Luận án Hoàn thiện cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế Quốc tế

Trong thực tiễn xây dựng và thực thi CSTT, nhận thức về các kênh truyền tải CSTT có vai trò hết sức quantrọng, vì nó cho phép các nhà hoạch định chính sách sử dụng các công cụ chính sách phù hợp để đạt đ-ợc mục tiêu CSTT, hoặc phản ứng nhanh tr-ớc những thay đổi của điều kiện bên ngoài. Thực tế hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đã b-ớc vào hội nhập kinh tế, đối với lĩnhvực tiền tệ ngân hàng, qúa trình hội nhập gắn liền với quá trình tự do hóa thị tr-ờng tài chính, đem lại nhiều cơ hội, nh-ng cũng không ít thách thức.Trong tình trạng ch-a xác định rõ một cơ chế truyền tải CSTT qua các kênh đến mục tiêu cuốicùng của CSTT, vàđiều hành CSTT với việc sử dụng các công cụ CSTT còn hạn chế, bị động, mang tính ngắn hạn, NHNN khó có thể kiểm soát đ-ợc sự biến động ngày càng phức tạp của lãi suất trong n-ớc cũng nh-kiểm soát các luồng vốn ngày càng nhiều và luân chuyển phức tạp hơn nhằm đạt đ-ợc mục tiêu cuối cùng của CSTT là ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát, góp phần tăng tr-ởng kinh tế. Do vậy, để đạt đ-ợc sự kiểm soát này, ngoài việc thực hiện các giải pháp phát triển thị tr-ờng tiền tệ, thị tr-ờng vốn, phát triển hệ thống các NHTM để đáp ứng nhu cầu hội nhập, việc xác định rõ hay hoàn thiện cơ chế tác động của CSTT đến mục tiêu cuối cùng đ-ợc đặt ra có tính cấp thiết hiện nay. Xuất phát từ yêu cầu đó, Luận án: “Hoàn thiện cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ của NHNN VN trong điều kiệnhội nhập kinh tế quốc tế” đ-ợc lựa chọn nghiên cứu.

pdf25 trang | Chia sẻ: ducpro | Lượt xem: 2121 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Hoàn thiện cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế Quốc tế, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
1 më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña LuËn ¸n Trong thùc tiÔn x©y dùng vµ thùc thi CSTT, nhËn thøc vÒ c¸c kªnh truyÒn t¶i CSTT cã vai trß hÕt søc quan träng, v× nã cho phÐp c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch sö dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó ®¹t ®−îc môc tiªu CSTT, hoÆc ph¶n øng nhanh tr−íc nh÷ng thay ®æi cña ®iÒu kiÖn bªn ngoµi. Thùc tÕ hiÖn nay, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®· b−íc vµo héi nhËp kinh tÕ, ®èi víi lÜnh vùc tiÒn tÖ ng©n hµng, qóa tr×nh héi nhËp g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh tù do hãa thÞ tr−êng tµi chÝnh, ®em l¹i nhiÒu c¬ héi, nh−ng còng kh«ng Ýt th¸ch thøc.Trong t×nh tr¹ng ch−a x¸c ®Þnh râ mét c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT qua c¸c kªnh ®Õn môc tiªu cuèi cïng cña CSTT, vµ ®iÒu hµnh CSTT víi viÖc sö dông c¸c c«ng cô CSTT cßn h¹n chÕ, bÞ ®éng, mang tÝnh ng¾n h¹n, NHNN khã cã thÓ kiÓm so¸t ®−îc sù biÕn ®éng ngµy cµng phøc t¹p cña l·i suÊt trong n−íc còng nh− kiÓm so¸t c¸c luång vèn ngµy cµng nhiÒu vµ lu©n chuyÓn phøc t¹p h¬n nh»m ®¹t ®−îc môc tiªu cuèi cïng cña CSTT lµ æn ®Þnh tiÒn tÖ, kiÓm so¸t l¹m ph¸t, gãp phÇn t¨ng tr−ëng kinh tÕ. Do vËy, ®Ó ®¹t ®−îc sù kiÓm so¸t nµy, ngoµi viÖc thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr−êng tiÒn tÖ, thÞ tr−êng vèn, ph¸t triÓn hÖ thèng c¸c NHTM ®Ó ®¸p øng nhu cÇu héi nhËp, viÖc x¸c ®Þnh râ hay hoµn thiÖn c¬ chÕ t¸c ®éng cña CSTT ®Õn môc tiªu cuèi cïng ®−îc ®Æt ra cã tÝnh cÊp thiÕt hiÖn nay. XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu ®ã, LuËn ¸n: “Hoµn thiÖn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña NHNN VN trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ” ®−îc lùa chän nghiªn cøu. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn ¸n - HÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n, cèt lâi vµ b¶n chÊt cña c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT trªn ph−¬ng diÖn lý thuyÕt còng nh− thùc tÕ cña mét sè n−íc trªn thÕ giíi; Nghiªn cøu nh÷ng nÐt ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ héi nhËp quèc tÕ ®Ó lµm râ nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT do héi nhËp kinh tÕ mang l¹i. - TËp trung ph©n tÝch ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vÒ hÖ thèng môc tiªu, c¸c c«ng cô CSTT vµ c¬ chÕ truyÒn t¶i t¸c ®éng cña CSTT ®Õn nÒn kinh tÕ ViÖt Nam; - T×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ®iÒu hµnh CSTT cña NHNN hiÖn nay vµ nh÷ng n¨m tiÕp theo. 2 3. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò vÒ lý luËn, kinh nghiÖm c¸c n−íc liªn quan ®Õn CSTT vµ c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT; nh÷ng vÊn ®Ò vÒ nÒn kinh tÕ héi nhËp vµ ¶nh h−ëng cña nã ®Õn CSTT vµ c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT vÒ ph−¬ng diÖn lý thuyÕt còng nh− thùc tiÔn cña ViÖt Nam. - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng vÒ CSTT vµ c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT cu¶ NHNN ViÖt Nam tõ n¨m 1990 ®Õn n¨m 2006. 4. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi §Õn nay, t¹i th− viÖn quèc gia, viÖn nghiªn cøu cña c¸c bé, c¸c tr−êng ®¹i häc vµ tæ chøc quèc tª ®· cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT cña ViÖt Nam tõ n¨m 1990-2005. LuËn ¸n ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn c¸c nghiªn cøu tr−íc ®ã, nghiªn cøu mét c¸ch to¸n diÖn h¬n c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT qua c¸c kªnh: L·i suÊt, tÝn dông, tû gi¸, gi¸ tµi s¶n. Do vËy, T¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh LuËn ¸n nµy cã kÒ thõa nh÷ng nghiªn cøu tr−íc ®ã, nh−ng kh«ng trung l¾p vµ cã rÊt ®iÓm míi ®−îcph¸t triÓn. 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Ngoµi ph−¬ng ph¸p triÕt häc duy vËt biÖn chøng vµ lÞch sö th−êng ®−îc sö dông trong nghiªn cøu khoa häc nãi chung, LuËn ¸n sö dông ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Þnh tÝnh kÕt hîp víi ph©n tÝch ®Þnh l−îng. Trong ph©n tÝch ®Þnh tÝnh LuËn ¸n tËp trung vµo c¸c khÝa c¹nh c¸c nh©n tè t¸c ®éng trong ®iÒu kiÖn lÞch sö cô thÓ, trªn c¬ së c¸c lý thuyÕt kinh tÕ vÜ m«, tiÒn tÖ vµ ng©n hµng, sö dông ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu truyÒn thèng cña khoa häc kinh tÕ chÝnh trÞ, ph−¬ng ph¸p logic, ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch hÖ thèng, ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ®èi chiÕu, ph−¬ng ph¸p so s¸ch, kÕt hîp lý luËn vµ thùc tiÔn, ph−¬ng ph¸p chuyªn gia cïng c¸c b¶ng biÓu, ®å thÞ ®Ó minh ho¹ khi ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng.Trong ph©n tÝch ®Þnh l−îng, LuËn ¸n còng sö dông m« h×nh VAR (vÐc t¬ tù håi qui) vµ mét sè m« h×nh kinh tÕ l−îng kh¸c víi c¬ së d÷ liÖu theo quÝ, th¸ng vµ n¨m. Nguån sè liÖu tõ NHNN, TCTK, Bé KH&§T, Bé TC ®Ó nghiªn cøu t¸c ®éng cña c¸c kªnh truyÒn t¶i CSTT ®Õn nÒn kinh tÕ. 6. KÕt cÊu cña luËn ¸n Ngoµi phÇn giíi thiÖu, kÕt luËn, Môc lôc, Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t, danh môc tµi liÖ tham kh¶o vµ phô lôc, LuËn ¸n gåm 3 ch−¬ng. - Ch−¬ng 1: C¬ sá lý luËn vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ ¶nh h−ëng cña héi nhËp kinh tÕ ®Õn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. - Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i cña ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam. - Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quãc tÕ. 3 Ch−¬ng 1 C¬ sá lý luËn vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vμ ¶nh h−ëng cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®Õn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 1.1. C¬ së lý luËn vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 1.1.1. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c lý thuyÕt kinh tÕ häc, tiÒn tÖ cã thÓ ®−îc m« t¶ nh− mét qu¸ tr×nh t×m kiÕm mét c¸i neo danh nghÜa tèt cho chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. ë møc ®é phøc t¹p, c¸i neo danh nghÜa lµ biÕn phøc t¹p - mét c«ng cô nh»m chèt l¹i nh÷ng kú väng cña c¸c t¸c nh©n vÒ møc gi¸ danh nghÜa vµ nh÷ng kú väng vÒ viÖc liÖu c¸c c¬ quan qu¶n lý tiÒn tÖ cã thÓ lµm nh÷ng ®iÒu g× ®Ó ®¹t ®−îc xu h−íng møc gi¸ nh− mong muèn kh«ng? C¸i neo ®ã ph¶i lµ mét c¬ chÕ tiÒn tÖ hay lµ mét khu«n khæ CSTT v÷ng ch¾c g¾n víi viÖc lùa chän c¸c môc tiªu trung gian, môc tiªu ho¹t ®éng nh»m ®¹t ®−îc môc tiªu cuèi cïng cña CSTT. Môc tiªu cuèi cïng cña CSTT: Môc tiªu cuèi cïng cña CSTT ph¶i lµ môc tiªu trung h¹n. Kh¸i qu¸t ho¸ ®ã lµ æn ®Þnh hÖ thèng tiÒn tÖ, hç trî sù ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng, kiÓm so¸t ®−îc l¹m ph¸t ë møc mong muèn. Trong tõng thêi kú môc tiªu cuèi cïng ®−îc l−îng ho¸ cô thÓ phï hîp víi diÔn biÕn kinh tÕ vµ diÔn biÕn tiÒn tÖ. Môc tiªu môc tiªu trung gian: §ã lµ nh÷ng biÕn sè tiÒn tÖ mµ cã thÓ ®o l−êng ®−îc, NHTW cã thÓ kiÓm so¸t ®−îc vµ ph¶i cã t¸c dông dù b¸o ®−îc môc tiªu cuèi cïng. NghÜa lµ biÕn sè tiÒn tÖ ®ã cã mèi liªn kÕt víi môc tiªu ho¹t ®éng vµ cã thÓ t¸c ®éng ®Õn môc tiªu cuèi cïng cña CSTT. Môc tiªu ho¹t ®éng: Lµ nh÷ng môc ®Ých s¸ch l−îc mµ NHTW nh»m ®¹t tíi trong ng¾n h¹n, ®ã lµ nh÷ng chØ tiªu tiÒn tÖ cã thÓ dù b¸o ®−îc môc tiªu trung gian vµ chÞu t¸c ®éng trùc tiÕp cña c«ng cô CSTT. C¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ: + C«ng cô tiÒn tÖ trùc tiÕp, gåm c«ng cô kiÓm so¸t l·i suÊt, c«ng cô h¹n møc tÝn dông, tÝn dông chØ ®Þnh; C¸c c«ng cô tiÒn tÖ gi¸n tiÕp chñ yÕu ®−îc sö dông lµ c«ng cô nghiÖp vô thÞ tr−êng më, dù tr÷ b¾t buéc, c«ng cô t¸i cÊp vèn (nghiÖp vô thÊu chi, nghiÖp vô chiÕt khÊu, nghiÖp vô tiÒn göi…). Lùa chän c¸c c«ng cô CSTT trong ®iÒu hµnh: Cã vÞ trÝ quan träng trong viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ ®iÒu hµnh, viÖc ¸p dông c¸c c«ng cô CSTT g¾n liÒn víi khu«n khæ CSTT vµ c¬ chÕ truyÒn t¶i nhÊt ®Þnh. Mçi mét c«ng cô cã mét vai trß nhÊt ®Þnh trong 4 ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ, nh− cã c«ng cô gi÷ vÞ trÝ chñ yÕu ®Ó cung øng vèn kh¶ dông, t¹o tÝn hiÖu CSTT, ®iÒu chØnh l·i suÊt; cã c«ng cô th× cã vai trß h¹n chÕ sù biÕn ®éng cña l·i suÊt, hoÆc cung øng dµi h¹n vèn kh¶ dông cho c¸c NHTM… ViÖc ph¸t huy hÕt tÝnh ®a n¨ng vµ hiÖu qu¶ cña c¸c c«ng chÝnh s¸ch phô thuéc nhiÒu vµo kü n¨ng ®iÒu hµnh g¾n víi c¬ chÕ truyÒn t¶i vµ c¸c ®iÒu kiÖn thùc thi CSTT cña NHTW. 1.1.2. C¬ chÕ truyÒn t¶i cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ C¬ chÕ truyÒn t¶i tiÒn tÖ chÝnh lµ thuËt ng÷ sö dông ®Ó m« t¶ c¸c ®−êng dÉn kh¸c nhau thÓ hiÖn nh÷ng thay ®æi trong CSTT cña NHTW, kÓ c¶ nh÷ng thay ®æi l−îng tiÒn cung øng ¶nh h−ëng ®Õn s¶n l−îng vµ gi¸ c¶ theo môc tiªu cña NHTW. + C¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT ban ®Çu cña Keynes (xem l−îc ®å 1.1): Trong l−îc ®å cña keynes, sù t¨ng lªn trong cung øng tiÒn lµm gi¶m l·i suÊt (h×nh A). B»ng c¸ch lµm nh− vËy, nã sÏ lµm t¨ng lªn nhiÒu dù ¸n ®Çu t− cã lîi vµ kÝch thÝch c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ (h×nh B). MEI lµ hiÖu qu¶ biªn cña ®Çu t−. SM lµ cung tiÒn. DM lµ cÇu tiÒn. + C¬ chÕ truyÒn t¶i cña CSTT ph©n tÝch theo cÊu thµnh GDP. C¬ chÕ nµy xem xÐt ®Õn tÊt c¶ nh÷ng c¸ch mµ CSTT t¸c ®éng ®Õn c¸c cÊu thµnh cña tæng chi tiªu. Cã thÓ tãm t¾t b»ng ®å thÞ con ®−êng t¸c ®éng cña M vµ i qua 2 cÊu thµnh trªn nh− sau: (A) Khèi l−îng tiÒn (B) §Çu t− A B I1 L−îc ®å 1.1: C¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT ban ®Çu cña Keynes I2 A SM1 SM2 DM B i1 i2 5 L−îc ®å 1.2 m« t¶, khi NHTW t¨ng cung tiÒn tõ SA ®Õn SB, l·i suÊt gi¶m, v× nhu cÇu n¾m gi÷ tiÒn t¨ng lªn, cÇu tiÒn tÖ tr−ît däc tõ ®iÓm A xuèng ®iÎm B (h×nh a). L·i suÊt gi¶m h¬n ®· gi¶m chi phÝ ®Çu t−, kÝch thÝch ®Çu t−, nÒn kinh tÕ tr−ît däc trªn ®−êng cÇu vÒ ®Çu t− tõ ®iÓm A’ ®Õn ®iÓm B’ (h×nh b). Nhê c¬ chÕ sè nh©n, ®Çu t− t¨ng ®· lµm tæng cÇu vµ GDP t¨ng tõ ®iÓm A” ®Õn ®iÓm B” (h×nh c). + C¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT t¸c ®éng qua c¸c kªnh (xem s¬ ®å 1). C¬ chÕ nµy ®−îc x©y dùng theo c¸ch tiÕp cËn víi c¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn cÇu tiÒn tÖ, ®−a ra mét sè kªnh quan träng mµ qua ®ã CSTT cã thÓ ¶nh h−ëng ®Õn s¶n l−îng, gi¸ c¶. Cã 4 kªnh quan träng truyÒn t¶i t¸c ®éng cña CSTT ®Õn nªn kinh tÕ, ®ã lµ: T¸c ®éng qua kªnh l·i suÊt, kªnh tÝn dông, kªnh gi¸ tµi s¶n vµ kªnh tû gi¸. - Kªnh l·i suÊt t¸c ®éng th«ng qua cÇu trong n−íc vµ s¶n l−îng: Sù thay ®æi l·i suÊt cña NHTW t¸c ®éng ®Õn cÇu thùc vµ s¶n l−îng thùc cña nÒn kinh tÕ, bëi v× xÐt vÒ mÆt ng¾n h¹n, víi kú väng vÒ l¹m ph¸t kh«ng thay ®æi th× sù thay ®æi l·i suÊt danh nghÜa dÉn ®Õn sù thay ®æi l·i suÊt thùc. Sù thay ®æi l·i suÊt thùc sÏ cã t¸c ®éng nh¹y c¶m ®Õn s¶n l−îng vµ gi¸ c¶. L−îc ®å 1.2: C¬ chÕ truyÒn t¶i theo cÊu thµnh SA SB SA SB A B D M i A’ B’ D1 A” B” S S I I,S (h×nh c) 3.000 3.300 200 100 100 200 (a) ThÞ tr−êng tiÒn tÖ (b) CÇu vÒ ®Çu t− TiÒn §Çu t− (mét n¨m) 4 8 6 S¬ ®å 11.1. Tãm t¾t c¸c kªnh truyÒn t¶i cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ - Kªnh tû gi¸ hèi ®o¸i: L·i suÊt t¨ng dÉn ®Õn gi¸ néi tÖ t¨ng cã thÓ lµm cho gi¸ c¶ hµng ho¸ s¶n xuÊt trong n−íc t¨ng so víi hµng ho¸ cña n−íc ngoµi, ®−a tíi gi¶m nhu cÇu ®èi víi hµng ho¸ trong n−íc, t¨ng nhu cÇu hµng nhËp lµm suy yÕu c¸n c©n th−¬ng m¹i, gi¶m tæng cÇu vµ s¶n l−îng. Tû gi¸ kh«ng chØ t¸c ®éng tíi tæng cÇu, mµ cßn cã thÓ t¸c ®éng tíi tæng cung. Nh− vËy, ng−îc víi tæng cÇu, tæng cung cã thÓ t¨ng lªn khi ®ång néi tÖ lªn gi¸. ë nh÷ng n−íc cã chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh hoÆc bÞ kiÓm so¸t chÆt, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cã thÓ t¸c ®éng tíi tû gi¸ thùc th«ng qua gi¸ c¶ trong n−íc vµ do vËy vÉn cã thÓ t¸c ®éng tíi xuÊt khÈu rßng mÆc dï víi møc ®é thÊp h¬n vµ chËm h¬n. - T¸c ®éng qua kªnh gi¸ tµi s¶n (gåm cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, bÊt ®éng s¶n): Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña tµi s¶n cã quan hÖ nghÞch ®¶o víi l·i suÊt thùc. Khi l·i suÊt t¨ng Tiªu dïng, ®Ç t−, gi¸ c¶, s¶n l−îng L·i suÊt Tû gi¸ Th−¬ng m¹i Gi¸ cæ phiÕu Gi¸ trÞ doanh nghiÖp Tµi s¶n, thu nhËp Tµi s¶n rßng TiÒn göi ng©n hµng TÝn dông ng©n Cung øng tiÒn tÖ 7 th−êng gi¸ tµi s¶n gi¶m, nh− vËy lµ thu nhËp trong t−¬ng lai cña nh÷ng ng−êi n¾m gi÷ tµi s¶n gi¶m, ®iÒu ®ã kh«ng khuyÕn khÝch chi tiªu thu nhËp hiÖn t¹i (xu h−íng tiÕt kiÖm t¨ng), dÉn ®Õn gi¶m GDP. Sù gi¶m gi¸ cña tµi s¶n còng t¸c ®éng ®éng tíi thùc tr¹ng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp vµ hé gia ®×nh. Sù gi¶m gi¸ tµi s¶n cã thÓ ¶nh h−ëng m¹nh ®Õn viÖc chi tiªu khi møc gi¸ ®ã lµm thay ®æi tû lÖ nî/tæng tµi s¶n cña doanh nghiÖp hoÆc hé gia ®×nh. - T¸c ®éng qua kªnh tÝn dông: T¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th«ng qua tÝn dông ®−îc thÓ hiÖn qua hai kªnh: cho vay vµ b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt lµm gi¶m tiÒn göi ng©n hµng. §Ó c©n ®èi gi÷a cung vµ cÇu tÝn dông, c¸c ng©n hµng kh«ng chØ t¨ng l·i suÊt mµ cßn ¸p dông h¹n møc tÝn dông th«ng qua t¨ng c¸c chuÈn mùc vÒ uy tÝn tÝn dông. Sù gi¶m sót cña vèn tÝn dông sÏ h¹n chÕ ®Çu t− vµ s¶n l−îng cña doanh nghiÖp, chi tiªu hµng ho¸ l©u bÒn cña c¸c hé gia ®Þnh. MÆt kh¸c, viÖc h¹n chÕ cho vay cña ng©n hµng cßn phô thuéc vµo gi¸ trÞ rßng cña doanh nghiÖp còng nh− hé gia ®×nh. Tãm l¹i, theo c¸ch m« t¶ c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT cho thÊy c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ lµ rÊt phøc t¹p. §Ó x©y dùng ®−îc mét c¬ chÕ truyÒn t¶i thÝch hîp, ®ßi hái sù ph©n tÝch kü l−ìng vµ ®Çy ®ñ t¸c ®éng cña CSTT ®Õn c¸c ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ qua c¸c kªnh, trªn c¬ së ®ã lùa chän môc tiªu ho¹t ®éng, môc tiªu trung gian vµ c¸c c«ng cô CSTT thÝch hîp víi mét con ®−êng ng¾n nhÊt vµ nh¹y c¶m nhÊt tõ hµnh ®éng ban ®Çu cña NHTW ®Õn môc tiªu mong nuèn. 1.2. ¶nh h−ëng cña héi nhËp kinh tÕ ®Õn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 1.2.1. Nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ Héi nhËp kinh tÕ thùc chÊt còng lµ sù chñ ®éng tham gia vµo qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸, cã nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n sau: - §ã lµ mét qu¸ tr×nh thùc hiÖn viÖc tù do ho¸ th−¬ng m¹i vµ ®Çu t− - §ã lµ qu¸ tr×nh liªn kÕt chÆt chÏ c¸c c¸c thÞ tr−êng tµi chÝnh, tÊt yÕu dÉn ®Õn tù do ho¸ thÞ tr−êng tµi chÝnh - Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc cña c¹nh tranh vµ ®iÒu chØnh [2]. 1.2.2. ¶nh h−ëng cña héi nhËp kinh tÕ ®Õn c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ + Tù do ho¸ thÞ tr−êng tµi chÝnh cã t¸c ®éng ®Õn c¸n c©n thanh to¸n, tû gi¸ vµ c©n b»ng l·i suÊt, lµm kh¶ n¨ng kiÓm so¸t cung tiÒn, l·i suÊ, tû gi¸t cña NHTW khã kh¨n h¬n + Héi nhËp kinh tÕ lµm t¨ng ®é s©u thÞ tr−êng tµi chÝnh, tÝnh ®a d¹ng vµ møc ®é c¹nh tranh cña c¸c trung gian tµi chÝnh, qua ®ã mµ lµm thay ®æi hiÖu lùc cña c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT qua c¸c kªnh. 8 + Gi¶m møc ®é can thiÖp cña ChÝnh phñ vµo hÖ thèng tµi chÝnh d−íi c¸c h×nh thøc nh− chØ ®Þnh tÝn dông, h¹n møc tÝn dông vµ kiÓm so¸t l·i suÊt sÏ lµm gi¶m tÇm quan träng cña kªnh tÝn dông, ®ång thêi t¨ng tÇm quan träng cña kªnh l·i suÊt. 1.3. Kinh nghiÖm vÒ lùa chän c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña mét sè n−íc trªn thÕ giíi 1.3.1. Lùa chän c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña mét sè n−íc Nghiªn cøu c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT cña NHTW Anh, NHTW ch©u ¢u vµ NHTW Malaysia. 1.3.2. Nh÷ng vÇn ®Ò rót ra trong viÖc x¸c ®Þnh c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cho ViÖt Nam. Bµi häc 1: ViÖc x¸c ®Þnh c¬ chÕ truyÒn t¶i CSTT lµ cùc kú phøc t¹p, v× ®ã lµ nh÷ng mèi liªn kÕt chuçi. H¬n n÷a møc ®é liªn kÕt nµy rÊt kh¸c nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ vµ c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ. §Æc biÖt lµ rÊt kh¸c nhau ®èi víi møc ®é ph¸t triÓn cña thÞ tr−êng tiÒn tÖ. Do vËy, sù ®o l−êng c¸c mèi liªn kÕt nµy lµ khã chÝnh x¸c vµ khã dù b¸o. Tõ ®ã cho thÊy ®Ó x¸c ®Þnh ®−îc c¸c mèi liªn kÕt chuçi nµy b»ng c¸c m« h×nh kinh tÕ l−îng cÇn: - CÇn mét ®éi ngò cµn bé chuyªn s©u, cã kiÕn thøc trong lÜnh vùc nµy. - VÊn ®Ò quan träng trong c¬ chÕ truyÒn t¶i lµ ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc ®é trÔ t¸c ®éng cña CSTT ®Õn thÞ tr−êng tµi chÝnh, ®Õn l¹m ph¸t vµ s¶n l−îng. Do vËy, NHNN cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn c¬ së d÷ liÖu. NHNN còng cÇn cã ph©n tÝch ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l−îng vÒ t¸c ®éng cña c¸c nh©n tè phi chÝnh s¸ch ®Õn viÖc thùc hiÖn môc tiªu CSTT. Bµi häc 2: Lùa chän khu«n khæ CSTT ph¶i phï hîp víi móc ®é ph¸t triÓn cña thÞ tr−êng tµi chÝnh, møc ®é héi nhËp cña nÒn kinh tÕ vµ ®é nh¹y c¶m cña biÕn tiÒn tÖ ®−îc lùa chän lµm môc tiªu ho¹t ®éng vµ môc tiªu trung gian cña CSTT. Bµi häc 3: Trong ®iÒu hµnh cÇn cã sù thèng nhÊt quan ®iÓm vÒ môc tiªu chÝnh s¸ch, c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch vµ sù −u tiªn vÒ môc tiªu hay ®¸nh ®æi trong tõng thêi kú. Bµi häc 4: Nghiªn cøu th−êng xuyªn nh÷ng thay ®æi cña m«i tr−êng kinh tÕ, tµi chÝnh ®Ó xem xÐt l¹i CSTT nh»m ®¶m b¶o r»ng chÝnh s¸ch nµy lµ phï hîp víi nh÷ng thay ®æi cña m«i tr−êng kinh tÕ, tµi chÝnh trong vµ ngoµi n−íc, trªn c¬ së ®ã mµ x¸c ®Þnh nh÷ng yÕu tè quan träng ®¶m b¶o qu¸ tr×nh truyÒn t¶i CSTT hiÖu qu¶. 9 Ch−¬ng 2 Thùc tr¹ng vÒ c¬ chÕ truyÒn t¶i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ Cña Ng©n hμng Nhμ n−íc ViÖt Nam hiÖn nay 2.1. §¸nh gi¸ vÒ ®iÒu hμnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tõ n¨m 1990 ®Õn 2006 2.1.1. Lùa chän môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tõ 1990 ®Õn n¨m 2006 * Môc tiªu vµ gi¶i ph¸p ®iÒu hµnh CSTT trong 2 n¨m 1990-1991: §©y lµ nh÷ng n¨m ®Çu t¹o c¬ së cho viÖc h×nh thµnh khu«n khæ CSTT cña NHNN. Bèi c¶nh kinh tÕ lóc nµy lµ ®ang thùc hiÖn c¶i c¸ch s©u x¸c vµ nÒn kinh tÕ ®ang trong thêi kú khñng ho¶ng kinh tÕ, l¹m ph¸t ë møc cao.ViÖc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý tiÒn tÖ theo Ph¸p lÖnh Ng©n hµng cña NHNN vÉn theo c¬ chÕ “ qu¶n lý tiÒn tÖ vµ c¬ chÕ ®iÒu hoµ l−u th«ng tiÒn tÖ”, song môc tiªu qu¶n lý tiÒn tÖ còng ®· ®−îc NHNN x¸c ®Þnh râ rµng, ®ã lµ chèng l¹m ph¸t, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn, æn ®Þnh tû gi¸ (môc tiªu qu¶n lý tiÒn tÖ nµy cã thÓ coi lµ môc tiªu CSTT cña NHNN trong 2 n¨m 1990 vµ 1991). * Giai ®o¹n tõ n¨m 1992-1999: Tõ n¨m 1992-1995 môc tiªu cuèi cïng cña CSTT xuyªn suèt trong giai ®o¹n nµy (môc tiªu dµi h¹n) lµ kiÒm chÕ l¹m ph¸t nh»m æn ®Þnh tiÒn tÖ, vµ hç trî cho t¨ng tr−ëng kinh tÕ. C¸c môc tiªu CSTT ®−îc ®Æt ra trong tõng n¨m, ngoµi viÖc b¸m s¸t môc tiªu xuyªn suèt kia, cßn ®−îc g¾n chÆt víi nh÷ng thùc tr¹ng kinh tÕ, cña hÖ thèng tiÒn tÖ vµ ng©n hµng lóc ®ã. Tõ n¨m 1996-1999 NHNN theo ®uæi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt ®Ó æn ®Þnh tiÒn tÖ, t¨ng dù tr÷ ngo¹i tÖ, æn ®Þnh l·i suÊt, kiÓm so¸t tû gi¸ ®Ó khuyÕn khÝch xuÊt khÈu, h¹n chÕ nhËp khÈu nh»m h¹n chÕ t¸c ®éng bÊt lîi cña cuéc khñng ho¶ng t¸i chÝnh tiÒn tÖ. Riªng môc tiªu CSTT ®Æt ra trong n¨m 1999 ®−îc dùa vµo thùc tr¹ng kinh tÕ n¨m 1998, nªn nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m NHNN ®Þnh h−íng thùc hiÖn CSTT th¾t chÆt, ®Õn th¸ng 6/1999, NHNN ®· thay ®æi quan ®iÓm ®iÒu hµnh, chuyÓn tõ ®iÒu hµnh CSTT th¾t chÆt thËn träng sang ®iÒu hµnh CSTT níi láng thËn träng. * Giai ®o¹n tõ n¨m 2000-2006: Tõ n¨m 2000-2003: Môc tiªu CSTT lµ thùc hiÖn mét chÝnh s¸ch tiÒn tÖ níi láng thËn träng ®Ó võa ®¶m b¶o môc tiªu æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn, kiÓm so¸t l¹m ph¸t, gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh tÕ, ®ång thêi thùc hiÖn chñ tr−¬ng kÝch cÇu cña ChÝnh phñ, tiÕp tôc æn ®Þnh hÖ thèng ng©n hµng. N¨m 2004, 2005 lµ 2 n¨m ChÝnh phñ ®Æt ra môc tiªu t¨ng tr−ëng kinh tÕ cao nh»m hoµn thµnh môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi 5 n¨m 2000-2005 (b×nh qu©n 10 n¨m 7-7,5%), nhÊt lµ n¨m 2005 môc tiªu t¨ng tr−ëng ®Æt ra lµ 8-8,5% vµ chØ sè l¹m ph¸t ®Þnh h−íng lµ 5% cña n¨m 2004 vµ d−íi 6,5% cña n¨m 2005. Môc tiªu CSTT ®Æt ra trong 2 n¨m nµy lµ “æn ®Þnh tiÒn tÖ, kiÓm so¸t l¹m ph¸t, nh−ng kh«ng lµm ¶nh h−ëng ®Õn môc tiªu t¨ng tr−ëng kinh tÕ”; N¨m 2006, môc tiªu t¨ng tr−ëng kinh tÕ Quèc héi ®Æt ra lµ 8-8,5%, kiÓm so¸t l¹m ph¸t thÊp h¬n t¨ng tr−ëng kinh tÕ. Bèi c¶nh kinh tÕ thÕ giíi tiÕp tôc cã nh÷ng diÔn biÕn khã l−êng. CSTT nh¾m môc tiªu kiÓm so¸t l¹m ph¸t d−íi møc t¨ng tr−ëng kinh tÕ, gãp phÇn hç trî t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®¹t 8%-8,5%, tiÕp tôc cñng cè vµ ph¸t triÓn hÖ thèng NH. 2.1.2. §æi míi c¸c c«ng cô ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ Tõ 2 c«ng cô ban ®Çu lµ Qui ®Þnh c¬ chÕ ®iÒu hµnh l·i suÊt huy ®éng vµ l·i suÊt cho vay cña c¸c TCTD ®èi víi nÒn kinh tÕ vµ qui ®Þnh vÒ c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸, ®Õn nay NHNN ®· t¹o dùng ®−îc hÖ thèng c¸c c«ng cô CSTT chñ yÕu, hiÖn vÉn ®ang tiÕp tôc hoµn thiÖn. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi nµy viÖc thùc hiÖn tù do ho¸ l·i suÊt vµ ®æi míi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ lµ sù ®æi míi cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh nhÊt, t¹o nÒn t¶ng NHNN cã thÓ x©y dùng mét khu«n khæ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ míi phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr−êng h¬n. 2.1.3. §¸nh gi¸ vÒ vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ n−íc + §iÒu tiÕt khèi l−îng tiÒn: Tõ n¨m 1992 ®Õn nay, viÖc ®iÒu tiÕt vèn kh¶ dông cña NHNN ®· cã mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh ®· gãp phÇn kiÓm so¸t møc ®é gia t¨ng tÝn dông vµ møc t¨ng tr−ëng tæng ph−¬ng tiÖn thanh to¸n, gãp phÇn kiÒm chÕ l¹m ph¸t. Tuy nhiªn møc ®é ®iÒu tiÕt cßn nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh trong viÖc lµm thay ®æi c¸c ®iÒu kiÖn cña thÞ tr−êng tiÒn tÖ. + §iÒu tiÕt l·i suÊt: Kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt l·i suÊt cu¶ NHNN rÊt h¹n chÕ. MÆc dï NHNN ®· t¹o dùng hµnh lang dao ®éng vµ l·i suÊt ®Þnh h−íng cho thÞ tr−êng liªn ng©n hµng. Nh−ng cho ®Õn nay c¸c l·i suÊt tr
Luận văn liên quan