Nghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm làng nghề đúc đồng Phước Kiều, tỉnh Quảng Nam

Trong các làng nghề tái chế kim loại ở Việt Nam, vấn đề khí thải và nhiệt thừa là nhân tố gây ô nhiễm môi trường không khí nhiều nhất. Vì vậy cần phải tìm ra các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường tại các làng nghề nhằm mục đích bảo vệ môi trường, đảm bảo môi trường vi khí hậu cho công nhân làng nghề và tăng năng suất lao động. Bài báo cáo này giới thiệu một số phương pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Phước Kiều nói riêng và các làng nghề tái chế kim loại ở Việt Nam nói chung.

pdf7 trang | Chia sẻ: tuandn | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 1896 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm làng nghề đúc đồng Phước Kiều, tỉnh Quảng Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 220 NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT Ô NHIỄM LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG PHƯỚC KIỀU - TỈNH QUẢNG NAM ENVIRONMENTAL ASSESSMENT STUDY AND POLLUTION CONTROLLING METHODS AT THE ABSTRACT CASTING A COPPER PHUOC KIEU – QUANG NAM PROVINCE SVTH: LÊ THỊ CẨM HỒNG Lớp: 03MT, Trường Đại học Bách khoa GVHD: THS. NGUYỄN LAN PHƢƠNG Khoa Môi Trường , Trường Đại học Bách khoa TÓM TẮT Trong các làng nghề tái chế kim loại ở Việt Nam, vấn đề khí thải và nhiệt thừa là nhân tố gây ô nhiễm môi trường không khí nhiều nhất. Vì vậy cần phải tìm ra các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường tại các làng nghề nhằm mục đích bảo vệ môi trường, đảm bảo môi trường vi khí hậu cho công nhân làng nghề và tăng năng suất lao động. Bài báo cáo này giới thiệu một số phương pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Phước Kiều nói riêng và các làng nghề tái chế kim loại ở Việt Nam nói chung. SUMMARY At the abstracts recycling metal in Viet Nam, exhausted air and temperature caused the most environmental pollution. So, it’s verry necessary to find environmental pollution controlling methods to protect enviroment there, create the best working environment and increase cacbon output. This report introduces some of controlling ways at the astracts reusing metal in Viet Nam, especially astracts casting a copper Phuoc Kieu. 1. Mở đầu: Trong những năm gần đây làng đúc đồng Phƣớc Kiều phát triển rất mạnh, sản phẩm của làng nghề không những đơn thuần là cung cấp nhu cầu tiêu dùng của thị trƣờng trong và ngoài nƣớc, mà làng nghề còn thu hút đƣợc nhiều khách du lịch, tăng doanh thu hàng năm cho tỉnh Quảng Nam. Song việc tăng sản lƣợng sản xuất cũng làm lƣợng chất thải cũng tăng lên rất nhiều bởi lẽ sản phẩm làm ra hoàn toàn bằng phƣơng pháp thủ công, các thiết bị hỗ trợ sản xuất thì quá lạc hậu, nhiên liệu dùng cho sản xuất chủ yếu là than và dầu FO…khí thải không xử lý xả trực tiếp ra môi trƣờng gây ô nhiễm môi trƣờng nghiêm trọng.. Nhằm mục đích bảo vệ môi trƣờng làng nghề nên ta tiến hành đề ra các phƣơng pháp kiểm soát ô nhiễm đạt hiệu quả cao mà giá thành lại rẻ. Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu hiện trạng môi trƣờng và đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng làng nghề đúc đồng Phƣớc Kiều – tỉnh Quảng Nam. 2. Nội dung: 2.1. Nghiên cứu đánh giá hiện trạng sản xuất và môi trường của làng nghề đúc đồng Phước Kiều - Khảo sát thực tế, thu thập tài liệu, các thông tin về hoạt động sản xuất, xã hội khu vực nghiên cứu. - Khảo sát, lấy mẫu nƣớc mặt, nƣớc ngầm, khí tại khu vực làng nghề. - Phân tích, xác định tính chất, thành phần nƣớc mặt, nƣớc ngầm, khí. - Tính toán cân bằng vật liệu cho lò nấu đồng. - Tính toán cân bằng năng lƣợng cho lò nấu đồng. - So sánh các thông số môi trƣờng đo đạc đƣợc với TCVN. Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 221 2.2. Đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường làng nghề đúc đồng Phước Kiều. - Đề xuất và phân tích các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm theo hƣớng sản xuất sạch hơn. - Đề xuất và phân tích các giải pháp xử lý các chất ô nhiễm tại làng nghề. 3. Kết quả và thảo luận 3.1. Hiện trạng sản xuất tại làng nghề đúc đồng Phước Kiều. - Quy mô sản xuất: sản xuất theo quy mô nhỏ, từng hộ gia đình, thôn, xóm.. - Nguyên liệu, nhiên liệu: đồng phế liệu các loại, đất sét và trấu (làm khuôn), rẻo cao su (xông khuôn), than, dầu FO. - Lực lƣợng lao động: 104 ngƣời (39 hộ), không phân biệt tuổi tác, giới tính. - Sản phẩm: cồng chiêng, đại hồng chung (chuông lớn), tiểu hồng chung ( chuông nhỏ), thanh la, lƣ hƣơng đèn, bình hoa, hàng lƣu niệm, đồ gia dụng… - Sơ đồ quy trình đúc đồng tại làng nghề Phƣớc Kiều kèm theo dòng thải. 3.2. Hiện trạng môi trường tại làng nghề đúc đồng Phước Kiều. Bảng 3.1. Kết quả phân tích mẫu nước ngầm STT Tên chỉ tiêu ĐVtính Kết quả TCVN 5944-2005 K1 K2 1 Màu Pt - Co 30 30 5 đến 50 2 pH - 7,4 7,8 6,5 đến 8,5 3 Zn mg/l 0,1 0,07 5,0 Đồng phế liệu thu mua về Cân lấy khối lƣợng cần thiết Lò nấu đồng Đất sét, trấu, nƣớc Than Cấp gió Nhiệt ,Khí thải Hơi kim loại Váng xỉ Rót khuôn Chuẩn bị khuôn Tháo dỡ khuôn Xà beng, xẻng, nƣớc Nhiệt Bụi Bùn Làm nguội sản phẩm Nƣớc Nƣớc thải Hơi nóng Chỉnh, sửa, cạo đục phần thừa Búa sắt, dao cạo Rẻo kim loại Tạo âm thanh, Rẻo kim loại, tiếng ồn Thành phẩm Đánh bóng Thành phẩm Bụi kim loại, tiếng ồn Nhiệt ,Khí thải Hơi kim loại Váng xỉ Hình 3.1. Sơ đồ quy trình đúc đồng tại làng nghề Phước Kiều kèm theo dòng thải Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 222 4 Pb mg/l 0,03 0,02 0,05 5 Cd mg/l KPH KPH 0,01 6 Cu mg/l 0,01 0,01 1,0 Ghi chú: TCVN 5944 – 2005: Tiêu chuẩn chất lƣợng nƣớc ngầm Vị trí thu mẫu K1, K2: Tại giếng nhà ông Dƣơng Ngọc Tiễn, Dƣơng Ngọc Thắng Ngày lấy mẫu: 14/05/2008 Thời tiết lấy mẫu: Nắng và gió nhẹ Nhận xét: Các chỉ tiêu đều nằm trong giới hạn cho phép Bảng 3.2. Kết quả phân tích mẫu nước mặt. STT Tên chỉ tiêu ĐVtính Kết quả TCVN 5942-2005 N1 N2 1 pH - 6,8 6,7 5,5 đến 9 2 COD mg/l 20 26 <35 3 SS mg/l 250 Không làm 80 4 Zn mg/l 0,12 0,1 5,0 5 Pb mg/l 0,03 0,02 0,05 6 Cd mg/l KPH KPH 0,01 7 Cu mg/l 0,02 0,02 1,0 Ghi chú: TCVN 5944 – 2005: Tiêu chuẩn chất lƣợng nƣớc ngầm Vị trí thu mẫu N1, N2: Tại Bầu Ông trong làng Phƣớc Kiều (mẫu tổ hợp) Ngày lấy mẫu: 14/05/2008 Thời tiết lấy mẫu: Nắng và gió nhẹ Nhận xét: Các chỉ tiêu đều nằm trong giới hạn cho phép, chỉ có SS vƣợt tiêu chuẩn cho phép Bảng 3.3. Kết quả phân tích mẫu khí tại nơi đúc đồng STT Tên chỉ tiêu ĐVtính Kết quả TCVN 1 SO2 mg/m 3 2 5* 2 CO mg/m 3 15 20* 3 NO2 mg/m 3 1,5 5* 4 CO2 mg/m 3 1320 900 5 Bụi chì mg/m3 0,0002 0,001* 6 Nhiệt độ 0C 48  30** 7 Độ ẩm % 30%  80** 8 Gió m/s 0,5 1,5** 9 Tiếng ồn dBA 77 85*** 10 Bụi tổng số mg/m3 12 6**** Ghi chú: TCVN: Tiêu chuẩn Việt Nam - 21 Tiêu chuẩn vệ sinh lao động của bộ y tế *Tiêu chuẩn 21: Nồng độ giới hạn cho phép các chất độc hại trong cơ sở sản xuất. **Tiêu chẩn 7: Vi khí hậu vùng làm việc *** Tiêu chuẩn 12: Mức cho phép tiếng ồn trong khu vực sản xuất *** Tiêu chuẩn 9: Giới hạn tối đa cho phép của bụi trong cơ sở sản xuất. Vị trí thu mẫu: Tại lò nấu đồng nhà ông Dƣơng Ngọc Thắng. Ngày lấy mẫu: 20/02/2008 Thời tiết lấy mẫu: Nắng và gió nhẹ Nhận xét: Các chỉ tiêu đều nằm trong giới hạn cho phép, riêng bụi vƣợt tiêu chuẩn cho phép 2 lần, CO2 vƣợt giới hạn cho phép 1,47 lần, nhiệt độ và độ ẩm cao hơn giới hạn cho phép. Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 223 3.3. Cân bằng vật chất và cân bằng năng lượng cho lò nấu đồng 3.3.1. Cân bằng vật chất Bảng 3.4. Tính toán cân bằng vật chất cho lò nấu đồng Đầu vào Đầu ra Thành phần Ký hiệu Lƣợng (kg/ngày) Thành phần Ký hiệu Lƣợng (kg/ngày) Đồng phế liệu Gđ 1000 Đồng thành phẩm Gspđ 850 Than Gthan 2140 Xỉ kim loại Gxỉ 150 Không khí Gkk 20308,6 Khói bụi Gkhói 21600 Tro bụi Gtro bụi 259,2 Tổng vào 23448.6 Tổng ra 22859.2 Nhận xét: Tỷ lệ giữa khối lƣợng đầu vào và khối lƣợng đầu ra không đáng kể chỉ ở mức: 5,2100 6.23448 2.228596.23448   %. Theo định luật bảo toàn Gvào = Gra nhƣng trong các phép tính toán có một phần sai số và một phần khối lƣợng bốc hơi. Tuy nhiên lƣợng hao hụt này không đáng kể. 3.3.2. Cân bằng năng lượng Theo định luật bảo toàn năng lƣợng: tổng lƣợng nhiệt vào lò = tổng lƣợng nhiệt ra khỏi lò + tổn thất nhiệt Bảng 3.5. Tính toán cân bằng năng lượng cho lò nấu đồng Đầu vào Đầu ra Nhiệt lƣợng Ký hiệu Lƣợng kcal/ngày Tỉ lệ (%) Nhiệt lƣợng Ký hiệu Lƣợng kcal/ngày Tỉ lệ (%) Nhiệt tỏa ra do đƣa nhiên liệu vào lò Qnliệu 201264 2,28 Nhiệt tỏa ra do nấu chảy đồng Qnc 90528 1,03 Nhiệt do không khí cấp vào lò Qkk 550632 6,24 Nhiệt ra theo xỉ Qxỉ 32400 0,37 Nhiệt cung cấp từ quá trình cháy Qcháy 8074080 91,4 8 Nhiệt ra theo khói Qkhói 55992 0,63 Nhiệt ra thành lò, đáy lò Qlò 9787 0,11 Đồng phế liệu Lò nấu đồng 1000 kg 850 kg Thành phẩm Than 2,14 tấn Không khí Xỉ 150 kg Khói thải Tro Hình 3.2. Sơ đồ cân bằng vật chất Lò nấu đồng Qnliệu Qkkhí Qnấu sp Qra theo xỉ Qra theo bụi Qcháy Qqua lò nấu Qtổn thất Hình 3.3. Sơ đồ cân bằng năng lượng Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 224 1 2 3 6 4 5 HEÄ THOÁNG XÖÛ LYÙ KHÍ THAÛI CHUÙ THÍCH 1. OÁNG KHOÙI 2. VAN 3. CÖÛA NAÏP LIEÄU 4. THAØNH LOØ 5. BUÏNG LOØ 6. PHAÀN CHÖÙA KIM LOAÏI LOÛNG Nhiệt tổn thất khác Qt thất 8637269 97,86 Tổng vào Qvào 8825976 100 Tổng ra Qra 8825976 100 Nhận xét: Theo định luật bảo toàn năng lƣợng ta có: Qvào =Qra +Qtthất  Qtthất = Qvào - Qra = 8637269 kcal/ngày Nhƣ vậy vấn đề quan tâm nhất tại làng nghề là khí thải và nhiệt. 3.4. Đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường 3.4.1. Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm theo hướng sản xuất sạch hơn. *Tăng cường quản lý nội vi - Tính toán và đƣa ra định mức sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu hợp lý. - Tăng cƣờng bảo ôn, cách nhiệt đối với lò nấu kim loại. - Lắp đặt các dụng cụ đo nhiệt độ ở lò nấu kim loại để theo dõi nhiệt độ trong lò nhằm duy trì nhiệt độ tối ƣu trong lò. - Điều chỉnh lƣợng không khí cấp vào. - Các thao tác trong quá trình đúc nên nhanh, gọn, liên tục. - Trang bị bảo hộ lao động cho công nhân: khẩu trang, quần áo bảo hộ, kinh mắt. - Bố trí thêm quạt gió cơ khí tạo môi trƣờng làm việc cho công nhân thông thoáng. - Các hộ sản xuất nhỏ lẻ, sản xuất ít nên gom lại để nấu một mẻ lớn. - Nên thay thế các khuôn đất hiện nay bằng các khuôn gang. * Phân loại nguyên liệu tại nguồn - Ngƣời thu mua nguyên liệu cần phải nắm rõ nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu. - Cần phải tăng cƣờng kiểm tra khâu phân loại các phế liệu thu mua đƣợc để loại bỏ các chất độc hại nguy hiểm, các loại phế liệu không đạt yêu cầu. * Thay thế nhiên liệu đang sử dụng Thay nhiên liệu than, dầu FO sang dầu DO, khí thiên nhiên. * Cải tiến thiết bị. Đổi lò nấu đồng bằng đất sét thủ công miệng hở thành lò nấu đồng kiểu đứng. 3.4.2. Các giải pháp kỹ thuật xử lý ô nhiễm do khí thải Khí thải và nhiệt là nguồn gây ô nhiễm chính tại làng nghề đúc đồng. Đặc điểm khí thải của loại hình này là nhiệt độ cao có chứa bụi và hơi khí độc. Hình 3.4. Lò nấu kim loại kiểu buồng đứng Ƣu điểm của lò đốt kiểu buồng đứng: - Lò sử dụng nhiên liệu dầu DO có hàm lƣợng lƣu huỳnh thấp hơn (0,2 – 0,5%). - Lò có buồng đốt riêng, có thể giữ nhiệt độ cao giúp cho nhiên liệu cháy nhanh, cháy triệt. - Nguyên liệu trƣớc khi nấu chảy đƣợc sấy nóng bằng nhiệt độ cao của khói lò, giảm đƣợc năng lƣợng cung cấp ban đầu vào lò. - Lò xây bằng vật liệu chịu lửa thích hợp ( gạch samốt), giảm tổn thất nhiệt qua thành lò, tăng hiệu suất sử dụng nhiên liệu. - Hệ thống ống khói đơn giản, dễ lắp đặt và độ cao có thể nâng lên thích hợp. Hạn chế đƣợc ô nhiễm cục bộ. - Kích thƣớc lò có thể to nhỏ, tùy thuộc vào quy mô, công suất của từng cơ sở sản xuất. Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 225 Công trình: Xét với quy mô nhỏ nhƣ một số lò trong làng thì có thể tiết kiệm hơn bằng cách: lắp thêm một quạt hút ở chụp hút để đƣa hơi, khí sục qua bể nƣớc vôi xây bằng gạch thông thƣờng. Định kỳ tháo cặn trong bể ra. Vị trí đặt bể vôi nên nằm cách nhà dân từ 20-30 mét trở lên. Chi phí cho hệ thống này khoảng 2- 4 triệu đồng. Ưu điểm: - Có cấu tạo đơn giản, trở lực của thiết bị không lớn và tƣơng đối ổn định nên ít tiêu tốn năng lƣợng, chiếm ít không gian lắp đặt. - Vận hành và bảo dƣỡng đơn giản, phù hợp với trình độ bình thƣờng của ngƣời dân. - Vốn đầu tƣ ban đầu thấp 2-4 triệu đồng, khả năng ngƣời dân làng nghề có thể làm đƣợc. 4. Kết luận và kiến nghị 4.1. Kết luận Qua kết quả nhiên cứu ta rút ra một số kết luận nhƣ sau: - Làng nghề đúc đồng Phƣớc Kiều có ý nghĩa quan trọng về mặt xã hội, đã góp phần giải quyết việc làm và đem lại thu nhập cho ngƣời dân trong làng. - Vấn đề môi trƣờng chính ở làng nghề Phƣớc Kiều là khí thải và nhiệt thừa. - Đƣa ra các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng, bao gồm: + Tăng cƣờng quản lý nội vi + Phân loại tại nguồn + Thay thế nhiên liệu + Cải tiến thiết bị + Đặt chụp hút và dẫn khí thải qua bể hấp thụ với dung dịch hấp thụ là vôi sữa. 4.2. Kiến nghị Cần phải đƣa các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng theo hƣớng sản xuất sạch hơn và giải pháp xử lý khí thải vào áp dụng thực tế cho các làng nghề tái chế kim loại ở các vùng nông thôn Việt Nam trong thời gian tới. 1 2 3 4 5 6 6. VAN XAÛ CAËN 5. BEÅ CHÖÙA VOÂI 4. QUAÏT HUÙT 3. KHU LAØM NGUOÄI SAÛN PHAÅM 2. LOØ NUNG KHUOÂN 1. LOØ NAÁU KIM LOAÏI CHUÙ THÍCH 77 7 7. CHUÏP HUÙT Hình 3.5. Hệ thống thu gom và xử lý khí thải Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 226 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Viện quy hoạch và nông thôn Quảng Nam, Quy hoạch đô thị Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. [2] TS. Đặng Kim Chi, Nguyễn Ngọc Lân, Trần Lệ Minh, Làng nghề Việt Nam và Môi trƣờng, NXB Khoa học và kỹ thuật. [3] TS. Trần Ngọc Chấn, Ô nhiễm không khí và xử lý khí thải tập 1,2,3, NXB Khoa học và kỹ thuật. [4] Bộ y tế - 21 tiêu chuẩn vệ sinh lao động [5] Tuyển tập 31 tiêu chuẩn Việt Nam về môi trƣờng bắt buộc áp dụng. [6] Phòng thí nghiệm môi trƣờng- ĐH Bách Khoa Đà Nẵng, Quy trình phân tích một số chất gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc. [7] Phòng thí nghiệm môi trƣờng- ĐH Bách Khoa Đà Nẵng, Quy trình phân tích một số chất gây ô nhiễm môi trƣờng không khí. [8] Hoàng Kim Cơ, Đỗ Ngân Thanh, Dƣơng Đức Hồng, Tính toán kỹ thuật nhiệt luyện kim, NXB giáo dục.
Luận văn liên quan