Đề tài Lý luận về công ty cổ phần và thị trường chứng khoán Ý nghĩa , sự vận dụng này ở nước ta

Xuất phát từ thực trạng khách quan , các doanh nghiệp nhà nước làm việc kém hiệu quả , tình trạng lãi giả , lỗ thật vẫn còn phổ biến , hàng năm Chính phủ phải bỏ ra một phần ngân sách không nhỏ để bù lỗ . Hơn nữa trước đòi hỏi phải đa dạng hóa các thành phần kinh tế , đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển theo hướng kinh tế thị trường . Vì vậy , việc hình thành các công ty cổ phần và vấn đề cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước là tất yếu đối với quá trình phát triển kinh tế nước ta hiện nay . Thực tế sau khi cổ phần hóa các doanh nghiệp , các công ty cổ phần đã làm việc có hiệu quả hơn rất nhiều , lợi ích lúc này không còn phụ thuộc vào nhà nước nữa mà ảnh hưởng trực tiếp tới những cổ đông , tới người lao động . Điều đó đã chỉ ra việc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước là một bước đi đúng đắn cho mọi nền kinh tế và Việt Nam đã áp dụng mô hình này một cách hoàn toàn hợp lí , thành công . Tuy nhiên trước thực trạng nền kinh tế vẫn đang trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội , chúng ta sẽ còn rất nhiều khó khăn trong thời gian tới . Nếu như công ty cổ phần là bước đi chiến lược cho quá trình phát triển của mọi nền kinh tế thì công cụ tài chính - thị trường chứng khoán rõ ràng là một trong những công cụ mang lại sự giàu có vĩ đại nhất trong lịch sử . Trong những thập kỉ gần đây , lãi suất của một người ở trong TTCK có thể tăng theo cấp số mũ . Chứng khoán giờ đây đã là sự lựa chọn của mọi người với mong muốn làm giàu . Nhu cầu này càng tăng đối với công nghệ giao dịch trong nền kinh tế thị trường thời mở cửa , và bây giờ thì hầu như bất kì ai đều có thể sở hữu chứng khoán . Tuy nhiên mặc dù chứng khoán thông dụng như vậy nhưng hầu hết mọi người chúng ta đều không hoàn hiểu hết về chúng . Phần lớn kiến thức đều được thu nhặt ở những buổi nói chuyện phiếm từ những người mà thậm chí họ còn không biết mình đang nói về cái gì . Chúng ta hoàn toàn có thể được nghe những điều này như : “ Coi chừng cổ phiếu đấy , bạn có thể mất chiếc áo của mình trong vài ngày …” hay “ Anh ấy đang chết chìm với công ty ….” . Sự xuất hiện của những kiến thức sai lạc này là do tâm lí muốn có nhiều thông tin ngay lập tức của mọi ngưòi . Chứng khoán có thể tạo ra những lợi nhuận khổng lồ nhưng chúng không phải là không có rủi ro. Giải pháp duy nhất cho những hiểu biết sai lầm này là đào tạo về chứng khoán , cách hữu hiệu bảo vệ chúng ta khỏi những rủi ro của chứng khoán là hiểu một cách chính xác mình đang đầu tư vào cái gì .

doc24 trang | Chia sẻ: ducpro | Lượt xem: 1743 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Lý luận về công ty cổ phần và thị trường chứng khoán Ý nghĩa , sự vận dụng này ở nước ta, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
§Ò tµi : Lý luËn vÒ c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n. ý nghÜa , sù vËn dông nµy ë n­íc ta . Lêi nãi ®Çu XuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng kh¸ch quan , c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµm viÖc kÐm hiÖu qu¶ , t×nh tr¹ng l·i gi¶ , lç thËt vÉn cßn phæ biÕn , hµng n¨m ChÝnh phñ ph¶i bá ra mét phÇn ng©n s¸ch kh«ng nhá ®Ó bï lç . H¬n n÷a tr­íc ®ßi hái ph¶i ®a d¹ng hãa c¸c thµnh phÇn kinh tÕ , ®­a nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ph¸t triÓn theo h­íng kinh tÕ thÞ tr­êng . V× vËy , viÖc h×nh thµnh c¸c c«ng ty cæ phÇn vµ vÊn ®Ò cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµ tÊt yÕu ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ n­íc ta hiÖn nay . Thùc tÕ sau khi cæ phÇn hãa c¸c doanh nghiÖp , c¸c c«ng ty cæ phÇn ®· lµm viÖc cã hiÖu qu¶ h¬n rÊt nhiÒu , lîi Ých lóc nµy kh«ng cßn phô thuéc vµo nhµ n­íc n÷a mµ ¶nh h­ëng trùc tiÕp tíi nh÷ng cæ ®«ng , tíi ng­êi lao ®éng . §iÒu ®ã ®· chØ ra viÖc cæ phÇn hãa c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ mét b­íc ®i ®óng ®¾n cho mäi nÒn kinh tÕ vµ ViÖt Nam ®· ¸p dông m« h×nh nµy mét c¸ch hoµn toµn hîp lÝ , thµnh c«ng . Tuy nhiªn tr­íc thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ vÉn ®ang trong thêi k× qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi , chóng ta sÏ cßn rÊt nhiÒu khã kh¨n trong thêi gian tíi . NÕu nh­ c«ng ty cæ phÇn lµ b­íc ®i chiÕn l­îc cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña mäi nÒn kinh tÕ th× c«ng cô tµi chÝnh - thÞ tr­êng chøng kho¸n râ rµng lµ mét trong nh÷ng c«ng cô mang l¹i sù giµu cã vÜ ®¹i nhÊt trong lÞch sö . Trong nh÷ng thËp kØ gÇn ®©y , l·i suÊt cña mét ng­êi ë trong TTCK cã thÓ t¨ng theo cÊp sè mò . Chøng kho¸n giê ®©y ®· lµ sù lùa chän cña mäi ng­êi víi mong muèn lµm giµu . Nhu cÇu nµy cµng t¨ng ®èi víi c«ng nghÖ giao dÞch trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng thêi më cöa , vµ b©y giê th× hÇu nh­ bÊt k× ai ®Òu cã thÓ së h÷u chøng kho¸n . Tuy nhiªn mÆc dï chøng kho¸n th«ng dông nh­ vËy nh­ng hÇu hÕt mäi ng­êi chóng ta ®Òu kh«ng hoµn hiÓu hÕt vÒ chóng . PhÇn lín kiÕn thøc ®Òu ®­îc thu nhÆt ë nh÷ng buæi nãi chuyÖn phiÕm tõ nh÷ng ng­êi mµ thËm chÝ hä cßn kh«ng biÕt m×nh ®ang nãi vÒ c¸i g× . Chóng ta hoµn toµn cã thÓ ®­îc nghe nh÷ng ®iÒu nµy nh­ : “ Coi chõng cæ phiÕu ®Êy , b¹n cã thÓ mÊt chiÕc ¸o cña m×nh trong vµi ngµy …” hay “ Anh Êy ®ang chÕt ch×m víi c«ng ty ….” . Sù xuÊt hiÖn cña nh÷ng kiÕn thøc sai l¹c nµy lµ do t©m lÝ muèn cã nhiÒu th«ng tin ngay lËp tøc cña mäi ng­ßi . Chøng kho¸n cã thÓ t¹o ra nh÷ng lîi nhuËn khæng lå nh­ng chóng kh«ng ph¶i lµ kh«ng cã rñi ro. Gi¶i ph¸p duy nhÊt cho nh÷ng hiÓu biÕt sai lÇm nµy lµ ®µo t¹o vÒ chøng kho¸n , c¸ch h÷u hiÖu b¶o vÖ chóng ta khái nh÷ng rñi ro cña chøng kho¸n lµ hiÓu mét c¸ch chÝnh x¸c m×nh ®ang ®Çu t­ vµo c¸i g× . ChÝnh v× nh÷ng lÝ do trªn , em xin m¹nh d¹n nhËn viÕt ®Ò tµi : “ Lý luËn vÒ c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­ßng chøng kho¸n , ý nghÜa , sù vËn dông nµy ë n­íc ta” . MÆc dï ®· rÊt cè g¾ng nghiªn cøu , t×m hiÓu vÒ c«ng ty cæ phÇn vµ TTCK nh­ng do hiÓu biÕt cßn h¹n chÕ vµ TTCK còng nh­ tiÕn tr×nh cæ phÇn hãa DN ë ViÖt Nam lu«n biÕn ®éng kh«ng ngõng , khã cã ®ù¬c mét c¸i nh×n ®óng ®¾n kh¸ch quan , nªn bµi viÕt cña em kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt , sai lÇm . RÊt mong thÇy c« sÏ ®äc vµ gãp ý ®Ó bµi viÕt cña em ®­îc hoµn chØnh h¬n . Em xin ®­îc ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o GS.TS Ph¹m Quang Phan ®· h­íng dÉn , gióp ®ì em hoµn thµnh bµi viÕt nµy . Môc lôc PhÇn 1 : Lêi nãi ®Çu PhÇn 2 : Néi dung 1 A . Lý luËn chung vÒ c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n I . Kh¸i niÖm , ­u ®iÓm vµ nh­îc ®iÓm cña c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n 1 . C«ng ty cæ phÇn 1 2. ThÞ tr­êng chøng kho¸n 2 II . Vai trß c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam hiÖn nay 1 . Vai trß cña c«ng ty cæ phÇn vµ môc tiªu cña viÖc cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp 4 2 . Vai trß cña thÞ tr­êng chøng kho¸n 6 B . C«ng ty cæ phÇn - qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn , ®¸nh gi¸ chung vÒ thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam I . Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c«ng ty cæ phÇn 6 II . Thùc tr¹ng trong vÊn ®Ò cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ë ViÖt Nam 7 III . C¸i nh×n tæng qu¸t vÒ thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp 8 C . Mét sè gi¶i ph¸p ®Èy nhanh qu¸ tr×nh cæ phÇn hãa doanh nghiÖp , lèi ®i nµo cho thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam hiÖn nay I . Nh÷ng yÕu tè khã kh¨n trong qu¸ tr×nh cæ phÇn hãa doanh nghiÖp , ph¸t triÓn æn ®Þnh thÞ tr­êng chøng kho¸n 12 II . Gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ 15 PhÇn 3 : Lêi kÕt 19 PHÇn 2 : Néi dung A . Lý luËn chung vÒ c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n I . Kh¸i niÖm , ­u ®iÓm vµ nh­îc ®iÓm cña c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n 1 . C«ng ty cæ phÇn Chóng ta th­êng ®­îc nghe nãi nhiÒu vÒ c«ng ty cæ phÇn , vËy c«ng ty cæ phÇn lµ g× ? C«ng ty cæ phÇn lµ mét d¹ng ph¸p nh©n cã tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n , ®­îc thµnh lËp vµ tån t¹i ®éc lËp víi nh÷ng chñ thÓ së h÷u nã . Vèn cña c«ng ty ®­îc chia nhá thµnh nh÷ng phÇn b»ng nhau gäi lµ cæ phÇn vµ ®­îc ph¸t hµnh huy ®éng vèn tham gia cña c¸c nhµ ®Çu t­ thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ . C¸c nhµ ®Çu t­ trë thµnh nh÷ng cæ ®«ng chÝnh thøc khi thùc hiÖn mua c¸c cæ phÇn do c«ng ty ph¸t hµnh . Cæ ®«ng ®­îc quyÒn tham gia qu¶n lý , kiÓm so¸t , ®iÒu hµnh c«ng ty th«ng qua bÇu cö vµ øng cö vµo c¸c vÞ trÝ trong ban qu¶n lÝ , Ban kiÓm so¸t vµ Ban ®iÒu hµnh . Ngoµi ra cæ ®«ng cßn ®­îc quyÒn h­ëng c¸c kho¶n lîi nhuËn do c«ng ty t¹o ra còng nh­ chÞu lç víi møc ®é gãp vèn . ¦u ®iÓm cña c«ng ty cæ phÇn lµ nhµ ®Çu t­ chØ chÞu tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n t­¬ng øng víi tØ lÖ gãp vèn trong c«ng ty . Quy m« ho¹t ®éng lín vµ kh¶ n¨ng më réng kinh doanh dÔ dµng tõ viÖc huy ®éng vèn cæ phÇn . Nhµ ®Çu t­ cã kh¶ n¨ng ®iÒu chuyÓn vèn tõ n¬i nµy sang n¬i kh¸c , tõ lÜnh vùc nµy sang lÜnh vùc kh¸c dÔ dµng th«ng qua h×nh thøc chuyÓn nh­îng , mua b¸n cæ phÇn . C«ng t¸c qu¶n lÝ hiÖu qu¶ cao do tÝnh ®éc lËp gi÷a qu¶n lÝ vµ së h÷u . Nh­îc ®iÓm : Møc thuÕ t­¬ng ®èi cao v× ngoµi thuÕ , c«ng ty ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô víi ng©n s¸ch nhµ n­íc , c¸c cæ ®«ng ph¶i chÞu thuÕ bæ sung tõ nguån cæ tøc vµ l·i cæ phÇn theo quy ®Þnh cña nhµ n­íc . Chi phÝ thµnh lËp c«ng ty t­¬ng ®èi cao . kh¶ n¨ng b¶o mËt kinh doanh vµ tµi chÝnh bÞ h¹n chÕ do ph¶i c«ng khai vµ b¸o c¸o víi c¸c cæ ®«ng cña c«ng ty . Kh¶ n¨ng thay ®æi ph¹m vi kinh doanh kÐm linh ho¹t do ph¶i tu©n thñ theo nh÷ng quy ®Þnh trong B¶n ®iÒu lÖ cña c«ng ty . Tuy nhiªn víi m«i tr­êng kinh doanh hiÖn nay trªn thÕ giíi còng nh­ t¹i ViÖt Nam nh÷ng nh­îc ®iÓm trªn hoµn toµn cã kh¶ n¨ng kh¾c phôc , h¹n chÕ tèi ®a , ®ång thêi ph¸t huy ®­îc nh÷ng ­u ®iÓm cña lo¹i h×nh nµy. 2. ThÞ tr­êng chøng kho¸n ThÞ trr­êng chøng kho¸n lµ mét thÞ tr­êng mµ n¬i ®ã ng­êi ta mua b¸n , chuyÓn nh­îng , trao ®æi chøng kho¸n nh»m môc ®Ých kiÕm lêi . Tuy nhiªn , ®ã cã thÓ lµ TTCK tËp trung hoÆc phi tËp trung . TÝnh tËp trung ë ®©y lµ muèn nãi ®Õn viÖc c¸c giao dÞch ®­îc tæ chøc t¹i mét ®Þa ®iÓm cô thÓ . H×nh th¸i ®iÓn h×nh cña TTCK t©p trung lµ Së giao dÞch chøng kho¸n ( Stock exchange ) . T¹i Së giao dÞch chøng kho¸n , c¸c giao dÞch ®­îc tËp trung t¹i mét ®Þa ®iÓm ; c¸c lÖnh ®­îc chuyÓn tíi sµn giao dÞch vµ tham gia vµo qu¸ tr×nh ghÐp lÖnh ®Ó h×nh thµnh nªn gi¸ giao dÞch . TTCK phi tËp trung cßn gäi lµ thÞ tr­êng OTC ( over the counter ) . Trªn thÞ tr­êng OTC , c¸c giao dÞch ®­îc tiÕn hµnh qua m¹ng l­íi c¸c c«ng ty chøng kho¸n ph©n t¸n trªn kh¾p quèc gia vµ ®­îc nèi víi nhau b»ng m¹ng ®iÖn tö . Gi¸ trªn thÞ tr­êng nµy ®­îc h×nh thµnh theo ph­¬ng thøc tháa thuËn . ¦u ®iÓm vµ còng lµ chøc n¨ng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n gåm cã mét sè néi dung chÝnh sau ®©y : a . Huy ®éng vèn ®Çu t­ cho nÒn kinh tÕ : Khi c¸c nhµ ®Çu t­ mua chøng kho¸n do c¸c doanh nghiÖp ph¸t hµnh , sè tiÒn nhµn rçi cña hä ®­îc ®­a vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ qua ®ã gãp phÇn më réng s¶n xuÊt x· héi . Th«ng qua TTCK , chÝnh phñ vµ chÝnh quyÒn ë ®Þa ph­¬ng còng huy ®éng ®­îc c¸c nguån vèn cho môc ®Ých sö dông vµ ®Çu t­ ph¸t triÓn h¹ tÇng kinh tÕ , phôc vô c¸c nhu cÇu chung cña x· héi . b. Cung cÊp m«i tr­êng ®Çu t­ cho c«ng chóng : TTCK cung cÊp cho c«ng chóng mét m«i tr­êng ®Çu t­ lµnh m¹nh víi nh÷ng c¬ héi lùa chän phong phó . C¸c lo¹i chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng rÊt kh¸c nhau vÒ tÝnh chÊt , thêi h¹n vµ ®é rñi ro , cho phÐp c¸c nhµ ®Çu t­ cã thÓ lùa chän lo¹i hµng hãa phï hîp víi kh¶ n¨ng , môc tiªu vµ së thÝch cña m×nh . c. T¹o tÝnh thanh kho¶n cho c¸c chøng kho¸n : Nhê cã TTCK c¸c nhµ ®Çu t­ cã thÓ chuyÓn ®æi c¸c chøng kho¸n hä së h÷u thµnh tiÒn mÆt hoÆc thµnh c¸c lo¹i chøng kho¸n kh¸c khi hä muèn . Kh¶ n¨ng thanh kho¶n lµ mét trong nh÷ng ®Æc tÝnh hÊp dÉn cña chøng kho¸n ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t­ . §©y lµ yÕu tè cho thÊy tÝnh linh ho¹t , an toµn cña vèn ®Çu t­ . TTCk ho¹t ®éng cµng n¨ng ®éng vµ cã hiÖu qu¶ th× tÝnh thanh kho¶n cña chøng kho¸n giao dÞch trªn thÞ tr­êng cµng cao . d . §¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp : Th«ng qua chøng kho¸n , ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp ®­îc ph¶n ¸nh mét c¸ch tæng hîp vµ chÝnh x¸c, gióp cho viÖc ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®­îc nhanh chãng vµ thuËn tiÖn , tõ ®ã còng t¹o ra mét m«i tr­êng lµnh m¹nh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn , kÝch thÝch ¸p dông c«ng nghÖ míi , c¶i tiªn s¶n phÈm . e . T¹o m«i tr­êng gióp ChÝnh phñ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« : C¸c chØ b¸o cña TTCK ph¶n ¸nh ®éng th¸i cña nÒn kinh tÕ mét c¸ch nh¹y bÐn vµ chÝnh x¸c ,. Gi¸ c¸c chøng kho¸n t¨ng lªn cho thÊy ®Çu t­ ®ang më réng , nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng ; ng­îc l¹i gi¸ chøng kho¸n gi¶m cho thÊy c¸c dÊu hiÖu tiªu cùc cña nÒn kinh tÕ . V× thÕ , TTCK ®­îc gäi lµ phong vò biÓu cña nÒn kinh tÕ vµ lµ c«ng cô quan träng gióp ChÝnh phñ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« . Th«ng qua TTCK , ChÝnh phñ cã thÓ mua b¸n tr¸i phiÕu ChÝnh phñ ®Ó t¹o ra nguån thu bï ®¾p th©m hôt ng©n s¸ch vµ qu¶n lÝ l¹m ph¸t . Ngoµi ra, ChÝnh phñ còng cã thÓ sö dông mét sè chÝnh s¸ch , biÖn ph¸p t¸c ®éng vµo TTCK nh»m ®Þnh h­íng ®Çu t­ ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn c©n ®èi cña nÒn kinh tÕ . VÒ mÆt nh­îc ®iÓm , cã thÓ nãi TTCK ch¼ng kh¸c g× mét con dao hai l­ìi , nÕu biÕt c¸ch qu¶n lÝ TTCK mét c¸ch hiÖu qu¶ th× nã sÏ ph¸t huy ®­îc hÕt nh÷ng chøc n¨ng cÇn thiÕt cña m×nh cho nÒn kinh tÕ , ng­îc l¹i TTCk còng cã thÓ g©y ra nh÷ng hËu qu¶ nÆng nÒ cho nÒn kinh tÕ – mét trong sè nh÷ng hËu qu¶ ®ã chÝnh lµ lam ph¸t . Chóng ta h·y cïng suy ngÉm mét chót vÒ chuyÖn lµm gi¸ vµ lîi nhuËn gi÷a tæ chøc xuÊt khÈu dÇu má OPEC vµ nh÷ng nhµ ®Çu t­ , nh÷ng doanh nghiÖp lín cã cæ phiÕu niªm yÕt trªn TTCK ViÖt Nam . OPEC ®­îc thµnh lËp tõ n¨m 1960 bëi Iran , Iraq , A RËp Saudi vµ Vªnzuela . HiÖn t¹i tæ chøc nµy cßn cã thªm 9 quèc gia n÷a ®Ó t¹o thµnh mét liªn minh ®éc quyÒn ( ®­îc ph­¬ng T©y gäi lµ Cartel ) ®ãng vai trß quan träng trong viÖc quyÕt ®Þnh gi¸ dÇu th« trªn thÕ giíi . VÒ mét khÝa c¹nh nµo ®ã , nhiÒu nhµ kinh tÕ häc vÝ vai trß cña OPEC lµ ®Þnh ra gi¸ c¶ trong khi ®a phÇn ChÝnh phñ vµ ng­êi d©n c¸c quèc gia cßn l¹i lµ ng­êi chÊp nhËn gi¸ trªn thÞ tr­êng dÇu . Vµ v× thÕ , cã ng­êi vÝ von r»ng OPEC ®· b»ng nhiÒu c¸ch rót bít sù giµu cã cña c¸c n­íc ph¸t triÓn ( vµ c¶ ®ang ph¸t triÓn ) vÒ cho m×nh . Lîi nhuËn tõ dÇu háa cña OPEC trong thêi gian gÇn ®©y ®· ®­îc mét sè nhµ ph©n tÝch hÐ lé : nÕu nh­ gi¸ dÇu cø gi÷ møc trªn 100 ®« la Mü/thïng th× chØ trong s¸u ngµy OPEC sÏ kiÕm ®ñ tiÒn ®Ó mua l¹i tËp ®oµn General Motors khæng lå cña Mü , vµ chØ trong ba n¨m sÏ ®ñ tiÒn ®Ó mua 20% cæ phÇn cña tÊt c¶ c¸c c«ng ty n»m trong danh s¸ch S&P 500 . Theo c¬ quan n¨ng l­îng Mü , c¸c n­íc OPEC kiÕm ®­îc doanh sè kho¶ng 675 tû ®« la Mü trong n¨m 2007 vµ dù kiÕn kho¶ng 863 tû ®« la Mü trong n¨m 2008 (víi nh÷ng g× thùc tÕ ®ang diÔn ra cã lÏ con sè nµy sÏ cßn cao h¬n rÊt nhiÒu) , mét kho¶n doanh thu t¨ng lªn qu¸ lín trong khi c¶ thÕ giíi ®ang ph¶i ®­¬ng ®Çu víi ®ãi nghÌo , l¹m ph¸t vµ khñng ho¶ng tµi chÝnh . ThËm chÝ mét sè ph©n tÝch cßn chØ trÝch lµ ngay c¶ trong tr­ßng hîp gi¸ dÇu chØ cßn 50 ®« la Mü mét thïng th× c¸c n­íc nµy vÉn kiÕm ®­îc rÊt nhiÒu tiÒn . Trong thêi gian gÇn ®©y , mÆc c¸c nç lùc cña Mü , c¸c n­íc OPEC vÉn kh«ng cã ý ®Þnh gia t¨ng s¶n l­îng dÇu cho dï gi¸ dÇu vÉn ®ang ë møc cao , vµ nhiÒu l·nh ®¹o OPEC cßn tuyªn bè cho r»ng hä hoµn toµn cã kh¶ n¨ng kiÓm so¸t sao cho gi¸ dÇu ë trªn 80 ®« la Mü /thïng .§©y d­êng nh­ lµ mét g¸o n­íc l¹nh déi vµo lêi kªu gäi cña nhiÒu ng­êi d©n ®èi víi c¸c c«ng ty x¨ng dÇu lín lµ “ trong khi chóng t«i ®ang cè g¾ng c¾t gi¶m nhu cÇu sö dông cña m×nh vµ sèng khã kh¨n h¬n , c¸c anh kh«ng thÓ c¾t gi¶m lîi nhuËn ®­îc chót nµo hay sao ? “ . Nh÷ng lêi kªu gäi kiÓu nµy ph¸t ®i trªn kh¸ nhiÒu ph­¬ng tiÖn truyÒn th«ng cña c¸c n­íc ph­¬ng T©y vµ nh»m vµo c¸c tËp ®oµn x¨ng dÇu lín . Nh­ng d­êng nh­ ®· bá quªn vai trß cña ng­êi ®øng ®»ng sau tÊm mµn gi¸ x¨ng dÇu cao : tæ chøc ®éc quyÒn ®Þnh gi¸ OPEC , ng­êi cè t×nh ®iÒu khiÓn gi¸ x¨ng dÇu theo mong muèn cña m×nh ®Ó thu lîi nhuËn cao cho c¶ mét khu vùc s¶n xuÊt x¨ng dÇu . Trë l¹i víi TTCK ViÖt Nam , h·y thö h×nh dung nÕu nh­ xuÊt hiÖn mét tæ chøc nh÷ng nhµ ®Çu t­ së h÷u së h÷u cæ phiÕu lín kÕt hîp víi c¸c doanh nghiÖp cã tiÕng nãi quyÕt ®Þnh trªn thÞ tr­êng , th× TTCK ViÖt Nam sÏ chØ cßn n»m trong tay mét sè c¸ nh©n , tÝnh n¨ng ®éng ë thÞ tr­êng thø cÊp sÏ kh«ng cßn n÷a. ë n­íc ta hiÖn nay ch­a cã mét liªn minh nµo thùc sù chi phèi thÞ tr­êng chøng kho¸n , nh­ng d¸ng dÊp liªn minh ®éc quyÒn quyÕt ®Þnh gi¸ c¶ kinh ®iÓn cña kinh tÕ häc ®ang xuÊt hiÖn . Nã gièng nh­ giai ®o¹n ®Çu cña OPEC , c¸c thµnh viªn kh«ng tu©n thñ tháa thuËn vµ søc m¹nh cña khèi kh«ng ®ñ lín ®Ó chèng l¹i ¸p lùc tõ chÝnh phñ nªn liªn minh nµy kh«ng mÊy thµnh c«ng . VËy kh«ng chØ ®­a ra nh÷ng ph­¬ng h­íng ®Ó ph¸t triÓn vµ æn ®Þnh thÞ tr­êng ChÝnh phñ còng cÇn cã nh÷ng ®iÒu luËt cô thÓ trong tõng thêi ®iÓm , tõng giai ®o¹n ®Ó gi÷ cho thÞ tr­êng minh b¹ch , trong s¸ng , kh«ng ®Ó bÊt cø mét tæ chøc nµo , mét nhãm ng­êi nµo chi phèi ®Õn sù vËn ®éng cña TTCK . II . Vai trß c«ng ty cæ phÇn vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam hiÖn nay 1 . Vai trß cña c«ng ty cæ phÇn vµ môc tiªu cña viÖc cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp a . Vai trß cña c«ng ty cæ phÇn C«ng ty cæ phÇn -mét tæ chøc kinh doanh cã t­ c¸ch ph¸p nh©n vµ c¸c cæ ®«ng chØ cã tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n trong ph¹m vi vèn gãp cña m×nh.§iÒu nµy cho phÐp c«ng ty cã t­ c¸ch ph¸p lý ®Çy ®ñ ®Ó huy ®éng nh÷ng l­îng vèn lín n»m r¶i r¸c thuéc nhiÒu c¸ nh©n trong x· héi. C¬ cÊu tæ chøc trong c«ng ty cæ phÇn ®· thùc hiÖn ®­îc viÖc t¸ch biÖt quyÒn së h÷u vµ quyÒn kinh doanh,t¹o nªn mét h×nh th¸i x· héi ho¸ së h÷u cña mét bªn lµ ®«ng ®¶o c«ng chóng mua cæ phÇn cßn bªn kia lµ ®éi ngò c¸c nhµ qu¶n trÞ kinh doanh chuyªn nghiÖp sö dông t­ b¶n x· héi cho nh÷ng c«ng cuéc kinh doanh quy m« lín. C¸c cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu cña c«ng ty cæ phÇn ®­îc chuyÓn nh­îng dÔ dµng trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n,v× thÕ bÊt kÓ cæ phiÕu ®­îc chuyÓn chñ bao nhiªu lÇn cuéc sèng cña c¸c doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc mét c¸ch b×nh th­êng mµ kh«ng bÞ ¶nh h­ëng.§ång thêi nhê c¬ chÕ nµy nã ®· t¹o nªn sù di chuyÓn linh ho¹t c¸c luång vèn trong x· héi theo c¸c nhu cÇu vµ c¬ héi ®Çu t­ ®a d¹ng cña c¸c c«ng ty vµ c«ng chóng. H¬n n÷a , c«ng ty cæ phÇn huy ®éng ®­îc nguån vèn trong x· héi cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh vµ ®Çu t­ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp . Mét mÆt võa gãp phÇn th¸o gì khã kh¨n cho ng©n s¸ch nhµ n­íc (kh«ng ph¶i chu cÊp cho doanh nghiÖp) mÆt kh¸c vèn vµ tµi s¶n doanh nghiÖp nhµ n­íc nhê qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ thu l¹i sÏ ®­îc ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt;t¨ng thªm tµi s¶n cè ®Þnh gãp phÇn to lín thóc ®Èy kinh tÕ t¨ng tr­ëng. Ngoµi ra , h×nh th¸i c«ng ty cæ phÇn xuÊt hiÖn sÏ thay ®æi cung c¸ch qu¶n lý trong mçi doanh nghiÖp , ë c«ng ty cæ phÇn quyÒn lîi cña nh÷ng ng­êi chñ míi cña doanh nghiÖp g¾n chÆt víi sù thµnh b¹i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh v× thÕ hä rÊt ®oµn kÕt,g¾n bã vµ thèng nhÊt trong viÖc t×m kiÕm vµ ®­a ra ph­¬ng h­íng ho¹t ®éng phï hîp nhÊt cña doanh ngiÖp nh»m cñng cè , t¨ng c­êng søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm do hä s¶n xuÊt ra , quan t©m ®Õn c«ng viÖc c«ng ty vµ lao ®éng víi tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao. b . Môc tiªu cña cæ phÇn hãa doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ mét n­íc ®­îc xÕp h¹ng cã møc thu nhËp kh¸ thÊp so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi . Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy lµ do khu vùc kinh tÕ quèc doanh vÉn chiÕm mét tØ träng lín trong tæng sè c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh hiÖn nay . Nh÷ng doanh nghiÖp nµy mÆc dï ®­îc Nhµ n­íc ®Çu t­ mét l­îng vèn kh¸ lín . Song do c¬ chÕ qu¶n lÝ cøng nh¾c , thiÕu n¨ng ®éng , tÝnh canh tranh thÊp , ®Çu t­ dµn tr¶i , c«ng t¸c qu¶n lÝ cßn kÐm , mét bé phËn kh«ng nhá c¸n bé qu¶n lÝ cã tr×nh ®é chuyªn m«n thÊp , ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa , dÉn ®Õn hiÖu qu¶ kinh doanh thÊp , hiÖn t­îng l·i gi¶ , lç thËt vÉn cßn x¶y ra ë mét sè doanh nghiÖp quèc doanh . VËy ®Ó cã mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn , ®ñ søc c¹nh tranh trong khu vùc vµ quèc tÕ , th× vÊn ®Ò quan träng hµng ®Çu lµ ph¶i thùc hiÖn tèt c¸c vÊn ®Ò cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n­íc , cã nh­ vËy míi gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh , t¨ng søc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp , t¹o ra lo¹i h×nh doanh nghiÖp cã nhiÒu chñ së h÷u , trong ®ã cã ®«ng ®¶o ng­êi lao ®éng , t¹o ®éng lùc m¹nh mÏ vµ c¬ chÕ qu¶n lý n¨ng ®éng cho doanh nghiÖp , ®Ó sö dông cã hiÖu qu¶ vèn , tµi s¶n c¶u nhµ n­íc vµ cña doanh nghiÖp . MÆt kh¸c thùc hiÖn cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n­íc sÏ gãp phÇn huy ®éng mét l­îng vèn lín cña toµn thÓ x· héi , bao gåm c¸ nh©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ , tæ chøc x· héi trong vµ ngoµi n­íc ®Ó ®Çu t­ ®æi míi c«ng nghÖ , ph¸t triÓn doanh nghiÖp , thùc sù ph¸t huy vai trß lµm chñ cña ng­êi lao ®éng , cña c¸c cæ ®«ng vµ t¨ng c­êng sù gi¸m s¸t cña nhµ ®Çu t­ vµ ng­êi lao ®éng , b¶o ®¶m hµi hßa lîi Ých gi÷a nhµ n­íc , doanh nghiÖp vµ ng­êi lao ®éng . NghÞ quyÕt héi nghÞ lÇn 3 Ban chÊp hµnh trung ­¬ng §¶ng khãa IX ®· chØ râ : “Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n­íc kh«ng ®­îc biÕn thµnh t­ nh©n hãa doanh nghiÖp nhµ n­íc . “ Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ sù thay ®æi vÒ mäi mÆt , tõ quyÒn së h÷u ®Õn quyÒn n¨ng ph¸p lÝ vµ ph­¬ng ph¸p qu¶n lÝ ®iÒu hµnh doanh nghiÖp . Khi chuyÓn sang c«ng ty cæ phÇn th× b¶n th©n c«ng ty cæ phÇn cã quyÒn së h÷u víi tµi s¶n . C«ng ty cæ phÇn lµ mét ph¸p nh©n ®Çy ®ñ , c¬ quan quyÒn lùc cao nhÊt cña c«ng ty cæ phÇn lµ §¹i h«Þ ®ång cæ ®«ng . C«ng ty cæ phÇn ho¹t ®éng theo LuËt Doanh nghiÖp , trªn c«ng ty cæ phÇn kh«ng cã c¬ quan chñ qu¶n nh­ doanh nghiÖp nhµ n­íc . Song thùc tr¹ng hiÖn nay cã sù can thiÖp hµnh chÝnh cña c¸c c¬ quan nhµ n­íc trong vÊn ®Ò qu¶n trÞ c«ng ty cæ phÊn sau khi cæ phÇn hãa . 2 . Vai trß cña thÞ tr­êng chøng kho¸n Ngoµi nh÷ng chøc n¨ng ®· tr×nh bµy ë phÇn 2 / I / A , thÞ tr­êng chøng kho¸n cßn cã nh÷ng vai trß hÕt søc quan träng . Cô thÓ thÞ tr­êng chøng kho¸n lµ c«ng cô khuyÕn khÝch d©n chóng tiÕt kiÖm vµ thu hót mäi nguån vèn nhµn rçi vµo ®Çu t­ . §ång thêi TTCK còng lµ ph­¬ng tiÖn huy ®éng vèn hÕt søc dÔ dµng vµ hiÖu qu¶ , bªn c¹nh ®ã TTCK còng gãp phÇn thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n hiÖu qu¶ h¬n , lµ c«ng cô lµm gi¶m ¸p lùc l¹m ph¸t , t¹o thãi quen vÒ ®Çu t­ trong ®ai bé phËn d©n chóng còng nh­ trong doanh nghiÖp . Ngoµi ra TTCK cßn lµ n¬i thu hót c¸c nguån vèn ®Çu t­ tõ n­íc ngoµi . B . C«ng ty cæ phÇn - qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn , ®¸nh gi¸ chung vÒ thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam I . Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c«ng ty cæ phÇn C«ng ty cæ phÇn ra ®êi tõ cuèi thÕ kØ XVI ë c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn nh­ mét nhu cÇu kh¸ch quan cña lÞch sö .Trong suèt mÊy tr¨m n¨m qua c¸c c«ng ty cæ phÇn ®· chiÕm mét vai trß quan träng trong viÖc thóc ®Èy nÒn kinh tÕ thÕ giíi . Qu¸ tr×nh lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña h×nh thøc c«ng ty cæ phÇn tr¶i qua bèn giai ®o¹n . Giai ®o¹n mÇm mèng : trong giai ®o¹n nµy vèn ®­îc gãp theo mét nhãm ng­êi víi ho¹t ®éng liªn kÕt láng lÎo . Giai ®o¹n h×nh thµnh : ®· cã sù xuÊt hiÖn cña cæ phiÕu vµ sù giao dÞch chøng kho¸n , ho¹t ®éng cã tæ chøc h¬n . Giai ®o¹n ph¸t triÓn : c¸c c«ng ty cæ phÇn ®· phæ biÕn ë c¸c n­íc t­ b¶n chñ nghÜa víi h×nh thøc ®a quèc gia , ®· h×nh thµnh nh÷ng trung t©m tµi chÝnh quèc tÕ , giao dÞch chøng kho¸n s«i ®éng . Giai ®o¹n tr­ëng thµnh : lµ giai ®o¹n ph¸t triÓn cña nh÷ng c«ng ty xuyªn quèc gia ®a quèc gia , thu hót c«ng nh©n mua cæ phiÕu , c¬ cÊu c«ng