Phát triển du lịch tại Việt Nam

Trong thời gian này đã có rất nhiều bước phát triển trong lĩnh vực du lịch, du lịch sinh thái và bảo tồn trên thế giới. Quan trọng nhất là việc du lịch sinh thái không còn chỉ tồn tại như một khái niệm hay một đề tài để suy ngẫm. Ngược lại, nó đã trở thành một thực tế trên toàn cầu. Ở mét vµi n¬i nã xuÊt hiÖn không thường xuyên và khá yếu ớt, ít được báo chí chú ý tới. Song ở nhiều nơi khác thì vấn đề phát triển du lịch sinh thái lại rất được chính phủ quan tâm, thường xuất hiện trên các bản tin chính hay các quảng cáo thương mại công cộng. Du lịch sinh thái đã mang lại nhiều lợi ích cụ thể trong lĩnh vực bảo tồn và phát triển bền vững. Ở Cốsta Rica và Vênêxuêla, một số chủ trang trại chăn nuôi đã bảo vệ nhiều diện tích rừng nhiệt đới quan trọng, và do bảo vệ rừng mà họ đã biến những nơi đó thành điểm du lịch sinh thái hoạt động tốt, giúp bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên đồng thời tạo ra công ăn việc làm mới cho dân địa phương. Ecuađo sử dụng khoản thu nhập từ du lịch sinh thái tại đảo Galápagó để giúp duy trì toàn bộ mạng lưới vườn quốc gia. Tại Nam Phi, du lịch sinh thái trở thành một biện pháp hiệu quả để nâng cao mức sống của người da đen ở nông thôn, những người da đen này ngày càng tham gia nhiều vào các hoạt động du lịch sinh thái. Chính phủ Ba lan cũng tích cực khuyến khích du lịch sinh thái và gần đây đã thiết lập một số vùng Thiên nhiên-và-Du lịch của quốc gia để tăng cường công tác bảo vệ thiên nhiên và phát triển du lịch quốc gia. Tại Úc vµ Niuzeland, phÇn lớn các hoạt động du lịch đều có thể xếp vào hạng du lịch sinh thái. Ðây là ngành công nghiệp được xếp hạng cao trong nền kinh tế của cả hai nước. N»m ë khu vùc §«ng Nam ¸, n¬i cã c¸c ho¹t ®éng du lÞch s«i næi. ViÖt Nam cã nh÷ng lîi thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý, kinh tÕ vµ giao l¬¬­u quèc tÕ cho sù ph¸t triÓn du lÞch phï hîp víi xu thÕ cña thÕ giíi vµ khu vùc.

doc50 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 22/01/2013 | Lượt xem: 1452 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phát triển du lịch tại Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
lêi nãi ®Çu Trong thời gian này đã có rất nhiều bước phát triển trong lĩnh vực du lịch, du lịch sinh thái và bảo tồn trên thế giới. Quan trọng nhất là việc du lịch sinh thái không còn chỉ tồn tại như một khái niệm hay một đề tài để suy ngẫm. Ngược lại, nó đã trở thành một thực tế trên toàn cầu. Ở mét vµi n¬i nã xuÊt hiÖn không thường xuyên và khá yếu ớt, ít được báo chí chú ý tới. Song ở nhiều nơi khác thì vấn đề phát triển du lịch sinh thái lại rất được chính phủ quan tâm, thường xuất hiện trên các bản tin chính hay các quảng cáo thương mại công cộng. Du lịch sinh thái đã mang lại nhiều lợi ích cụ thể trong lĩnh vực bảo tồn và phát triển bền vững. Ở Cốsta Rica và Vênêxuêla, một số chủ trang trại chăn nuôi đã bảo vệ nhiều diện tích rừng nhiệt đới quan trọng, và do bảo vệ rừng mà họ đã biến những nơi đó thành điểm du lịch sinh thái hoạt động tốt, giúp bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên đồng thời tạo ra công ăn việc làm mới cho dân địa phương. Ecuađo sử dụng khoản thu nhập từ du lịch sinh thái tại đảo Galápagó để giúp duy trì toàn bộ mạng lưới vườn quốc gia. Tại Nam Phi, du lịch sinh thái trở thành một biện pháp hiệu quả để nâng cao mức sống của người da đen ở nông thôn, những người da đen này ngày càng tham gia nhiều vào các hoạt động du lịch sinh thái. Chính phủ Ba lan cũng tích cực khuyến khích du lịch sinh thái và gần đây đã thiết lập một số vùng Thiên nhiên-và-Du lịch của quốc gia để tăng cường công tác bảo vệ thiên nhiên và phát triển du lịch quốc gia. Tại Úc vµ Niuzeland, phÇn lớn các hoạt động du lịch đều có thể xếp vào hạng du lịch sinh thái. Ðây là ngành công nghiệp được xếp hạng cao trong nền kinh tế của cả hai nước. N»m ë khu vùc §«ng Nam ¸, n¬i cã c¸c ho¹t ®éng du lÞch s«i næi. ViÖt Nam cã nh÷ng lîi thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý, kinh tÕ vµ giao l­u quèc tÕ cho sù ph¸t triÓn du lÞch phï hîp víi xu thÕ cña thÕ giíi vµ khu vùc. T¹i ViÖt Nam, du lÞch ®ang dÇn dÇn trë thµnh ngµnh kinh tÕ quan träng vµ trong t­¬ng lai gÇn ho¹t ®éng du lÞch ®­îc coi nh­ lµ con ®­êng hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó thu ngo¹i tÖ vµ t¨ng thu nhËp cho ®Êt n­íc. ViÖt Nam lµ ®Êt n­íc cã nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ nguån lùc du lÞch c¶ vÒ tù nhiªn lÉn nh©n v¨n. Kh¸ch n­íc ngoµi ®Õn ViÖt Nam ®Òu ®¸nh gi¸ cao vÎ ®Ñp ®Êt n­íc ta. Hµng lo¹t c¸c ®Þa danh cã thÓ sö dông phôc vô kh¸ch du lÞch, bªn c¹nh ®ã nhiÒu ®iÓm vÉn cßn ch­a ®­îc khai th¸c. ThËt khã mµ liÖt kª hÕt tÊt c¶ nh÷ng ®iÓm cã søc thu hót kh¸ch. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña du lÞch nãi chung, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y du lÞch sinh th¸i ViÖt Nam còng ph¸t triÓn nhanh chãng. Bªn c¹nh nh÷ng tiÒm n¨ng vµ triÓn väng, sù ph¸t triÓn cña du lÞch sinh th¸i ë ViÖt Nam còng ®ang ®øng tr­íc nh÷ng th¸ch thøc to lín. ChÝnh v× vËy em ®· chän ®Ò tµi “Thùc tr¹ng ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i ë ViÖt Nam”, víi mong muèn ®­îc t×m hiÓu thªm nhiÒu kiÕn thøc c¶ vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi vµ m«i tr­êng sinh th¸i. Do ®iÒu kiÖn cã h¹n, em xin ®­îc giíi h¹n néi dung ®Ò tµi cña m×nh trong hai lÜnh vùc: TiÒm n¨ng, thùc tr¹ng vÒ du lÞch sinh th¸i trong c¸c khu b¶o tån quèc gia. TiÒm n¨ng, thùc tr¹ng cña du lÞch biÓn. §ång thêi còng nªu ra nh÷ng gi¶i ph¸p vµ chiÕn l­îc ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i ë ViÖt Nam. Em xin c¶m ¬n TS. Ph¹m thÞ NhuËn, cïng c¸c thÇy, c« trong khoa QTKD Du lÞch vµ Kh¸ch s¹n Tr­êng ®¹i häc KTQD Hµ néi ®· gióp em hoµn thµnh bµi viÕt nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n th­ viÖn tr­êng §¹i häc KTQD - n¬i ®· cung cÊp nh÷ng tµi liÖu ®Ó em hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy. Ch­¬ng 1: c¬ së lý luËn 1.1. Kh¸i qu¸t du lÞch sinh th¸i. Vấn đề vẫn còn tồn tại mỗi khi thảo luận về du lịch sinh thái là việc khái niệm về du lịch sinh thái vẫn chưa được tìm hiểu kỹ, do đó thường bị nhầm lẫn với các loại hình phát triển du lịch khác. Một số tổ chức đã rất cố gắng làm rõ sự nhầm lẫn này bằng cách sử dụng khái niệm du lịch sinh thái như một công cụ thực hiện bảo tồn và phát triển bền vững. Ðịnh nghĩa của Hiệp hội Du lịch Sinh thái đã được phổ biến rộng rãi: "Du lịch sinh thái là du lịch có trách nhiệm tại các điểm tự nhiên, kết hợp với bảo vệ môi trường và cải thiện phúc lợi của người dân địa phương" (Lindberg và Hawkins, 1993). Một định nghĩa đang thịnh hành khác đã liên kết các yếu tố văn hoá và môi trường một cách cụ thể hơn là định nghĩa do Tổ chức bảo vệ thiên nhiên thế giới (IUCN) đưa ra. Ðịnh nghĩa này cho rằng "du lịch sinh thái là tham quan và du lịch có trách nhiệm với môi trường tại các điểm tự nhiên không bị tàn phá để thưởng thức thiên nhiên và các đặc điểm văn hoá đã tồn tại trong quá khứ hoặc đang hiện hành, qua đó khuyến khích hoạt động bảo vệ, hạn chế những tác động tiêu cực do khách tham quan gây ra, và tạo ra ích lợi cho những người dân địa phương tham gia tích cực" (Ceballos-Lascuráin, 1996). Mặc dù khái niệm du lịch sinh thái vẫn thường được sử dụng tương tự như khái niệm du lịch bền vững, song trên thực tế, du lịch sinh thái nằm trong lĩnh vực lớn hơn cả du lịch bền vững. Vì thế kỷ mới đang tới gần nên tất cả các hoạt động của con người cần phải trở nên bền vững - và du lịch không phải là một ngoại lệ. Du lịch bền vững bao gồm tất cả các loại hình của du lịch (dù là loại hình dựa trên các nguồn tài nguyên thiên nhiên hay tài nguyên do con người tạo ra). Do đó, du lịch sinh thái cần được hiểu là một trong những phạm trù của du lịch bền vững. Một bãi biển lớn, một sòng bạc tiết kiệm năng lượng bằng cách không giặt khăn tắm hàng ngày cho khách hoặc giảm thiểu tác động môi trường bằng cách sử dụng loại xà phòng gây suy thoái tài nguyên sinh vật thì không phải là điểm du lịch sinh thái. Qua đây, chúng ta khuyến khích ngành du lịch đại chúng có ứng xử thân thiện với môi trường, hay nói cách khác, chúng ta khuyến khích ngành du lịch phát triển bền vững hơn. Không nên coi du lịch sinh thái là ngành du lịch "dựa vào thiên nhiên" vì cái mác này có thể sử dụng trong tất cả các hoạt động du lịch được thực hiện ngoài thiên nhiên (ví dụ trượt tuyết, đi xe đạp leo núi, và bám vách đá leo núi). Những hoạt động du lịch này có thể có mà cũng có thể không thuộc loại hoạt động thân thiện với môi trường. Một cách gọi khác thường bị nhầm với du lịch sinh thái là du lịch thám hiểm. Loại hình này thường là các hoạt động thể thao cơ bắp (thường bao gồm sự mạo hiểm cá nhân ở một mức độ nào đó) cũng diễn ra ngoài thiên nhiên (ví dụ leo lên đỉnh hang). Những hoạt động này có thể có hoặc có thể không thuộc loại có trách nhiệm đối với môi trường hay làm lợi cho dân địa phương. Do đó, du lịch sinh thái chỉ nên được sử dụng để mô tả những hoạt động du lịch trong môi trường thiên nhiên với một đặc điểm đi kèm: là loại hình du lịch thực sự khuyến khích bảo vệ và giúp xã hội phát triển bền vững. Lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i cã nhiÖm vô: - B¶o tån tµi nguyªn cña m«i tr­êng tù nhiªn. - B¶o ®¶m ®èi víi du kh¸ch vÒ c¸c ®Æc ®iÓm cña m«i tr­êng tù nhiªn mµ hä ®ang chiªm ng­ìng. - Thu hót tÝch cùc sù tham gia cña céng ®ång ®Þa ph­¬ng, ng­êi d©n b¶n ®Þa trong viÖc qu¶n lý vµ b¶o vÖ, ph¸t triÓn du lÞch ®ang triÓn khai thùc hiÖn trong ®iÓm du lÞch, khu du lÞch v.v... Qua c¸c yªu cÇu nhiÖm vô ®Ò ra nãi trªn, lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i võa ®¶m b¶o sù hµi lßng ®èi víi du kh¸ch ë møc ®é cao ®Ó t¹o lËp sù hÊp dÉn ®èi víi hä, ®ång thêi qua du kh¸ch qu¶ng b¸ uy tÝn cña ®iÓm du lÞch, khu du lÞch. Tõ ®ã ngµnh du lÞch cã ®iÒu kiÖn b¶o ®¶m vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng du lÞch vµ còng lµ c¬ héi t¨ng thu nhËp cho ng­êi d©n th«ng qua ho¹t ®éng du lÞch, còng tøc lµ cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ x· héi ho¸ thu nhËp tõ du lÞch. Cho ®Õn nay vÉn ch­a cã sù x¸c ®Þnh hoµn h¶o vÒ lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i. Lo¹i h×nh du lÞch nµy qu¶ vÉn cßn míi mÎ, mÆc dï nh÷ng n¨m 1997-1998 Tæ chøc Du lÞch thÕ giíi vµ Liªn Hîp Quèc ®· nªu mét sè quan ®iÓm chuyÓn m¹nh sang lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña sù ph¸t triÓn du lÞch. Tõ nh÷ng n¨m 1985-1990, ®Æc biÖt lµ sau n¨m 1990 khoa häc sinh th¸i ®­îc chÊp nhËn kh¸ réng r·i trªn thÕ giíi vµ còng tõ khoa häc sinh th¸i trë thµnh mét lÜnh vùc khoa häc cã gi¸ trÞ h¬n nhiÒu nªn ngµnh kinh tÕ-x· héi cã ý thøc vËn dông nh÷ng lý thuyÕt c¬ b¶n cña sinh th¸i häc. Ngµnh du lÞch thÕ giíi tõ sau cuéc Héi nghÞ vÒ Tr¸i ®Êt ë Rio ®e Janeiro n¨m 1992 ®· thùc sù vËn dông sinh th¸i häc d­íi nhiÒu môc tiªu sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. ViÖc tæ chøc vµ ®iÒu hµnh lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i nh­ thÕ nµo ®Ó cã thÓ: - B¶o tån m«i tr­êng tù nhiªn mµ du lÞch ®ang sö dông. - N©ng cao ý thøc cña du kh¸ch ®Ó hä nhËn râ ®Æc ®iÓm cña m«i tr­êng tù nhiªn trong khi du lÞch ®ang hoµ m×nh vµo ®ã. - §éng viªn tr¸ch nhiÖm cña d©n c­ ®Þa ph­¬ng t¹i khu du lÞch, ®iÓm du lÞch cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn du lÞch nh»m b¶o ®¶m sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña m«i tr­êng du lÞch vµ thiÕt thùc t¹o ®­îc lîi Ých l©u dµi. Nãi chung du lÞch sinh th¸i lµ lo¹i h×nh du lÞch dùa vµo nh÷ng h×nh thøc truyÒn thèng s½n cã, nh­ng cã sù hoµ nhËp vµo m«i tr­êng tù nhiªn víi v¨n ho¸ b¶n ®Þa, du kh¸ch cã thªm nh÷ng nhËn thøc vÒ ®Æc ®iÓm cña m«i tr­êng tù nhiªn, vÒ nh÷ng nÐt ®Æc thï vèn cã cña v¨n ho¸ tõng ®iÓm, tõng vïng, khu du lÞch vµ cã phÇn tr¸ch nhiÖm tù gi¸c ®Ó kh«ng x¶y ra nh÷ng tæn thÊt, x©m h¹i ®èi víi m«i tr­êng tù nhiªn vµ nÒn v¨n ho¸ së t¹i. Cßn vÒ quy m« cña lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i th× tuú thuéc vµo kh¶ n¨ng, ®iÒu kiÖn, biÖn ph¸p tæ chøc cña nhµ qu¶n lý ho¹t ®éng du lÞch, cã thÓ dÇn dÇn tõ quy m« khiªm tèn ®Ó ph¸t triÓn réng r·i. ë n­íc ta trªn ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng còng ®· ®­a ra nhiÒu kh¸i niÖm vµ ®Þnh nghÜa cho lo¹i h×nh du lÞch nµy : “ Du lÞch sinh th¸i lµ du lÞch ®Õn víi thiªn nhiªn hoang s¬, th«n d· ”; “Du lÞch sinh th¸i lµ du lÞch ®Õn vèi c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn” ; “Du lÞch sinh th¸i lµ du lÞch th¸m hiÓm , hoÆc m¹o hiÓm trªn c¸c c¸i míi, c¸i l¹ cña thiªn nhiªn” … Víi ViÖt nam, mét n­íc míi ph¸t triÓn vÒ du lÞch vµ lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i hÇu nh­ cßn rÊt míi, ch­a tÝch luü ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm . VÊn ®Ò ®¹t ra mang tÝnh cÊp b¸ch lµ cÇn ph¶i quan t©m ®Õn c¶ hai ph­¬ng diÖn: Mét lµ: Thèng nhÊt vÒ b¶n chÊt vµ kh¸i niÖm cña lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i. Hai lµ: TiÕp cËn víi xu thÕ vµ nhu cÇu thÞ tr­êng du lÞch sinh th¸i trong n­íc vµ quèc tÕ, tiÕn hµnh x©y dùng nh÷ng ®Þnh h­íng vµ ho¹nh ®Þnh chiÕn l­îc ph¸t triÓn cho lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i ë ViÖt nam. Víi ®Æc tr­ng kh¸c biÖt vÒ nguån gèc cña s¶n phÈm du lÞch sinh th¸i vµ tÝnh chÊt bÒn v÷ng cña nã, trong nh÷ng n¨m qua ë lÜnh vùc ho¹t ®éng du lÞch sinh th¸i trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi, ng­êi ta ®· rót ra nhiÒu bµi häc rÊt cã gi¸ trÞ ®ãng gãp vµo lý luËn vµ ho¹t ®éng cña lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i. Theo ®ã du lÞch sinh th¸i lµ lo¹i h×nh du lÞch ®Æc biÖt tæng hîp c¸c mèi quan t©m c¶m gi¸c nhiÒu ®Õn m«i tr­êng thiªn nhiªn vµ t×m ®Õn nh÷ng vïng thiªn nhiªn nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ m«i tr­êng sinh th¸i ®Ó c¶i thiÖn kinh tÕ, phóc lîi x· héi, søc khoÎ vµ h­ëng thô, kh¸m ph¸ nh÷ng c¸i míi, c¸i l¹, c¸i ®Ñp vµ sù trong lµnh cña thÕ giíi tù nhiªn, t¹o ra mèi quan hÖ h÷u c¬, hoµ ®ång gi÷a con ng­êi víi thiªn nhiªn, m«i tr­êng ®ång thêi hµnh ®éng cã ý thøc tr¸ch nhiÖm lµm cho thiªn nhiªn m«i tr­êng bÒn v÷ng, phong phó phôc vô trë l¹i lîi Ých cña con ng­êi c¶ ë hiÖn t¹i vµ t­¬ng lai. 1.2. Nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i Yªu cÇu ®Çu tiªn ®Ó cã thÓ tæ chøc ®­îc du lÞch sinh th¸i lµ sù tån t¹i cña c¸c hÖ sinh th¸i tù nhiªn ®iÓn h×nh víi tÝnh ®a d¹ng sinh th¸i cao. Sinh th¸i tù nhiªn ®­îc hiÓu lµ sù céng sinh cña c¸c ®iÒu kiÖn ®Þa lý, khÝ hËu vµ ®éng thùc vËt, bao gåm: sinh th¸i tù nhiªn (natural ecology), sinh th¸i ®éng vËt (animal ecology), sinh th¸i thùc vËt (plant ecology), sinh th¸i n«ng nghiÖp (agri-cultural ecology), sinh th¸i khÝ hËu (ecoclimate) vµ sinh th¸i nh©n v¨n (human ecology). §a d¹ng sinh th¸i lµ mét bé phËn vµ lµ mét d¹ng thø cÊp cña ®a d¹ng sinh häc, ngoµi thø cÊp cña ®a d¹ng di truyÒn vµ ®a d¹ng loµi. §a d¹ng sinh th¸i thÓ hiÖn ë sù kh¸c nhau cña c¸c kiÓu céng sinh t¹o nªn c¸c c¬ thÓ sèng, mèi liªn hÖ gi÷a chóng víi nhau vµ víi c¸c yÕu tè v« sinh cã ¶nh h­ëng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp lªn sù sèng nh­ : ®Êt, n­íc, ®Þa h×nh, khÝ hËu... ®ã lµ c¸c hÖ sinh th¸i (eco-systems) vµ c¸c n¬i tró ngô, sinh sèng cña mét hoÆc nhiÒu loµi sinh vËt (habitats) (Theo c«ng ­íc ®a d¹ng sinh häc ®­îc th«ng qua t¹i Hé nghÞ th­îng ®Ønh Rio de Jannero vÒ m«i tr­êng). Nh­ vËy cã thÓ nãi du lÞch sinh th¸i lµ mét lo¹i h×nh du lÞch dùa vµo thiªn nhiªn (natural - based tourism) (gäi t¾t lµ du lÞch thiªn nhiªn), chØ cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë nh÷ng n¬i cã c¸c hÖ sinh th¸i ®iÓn h×nh víi tÝnh ®a d¹ng sinh th¸i cao nãi riªng vµ tÝnh ®a d¹ng sinh häc cao nãi chung. §iÒu nµy gi¶i thÝch t¹i sao ho¹t ®éng du lÞch sinh th¸i th­êng chØ ph¸t triÓn ë c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn, ®Æc biÖt ë c¸c v­ên quèc gia, n¬i cßn tån t¹i nh÷ng khu rõng víi tÝnh ®a d¹ng sinh häc cao vµ cuéc sèng hoang d·. tuy nhiªn ®iÒu nµy kh«ng phñ nhËn sù tån t¹i cña mét sè lo¹i h×nh du lÞch sinh th¸i ph¸t triÓn ë nh÷ng vïng n«ng th«n hoÆc c¸c trang tr¹i ®iÓn h×nh. Yªu cÇu thø hai cã liªn quan ®Õn nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n cña du lÞch sinh th¸i ë 2 ®iÓm: - §Ó ®¶m b¶o tÝnh gi¸o dôc, n©ng cao ®­îc sù hiÓu biÕt cho kh¸ch du lÞch sinh th¸i, ng­êi h­íng dÉn ngoµi kiÕn thøc ngo¹i ng÷ tèt cßn ph¶i lµ ng­êi am hiÓu cac ®Æc ®iÓm sinh th¸i tù nhiªn vµ v¨n ho¸ céng ®ång ®Þa ph­¬ng. §iÒu nµy rÊt quan träng vµ cã ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng du lÞch sinh th¸i, kh¸c víi nh÷ng lo¹i h×nh du lÞch tù nhiªn kh¸c khi du kh¸ch cã thÓ tù m×nh t×m hiÓu hoÆc yªu cÇu kh«ng cao vÒ sù hiÓu biÕt nµy ë ng­êi h­íng dÉn viªn.Trong nhiÒu tr­êng hîp, cÇn thiÕt ph¶i céng t¸c víi ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng ®Ó cã ®­îc nh÷ng hiÓu biÕt tèt nhÊt, lóc ®ã ng­êi h­íng dÉn viªn chØ ®ãng vai trß lµ mét ng­êi phiªn dÞch giái. - Ho¹t ®éng du lÞch sinh th¸i ®ßi hái ph¶i cã ®­îc ng­êi ®iÒu hµnh cã nguyªn t¾c. C¸c nhµ ®iÒu hµnh du lÞch truyÒn thèng t­êng chØ quan t©m ®Õn lîi nhuËn vµ kh«ng cã cam kÕt g× ®èi víi viÖc b¶o tån hoÆc qu¶n lý c¸c khu tù nhiªn, hä chØ ®¬n gi¶n t¹o cho kh¸ch du lÞch mét c¬ héi ®Ó biÕt ®­îc nh÷ng gi¸ trÞ tù nhiªn vµ v¨n ho¸ tr­íc khi nh÷ng c¬ héi nµy thay ®æi hoÆc vÜnh viÔn mÊt ®i. Ng­îc l¹i, c¸c nhµ ®iÒu hµnh du lÞch sinh th¸i ph¶i cã ®­îc sù céng t¸c víi c¸c nhµ qu¶n lý c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn vµ céng ®ång ®Þa ph­¬ng nh»m môc ®Ých ®ãng gãp vµo viÖc b¶o vÖ mét c¸ch l©u dai c¸c gi¸ trÞ tù nhiªn vµ v¨n ho¸ khu vùc, c¶i thiÖn cuéc sèng, n©ng cao sù hiÓu biÕt chung gi÷a ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng vµ du kh¸ch. Yªu cÇu thø ba nh»m h¹n chÕ tíi møc tèi ®a c¸c t¸c ®éng cã thÓ cña ho¹t ®éng du lÞch sinh th¸i ®Õn tù nhiªn vµ m«i tr­êng, theo ®ã du lÞch sinh th¸i cÇn ®­îc tæ chøc víi sù tu©n thñ chÆt chÏ c¸c quy ®Þnh vÒ “søc chøa”. Kh¸i niÖm “ søc chøa” ®­îc hiÓu tõ bèn khÝa c¹nh: vËt lý, sinh häc, t©m lý vµ x· héi. TÊt c¶ nh÷ng khÝa c¹nh nµy cã liªn quan tíi l­îng kh¸ch ®Õn mét ®Þa ®iÓm vµo cïng mét thêi ®iÓm. §øng trªn gãc ®é vËt lý, søc chøa ë ®©y ®­îc hiÓu lµ sè l­îng tèi ®a kh¸ch du lÞch mµ khu vùc cã thÓ tiÕp nhËn. §iÒu nµy liªn quan ®Õn nh÷ng tiªu chuÈn vÒ kh«ng gian ®èi víi mçi du kh¸ch còng nh­ nhu cÇu sinh ho¹t cña hä. §øng ë gãc ®é x· héi, søc chøa lµ giíi h¹n vÒ l­îng du kh¸ch mµ t¹i ®ã b¾t ®Çu xuÊt hiÖn nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña c¸c ho¹t ®éng du lÞch ®Õn ®êi sèng v¨n ho¸-x· héi, kinh tÕ-x· héi cña khu vùc. Cuéc sèng b×nh th­êng cña céng ®ång ®Þa ph­¬ng cã c¶m gi¸c bÞ ph¸ vì, x©m nhËp. §øng ë gãc ®é qu¶n lý, søc chøa ®­îc hiÓu lµ l­îng kh¸ch tèi ®a mµ khu du lÞch cã kh¶ n¨ng phôc vô. NÕu l­îng kh¸ch v­ît qu¸ giãi h¹n nµy th× n¨ng lùc qu¶n lý ( lùc l­îng nh©n viªn, tr×nh ®é vµ ph­¬ng tiÖn qu¶n lý...) cña khu du lÞch sÏ kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña kh¸ch, lµm mÊt kh¶ n¨ng qu¶n lý vµ kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña kh¸ch, kÕt qu¶ lµ sÏ lµm ¶nh h­ëng ®Õn m«i tr­êng vµ x· héi. Do kh¸i niÖm søc chøa bao gåm c¶ ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l­îng, v× vËy khã cã thÓ x¸c ®Þnh mét con sè chÝnh x¸c cho mçi khu vùc. MÆt kh¸c, mçi khu vùc kh¸c nhau sÏ cã chØ sè søc chøa kh¸c nhau. C¸c chØ sè nµy chØ cã thÓ x¸c ®Þnh mét c¸ch t­¬ng ®èi b»ng ph­¬ng ph¸p thùc nghiÖm. Mét ®iÓm cÇn ph¶i l­u ý trong qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh søc chøa lµ “quan ni ệm” vÒ sù ®«ng ®óc cña c¸c nhµ nghiªn cøu cã sù kh¸c nhau, ®Æc biÖt trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn x· héi kh¸c nhau (vÝ dô gi÷a c¸c n­íc Ch©u Á vµ ch©u ¢u, gi÷a c¸c n­íc ph¸t triÓn vµ ®ang ph¸t triÓn ...). Râ rµng ®Ó ®¸p øng yªu cÇu nµy, cÇn ph¶i tiÕn hµnh nghiªn cøu søc chøa cña c¸c ®Þa ®iÓm cô thÓ ®Ó c¨n cø vµo ®ã mµ cã c¸c quyÕt ®Þnh vÒ qu¶n lý. §iÒu nµy cÇn ®­îc tiÕn hµnh ®èi víi c¸c nhãm ®èi t­îng kh¸ch/thÞ tr­êng kh¸c nhau, phï hîp t©m lý vµ quan niÖm cña hä. Du lÞch sinh th¸i kh«ng thÓ ®¸p øng ®­îc c¸c nhu cÇu cña tÊt c¶ còng nh­ mäi lo¹i kh¸ch. Yªu cÇu thø t­ lµ tho¶ m·n nhu cÇu n©ng cao kiÕn thøc vµ hiÓu biÕt cña kh¸ch du lÞch. ViÖc tho¶ m·n mong muèn nµy cña kh¸ch du lÞch sinh th¸i vÒ nh÷ng kinh nghiÖm, hiÓu biÕt míi ®èi víi tù nhiªn, v¨n ho¸ b¶n ®Þa th­êng lµ rÊt khã kh¨n, song l¹i lµ yªu cÇu cÇn thiÕt ®èi víi sù tån t¹i l©u dµi cña ngµnh du lÞch sinh th¸i. V× vËy, nh÷ng dÞch vô ®Ó lµm hµi lßng du kh¸ch cã vÞ trÝ quan träng chØ ®øng sau c«ng t¸c b¶o tån nh÷ng g× mµ hä quan t©m. Du lÞch sinh th¸i bÒn v÷ng ®ãng gãp tÝch cùc cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. §iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ lu«n cã sù t¨ng tr­ëng liªn tôc vÒ du lÞch. §©y lµ ®iÓm kh¸c biÖt cÇn nhÊn m¹nh trong thêi ®iÓm mµ ViÖt nam b¾t ®Çu lo l¾ng vÒ tèc ®é t¨ng tr­ëng cña du lÞch . Tõ nh÷ng yªu cÇu trªn ®©y cña du lÞch sinh th¸i ta rót ra nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i: - Ph¶i phï hîp víi nh÷ng nguyªn t¾c tÝch cùc vÒ m«i tr­êng, t¨ng c­êng vµ khuyÕn khÝch tr¸ch nhiªm ®¹o ®øc ®èi víi m«i tr­êng tù nhiªn. - Kh«ng ®­îc lµm tæn h¹i ®Õn tµi nguyªn, m«i tr­êng, nh÷ng nguyªn t¾c vÒ m«i tr­êng kh«ng nh÷ng chØ ¸p dông cho nh÷ng nguån tµi nguyªn bªn ngoµi (tù nhiªn vµ v¨n ho¸) nh»m thu hót kh¸ch mµ cßn bªn trong cña nã. - TËp trung vµo c¸c gi¸ trÞ bªn trong h¬n lµ c¸c gi¸ trÞ bªn ngoµi vµ thóc ®Èy sù c«ng nhËn c¸c gi¸ trÞ nµy . - C¸c nguyªn t¾c vÒ m«i tr­êng vµ sinh th¸i cÇn ph¶i ®Æt lªn hµng ®Çu do ®ã mçi ng­êi kh¸ch du lÞch sinh th¸i sÏ ph¶i chÊp nhËn tù nhiªn theo ®óng nghÜa cña nã vµ chÊp nhËn sù h¹n chÕ cña nã h¬n lµ lµm biÕn ®æi m«i tr­êng cho sù thuËn tiÖn c¸ nh©n. - Ph¶i ®¶m b¶o lîi Ých l©u dµi ®èi víi tµi nguyªn, ®èi víi ®Þa ph­¬ng vµ ®èi víi ngµnh (lîi Ých vÒ b¶o tån hoÆc lîi Ých vÒ kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi hay khoa häc). - Ph¶i ®­a ra nh÷ng kinh nghiÖm ®Çu tay khi tiÕp xóc víi m«i tr­êng tù nhiªn, ®ã lµ nh÷ng kinh nghiÖm ®­îc hoµ ®ång lµm t¨ng sù hiÓu biÕt h¬n lµ ®i t×m c¸i l¹ c¶m gi¸c m¹nh hay môc ®Ých t¨ng c­êng thÓ tr¹ng c¬ thÓ. - ë ®©y nh÷ng kinh nghiÖm cã t¸c ®éng lín vµ cã nhËn thøc cao nªn ®ßi hái sù chuÈn bÞ kü cµng cña c¶ ng­êi h­íng dÉn vµ c¸c thµnh viªn tham gia . - CÇn cã sù ®µo t¹o ®èi víi tÊt c¶ c¸c ban nghµnh chøc n¨ng: ®Þa ph­¬ng, chÝnh quyÒn, tæ chøc ®oµn thÓ, h·ng l÷ hµnh vµ c¸c kh¸ch du lÞch (tr­íc, trong vµ sau chuyÕn ®i). - Thµnh c«ng ®ã ph¶i dùa vµo sù tham gia cña ®Þa ph­¬ng, t¨ng c­êng sù hiÓu biÕt vµ sù phèi hîp víi c¸c ban ngµnh chøc n¨ng. - C¸c nguyªn t¾c vÒ ®¹o ®øc, c¸ch øng sö vµ nguyªn t¾c thùc hiÖn lµ rÊt quan träng. Nã ®ßi hái c¬ quan gi¸m s¸t cña ngµnh ph¶i ®­a ra c¸c nguyªn t¾c vµ c¸c tiªu chuÈn ®­îc chÊp nhËn vµ gi¸m s¸t toµn bé c¸c ho¹t ®éng. - Lµ mét ho¹t ®éng mang tÝnh chÊt quèc tÕ, cÇn ph¶i thiÕt lËp mét khu«n khæ quèc tÕ cho ngµnh. 1.3. TÝnh tÊt yÕu ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i t¹i ViÖt Nam Ở Việt Nam, ngành du lịch phát triển tương đối muộn. Hoạt động du lịch chỉ thực sự diễn ra sôi nổi từ sau năm 1990 gắn liền với chính sách mở cửa của Đảng và Nhà nước. Theo số liệu thống kê từ năm 1990 đến 2002 lượng khách quốc tế tăng 10,5 lần (từ 250.000 đến 2.620.000) khách nội địa tăng 13 lần (từ 1000.000 tăng lên 13.000.000). Thu nhập xã hội cũng tăng đáng kể, năm 1991 là 2.240 tỷ đồng đến năm 2002 là 23.000 tỷ đồng, trong đó hoạt động du lịch sinh thái trong các khu bảo tồn và vườn quốc gia và du lịch biển đóng góp một tỷ trọng lớn. Các số liệu thống kê ở một số vườn quốc gia như Cúc Phương, Cát Bà, Côn Đảo, Bạch Mã ... các khu bảo tồn thiên nhiên như Phong Nha- Kẻ bàng, Hồ kẻ gỗ... bình quân mỗi năm tăng 50%
Luận văn liên quan