Chuyên đề Đầu tư trực tiếp nước ngoài với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta

Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, được khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng với các thành phần kinh tế khác. Thu hút đầu tư nước ngoài là chủ trương quan trọng, góp phần khai thác các nguồn lực trong nước, mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, tạo nên sức mạnh tổng hợp phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển đất nước. Trong hơn mười năm qua kể từ khi ban hành Luật Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam năm 1987, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần tích cực vào thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội, vào thắng lợi của công cuộc đổi mới, đưa nước ta ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế, tăng cường thế và lực của ta trên trường quốc tế. Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã trở thành một trong những nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển, có tác dụng thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở ra nhiều ngành nghề sản phẩm mới, nâng cao năng lực quản lý và trình độ công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo thêm việc làm mới, góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập kinh tế thế giới. Tuy nhiên hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài trong những năm qua cũng đã bộc lộ những mặt yếu kém, hạn chế. Nhận thức, quan điểm về đầu tư trực tiếp nước ngoài chưa thực sự thống nhất và chưa được quán triệt đầy đủ ở các cấp, các ngành; cơ cấu đầu tư có mặt còn bất hợp lý và hiệu quả tổng thể về kinh tế - xã hội của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài chưa cao; môi trường đầu tư còn chưa hấp dẫn; môi trường đầu tư và pháp lý còn đang trong quá trình hoàn thiện nên chưa đồng bộ; công tác quản lý Nhà nước về đầu tư trực tiếp nước ngoài còn những mặt yếu kém; thủ tục hành chính còn phiền hà; công tác cán bộ còn bất cập. Nhịp độ tăng trưởng đầu tư trực tiếp nước ngoài từ năm 1997 liên tục giảm sút, tuy từ năm 2000 có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa vững chắc, nếu không kịp thời có biện pháp khắc phục sẽ ảnh hưởng đến nguồn vốn đầu tư phát triển trong những năm tới. Trong khi đó, cạnh tranh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên thế giới và khu vực diễn ra ngày càng gay gắt, nhất là sau khủng hoảng kinh tế khu vực; nhịp tăng trưởng kinh tế thế giới đang chậm lại; các nền kinh tế khu vực, những đối tác đầu tư chính vào Việt Nam đang gặp khó khăn.

doc93 trang | Chia sẻ: ducpro | Lượt xem: 1784 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Chuyên đề Đầu tư trực tiếp nước ngoài với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu NghÞ quyÕt ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ mét bé phËn cÊu thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta, ®­îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn l©u dµi, b×nh ®¼ng víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. Thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ chñ tr­¬ng quan träng, gãp phÇn khai th¸c c¸c nguån lùc trong n­íc, më réng hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ, t¹o nªn søc m¹nh tæng hîp phôc vô sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, ph¸t triÓn ®Êt n­íc. Trong h¬n m­êi n¨m qua kÓ tõ khi ban hµnh LuËt §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam n¨m 1987, ho¹t ®éng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ë n­íc ta ®· ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tùu quan träng, gãp phÇn tÝch cùc vµo thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ - x· héi, vµo th¾ng lîi cña c«ng cuéc ®æi míi, ®­a n­íc ta ra khái cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ, t¨ng c­êng thÕ vµ lùc cña ta trªn tr­êng quèc tÕ. §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ®· trë thµnh mét trong nh÷ng nguån vèn quan träng cho ®Çu t­ ph¸t triÓn, cã t¸c dông thóc ®Èy sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, më ra nhiÒu ngµnh nghÒ s¶n phÈm míi, n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý vµ tr×nh ®é c«ng nghÖ, më réng thÞ tr­êng xuÊt khÈu, t¹o thªm viÖc lµm míi, gãp phÇn më réng quan hÖ ®èi ngo¹i vµ chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ thÕ giíi. Tuy nhiªn ho¹t ®éng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi trong nh÷ng n¨m qua còng ®· béc lé nh÷ng mÆt yÕu kÐm, h¹n chÕ. NhËn thøc, quan ®iÓm vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ch­a thùc sù thèng nhÊt vµ ch­a ®­îc qu¸n triÖt ®Çy ®ñ ë c¸c cÊp, c¸c ngµnh; c¬ cÊu ®Çu t­ cã mÆt cßn bÊt hîp lý vµ hiÖu qu¶ tæng thÓ vÒ kinh tÕ - x· héi cña ho¹t ®éng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ch­a cao; m«i tr­êng ®Çu t­ cßn ch­a hÊp dÉn; m«i tr­êng ®Çu t­ vµ ph¸p lý cßn ®ang trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn nªn ch­a ®ång bé; c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cßn nh÷ng mÆt yÕu kÐm; thñ tôc hµnh chÝnh cßn phiÒn hµ; c«ng t¸c c¸n bé cßn bÊt cËp. NhÞp ®é t¨ng tr­ëng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi tõ n¨m 1997 liªn tôc gi¶m sót, tuy tõ n¨m 2000 cã dÊu hiÖu phôc håi nh­ng ch­a v÷ng ch¾c, nÕu kh«ng kÞp thêi cã biÖn ph¸p kh¾c phôc sÏ ¶nh h­ëng ®Õn nguån vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m tíi. Trong khi ®ã, c¹nh tranh thu hót vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi trªn thÕ giíi vµ khu vùc diÔn ra ngµy cµng gay g¾t, nhÊt lµ sau khñng ho¶ng kinh tÕ khu vùc; nhÞp t¨ng tr­ëng kinh tÕ thÕ giíi ®ang chËm l¹i; c¸c nÒn kinh tÕ khu vùc, nh÷ng ®èi t¸c ®Çu t­ chÝnh vµo ViÖt Nam ®ang gÆp khã kh¨n. Nh»m ®¸nh gi¸ t¸c ®éng cña ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ®èi víi sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta trong thêi gian qua vµ t×m ra c¸c biÖn ph¸p ®Ó tiÕp tôc c¶i thiÖn m«i tr­êng ®Çu t­, cñng cè niÒm tin cña c¸c nhµ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, t¨ng c­êng thu hót h¬n n÷a dßng ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó thµnh phÇn kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ph¸t triÓn thuËn lîi, ®ãng gãp nhiÒu h¬n vµo ph¸t triÓn kinh tÕ, gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ cña n­íc ta trong thêi gian tíi, em chän ®Ò tµi "§Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi víi sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta" lµm néi dung chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp. Chuyªn ®Ò ®­îc chia ra lµm ba ch­¬ng: Ch­¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµ CNH - H§H Ch­¬ng II: Thùc tr¹ng thu hót ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam vµ t¸c ®éng cña nã ®èi víi sù nghiÖp CHN -H§H ë n­íc ta Ch­¬ng III: Ph­¬ng h­íng vµ gi¶i ph¸p t¨ng c­êng thu hót ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi nh»m thùc hiÖn sù nghiÖp CNH - H§H ë n­íc ta trong thêi gian tíi. Trong suèt thêi gian thùc hiÖn chuyªn ®Ò nµy, mÆc dï gÆp nhiÒu khã kh¨n trong viÖc tiÕp cËn ®Ò tµi còng nh­ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu, nh­ng ®­îc sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña c« gi¸o - TS NguyÔn B¹ch NguyÖt vµ c¸c c¸n bé Vô §Çu t­ N­íc ngoµi - Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t­, em ®· hoµn thµnh chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp ®óng tiÕn ®é ®· ®Ò ra. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o - TS NguyÔn B¹ch NguyÖt, ng­êi ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi nhÊt ®Ó em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Em còng xin göi lêi c¶m ¬n tíi ban l·nh ®¹o vµ c¸c c¸n bé Vô §Çu t­ N­íc ngoµi, ®Æc biÖt lµ chuyªn viªn NguyÔn B¸ C­êng, chuyªn viªn Lª Minh HiÒn, nh÷ng ng­êi ®· nhiÖt t×nh gióp ®ì vµ cung cÊp c¸c tµi liÖu cÇn thiÕt cho chuyªn ®Ò nghiªn cøu trong suèt thêi gian thùc tËp võa qua. Ch­¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi Vµ CNH – H§H §Ó ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch râ rµng vµ ®Çy ®ñ vÒ t×nh h×nh thu hót ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoa× vµo ViÖt Nam nh»m thùc hiÖn CNH- H§H hiÖn nay, tr­íc hÕt chóng ta cÇn nghiªn cøu, lµm râ mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ ®Çu t­ n­íc ngoµi, ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, CNH - H§H vµ vai trß cña FDI còng nh­ c¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi vµ c«ng cuéc CNH - H§H. Bªn c¹nh ®ã, chóng ta còng sÏ xem xÐt xu h­íng vËn ®éng cña c¸c dßng vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cïng víi sù ph¸t triÓn cña c¸c h×nh thøc ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam hiÖn nay ®Ó chuÈn bÞ c¬ së cho viÖc ph©n tÝch t×nh h×nh ®­îc ®Ò cËp ë ch­¬ng sau. I. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña FDI: 1, Kh¸i niÖm §Çu t­ n­íc ngoµi lµ mét ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i quan träng ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña tÊt c¶ c¸c n­íc trªn thÕ giíi. Ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi trong tõng giai ®o¹n lÞch sö mang nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng phô thuéc vµo tr×nh ®é ph¸t triÓn s¶n xuÊt thùc tiÔn ë mçi quèc gia. Do vËy, quan niÖm vÒ ®Çu t­ n­íc ngoµi còng ®­îc nh×n nhËn kh¸c nhau trong luËt ph¸p cña mçi n­íc. LuËt §Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cña ViÖt Nam n¨m 2000 quy ®Þnh: §Çu t­ n­íc ngoµi lµ viÖc nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­a vµo ViÖt Nam b»ng tiÒn hoÆc bÊt kú tµi s¶n nµo ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng ®Çu t­ theo quy ®Þnh cña LuËt nµy. Tuy vËy, ®Ó cã thÓ dÔ dµng tham gia vµo ho¹t ®éng ®Çu t­ n­íc ngoµi, ng­êi ta th­êng sö dông kh¸i niÖm chung nhÊt sau: §Çu t­ n­íc ngoµi lµ viÖc c¸c nhµ ®Çu t­ c¸ nh©n hay ph¸p nh©n ®­a vèn vay hay bÊt kú h×nh thøc gi¸ trÞ nµo kh¸c vµo n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nh»m thu lîi nhuËn hay ®¹t ®­îc c¸c hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi. Trong hîp t¸c ®Çu t­ quèc tÕ th­êng cã nhiÒu nguån vèn kh¸c nhau. Nh×n chung, vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo trong n­íc b»ng hai con ®­êng: ®­êng c«ng céng (official) vµ ®­êng t­ nh©n hoÆc th­¬ng m¹i (commercial). H×nh thøc chñ yÕu trong ®­êng c«ng céng lµ viÖn trî, bao gåm viÖn trî kh«ng hoµn l¹i vµ cho vay víi l·i suÊt thÊp tõ c¸c tæ chøc quèc tÕ hoÆc ChÝnh phñ c¸c n­íc tiªn tiÕn. ViÖn trî kh«ng hoµn l¹i lµ kh«ng trë thµnh nî n­íc ngoµi, nh­ng quy m« nhá vµ th­êng chØ giíi h¹n trong lÜnh vùc v¨n ho¸, gi¸o dôc vµ cøu trî. C¸c h×nh thøc chñ yÕu trong ®Çu t­ quèc tÕ lµ ®Çu t­ trùc tiÕp, ®Çu t­ qua thÞ tr­êng chøng kho¸n (Porfolio), cho vay cña c¸c ®Þnh chÕ kinh tÕ vµ c¸c ng©n hµng n­íc ngoµi (vay th­¬ng m¹i) vµ nguån viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA). Do vay th­¬ng m¹i cã l·i suÊt cao nªn dÔ trë thµnh g¸nh nÆng vÒ nî n­íc ngoµi trong t­¬ng lai. §Çu t­ chøng kho¸n kh«ng trë thµnh nî nh­ng sù thay ®æi ®ét ngét trong hµnh ®éng (b¸n chøng kho¸n, rót tiÒn vÒ n­íc) cña nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ¶nh h­ëng m¹nh mÏ ®Õn thÞ tr­êng vèn, g©y biÕn ®éng tû gi¸ vµ c¸c mÆt kh¸c cña nÒn kinh tÕ vÜ m«. Trong khi ®ã, ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi (FDI) lµ h×nh thøc ®Çu t­ quèc tÕ mµ chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Çu t­ toµn bé hay mét phÇn ®ñ lín vèn ®Çu t­ cña c¸c dù ¸n nh»m giµnh quyÒn kiÓm so¸t hoÆc tham gia kiÓm so¸t c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hay kinh doanh dÞch vô th­¬ng m¹i. Do vËy, FDI còng lµ h×nh thøc ®Çu t­ kh«ng trë thµnh nî, ®©y lµ vèn cã tÝnh chÊt "bÐn rÔ" ë b¶n xø nªn kh«ng dÔ rót ®i trong thêi gian ng¾n. Vèn gãp ë ®©y cã thÓ lµ b»ng tiÒn (ngo¹i tÖ m¹nh, tiÒn néi ®Þa, c¸c vËt kh¸c ®­îc coi nh­ tiÒn), còng cã thÓ b»ng c¸c tµi s¶n h÷u h×nh kh¸c (søc lao ®éng, m¸y mãc thiÕt bÞ, d©y chuyÒn c«ng nghÖ,...) hay b»ng tµi s¶n v« h×nh (bÝ quyÕt kü thuËt, uy tÝn hµng ho¸, quyÒn sö dông ®Êt,...). HiÖn nay, ë ViÖt Nam cã 3 h×nh thøc FDI chñ yÕu lµ: Doanh nghiÖp 100% vèn n­íc ngoµi. Doanh nghiÖp liªn doanh. H×nh thøc hîp t¸c kinh doanh trªn c¬ së hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh. Vµ c¸c h×nh thøc ®Çu t­ hay ®­îc sö dông lµ: Hîp ®ång x©y dùng - kinh doanh - chuyÓn giao (BOT). Hîp ®ång x©y dùng - chuyÓn giao - kinh doanh (BTO). Hîp ®ång x©y dùng - chuyÓn giao (BT). Ngoµi ra, c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi cã thÓ ®Çu t­ vµo Khu c«ng nghiÖp, Khu chÕ xuÊt d­íi c¸c h×nh thøc trªn theo LuËt söa ®æi, bæ sung LuËt §Çu t­ n­íc ngoµi cña ViÖt Nam n¨m 2000 quy ®Þnh. 2, §Æc ®iÓm cña FDI FDI theo nghÜa réng cã thÓ ®­îc hiÓu lµ viÖc thiÕt lËp, giµnh quyÒn së h÷u hay lµ sù gia t¨ng khèi l­îng cña mét kho¶n ®Çu t­ hiÖn cã trong mét c«ng ty, doanh nghiÖp ë n­íc ngoµi. Do ®ã, FDI mang nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n sau: C¸c chñ ®Çu t­ thùc hiÖn ®Çu t­ trªn n­íc së t¹i nªn ph¶i tu©n thñ theo c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt n­íc ®ã ®Ò ra ®èi víi doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. FDI lµ mét h×nh thøc ®Çu t­ b»ng vèn cña t­ nh©n, do c¸c chñ ®Çu t­ tù quyÕt ®Þnh ®Çu t­, s¶n xuÊt kinh doanh vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ lç, l·i nªn h×nh thøc nµy th­êng mang tÝnh kh¶ thi vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. Tû lÖ gãp vèn sÏ quyÕt ®Þnh viÖc ph©n chia quyÒn lîi vµ nghÜa vô gi÷a c¸c chñ ®Çu t­. Tuú theo luËt cña tõng n­íc mµ quyÒn vµ nghÜa vô gi÷a hai bªn trong n­íc vµ n­íc ngoµi ®­îc quy ®Þnh kh¸c nhau. Thu nhËp cña chñ ®Çu t­ phô thuéc vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh chø kh«ng ph¶i lµ mét kho¶n thu nhËp æn ®Þnh vµ lîi nhuËn th­êng ®­îc ph©n chia theo tû lÖ vèn gãp trong tæng sè vèn ph¸p ®Þnh sau khi ®· nép thuÕ cho n­íc së t¹i vµ tr¶ lîi tøc cæ phÇn. Ho¹t ®éng FDI phÇn lín v× môc ®Ých t×m kiÕm lîi nªn chñ yÕu tËp trung vµo c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt, kinh doanh,...®em l¹i lîi nhuËn cao cho nhµ ®Çu t­. VÒ h×nh thøc, nhµ ®Çu t­ cã thÓ lùa chän mét trong c¸c c¸ch sau: bá vèn thµnh lËp mét doanh nghiÖp míi ë n­íc ngoµi, mua l¹i toµn bé hay mét phÇn c¸c xÝ nghiÖp s½n cã ë n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­, mua cæ phiÕu ®Ó th«n tÝnh, s¸t nhËp. HiÖn t­îng ®a cùc vµ ®a biªn trong FDI lµ hiÖn t­îng ®Æc thï, kh«ng chØ gåm nhiÒu bªn víi tû lÖ gãp vèn kh¸c nhau mµ cßn lµ c¸c h×nh thøc kh¸c nhau cña t­ b¶n nh­ t­ b¶n t­ nh©n vµ t­ b¶n Nhµ n­íc cïng tham gia. Tån t¹i hiÖn t­îng hai chiÒu trong FDI, ®ã lµ hiÖn t­îng mét n­íc võa nhËn sù ®Çu t­ cña n­íc kh¸c l¹i võa thùc hiÖn ®Çu t­ ra n­íc ngoµi nh»m tËn dông lîi thÕ so s¸nh gi÷a c¸c n­íc víi nhau. Do quyÒn lîi cña chñ ®Çu t­ n­íc ngoµi g¾n liÒn víi lîi Ých do ®Çu t­ ®em l¹i nªn cã thÓ lùa chän kü thuËt, c«ng nghÖ thÝch hîp, n©ng cao dÇn tr×nh ®é qu¶n lý, tay nghÒ cho c«ng nh©n ë n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­. FDI liªn quan ®Õn viÖc më réng thÞ tr­êng cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia vµ sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh quèc tÕ vµ th­¬ng m¹i quèc tÕ. 3, C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng tíi FDI Th«ng qua mét sè kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña FDI ®· ®­îc ®Ò cËp ë trªn, ta cã thÓ thÊy dßng FDI vµo c¸c n­íc sÏ chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu yÕu tè. D­íi gãc ®é lµ mét n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­, ta chia ra lµm c¸c yÕu tè kh¸ch quan vµ chñ quan nh­ sau: M« h×nh c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng tíi dßng vèn FDI vµo mét sè n­íc C¸c yÕu tè kh¸ch quan C¸c yÕu tè chñ quan 3.1: C¸c yÕu tè kh¸ch quan 3.1.1: Xu h­íng cña dßng FDI trªn thÕ giíi NÕu xu h­íng nµy cã chiÒu h­íng tÝch cùc, ngµy cµng gia t¨ng th× th­êng n­íc tiÕp nhËn ®Çu t­ cã thªm kh¶ n¨ng vÒ c¬ héi ®Ó thu hót nhiÒu vèn ®Çu t­ h¬n, vµ ng­îc l¹i th× nã sÏ g©y bÊt lîi, h¹n chÕ ®èi víi ho¹t ®éng FDI cña n­íc nµy. 3.1.2: §éng c¬, chÝnh s¸ch cña c¸c nhµ ®Çu t­ Nh÷ng nh©n tè nµy t¸c ®éng trùc tiÕp tíi kh¶ n¨ng ký kÕt, thùc hiÖn vµ triÓn khai c¸c dù ¸n FDI, qua ®ã ¶nh h­ëng tíi tiÕn ®é thu hót FDI cña n­íc tiÕp nhËn. Ngoµi sù cÇn thiÕt vÒ chÝnh trÞ, ®éng c¬ chung nhÊt cña c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ t×m kiÕm lîi nhuËn cao vµ sù thÞnh v­îng l©u dµi cña doanh nghiÖp. Tuy nhiªn, ®éng c¬ cô thÓ cña chñ ®Çu t­ trong tõng dù ¸n l¹i rÊt kh¸c nhau tuú thuéc vµo chiÕn l­îc ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp vµ môc tiªu cña nã ë thÞ tr­êng n­íc ngoµi, tuú thuéc mèi quan hÖ s½n cã cña nã víi n­íc chñ nhµ. Tãm l¹i, cã 3 ®éng c¬ cô thÓ t¹o nªn 3 ®Þnh h­íng kh¸c nhau trong FDI lµ: §Çu t­ ®Þnh h­íng thÞ tr­êng (Market seeking investment): h×nh thøc ®Çu t­ nh»m më réng thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm cña c«ng ty mÑ sang n­íc së t¹i. H×nh thøc nµy gióp cho c¸c n­íc ®Çu t­ gi¶i quyÕt ®­îc vÊn ®Ò bµnh tr­íng thÞ tr­êng, khã kh¨n trong x©m nhËp thÞ tr­êng n­íc ngoµi do hÖ thèng b¶o hé cña n­íc ®ã, kÐo dµi vßng ®êi s¶n phÈm... §Çu t­ ®Þnh h­íng chi phÝ (Efficiency seeking investment): h×nh thøc ®Çu t­ ë n­íc ngoµi nh»m gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt th«ng qua viÖc tËn dông lao ®éng vµ tµi nguyªn rÎ cña n­íc së t¹i nh»m t¨ng søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm, n©ng cao tû suÊt lîi nhuËn. H×nh thøc nµy cßn gióp cho chñ ®Çu t­ gi¶i quyÕt ®­îc mét sè vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi kh¸c nh­ tr¸nh ®­îc nh÷ng quy ®Þnh chÆt chÏ cña c¸c n­íc ph¸t triÓn vÒ m«i tr­êng, sù d­ thõa vèn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, sù lªn gi¸ cña ®ång tiÒn... §Çu t­ ®Þnh h­íng nguån nguyªn liÖu (Resource seeking investment): h×nh thøc ®Çu t­ theo chiÒu däc, trong ®ã c¸c c¬ së ®Çu t­ ë n­íc ngoµi lµ mét bé phËn cÊu thµnh trong d©y chuyÒn kinh doanh cña c«ng ty mÑ, cã tr¸ch nhiÖm khai th¸c nguyÒn nguyªn liÖu t¹i chç cña n­íc së t¹i, cung cÊp cho c«ng ty mÑ ®Ó tiÕp tôc hoµn thiÖn s¶n phÈm. H×nh thøc nµy gióp chñ ®Çu t­ th¸o gì ®­îc khã kh¨n khi thiÕu nguån nguyªn liÖu phï hîp víi c¸c dù ¸n khai th¸c dÇu khÝ, tµi nguyªn thiªn nhiªn, khai th¸c vµ s¬ chÕ c¸c s¶n phÈm n«ng - l©m - ng­ nghiÖp... Ngoµi ra, hiÖn nay cßn tån t¹i mét lo¹i h×nh ®Çu t­ n÷a rÊt phæ biÕn lµ ®Çu t­ ®Þnh h­íng liªn minh: H×nh thøc ®Çu t­ cã môc ®Ých lµ t¹o thÕ ®éc quyÒn, th­êng lµ do c¸c nhµ ®Çu t­ tiÕn hµnh s¸t nhËp víi nhau. H×nh thøc nµy ®em l¹i mèi lîi lín cho nhµ ®Çu t­ nh­ng kh«ng cã lîi cho thÞ tr­êng. 3.2: M«i tr­êng ®Çu t­ cña n­íc tiÕp nhËn (c¸c yÕu tè chñ quan) M«i tr­êng ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ tæng hoµ c¸c yÕu tè chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi cã liªn quan, t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t­ vµ b¶o ®¶m kh¶ n¨ng sinh lîi cña vèn n­íc ngoµi. §©y còng chÝnh lµ tæng hîp c¸c nh©n tè chñ quan ®èi víi mét n­íc khi tiÕp nhËn dßng vèn FDI. Kh¸i qu¸t l¹i, nh÷ng yÕu tè nµy cã thÓ chia thµnh nh÷ng nhãm sau: 3.2.1: M«i tr­êng chÝnh trÞ M«i tr­êng chÝnh trÞ ph¶i æn ®Þnh v× ®©y lµ tiÒn ®Ò quan träng quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc ®Çu t­ hay kh«ng cña c¸c nhµ ®Çu t­. Mét m«i tr­êng ®Çu t­ æn ®Þnh sÏ gãp phÇn cñng cè lßng tin cña c¸c nhµ ®Çu t­, lµm cho hä yªn t©m h¬n khi quyÕt ®Þnh bá vèn. Nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi cã môc tiªu lµ lîi nhuËn nªn hä kh«ng d¹i g× mµ ®Çu t­ vµo mét n­íc ®ang trong thêi kú chiÕn tranh hay b¹o lo¹n, khñng bè v× nh­ vËy ngay c¶ tÝnh m¹ng cña hä cßn kh«ng ®­îc b¶o toµn, ch­a nãi g× ®Õn ®ång vèn cña hä cã gi÷ ®­îc hay kh«ng vµ còng khã cã kh¶ n¨ng sinh lêi do thÞ tr­êng lóc ®ã kh«ng æn ®Þnh. 3.2.2: C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ §Ó t¹o sù hÊp dÉn h¬n n÷a cho thÞ tr­êng ®Çu t­ cña n­íc m×nh, t¹o lîi thÕ c¹nh tranh so víi n­íc kh¸c, c¸c n­íc cã rÊt nhiÒu nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, ­u ®·i cho nh÷ng nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi th«ng qua c¸c c«ng cô, biÖn ph¸p nh­: c¸c ­u ®·i vÒ miÔn gi¶m thuÕ, c¸c ­u ®·i vÒ tÝn dông, c¸c ­u ®·i vÒ quyÒn b¶o hé trÝ tuÖ... §ång thêi, ChÝnh phñ còng cã thÓ n©ng tÝnh rµng buéc ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi th«ng qua c¸c quy ®Þnh chÆt chÏ nh­: c¸c quy ®Þnh vÒ lÜnh vùc vµ ngµnh nghÒ cÊm, h¹n chÕ ®Çu t­... vµ ®ßi hái ph¶i tu©n thñ nghiªm ngÆt c¸c quy ®Þnh ®ã ®Ó tr¸nh nh÷ng ®iÒu bÊt lîi mµ ®Çu t­ n­íc ngoµi cã thÓ g©y ra. 3.2.3: HÖ thèng ph¸p luËt HÖ thèng ph¸p luËt cña mét n­íc cÇn ph¶i ®ñ th«ng tho¸ng ®Ó cã thÓ thu hót c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi, nh­ng còng cÇn ph¶i cã nh÷ng rµng buéc ®Ó tr¸nh nh÷ng t¸c ®éng xÊu. Nh­ng ®iÒu cÇn nhÊt lµ hÖ thèng c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt ph¶i râ rµng, thèng nhÊt, t¹o nªn c¬ së v÷ng ch¾c cho nhµ ®Çu t­ tham kh¶o ®Ó ®i tíi quyÕt ®Þnh cña m×nh. 3.2.4: C¸c thñ tôc hµnh chÝnh HiÖn nay, so víi mét sè n­íc, thñ tôc hµnh chÝnh cho viÖc xin cÊp phÐp, gia h¹n, thªm vèn... ®Çu t­ n­íc ngoµi ë n­íc ta vÉn bÞ ®¸nh gi¸ lµ qu¸ phiÒn hµ. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu nµy sÏ g©y cho nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi c¶m gi¸c ch¸n n¶n, kh«ng muèn ®Çu t­ v× l·ng phÝ thêi gian. §èi víi nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi th× mét c¬ chÕ, c¸c thñ tôc hµnh chÝnh nhanh gän, chÝnh x¸c vµ kÞp thêi sÏ lµ sù cæ vò rÊt lín cho hä khi quyÕt ®Þnh ®Çu t­ vµ triÓn khai dù ¸n ë mét sè n­íc. II. Kh¸i niÖm vÒ CNH- H§H vµ c¸c vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu khi thùc hiÖn CNH - H§H 1. Kh¸i niÖm vÒ CNH - H§H Tr¶i qua lÞch sö CNH thÕ giíi, ®· cã nhiÒu ý kiÕn vÒ CNH - H§H. Theo mét t¸c gi¶, B. Mazlish, th× CNH - H§H ®· cã ®­îc "h×nh thï" cña nã ë n­íc Anh vµo ®Çu thÕ kû XIX (giai ®o¹n thø nhÊt cña lÞch sö CNH thÕ giíi), c¸i h×nh thï ®ã nãi 1 c¸ch v¾n t¾t lµ mét qu¸ tr×nh "®­îc ®¸nh dÊu b»ng 1 sù chuyÓn ®éng tõ mét nÒn kinh tÕ chñ yÕu lµ n«ng nghiÖp sang mét nÒn kinh tÕ ®­îc gäi lµ c«ng nghiÖp". Mét t¸c gi¶ kh¸c, J.Ladriere, còng cã mét ®Þnh nghÜa t­¬ng tù: "CNH lµ mét qu¸ tr×nh mµ c¸c x· héi ngµy nay chuyÓn tõ mét kiÓu kinh tÕ vÒ chñ yÕu dùa trªn n«ng nghiÖp víi c¸c ®Æc ®iÓm n¨ng suÊt thÊp vµ t¨ng tr­ëng cùc kú thÊp hay b»ng kh«ng sang mét kiÓu kinh tÕ vÒ c¬ b¶n dùa trªn c«ng nghiÖp víi c¸c ®Æc ®iÓm n¨ng suÊt cao vµ t¨ng tr­ëng t­¬ng ®èi cao". "Encyclopedie francaise" cã ®Þnh nghÜa v¾n t¾t sau ®©y: "CNH - H§H ho¹t ®éng më réng tiÕn bé kü thuËt víi sù lïi dÇn cña tÝnh chÊt thñ c«ng trong s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ cung cÊp dÞch vô". §Þnh nghÜa nµy võa nªu lªn sù thay ®æi cña "kiÓu kinh tÕ" (®Èy lïi "thñ c«ng") gièng nh­ hai t¸c gi¶ tr­íc ®· nãi, võa nhÊn m¹nh tÇm quan träng cña "c«ng nghÖ" (tiÕn bé kü thuËt) - nguån gãc cña "n¨ng suÊt cao vµ t¨ng tr­ëng t­¬ng ®èi nhanh". Theo c¸ch diÔn ®¹t cña Ladriere. §Þnh nghÜa cña UNIDO ®i s©u h¬n vµo kh¸i niÖm "C«ng nghiÖp hãa". "CNH lµ 1 qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, trong qu¸ tr×nh nµy mét bé phËn ngµy cµng t¨ng c¸c nguån cña c¸i quèc d©n ®­îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh ë trong n­íc víi kü thuËt hiÖn ®¹i. §Æc ®iÓm cña c¬ cÊu kinh tÕ nµy lµ cã mét bé phËn chÕ biÕn lu«n thay ®æi ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt vµ hµng tiªu dïng cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o cho toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®é cao, b¶o ®¶m ®¹t tíi sù tiÕn bé vÒ kinh tÕ - x· h«i." §Þnh nghÜa nµy ®Æt c«ng nghiÖp hãa trong bèi c¶nh chung cña ph¸t triÓn kinh tÕ víi néi dung c¬ b¶n lµ ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ (trong ®ã c«ng nghiÖp chÕ t¹o ®ãng vai trß quan träng) trªn c¬ së c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, nh»m ®Èy nhanh nhÞp ®é ph¸t triÓn kinh tÕ ®ång thêi h­íng vµo viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ - x· héi. Khi bµn vÒ CNH - H§H, chóng ta th­êng gÆp nh÷ng c¸ch tiÕp cÇn kh¸c nhau nh­: - CNH - H§H lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ tõ mét nÒn kinh tÕ trong ®ã c«ng nghiÖp vµ dÞch vô chiÕm tû träng ngµy mét lín. Riªng trong c«ng nghiÖp l¹i diÔn ra qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch tõ c«ng nghiÖp khai th¸c sang chÕ biÕn… C¸ch tiÕp cËn nµy lÉn lén gi÷a kÕt qu¶ vµ néi dung cña CNH - H§H. - CNH - H§H lµ mét chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, khoa häc - c«ng nghÖ trong mét thêi gian dµi. ë ®©y, CNH - H§H ®­îc hiÓu nh­ mét chiÕn l­îc ph¸t triÓn trong ®ã ph­¬ng h­íng, môc tiªu cña nÒn kinh tÕ kh«ng nªu ®­îc b¶n chÊt cña CNH - H§H. - CNH - H§H lµ qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn thñ c«ng lao ®éng l¹c hËu thµnh lao ®éng sö dông kü thuËt vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®Ó ®¹t ®­îc n¨ng suÊt x· héi cao. HiÓu CNH - H§H nh­ quan ®iÓm thø 3 võa nªu lµ c¸ch tiÕp cËn ®óng v× nã nãi râ môc tiªu CNH - H§H lµ t¨ng n¨ng su©tµi s¶n lao ®éng x· héi - c¸i quyÕt ®Þnh cho sù tån t¹i cho mét chÕ ®é x· héi. C¸ch tiÕp cËn nµy còng phï hîp víi ®Þnh nghÜa vÒ CNH - H§H cña Héi nghÞ lÇn thø b¶y Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng khãa VII: "C«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n, toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, dÞch vô vµ qu¶n lý kinh tÕ, x· héi tõ sö dông lao ®éng thñ c«ng lµ chÝnh sang sö dông phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ, ph­¬ng tiÖn vµ ph­¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i dùa trªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp vµ tiÕn bé khoa häc - c«ng nghÖ, t¹o ra n¨ng suÊt x· héi cao". Còng cã thÓ nãi, thùc chÊt cña c«ng nghiÖp
Luận văn liên quan