Khóa luận Nghiên cứu xây dựng hệ thống chi tiêu thống kê an toàn xã hội trong hệ thống chi tiêu kinh tế - Xã hội của thống kê nhà nước

An toàn xã hội là một vấn đề mới chỉ được đặt vấn đề nghiên cứu một cách hoàn chỉnh và đầy đủ trong thời gian gần đây, khi mà thực tiễn cuộc sống của thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển đã và đang làm nảy sinh những vấn đề xã hội cấp thiết phải giải quyết, như các tệ nạn xã hội xuất hiện và gia tăng, đời sống giữa các tầng lớp dân cư có sự phân hoá, sự ảnh hưởng của những luồng văn hoá độc hại, ngoại lai, môi trường thiên nhiên bị xâm hại,v.v An ninh nói chung là ''sự an toàn, ổn định chung của một chế độ, một xã hội'' (Nguyễn Xuân Yêm, trang 12). An ninh quốc gia ''thể hiện quan hệ chính trị giữa các giai cấp, khẳng định vị trí của giai cấp cầm quyền đối với các nhà nước khác trên thế giới'' (Nguyễn Xuân Yêm, trang 12). Còn trật tự an toàn xã hội là ''trạng thái của các quan hệ xã hội được hình thành và điều chỉnh bởi hệ thống quy phạm pháp luật của Nhà nước, quy phạm chính trị, quy phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục trong đời sống cộng đồng của một dân tộc, một nhà nước, là tình trạng xã hội ổn định, ở đó mọi công dân sống và lao động có tổ chức, có kỷ cương, mọi lợi ích chính đáng được đảm bảo, không bị xâm hại'' (Lê Thế Tiệm, trang 18- 19). Theo khái niệm trên, an toàn xã hội có nội dung rộng lớn, bao hàm những khía cạnh khác nhau của đời sống xã hội. Những khía cạnh này, nếu bị vi phạm, sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của xã hội và ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của những thành viên trong đó. Đề tài sử dụng khái niệm về an toàn xã hội do tác giả Lê Thế Tiệm đưa ra trong việc tiến hành nghiên cứu của mình

pdf20 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Ngày: 16/08/2021 | Lượt xem: 442 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Khóa luận Nghiên cứu xây dựng hệ thống chi tiêu thống kê an toàn xã hội trong hệ thống chi tiêu kinh tế - Xã hội của thống kê nhà nước, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
225 Nghiªn cøu x©y dùng hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x∙ héi trong hÖ thèng chØ tiªu kinh tÕ-x∙ héi cña thèng kª nhµ n−íc 1. CÊp ®Ò tµi : C¬ së 2. Thêi gian nghiªn cøu : 2003 3. §¬n vÞ chñ tr× : Vô Thèng kª X· héi vµ M«i tr−êng 4. §¬n vÞ qu¶n lý : ViÖn Khoa häc Thèng kª 5. Chñ nhiÖm ®Ò tµi : CN. NguyÔn Phong 6. Nh÷ng ng−êi phèi hîp thùc hiÖn: CN. Vâ Thµnh S¬n CN. Hå ThÞ Kim Nhung CN. NguyÔn V¨n Thuû CN. D−¬ng B¹ch Long CN. Ph¹m V¨n §−îc CN. Ph¹m Quang Léc 7. KÕt qu¶ b¶o vÖ: lo¹i kh¸ §Ò tµi khoa häc Sè: 10-2003 226 I. C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc x©y dùng hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x∙ héi 1.1. An toµn x· héi An toµn x· héi lµ mét vÊn ®Ò míi chØ ®−îc ®Æt vÊn ®Ò nghiªn cøu mét c¸ch hoµn chØnh vµ ®Çy ®ñ trong thêi gian gÇn ®©y, khi mµ thùc tiÔn cuéc sèng cña thêi kú ®æi míi, héi nhËp vµ ph¸t triÓn ®· vµ ®ang lµm n¶y sinh nh÷ng vÊn ®Ò x· héi cÊp thiÕt ph¶i gi¶i quyÕt, nh− c¸c tÖ n¹n x· héi xuÊt hiÖn vµ gia t¨ng, ®êi sèng gi÷a c¸c tÇng líp d©n c− cã sù ph©n ho¸, sù ¶nh h−ëng cña nh÷ng luång v¨n ho¸ ®éc h¹i, ngo¹i lai, m«i tr−êng thiªn nhiªn bÞ x©m h¹i,v.v An ninh nãi chung lµ ''sù an toµn, æn ®Þnh chung cña mét chÕ ®é, mét x· héi'' (NguyÔn Xu©n Yªm, trang 12). An ninh quèc gia ''thÓ hiÖn quan hÖ chÝnh trÞ gi÷a c¸c giai cÊp, kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña giai cÊp cÇm quyÒn ®èi víi c¸c nhµ n−íc kh¸c trªn thÕ giíi'' (NguyÔn Xu©n Yªm, trang 12). Cßn trËt tù an toµn x· héi lµ ''tr¹ng th¸i cña c¸c quan hÖ x· héi ®−îc h×nh thµnh vµ ®iÒu chØnh bëi hÖ thèng quy ph¹m ph¸p luËt cña Nhµ n−íc, quy ph¹m chÝnh trÞ, quy ph¹m ®¹o ®øc, thuÇn phong mü tôc trong ®êi sèng céng ®ång cña mét d©n téc, mét nhµ n−íc, lµ t×nh tr¹ng x· héi æn ®Þnh, ë ®ã mäi c«ng d©n sèng vµ lao ®éng cã tæ chøc, cã kû c−¬ng, mäi lîi Ých chÝnh ®¸ng ®−îc ®¶m b¶o, kh«ng bÞ x©m h¹i'' (Lª ThÕ TiÖm, trang 18- 19). Theo kh¸i niÖm trªn, an toµn x· héi cã néi dung réng lín, bao hµm nh÷ng khÝa c¹nh kh¸c nhau cña ®êi sèng x· héi. Nh÷ng khÝa c¹nh nµy, nÕu bÞ vi ph¹m, sÏ ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn b×nh th−êng cña x· héi vµ ¶nh h−ëng ®Õn cuéc sèng b×nh th−êng cña nh÷ng thµnh viªn trong ®ã. §Ò tµi sö dông kh¸i niÖm vÒ an toµn x· héi do t¸c gi¶ Lª ThÕ TiÖm ®−a ra trong viÖc tiÕn hµnh nghiªn cøu cña m×nh. Mét khÝa c¹nh kh¸c cña an toµn x· héi lµ kh¶ n¨ng phôc håi l¹i tr¹ng th¸i c©n b»ng cña x· héi, cña ®êi sèng d©n c− sau khi cã nh÷ng hiÖn t−îng bÊt th−êng x¶y ra, nh− ho¶ ho¹n, lôt b·o,v.v Kh¶ n¨ng nµy phô thuéc vµo møc ®é dù phßng cña x· héi, møc ®é kÞp thêi cña viÖc xö lý khi cã nh÷ng hiÖn t−îng bÊt th−êng x¶y ra. ViÖc b¶o vÖ trËt tù an toµn x· héi, cÇn tËp trung vµo c¸c mÆt chñ yÕu sau: 227 - Phßng chèng téi ph¹m. - Gi÷ g×n trËt tù c«ng céng. - Phßng ngõa tai n¹n - Bµi trõ tÖ n¹n x· héi. - Chèng « nhiÔm m«i tr−êng. Ngoµi ra, ®Ó thÓ hiÖn tÝnh toµn vÑn cña viÖc b¶o vÖ an toµn x· héi, còng nªn bao gåm mét sè vÊn ®Ò kh¸c, nh− vÖ sinh an toµn thùc phÈm, phßng chèng lôt b·o, thiªn tai. Gi÷a an ninh quèc gia vµ trËt tù an toµn x· héi cã mèi quan hÖ biÖn chøng, nh©n qu¶ lÉn nhau. ViÖc b¶o vÖ an ninh nãi chung ph¶i lµ nh÷ng ho¹t ®éng tiÕn hµnh ®ång bé trªn c¶ hai mÆt ®èi néi vµ ®èi ngo¹i, diÔn ra trªn ph¹m vi toµn x· héi, gi÷a mäi tÇng líp nh©n d©n vµ cã liªn quan mËt thiÕt ®Õn nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi kh¸c cña nhµ n−íc cÇm quyÒn. 1.2. C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc x©y dùng hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi C¸c chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi lµ mét bé phËn cña hÖ thèng c¸c chØ tiªu kinh tÕ x· héi nãi chung gãp phÇn t¹o nªn bøc tranh toµn c¶nh vÒ sù ph¸t triÓn cña x· héi n−íc ta xÐt trªn nhiÒu ph−¬ng diÖn. Bªn c¹nh ®ã, còng nh− hÖ thèng chØ tiªu thèng kª kinh tÕ x· héi kh¸c, cã t¸c dông lµm c¬ së ®Ó dù b¸o sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ còng nh− chiÒu h−íng ph¸t triÓn cña x· héi, hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi sÏ cã t¸c dông c¶nh b¸o nh÷ng chiÒu h−íng gia t¨ng cña nh÷ng yÕu tè lµm ¶nh h−ëng ®Õn an toµn x· héi vµ trËt tù an ninh. §Æc biÖt, hÖ thèng chØ tiªu nµy cã t¸c dông trong viÖc ®¸nh gi¸ vÒ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña x· héi ®Êt n−íc. An toµn x· héi lµ mét vÊn ®Ò cã tÝnh giai cÊp. T¨ng c−êng c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ an toµn x· héi chÝnh lµ t¨ng c−êng b¶o vÖ nh÷ng quyÒn lîi cña nh÷ng giai cÊp thèng trÞ trong x· héi. ë n−íc ta, b¶o vÖ an toµn x· héi chÝnh lµ b¶o vÖ nh÷ng quyÒn lîi chÝnh ®¸ng vµ hîp ph¸p cña mäi c«ng d©n. An toµn x· héi lµ mét vÊn ®Ò cã tÝnh x· héi ho¸. Mäi c«ng d©n ®Òu cã quyÒn vµ nghÜa vô tham gia 228 b¶o vÖ trËt tù an toµn x· héi. Nh÷ng sè liÖu vÒ an toµn x· héi cÇn ph¶i ®−îc c«ng bè vµ ai còng cã thÓ tham gia theo dâi, sö dông. Nh− ®· tr×nh bµy, an toµn x· héi lµ mét vÊn ®Ò cã mèi quan hÖ nh©n qu¶, t¸c ®éng qua l¹i víi nh÷ng qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi kh¸c. T¨ng c−êng b¶o vÖ trËt tù an toµn x· héi, do ®ã kh«ng chØ lµ nh÷ng biÖn ph¸p nh»m gi÷ g×n an toµn x· héi, mµ s©u xa h¬n, bao gåm c¶ nh÷ng biÖn ph¸p nh»m kh«ng ®Ó x¶y ra hiÖn t−îng lµm ¶nh h−ëng ®Õn an toµn x· héi, nh− c¸c ch−¬ng tr×nh t¹o viÖc lµm, t¨ng thu nhËp, ®Ó tr¸nh ph¸ rõng. Thèng kª an toµn x· héi ph¶i ®¶m b¶o cho phÐp ph©n tÝch ®−îc nh÷ng hËu qu¶ x· héi cña nh÷ng chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ trªn ph¹m vi c¶ n−íc còng nh− ë tõng ®Þa ph−¬ng. Trªn gi¸c ®é thùc tiÔn, thèng kª an toµn x· héi lµ mét yÕu tè cÇn thiÕt cho c«ng viÖc qu¶n lý nhµ n−íc vÒ trËt tù an toµn x· héi. Nh÷ng sè liÖu vÒ an toµn x· héi cho phÐp c¸c cÊp l·nh ®¹o §¶ng vµ Nhµ n−íc cã mét c¸ch nh×n tæng thÓ vÒ t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi nãi chung, vÒ an toµn x· héi nãi riªng. Nh÷ng sè liÖu vÒ tai n¹n giao th«ng, vÒ sè l−îng xe g¾n m¸y ®ang l−u hµnh, vÒ t×nh h×nh chÊp hµnh luËt giao th«ng ®· dÉn tíi nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n vÒ viÖc sö dông mò b¶o hiÓm khi sö dông xe g¾n m¸y trªn nh÷ng tuyÕn ®−êng nguy hiÓm cña ChÝnh phñ. Nh÷ng sè liÖu vÒ nh÷ng vô ho¶ ho¹n, ch¸y rõng cho thÊy cã nh÷ng yÕu tè ®ang ¶nh h−ëng ®Õn sù an toµn cña ®êi sèng x· héi, cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p ®Ò phßng, ®èi phã. Tû lÖ t¸i nghiÖn cao cña nh÷ng ng−êi ®· qua cai nghiÖn ®· dÉn ®Õn quyÕt ®Þnh mang tÝnh s¸ng t¹o lµ tiÕp tôc d¹y nghÒ vµ t¹o viÖc lµm cho nh÷ng ng−êi ®· qua cai nghiÖn ë Thµnh phè Hå ChÝ Minh. An toµn x· héi lµ mét vÊn ®Ò lín, bao hµm nhiÒu néi dung. Nh÷ng yÕu tè cô thÓ cña an toµn x· héi nh− phßng chèng téi ph¹m, b¶o vÖ m«i tr−êng, phßng chèng tai n¹n giao th«ng,v.v trong thùc tiÔn do nh÷ng ngµnh chøc n¨ng kh¸c nhau phô tr¸ch. Nh÷ng ngµnh nµy tuy thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc trªn nh÷ng lÜnh vùc kh¸c nhau, nh−ng ®Òu cã tÝnh thèng nhÊt trong viÖc tham gia gi÷ g×n trËt tù, an toµn x· héi. Thèng kª an toµn x· héi, do ®ã, cÇn cã sù tham gia cña nh÷ng c¬ quan chøc n¨ng nµy trong viÖc cung cÊp th«ng tin vµ sö dông th«ng tin. Trong viÖc x©y dùng vµ thùc hiÖn c«ng t¸c thèng kª an toµn x· héi, c¬ quan thèng kª nhµ n−íc ®ãng vai trß rÊt quan träng. Thuéc lÜnh vùc chuyªn m«n 229 cña m×nh, c¬ quan thèng kª nhµ n−íc sÏ ®¶m b¶o cho thèng kª an toµn x· héi ®−îc tiÕn hµnh ®Çy ®ñ, liªn tôc, kh«ng trïng l¾p vµ mang tÝnh thùc tiÔn, tÝnh khoa häc. C¬ quan thèng kª nhµ n−íc sÏ ®ãng vai trß ®Çu mèi, liªn kÕt ho¹t ®éng thèng kª cña nh÷ng c¬ quan chøc n¨ng. Vai trß cña ngµnh thèng kª sÏ lµ tham gia x¸c ®Þnh nh÷ng ®èi t−îng sö dông th«ng tin thèng kª an toµn x· héi, trong ®ã quan träng nhÊt lµ Quèc héi, c¸c c¬ quan §¶ng vµ ChÝnh phñ, c¸c Bé ngµnh vµ c¬ quan chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng, x¸c ®Þnh nhu cÇu th«ng tin cô thÓ cña nh÷ng ®èi t−îng nµy, c¶ vÒ khèi l−îng vµ thêi gian, tham gia x©y dùng c¸c chØ tiªu thèng kª, h×nh thµnh c¸c kh¸i niÖm, ph−¬ng ph¸p thu thËp, tæng hîp th«ng tin, c¬ chÕ cung cÊp th«ng tin,v.v Ngoµi ra, ngµnh thèng kª còng sÏ chÝnh lµ c¬ quan cã tr¸ch nhiÖm ®−a ra ý kiÕn vÒ viÖc tæ chøc vµ x©y dùng ®éi ngò c¸n bé thèng kª trong c¸c ngµnh chøc n¨ng, vèn x−a nay kh«ng ®−îc chó ý kiÖn toµn, kh«ng ®−îc båi d−ìng kiÕn thøc chuyªn m«n, kh«ng ®−îc trang bÞ c¸c ph−¬ng tiÖn lµm viÖc hiÖu qu¶. HiÖn nay, xuÊt ph¸t tõ tÝnh cÇn thiÕt trong viÖc thèng nhÊt c«ng t¸c thèng kª téi ph¹m gi÷a c¸c ngµnh cã liªn quan, lµ KiÓm s¸t, C«ng an, Toµ ¸n vµ Qu©n ®éi, nh÷ng ngµnh nµy ®ang tiÕn hµnh x©y dùng chung mét chÕ ®é b¸o c¸o thèng kª h×nh sù - thèng kª téi ph¹m, do Côc Thèng kª thuéc ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao chñ tr×. Tuy nhiªn, do tÝnh kh«ng ®ång nhÊt trong c«ng viÖc gi÷a nh÷ng ngµnh nµy, viÖc x©y dùng chÕ ®é b¸o c¸o ®ang gÆp nh÷ng khã kh¨n trong viÖc thèng nhÊt nh÷ng ý kiÕn vÒ nh÷ng chØ tiªu thèng kª téi ph¹m ®−îc ®Ò xuÊt. §iÒu nµy cµng cho thÊy vai trß cÇn thiÕt cña c¬ quan thèng kª nhµ n−íc trong viÖc tham gia ph¸t triÓn c«ng t¸c thèng kª trong nh÷ng ®¬n vÞ ngoµi ngµnh. C¬ së ph¸p lý cña viÖc c¬ quan thèng kª nhµ n−íc tham gia x©y dùng hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi lµ LuËt Thèng kª do Quèc héi n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam kho¸ 9, kú häp thø 3 n¨m 2003 ban hµnh, quy ®Þnh t¹i §iÒu 35: ''C¬ quan thèng kª trung −¬ng gióp ChÝnh phñ thùc hiÖn nhiÖm vô, quyÒn h¹n thuéc néi dung qu¶n lý nhµ n−íc vÒ thèng kª theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ'' vµ t¹i §iÒu 34 quy ®Þnh vÒ nh÷ng néi dung qu¶n lý nhµ n−íc vÒ thèng kª, trong ®ã nªu râ: ''X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn chiÕn l−îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn c«ng t¸c thèng kª, hÖ thèng chØ tiªu thèng kª quèc gia, ch−¬ng tr×nh ®iÒu tra thèng kª quèc gia”. 230 §Ó c¸c ho¹t ®éng thu thËp, tæng hîp, cung cÊp vµ sö dông th«ng tin thèng kª an toµn x· héi ®−îc diÔn ra æn ®Þnh, viÖc h×nh thµnh mét c¬ chÕ cho viÖc cung cÊp vµ sö dông th«ng tin lµ cÇn thiÕt. C¬ chÕ nµy gióp cho viÖc h×nh thµnh nguån th«ng tin ®−îc æn ®Þnh vµ liªn tôc, nh÷ng ®èi t−îng dïng tin c¬ b¶n ®−îc x¸c ®Þnh vµ do ®ã, nhu cÇu vÒ néi dung th«ng tin cña hä ®−îc ®¸p øng. C¬ chÕ cung cÊp vµ sö dông th«ng tin còng x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn h¹n cña nh÷ng cÊp, ngµnh, nh÷ng ®èi t−îng cã liªn quan trong viÖc ®¶m b¶o tÝnh c«ng khai cña c«ng t¸c thèng kª an toµn x· héi, nh−ng còng ®¶m b¶o tÝnh b¶o mËt cña nh÷ng th«ng tin vÒ trËt tù an toµn x· héi, vèn lµ nh÷ng th«ng tin dÔ bÞ khai th¸c ®Ó sö dông vµo nh÷ng môc ®Ých tuyªn truyÒn, chèng ph¸ chÕ ®é, hoÆc cã nh÷ng th«ng tin thuéc ph¹m vi bÝ mËt quèc gia. C¬ chÕ cung cÊp vµ sö dông th«ng tin thèng kª an toµn x· héi ®−îc x©y dùng dùa trªn c¬ së ph¸p lý lµ tÝnh tËp trung d©n chñ trong c«ng viÖc qu¶n lý cña nhµ n−íc ta. Nguyªn t¾c ''d©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra'' ®−îc qu¸n triÖt vµ thùc hiÖn xuyªn suèt trong toµn bé qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh cña ChÝnh phñ. ViÖc t¨ng c−êng qu¶n lý nhµ n−íc b»ng HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt lµ mét yÕu tè ®¶m b¶o cho viÖc x©y dùng nh÷ng v¨n b¶n ph¸p quy quy ®Þnh viÖc thùc hiÖn qu¸ tr×nh thèng kª an toµn x· héi cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng vµ cña c¬ quan thèng kª nhµ n−íc. Ngoµi ra, xu h−íng héi nhËp quèc tÕ ngµy cµng ®a d¹ng cña n−íc ta ®Æt ra yªu cÇu ph¶i x©y dùng ®−îc hÖ thèng c¸c chØ tiªu thèng kª kinh tÕ, x· héi nãi chung vµ hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi nãi riªng ®¶m b¶o ®¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn cña tõng quèc gia theo nh÷ng tiªu chuÈn chung, ®ång thêi ®¶m b¶o tÝnh so s¸nh quèc tÕ gi÷a c¸c mÆt ph¸t triÓn kh¸c nhau cña c¸c quèc gia. II. Thùc tr¹ng cña thèng kª an toµn x∙ héi ë n−íc ta hiÖn nay. Sù cÇn thiÕt cña viÖc x©y dùng hÖ thèng chØ tiªu thèng kª an toµn x∙ héi. 2.1. Thùc tr¹ng thèng kª an toµn x· héi ë n−íc ta hiÖn nay. Thèng kª an toµn x· héi ë n−íc ta thêi gian ®· ®−îc tiÕn hµnh víi môc ®Ých chñ yÕu lµ phôc vô cho nhu cÇu qu¶n lý, ®iÒu hµnh cña c¸c c¬ quan chuyªn m«n, nh»m cung cÊp sè liÖu cho c¸c kú häp Quèc héi vµ cho nh÷ng nhu cÇu ®ét xuÊt cña c¸c c¬ quan §¶ng vµ Nhµ n−íc. Nh÷ng sè liÖu vÒ an toµn x· héi ®· cã 231 nh÷ng t¸c dông nhÊt ®Þnh, phôc vô cho viÖc n¾m b¾t vµ theo dâi nh÷ng diÔn biÕn vÒ t×nh h×nh trËt tù an toµn x· héi ë n−íc ta qua tõng thêi kú, gióp cho c¸c c¬ quan §¶ng vµ Nhµ n−íc ®Ò ra nh÷ng quyÕt ®Þnh qu¶n lý nh»m ®Êu tranh b¶o vÖ trËt tù an toµn x· héi. Tuy nhiªn, thèng kª an toµn x· héi ë n−íc ta hiÖn ®ang cã nh÷ng h¹n chÕ cÇn ®−îc kh¾c phôc ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn tèt h¬n n÷a. Thø nhÊt: Thèng kª an toµn x· héi ch−a ®−îc thùc hiÖn nh− mét chØnh thÓ. An toµn x· héi nãi chung vÉn ®−îc hiÓu nh− mét kh¸i niÖm g¾n liÒn víi nh÷ng ho¹t ®éng cña nh÷ng ngµnh thuéc lÜnh vùc hµnh ph¸p vµ t− ph¸p, trong khi cã nhiÒu lÜnh vùc kh¸c liªn quan chÆt chÏ ®Õn an toµn x· héi, nh− phßng ch¸y ch÷a ch¸y, phßng chèng lôt b·o,v.v Thø hai: C«ng t¸c thèng kª gi÷a nh÷ng ngµnh liªn quan trong lÜnh vùc phßng chèng téi ph¹m ®−îc tiÕn hµnh mét c¸ch ®éc lËp. §iÒu nµy dÉn ®Õn tÝnh chång chÐo trong viÖc tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu thèng kª gi÷a c¸c c¬ quan nµy. ViÖc x¸c ®Þnh néi dung cña nhiÒu chØ tiªu thèng kª an toµn x· héi ch−a ®−îc thèng nhÊt, hoÆc ch−a râ rµng; C«ng t¸c tæ chøc cña mét sè ngµnh chøc n¨ng còng ¶nh h−ëng ®Õn c«ng t¸c thu thËp th«ng tin; Thêi gian thu thËp vµo tæng hîp th«ng tin thèng kª gi÷a c¸c ngµnh cã liªn quan kh«ng thèng nhÊt, g©y khã kh¨n cho viÖc tæng hîp chung vµ so s¸nh gi÷a chØ tiªu thèng kª gi÷a c¸c ngµnh nµy. Thªm vµo n÷a, mét trong nh÷ng môc tiªu tiÕn hµnh thèng kª cña nh÷ng ngµnh trªn lµ phôc vô cho nh÷ng kú häp Quèc héi, vèn kh«ng ph¶i lµ cè ®Þnh. §iÒu nµy lµm cho c«ng t¸c thèng kª cña nh÷ng ngµnh trªn dÔ r¬i vµo thÕ bÞ ®éng. Mét ®Æc ®iÓm kh¸c n÷a cña thèng kª an toµn x· héi n−íc ta mµ chñ yÕu lµ thèng kª trong c¸c ngµnh kÓ trªn lµ cã tÝnh b¶o mËt cao, kh«ng c«ng bè réng r·i, ®èi t−îng dïng tin h¹n hÑp. Sè liÖu vÒ ho¹t ®éng cña ngµnh néi chÝnh nãi chung kh«ng ®−îc c«ng bè réng r·i. Cuèi cïng, hÖ thèng thèng kª nhµ n−íc ch−a tham gia vµo viÖc tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng thèng kª an toµn x· héi, chñ yÕu ®o ph¹m vi ®iÒu chØnh h¹n chÕ cña Ph¸p lÖnh kÕ to¸n thèng kª. 232 Sau ®©y lµ mét sè ®Æc ®iÓm kh¸c vÒ ho¹t ®éng thèng kª an toµn x· héi cña mét sè ngµnh. - Ngµnh thèng kª nhµ n−íc: Nh− ®· tr×nh bµy, hiÖn nay hÖ thèng thèng kª nhµ n−íc ch−a tham gia nhiÒu vµo c¸c qu¸ tr×nh thèng kª an toµn x· héi. N»m trong hÖ thèng b¸o c¸o thèng kª ®Þnh kú, hiÖn nay c¬ quan thèng kª nhµ n−íc chØ míi ®ang theo dâi mét sè lÜnh vùc nh− sau: T×nh h×nh tai n¹n giao th«ng (qua Uû ban an toµn giao th«ng quèc gia), bao gåm: sè c¸c vô tai n¹n giao th«ng, thiÖt h¹i vÒ ng−êi (sè ng−êi chÕt, sè ng−êi bÞ th−¬ng). Nh÷ng sè liÖu nµy chØ cã cho c¶ n−íc, kh«ng ph©n theo ®Þa ph−¬ng vµ vïng l·nh thæ. Ngoµi ra, nh÷ng thiÖt h¹i vÒ tµi s¶n qua c¸c vô tai n¹n giao th«ng ch−a theo dâi ®−îc. T×nh h×nh ngé ®éc thùc phÈm (qua b¸o c¸o cña Bé Y tÕ), bao gåm: sè vô vµ sè ng−êi bÞ ngé ®éc thùc phÈm. T×nh h×nh lôt b·o, thiªn tai (qua c¸c b¸o c¸o nhanh cña c¸c Côc Thèng kª ®Þa ph−¬ng), bao gåm: chi tiÕt vÒ c¸c lo¹i thiÖt h¹i vÒ ng−êi, vÒ tµi s¶n, vÒ c¬ së h¹ tÇng do b·o, lò, giã lèc g©y ra, −íc tÝnh thiÖt h¹i b»ng tiÒn. Tuy nhiªn, c¬ së ®Ó tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu trong b¸o c¸o nµy gi÷a c¸c Côc Thèng kª ®Þa ph−¬ng ch−a mang tÝnh thèng nhÊt. Ngoµi ra, th«ng qua c¸c cuéc ®iÒu tra thèng kª, mét sè chØ tiªu vÒ thèng kª trËt tù x· héi ®−îc ®Ò cËp. §iÒu tra møc sèng hé gia ®×nh, trong phiÕu pháng vÊn céng ®ång, cã c¸c c©u hái vÒ c¸c tÖ n¹n næi cém ë ®Þa ph−¬ng, sè ng−êi nghiÖn hót, sè g¸i m¹i d©m cã ë ®Þa ph−¬ng. Tuy nhiªn, ®ã chØ lµ nh÷ng c©u hái trong phiÕu pháng vÊn céng ®ång t¹i c¸c ®Þa bµn cã ®iÒu tra hé gia ®×nh, kh«ng thÓ mang tÝnh ®¹i diÖn cho vïng, cho ®Þa ph−¬ng. Nh− vËy, cßn rÊt nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau cña thèng kª an toµn x· héi c¬ quan thèng kª nhµ n−íc ch−a tham gia thùc hiÖn. §©y lµ nh÷ng néi dung cÇn bæ sung. - Ngµnh C«ng an: Ngµnh C«ng an cã nhiÖm vô ®Êu tranh chèng mäi ©m m−u vµ ho¹t ®éng cña c¸c lo¹i t×nh b¸o, gi¸n ®iÖp, ph¶n ®éng vµ téi ph¹m kh¸c, b¶o vÖ an ninh 233 quèc gia, gi÷ g×n trËt tù an toµn x· héi nh»m b¶o vÖ §¶ng, b¶o vÖ chÝnh quyÒn, b¶o vÖ tµi s¶n cña Nhµ n−íc vµ cña nh©n d©n, b¶o vÖ nh©n d©n. Ho¹t ®éng thèng kª h×nh sù - thèng kª téi ph¹m trong ngµnh C«ng an ®−îc thùc hiÖn nh»m theo dâi vµ ph¶n ¸nh t×nh h×nh ®Êu tranh phßng chèng téi ph¹m cña lùc l−îng c«ng an nh©n d©n vµ ®−îc ph¸t triÓn qua tõng thêi kú. Tuy nhiªn, c«ng t¸c thèng kª trong ngµnh C«ng an ®−îc ®¸nh gi¸ lµ cßn nh÷ng tån t¹i nh− ®é chÝnh x¸c cña sè liÖu ch−a cao, c¸c chØ tiªu thèng kª cßn Ýt, ch−a ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ t×nh h×nh téi ph¹m vµ c¸c kÕt qu¶ ®iÒu tra, xö lý cña lùc l−îng c«ng an nh©n d©n, tÝnh kÞp thêi ch−a cao, c«ng t¸c thèng kª ch−a ®−îc tËp trung vµ mét ®Çu mèi. - Ngµnh Toµ ¸n: C¸c chØ tiªu vÒ an toµn x· héi d−íi gãc ®é ngµnh Toµ ¸n bao gåm: t×nh h×nh téi ph¹m, t×nh h×nh tranh chÊp d©n sù, h«n nh©n vµ gia ®×nh, lao ®éng, hµnh chÝnh vµ kinh tÕ, yªu cÇu tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp vµ thi hµnh ¸n h×nh sù. §Ó thèng kª c¸c vô ¸n theo nh÷ng néi dung trªn, ngµnh Toµ ¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ xÐt xö s¬ thÈm c¸c lo¹i vô ¸n nµy. Bªn c¹nh ®ã, ®Ó ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¶i quyÕt, xÐt xö c¸c lo¹i vô ¸n nµy cña c¸c Toµ ¸n c¸c cÊp, cßn thèng kª c«ng t¸c xÐt xö phóc thÈm, gi¸m ®èc thÈm c¸c lo¹i vô ¸n nµy. C¸c biÓu mÉu thèng kª cña tõng lo¹i ¸n ®−îc chia ra theo c¸c lo¹i: xÐt xö s¬ thÈm, xÐt xö phóc thÈm, xÐt xö gi¸m ®èc thÈm. C¸c lo¹i biÓu mÉu nµy ®−îc ®¸nh gi¸ lµ ch−a ®−îc ®æi míi, bæ sung cho phï hîp víi sù thay ®æi cña c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vµ c¸c yªu cÇu khai th¸c sè liÖu, gi¸ trÞ th«ng tin thu thËp do ®ã ®−îc ®¸nh gi¸ lµ ch−a cao. - Ngµnh KiÓm s¸t: C¸c viÖn kiÓm s¸t nh©n d©n, víi c¬ quan cao nhÊt lµ ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao, cã nhiÖm vô thùc hµnh quyÒn c«ng tè vµ kiÓm s¸t c¸c ho¹t ®éng t− ph¸p, gãp phÇn ®¶m b¸o cho ph¸p luËt ®−îc chÊp hµnh nghiªm chØnh vµ thèng nhÊt. C«ng t¸c thèng kª trong ngµnh kiÓm s¸t nh©n d©n ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c tËp trung, thèng nhÊt. C¸c chØ tiªu thèng kª h×nh sù trong ngµnh KiÓm s¸t ph¶n ¸nh toµn bé qu¸ tr×nh ph¸t hiÖn vµ xö lý c¸c hµnh vi ph¹m téi (bao gåm khëi tè, ®iÒu tra, t¹m giam, t¹m gi÷, xÐt xö s¬ thÈm, phóc thÈm, t¸i thÈm, gi¸m ®èc thÈm, thi hµnh ¸n). H¹n chÕ hiÖn nay cña hÖ thèng thèng kª h×nh sù ngµnh kiÓm s¸t lµ ch−a ph¶n ¸nh tÝnh chÊt, møc ®é nghiªm träng cña téi ph¹m, møc ®é thiÖt h¹i do téi ph¹m g©y ra. Bªn c¹nh ®ã, do tÝnh chÊt phøc t¹p 234 cña c¸c hµnh vi ph¹m ph¸p vµ téi ph¹m, c¸c biÓu mÉu thèng kª h×nh sù ph¶i rÊt chi tiÕt ®Ó cã thÓ phôc vô cho viÖc tæng hîp theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau, phôc vô cho nhu cÇu n¾m b¾t th«ng tin kh¸c nhau qua thêi gian cña c¸c cÊp l·nh ®¹o, nh−ng ®iÒu nµy sÏ dÉn ®Õn tÝnh phøc t¹p, chi tiÕt cña c¸c biÓu mÉu thèng kª, nhÊt lµ c¸c biÓu mÉu thèng kª ban ®Çu. MÆt kh¸c n÷a lµ hå s¬ cña mét vô ¸n trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt ®−îc lÇn l−ît chuyÓn qua c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông kh¸c nhau ®Ó gi¶i quyÕt theo thÈm quyÒn, nhiÒu khi kh«ng chØ mét lÇn, mµ cã thÓ chuyÓn ®i chuyÓn l¹i nhiÒu lÇn, dÉn ®Õn tÝnh trïng lÆp trong viÖc tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu thèng kª. - Ngµnh T− ph¸p: LÜnh vùc T− ph¸p nãi chung bao gåm c¸c ho¹t ®éng liªn quan ®Õn quyÒn t− ph¸p: ph¸t hiÖn téi ph¹m, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö, thi hµnh ¸n nh»m gi÷ g×n b¶o vÖ ph¸p luËt, b¶o vÖ lîi Ých chung cña céng ®ång vµ quyÒn lîi hîp ph¸p cña c¸c c¸ nh©n. Nh− vËy, hÖ thèng c¸c c¬ quan T− ph¸p ë n−íc ta bao gåm Toµ ¸n nh©n d©n, ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n, C«ng an vµ Bé T− ph¸p. Bé T− ph¸p qu¶n lý c¸c tæ chøc hç trî t− ph¸p nh−: tæ chøc luËt s−, c¬ quan c«ng chøng nhµ n−íc, c¸c tæ chøc gi¸m ®Þnh t− ph¸p. Mét trong nh÷ng chøc n¨ng cña Bé T− ph¸p, nh− ®· ®−îc quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh sè 62/2003/N§-CP cña ChÝnh phñ quy ®Þnh vÒ chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña Bé T− ph¸p, cã liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng an toµn x· héi lµ qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc ph¸p luËt vµ thi hµnh ¸n d©n sù. Nh÷ng chØ tiªu vÒ hai néi dung trªn gãp phÇn ®¸nh gi¸ vÒ an toµn x· héi, trong ®ã c¸c chØ tiªu thi hµnh ¸n d©n sù cßn cã t¸c dông ®¸nh gi¸ vÒ chÊt l−îng vµ tÝnh thùc tiÔn cña c¸c b¶n ¸n d©n sù ®· ®−îc tuyªn. - Ngµnh Phßng chèng lôt b·o vµ thiªn tai: Ban chØ ®¹o phßng chèng lôt b·o Trung −¬ng lµ ®¬n vÞ cung cÊp nh÷ng th«ng tin vÒ lôt b·o vµ thiªn tai. Mét tron