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân thông qua h thng tài chính ngân hàng .......................................................................................................53 2.2.1.4 Huy ñng ngun lc tài chính tư nhân qua th trưng chng khoán ...........55 2.2.1.5. Huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân thông qua xã hi hóa các dch v công và xã hi hóa các chương trình t thin, nhân ño, an sinh xã hi ....57 2.2.2. S cn thit phi huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam ............................................................................................58 2.2.3. Nhng nhân t nh hưng ñn huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân 62 2.2.3.1 Tăng trưng kinh t.......................................................................................63 2.2.3.2 H thng pháp lut....................................................................................... 63 2.2.3.3 Môi trưng kinh doanh.................................................................................63 2.2.3.4 Môi trưng kinh t vĩ mô.............................................................................64 2.2.3.5 Xu hưng, tp quán tiêu dùng tit kim ñu tư........................................65 2.2.3.6 H thng tài chính, các th trưng tài chính, chng khoán...........................65 2.2.3.7 Nhn thc ca h thng chính tr, ca doanh nghip và ngưi dân.............66 2.2.4 Vai trò ca nhà nưc trong huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân.....66 2.2.5 Tiêu chí ñánh giá hiu qu huy ñng ngun lc tài chính t khu vc tư nhân.....68 2.3. Kinh nghim huy ñng ngun lc tài chính t khu vc kinh t tư nhân mt s nưc trên th gii................................................................................................................69 2.3.1. Kinh nghim ca Malaysia: huy ñng ngun lc tài chính tư nhân qua kênh tit kim ngân hàng............................................................................................................69 2.3.2 Kinh nghim ca Hàn Quc: phát trin th trưng trái phiu .............................71 2.3.3 Kinh nghim ca Trung Quc: phát trin th trưng chng khoán.....................72 2.3.4 Kinh nghim ca mt s nưc Á, Phi, M La tinh: thu hút ngun lc tài chính tư nhân, hp tác công tư vào cơ s h tng......................................................................74 2.3.5. Bài hc ñi vi Vit Nam ..................................................................................77 Chương 3: THC TRNG HUY ðNG NGUN LC TÀI CHÍNH T KINH T TƯ NHÂN CHO PHÁT TRIN KINH T Xà HI VIT NAM............................80 3.1. Bi cnh kinh t 20012010 và s phát trin ca kinh t tư nhân nưc ta ....... 80 3.1.1 Khái quát bi cnh kinh t th gii và nưc ta giai ñon 20012010 .................80 v 3.1.1.1. Bi cnh kinh t th gii..............................................................................80 3.1.1.2. Bi cnh kinh t trong nưc.........................................................................82 3.1.2. S phát trin ca khu vc kinh t tư nhân Vit Nam.......................................87 3.2. Huy ñng ngun lc tài chính tư nhân cho phát trin kinh t xã hi giai ñon 20012011 ........................................................................................................................94 3.2.1. Thc trng huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân xét theo xut x...94 3.2.1.1 Huy ñng ngun lc tài chính ca các doanh nghip s hu tư nhân .........97 3.2.1.2 Huy ñng ngun lc tài chính ca các h gia ñình ......................................98 3.2.2. Thc trng huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân qua các kênh gn vi hình thc huy ñng ......................................................................................................109 3.2.2.1 Huy ñng ngun lc tài chính tư nhân qua ñu tư trc tip ca các doanh nghip tư nhân và h cá th................................................................................................115 3.2.2.2 Huy ñng ngun lc tài chính tư nhân qua h thng ngân hàng................121 3.2.2.3 Huy ñng trên th trưng chng khoán và thông qua c phn hóa DNNN.................................................................................................................................126 3.2.2.4 Huy ñng ngun lc tài chính tư nhân thông qua xã hi hóa ñu tư công và dch v công phc v các mc tiêu kinh t xã hi................ ...........................................130 3.3 ðánh giá chung v thành tu và tn ti trong huy ñng ngun lc tài chính ca kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam ....................................136 3.3.1. Nhng kt qu ñt ñưc................................................................................139 3.3.2. Mt s mt hn ch ......................................................................................142 3.3.3. Nguyên nhân ca nhng hn ch trong huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân ............................................................................................................................150 Chương 4: QUAN ðIM, PHƯƠNG HƯNG VÀ GII PHÁP TĂNG CƯNG HUY ðNG NGUN LC TÀI CHÍNH T KINH T TƯ NHÂN NHM PHÁT TRIN KINH T Xà HI VIT NAM .................................................................................154 4.1. Nhng căn c cho vic ñ xut quan ñim, phương hưng và gii pháp tăng cưng huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam ..................................................................................................................154 4.1.1 D báo bi cnh kinh t th gii và trong nưc giai ñon 2012 2015. ..........154 4.1.1.1. D báo tình hình kinh t th gii giai ñon 2012 2015 ..........................154 4.1.1.2. D báo tăng trưng kinh t nưc ta và các kch bn tăng trưng.............160 4.1.2 D báo v trin vng và thách thc trong huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân....................................................................................................................165 vi 4.1.3. Quan ñim ca ði hi XI ðng cng sn Vit Nam v phát trin kinh t tư nhân.............................................................................................................................168 4.2 Quan ñim và phương hưng huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam ...................................................................170 4.2.1. Quan ñim huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam....................................................................................................170 4.2.2. Phương hưng huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam...........................................................................................172 4.3. Mt s gii pháp huy ñng ngun lc tài chính t kinh t tư nhân nhm phát trin kinh t xã hi Vit Nam ......................................................................................174 4.3.1. n ñnh kinh t vĩ mô, ci thin môi trưng ñu tư, to nim tin, tâm lý an toàn cho các nhà ñu tư, ñc bit là các nhà ñu tư tư nhân...............................................175 4.3.1.1. n ñnh kinh t vĩ mô................................................................................175 4.3.1.2 Ci thin môi trưng ñu tư và môi trưng kinh doanh.............................181 4.3.2 Nht quán vi ch trương khuyn khích phát trin kinh t tư nhân, tăng phn ñóng góp ca kinh t tư nhân trong GDP và trong thu ngân sách Nhà nưc..............184 4.3.3. Tái cơ cu. ñi mi phương thc kinh doanh ca các ngân hàng thương mi nhm thu hút ngun lc tài chính t kinh t tư nhân..................................................186 4.3.4. ðt phá c phn hóa doanh nghip nhà nưc ..................................................189 4.3.5. Phát trin th trưng chng khoán.....................................................................191 4.3.5.1. Phát trin th trưng c phiu nhm thu hút ñu tư ca tư nhân thông qua ñu giá c phn và mua c phiu trên th trưng chng khoán.....................................................191 4.3.5.2. M rng hot ñng ca th trưng trái phiu, ñc bit là trái phiu ña phương, trái phiu công trình và trái phiu doanh nghip..................................................194 4.3.6. Khuyn khích và to ñiu kin thu hút kiu hi t nưc ngoài........................196 4.3.7. Thúc ñy hp tác công tư, xã hi hóa ñu tư cơ s h tng, y t, giáo dc......197 KT LUN........................................................................................................................202 DANH MC TÀI LIU THAM KHO Ph lc 1 Ph lc 2 vii DANH MC BNG BIU Bng 2.1: S nhân chi tiêu, ñu tư vi tng b phn ca tng cu trong kinh t Vit Nam......................................................................................................... 39 Bng 2.2: Tit kim h gia ñình ti mt s nưc 1998 2009....................... 54 Bng 2.3: T l h gia ñình tham gia các kênh ñu tư gián tip ti M......... 56 Bng 2.4: Vic làm to bi các doanh nghip tư nhân mt s nưc 19871998 (ngàn ngưi).................................................................................................... 60 Bng 2.5: Nhu cu ñu tư cơ s h tng ñ duy trì tc ñ tăng trưng 7% ti Nam Á trong giai ñon 2006 2010 (tính theo % GDP)................................ 61 Bng 2.6: ðu tư vào các d án cơ s h tng có s tham gia ca khu vc tư nhân các nưc ñang phát trin 1995 2004 (t ñô la)................................. 76 Bng 3.1: Tăng trưng kinh t th gii trong mt thp k qua...................... 81 (2001 2010)....................................................................................................... Bng 3.2: Tăng trưng vn ñu tư trc tip nưc ngoài FDI toàn cu qua các giai ñon (%)................................................................................................... 82 Bng 3.3 : Tăng trưng kinh t và lm phát nưc ta 1999 2010.................. 83 Bng 3.4: Thu nhp bình quân ñu ngưi ca Vit Nam qua các năm (theo giá hin ti) ........................................................................................................... 84 Bng 3.5 : Tc ñ tăng trưng kim ngch xut nhp khu 1999 – 2011 (%) 86 Bng 3.6: S doanh nghip thc t hot ñng phân theo thành phn kinh t 90 Bng 3.7: T l lao ñng nông nghip và phi nông nghip (%)..................... 92 Bng 3.8: Qui mô doanh nghip tư nhân phân theo qui mô lao ñng............ 94 Bng 3.9: Qui mô doanh nghip tư nhân phân theo qui mô vn.................... 94 Bng 3.10: Tit kim ca Vit Nam qua tng năm theo giá hin hành ......... 95 Bng 3.11: T l tit kim ca Vit Nam và mt s nưc 20012010........... 96 Bng 3.12: T l doanh nghip kinh doanh có lãi và mc li nhun............. 97 Bng 3.13: Li nhun ca doanh nghip có th huy ñng tái ñu tư ............. 99 Bng 3.14: Thu nhp bình quân mt nhân khu/ tháng theo giá hin hành (nghìn ñng).................................................................................................. 100 Bng 3.15: Tit kim bình quân tháng trên mi nhân khu ca h gia ñình 101 viii Bng 3.16: Ưc tính kiu hi v Vit Nam qua các năm............................. 102 Bng 3.17: T l vn ñu tư trên GDP và h s ICOR ca Vit Nam ............. 110 Bng 3.18: H s ICOR ca mt s quc gia............................................... 111 Bng 3.19: Vn ñu tư phát trin toàn xã hi phân theo thành phn kinh t111 Bng 3.20: Tăng trưng vn ñu tư phát trin theo thành phn kinh t (%) 112 Bng 3.21: Cơ cu vn ñu tư phát trin toàn xã hi theo thành phn kinh t. 113 Bng 3.22: Thu chi và thâm ht ngân sách 2002 2010 .............................. 113 Bng 3.23: S doanh nghip tư nhân thc t hot ñng theo loi hình........ 118 Bng 3.24: Tng quy mô vn và bình quân qui mô vn ca các doanh nghip phân theo thành phn kinh t........................................................................ 118 Bng 3.25: Quy mô vn ca s doanh nghip tư nhân thc t hot ñng.... 120 Bng 3.26 : S lưng h kinh doanh cá th qua các năm............................. 120 Bng 3.27: Huy ñng vn ca mt s ngân hàng qua các năm.................... 123 Bng 3.28: Huy ñng vn ca mt s ngân hàng 6 tháng ñu năm 2011 .... 124 Bng 3.29: Khi lưng trái phiu chính ph chưa ñáo hn......................... 127 tính ñn tháng 3/2010 ................................................................................... 127 Bng 3.30 : Qui mô th trưng trái phiu so vi GDP ca mt s nưc...... 128 Bng 3.31: ðóng góp ca các thành phn kinh t vào tăng trưng GDP c nưc giai ñon 2001 2010 ........................................................................... 137 Bng 3.32: Cơ cu lao ñng chia theo thành phn kinh t ........................... 138 Bng 4.1: Mc gim thu nhp ng vi các kch bn tăng trưng ................ 166 ix DANH MC HÌNH V Hình 2.1 Quan h gia ñu tư và tăng trưng qua phân tích cung cu .......... 38 Hình 2.2: ð u t ư vào c ơ s h t ng có s tham gia c a khu v c t ư nhân các n ưc ñang phát tri n 2001 2010 (t ñô la) ........................................... 61 Hình 3.1 Cơ cu vn ñu tư phát trin 2001 2010.......................................114 PHN M ðU 1. Tính cp thit ca ñ tài Vn ñu tư phát trin ñóng vai trò quan trng trong tt c các quc gia và là ñng lc nuôi dưng tăng trưng và phát trin kinh t xã hi. ðc bit, ñi vi nhng quc gia ñang phát trin như Vit Nam thì nhu cu vn ñu tư rt ln. Thành qu tăng trưng kinh t nưc ta trong nhng năm qua, theo nhiu nghiên cu (ví d, Nguyn Sinh Cúc, 2011), là nh ch yu vào vic huy ñng thành công các ngun lc tài chính và các ngun lc lao ñng, tài nguyên ñ ñưa vào ñu tư sn xut, kinh doanh. Theo thng kê, vn ñu tư cho phát trin hàng năm luôn chim khong 40% tng GDP c nưc và liên tc tăng vi tc ñ cao (xem Niên giám thng kê Vit nam các năm và chương 3 ca lun án). Trong nhng năm ti, nhu cu vn ca ta còn rt ln, ñc bit là khi h s ICOR gia tăng (xem chương 3 ca lun án) và vic chuyn dch mô hình kinh t và tái cơ cu kinh t còn gp nhiu khó khăn. Tuy nhiên, là mt nưc ñang phát trin vi kh năng tích lũy tài chính còn thp so vi nhu cu ñu tư tăng nhanh, vic nâng cao kh nă
Luận văn liên quan