Tóm tắt Luận án Nghiên cứu hiệu quả điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực

Ở Việt Nam, viêm gan nhiễm độc (VGNĐ) là bệnh thường gặp với nguyên nhân đa dạng; nghiên cứu điều trị VGNĐ nặng còn ít, mới có một số nghiên cứu mô tả, thiếu nghiên cứu về phương pháp điều trị mới giúp giảm tử vong. Điều trị VGNĐ cấp nặng, biểu hiệu suy gan hoặc tắc mật nặng không đáp ứng với điều trị nội khoa, thay huyết tương (Plasma Exchange – PEX) là biện pháp hiệu quả giúp đào thải độc tố và hỗ trợ gan suy. Thay huyết tương kết hợp với lọc máu liên tục (LMLT) sẽ kéo dài thời gian sống, giảm tỷ lệ tử vong. Tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, qua thực hiện đề tài cấp Bộ Y tế “Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật lọc máu ngoài cơ thể trong điều trị ngộ độc cấp nặng có biến chứng”, các tác giả nhận thấy trong điều trị suy gan cấp do VGNĐ, thay huyết tương còn chậm so với diễn tiến bệnh, nhiều trường hợp sau một lần thay không nâng được prothrombin lên trên 40% và giảm bilirubin toàn phần dưới 250 µmol/L, là những chỉ dấu cho thấy tổn thương gan chưa cải thiện, bệnh nhân có thể tử vong vì biến chứng nặng như xuất huyết, phù não. Vì vậy, khuyến cáo để nâng cao hiệu quả điều trị cần thay huyết tương tích cực hơn. Tích cực là tăng thể tích huyết tương trong một lần thay (thay huyết tương thể tích cao), hoặc tăng số lần thay trong ngày bằng cách thay sớm, rút ngắn khoảng cách giữa các lần thay dựa vào theo dõi lâm sàng, xét nghiệm và đặt ra kế hoạch các cuộc thay phù hợp (thay huyết tương tích cực). Giả thuyết đặt ra trong nghiên cứu này là thay huyết tương sớm điều trị VGNĐ cấp nặng góp phần đào thải chất độc nhanh, rút ngắn khoảng cách giữa các lần thay giúp đào thải chất độc nhiều hơn; thay huyết tương tích cực hỗ trợ gan suy hợp lý sẽ hạn chế các biến chứng như rối loạn đông máu, phù não, suy đa tạng. giúp gan có thêm thời gian và khả năng phục hồi tốt hơn so với thay huyết tương thường qui. Trên thế giới và nước ta chưa có nghiên cứu nào về hiệu quả của thay huyết tương tích cực điều trị VGNĐ cấp nặng.

pdf28 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Ngày: 24/08/2021 | Lượt xem: 43 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tóm tắt Luận án Nghiên cứu hiệu quả điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108 LÊ QUANG THUẬN NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VIÊM GAN NHIỄM ĐỘC CẤP NẶNG BẰNG BIỆN PHÁP THAY HUYẾT TƢƠNG TÍCH CỰC Chuyên ngành: Nội tiêu hóa Mã số: 62 72 01 43 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2017 CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI: VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108 Thầy hƣớng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Phạm Duệ 2. PGS. TS. Vũ Văn Khiên Phản biện 1: PGS. TS. Trần Việt Tú Phản biện 2: PGS. TS. Lê Văn Đông Phản biện 3: PGS. TS. Phạm Thị Thu Hồ Luận án sẽ được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án cấp Viện, họp tại Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108 Vào hồi giờ ngày tháng năm 2017 CÓ THỂ TÌM HIỂU LUẬN ÁN TẠI: - Thư viện Quốc gia Việt Nam. - Thư viện Viện NCKH Y Dược lâm sàng 108 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Lê Quang Thuận, Phạm Duệ, Vũ Văn Khiên và cs (2017), “Nghiên cứu so sánh hiệu quả của biện pháp thay huyết tương tích cực với thay huyết tương thường qui trong điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng”, Tạp chí Y học Việt Nam, Số 8, Tập 12, 207-211. 2. Lê Quang Thuận, Phạm Duệ, Vũ Văn Khiên và cs (2017), “Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị thay huyết tương bệnh nhân viêm gan nhiễm độc cấp nặng”, Tạp chí Y Dược lâm sàng 108, Số 7, Tập 12, 38-46. 3. Vu Van Khien, Le Quang Thuan, Pham Due (2016), “Study on establishment and evaluation of liver failure scores for acute liver failure due to toxic hepatitis”, Journal of Gastroenterology and Hepatology, 31 (Suppl. 3): 7-441, p 406, Abstract. 4. Lê Quang Thuận, Phạm Duệ, Vũ Văn Khiên và cs (2016), “Nghiên cứu một số yếu tố tiên lượng tử vong ở bệnh nhân suy gan cấp do viêm gan nhiễm độc nặng”, Tạp chí Y Dược lâm sàng 108, Số 1, Tập 11, 51-57. 5. D. Pham, T. Q. Le, T. H. Be et al (2015), "Successful Combination of Scheduled Plasma Exchange with Continuous Veno- Venous Hemofiltration in Treatment of Fulminant Hepatic Failure Due to Ochratoxin A", SOT 54th Annual Meeting and ToxExpo, p. 297. 6. Phạm Duệ, Lê Quang Thuận, Hoàng Công Minh và cs (2016), “Ca lâm sàng suy gan tối cấp do ngộ độc độc tố vi nấm Ochratoxin A điều trị bằng thay huyết tương và lọc máu liên tục”, Tạp chí Y học lâm sàng Bệnh viện Bạch Mai, Số 92, tập 2, 173-181. 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ở Việt Nam, viêm gan nhiễm độc (VGNĐ) là bệnh thường gặp với nguyên nhân đa dạng; nghiên cứu điều trị VGNĐ nặng còn ít, mới có một số nghiên cứu mô tả, thiếu nghiên cứu về phương pháp điều trị mới giúp giảm tử vong. Điều trị VGNĐ cấp nặng, biểu hiệu suy gan hoặc tắc mật nặng không đáp ứng với điều trị nội khoa, thay huyết tương (Plasma Exchange – PEX) là biện pháp hiệu quả giúp đào thải độc tố và hỗ trợ gan suy... Thay huyết tương kết hợp với lọc máu liên tục (LMLT) sẽ kéo dài thời gian sống, giảm tỷ lệ tử vong. Tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, qua thực hiện đề tài cấp Bộ Y tế “Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật lọc máu ngoài cơ thể trong điều trị ngộ độc cấp nặng có biến chứng”, các tác giả nhận thấy trong điều trị suy gan cấp do VGNĐ, thay huyết tương còn chậm so với diễn tiến bệnh, nhiều trường hợp sau một lần thay không nâng được prothrombin lên trên 40% và giảm bilirubin toàn phần dưới 250 µmol/L, là những chỉ dấu cho thấy tổn thương gan chưa cải thiện, bệnh nhân có thể tử vong vì biến chứng nặng như xuất huyết, phù não... Vì vậy, khuyến cáo để nâng cao hiệu quả điều trị cần thay huyết tương tích cực hơn. Tích cực là tăng thể tích huyết tương trong một lần thay (thay huyết tương thể tích cao), hoặc tăng số lần thay trong ngày bằng cách thay sớm, rút ngắn khoảng cách giữa các lần thay dựa vào theo dõi lâm sàng, xét nghiệm và đặt ra kế hoạch các cuộc thay phù hợp (thay huyết tương tích cực). Giả thuyết đặt ra trong nghiên cứu này là thay huyết tương sớm điều trị VGNĐ cấp nặng góp phần đào thải chất độc nhanh, rút ngắn khoảng cách giữa các lần thay giúp đào thải chất độc nhiều hơn; 2 thay huyết tương tích cực hỗ trợ gan suy hợp lý sẽ hạn chế các biến chứng như rối loạn đông máu, phù não, suy đa tạng... giúp gan có thêm thời gian và khả năng phục hồi tốt hơn so với thay huyết tương thường qui. Trên thế giới và nước ta chưa có nghiên cứu nào về hiệu quả của thay huyết tương tích cực điều trị VGNĐ cấp nặng. Vì vậy, đề tài “Nghiên cứu hiệu quả điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực”, được tiến hành với 2 mục tiêu: 1. Mô tả đặc điểm nguyên nhân, lâm sàng, một số xét nghiệm cận lâm sàng và kết quả điều trị thay huyết tương ở bệnh nhân VGNĐ cấp nặng. 2. So sánh hiệu quả điều trị VGNĐ cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực với thay huyết tương thông thường, biến chứng và tiên lượng bệnh nhân điều trị bằng biện pháp này. * Đóng góp mới của luận án: đây là nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam đánh giá hiệu quả điều trị VGNĐ cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực. Đã đưa ra được phác đồ thay huyết tương tích cực điều trị VGNĐ cấp nặng dựa theo tiến triển của mỗi trường hợp cụ thể. Chứng minh được thay huyết tương tích cực an toàn và có hiệu quả cao hơn, giúp giảm tỷ lệ tử vong so với nhóm thay huyết tương thường qui. Nghiên cứu cũng chỉ ra được một số yếu tố có giá trị tiên lượng bệnh nhân VGNĐ cấp nặng điều trị bằng biện pháp này. * Bố cục luận án: luận án có 125 trang (không kể phụ lục và TLTK): Đặt vấn đề 02 trang, Tổng quan 33 trang, Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 20 trang, Kết quả 26 trang, Bàn luận 41 trang, Kết luận 02 trang và Kiến nghị 01 trang. Luận án có 48 Bảng, 02 Biểu đồ, 10 Hình, 01 Sơ đồ. Có 158 TLTK (24 Tiếng Việt, 134 Tiếng Anh). 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1. Đại cƣơng viêm gan nhiễm độc 1.1.1. Khái niệm và dịch tễ học VGNĐ cấp là viêm gan do phản ứng với tác nhân gây độc với gan ở người có gan trước đó bình thường. 1.1.2. Nguyên nhân gây viêm gan nhiễm độc Nguyên nhân VGNĐ cấp ở Việt Nam rất đa dạng. 1.1.3. Cơ chế gây viêm gan nhiễm độc Dù với cơ chế nào khi lượng tế bào gan hoại tử nhiều hơn tế bào gan tái tạo, chức năng gan không đảm bảo được sẽ dẫn tới suy gan. 1.1.4. Chẩn đoán viêm gan nhiễm độc Chẩn đoán VGNĐ dựa vào loại trừ: hỏi bệnh, xét nghiệm... 1.2. Điều trị viêm gan nhiễm độc nặng và suy gan cấp 1.2.1. Nguyên tắc điều trị viêm gan nhiễm độc Viêm gan nhiễm độc do nguyên nhân gì cũng cần được điều trị thải trừ chất độc, sớm sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu, hỗ trợ gan và ghép gan nếu có chỉ định. 1.2.2. Thuốc giải độc đặc hiệu điều trị viêm gan nhiễm độc 1.2.3. Điều trị và kiểm soát biến chứng trong suy gan cấp 1.2.4. Một số hướng mới ứng dụng trong điều trị suy gan cấp do viêm gan nhiễm độc 1.2.5. Phẫu thuật ghép gan 1.2.6. Tiên lượng viêm gan nhiễm độc và suy gan cấp 4 1.3. Thay huyết tƣơng điều trị viêm gan nhiễm độc 1.3.1. Đại cương thay huyết tương Thay huyết tương là một kỹ thuật y khoa dùng để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau bằng cách loại bỏ rồi thay thế bằng một lượng lớn huyết tương, thông thường là 1 đến 1,5 thể tích huyết tương cơ thể. 1.3.2. Nguyên lý điều trị của thay huyết tương 1.3.3. Tác động và biến chứng của thay huyết tương 1.3.4. Thay huyết tương điều trị viêm gan nhiễm độc Thay huyết tương giúp loại bỏ cả chất độc ngoại và nội sinh, cắt đứt vòng xoắn bệnh lý. VGNĐ thể tắc mật, bilirubin tăng cao, điều trị nội khoa kém kết quả, thay huyết tương sẽ đào thải bilirubin và độc tố giúp gan có thêm thời gian để phục hồi. Đề tài cấp Bộ Y tế (2007-2011) đã chỉ ra nhược điểm của phác đồ thay huyết tương thường qui là khoảng cách giữa hai cuộc thay huyết tương kéo dài hơn thời gian hiệu quả của một cuộc thay. Để khắc phục tình trạng này, phác đồ thay huyết tương tích cực cho VGNĐ cấp nặng đã được đề xuất với nguyên tắc là chỉ định kịp thời để thay huyết tương sớm đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa hai cuộc thay huyết tương liên tiếp, bảo đảm đạt và duy trì hiệu quả thay huyết tương cho đến khi chức năng gan bệnh nhân phục hồi. Biện pháp để thực hiện là có kế hoạch xét nghiệm tỉ lệ prothrombin và nồng độ bilirubin toàn phần theo mức độ viêm gan để phát hiện kịp thời chỉ định thay huyết tương cũng như dự tính thời điểm cuộc thay huyết tương tiếp theo để dự trù trước lượng huyết tương cần thiết, tránh phải đợi kéo dài thời gian chờ tan đông và lấy được huyết 5 tương (thường là 4 giờ, có thể dài hơn phụ thuộc nhiều yếu tố). Từ đó, đảm bảo tính tích cực của thay huyết tương giúp đào thải nhanh và nhiều chất độc (nội và ngoại sinh), hỗ trợ tốt gan suy (bồi phụ yếu tố đông máu, tránh biến chứng nguy hiểm như xuất huyết, phù não...) đồng thời không gây ra biến chứng nguy hiểm khác. Vì vậy, nội dung chính của nghiên cứu này là mô tả và so sánh hiệu quả điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tương tích cực với thay huyết tương thường qui, đồng thời đánh giá các biến chứng và tiên lượng của bệnh nhân VGNĐ cấp nặng được điều trị bằng thay huyết tương tích cực. CHƢƠNG 2 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP 2.1. Đối tƣợng nghiên cứu Nhóm đối tượng nghiên cứu (gọi tắt là Nhóm nghiên cứu) là bệnh nhân được chẩn đoán và điều trị VGNĐ cấp nặng tại Trung tâm Chống độc (TTCĐ) Bệnh viện Bạch Mai, đủ tiêu chuẩn nghiên cứu, thời gian nghiên cứu từ 01/2012 đến 12/2014. Bệnh nhân được điều trị hồi sức gan nội khoa kết hợp với thay huyết tương tích cực. Nhóm chứng lịch sử (gọi tắt là Nhóm chứng) là bệnh án của các bệnh nhân được chẩn đoán và điều trị VGNĐ nặng tại TTCĐ Bệnh viện Bạch Mai thời gian từ 01/2007 đến hết 12/2011. Bệnh nhân được điều trị hồi sức gan nội khoa kết hợp với thay huyết tương thường qui. 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân Bệnh nhân được chẩn đoán VGNĐ cấp nặng thỏa mãn 2 tiêu chuẩn: 6 (1) Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm gan nhiễm độc: có phơi nhiễm với tác nhân độc với gan dưới 6 tháng; biểu hiện lâm sàng (mệt mỏi, chán ăn, vàng da, rối loạn tiêu hóa, xuất huyết dưới da, rối loạn ý thức - RLYT...); xét nghiệm có tổn thương gan: ALT, AST > 37 UI/L; ALP > 120 UI/L. (2) Tiêu chuẩn đánh giá mức độ nặng: điểm đánh giá mức độ viêm gan theo Fontana ≥ 3 điểm. 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân Loại trừ các trường hợp: viêm gan do virus, tự miễn, rối loạn chuyển hóa; tắc mật cơ học; bệnh gan tim; tổn thương gan, suy gan do ngộ độc paraquat, ngộ độc rượu; suy gan cấp trên nền gan xơ gan không có khả năng phục hồi; rối loạn đông máu do ngộ độc chất kháng vitamin K; có chống chỉ định thay huyết tương và bệnh nhân không tuân thủ phác đồ, không đồng ý tham gia nghiên cứu. 2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu Nghiên cứu can thiệp kết hợp với mô tả, tiến cứu, so sánh nhóm nghiên cứu và nhóm chứng, tự chứng trước và sau can thiệp. 2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu Cỡ mẫu: áp dụng công thức tính cỡ mẫu so sánh hai tỷ lệ %: Mức α = 0,05; β = 0,2. Với p1 = 0,615 là tỷ lệ tử vong của VGNĐ cấp nặng tại TTCĐ giai đoạn 2007-2011 điều trị bằng phác đồ thay huyết tương thường qui. Và p2 = 0,306 là tỷ lệ tử vong của VGNĐ cấp nặng tại TTCĐ điều trị theo phác đồ thay huyết tương tích cực. 7 Kết quả tính cỡ mẫu bằng phần mềm R cần tối thiểu 40 BN mỗi nhóm. Kết quả chọn nhóm nghiên cứu 62 BN, nhóm chứng 52 BN. Chọn mẫu đảm bảo tính tương đồng khi so sánh hiệu quả điều trị của hai biện pháp thay huyết tương tích cực và thường qui: nhóm nghiên cứu và nhóm chứng ngoài các tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ giống nhau còn được lựa chọn đặc điểm nguyên nhân, mức độ nặng (thang điểm Fontana) khi vào viện tương đương nhau. 2.3. Tiến hành nghiên cứu Bệnh nhân được hỏi bệnh sử, khám lâm sàng, chỉ định xét nghiệm chẩn đoán xác định VGNĐ, phân mức độ VGNĐ nặng theo Fontana. Bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được tiến hành nghiên cứu. 2.3.1. Điều trị theo phác đồ hồi sức gan và giải độc đặc hiệu Phác đồ thường qui: ngừng thuốc gây độc gan, truyền đường ưu trương liên tục, dinh dưỡng, dùng thuốc giải độc theo phác đồ. Đặt ống nội khí quản, thở máy với hôn mê gan giai đoạn 3 trở lên. Theo dõi huyết động liên tục, đảm bảo huyết áp trung bình trên 60 mmHg, thuốc vận mạch ưu tiên dùng là noradrenalin, dobutamin... Chỉ định thay huyết tương tích cực và LMLT phối hợp. Phác đồ này được thực hiện như nhau giữa hai nhóm. 2.3.2. Thực hiện can thiệp thay huyết tương Qui trình kỹ thuật thay huyết tương thực hiện như sau: - Chỉ định: khi tỷ lệ prothrombin dưới 40% và/hoặc bilirubin toàn phần trên 250 µmol/L. - Qui trình thay huyết tương thường qui: (1) thực hiện xét nghiệm bilirubin toàn phần và tỷ lệ prothrombin các buổi sáng hàng ngày, 8 trước và sau thay huyết tương; (2) dự trù và thực hiện thay huyết tương từng cuộc khi có chỉ định. - Qui trình thay huyết tương tích cực là thay đổi cách thức theo dõi bệnh nhân nhằm thực hiện thay huyết tương sớm và rút ngắn khoảng cách giữa các lần thay huyết tương bảo đảm duy trì hiệu quả bằng cách: (1) xét nghiệm bilirubin toàn phần và tỷ lệ prothrombin theo kế hoạch, lấy kết quả sớm; (2) dựa vào tốc độ thay đổi tỷ lệ prothrombin và lượng bilirubin toàn phần để xác định khoảng cách giữa hai cuộc thay huyết tương nhằm lên kế hoạch và dự trù trước huyết tương cho 2-3 cuộc thay huyết tương tiếp theo; (3) thực hiện thay huyết tương sớm sau khi có chỉ định như Bảng 2.1 dưới đây. Bảng 2.1. Kế hoạch theo dõi và chỉ định thay huyết tƣơng tích cực theo mức độ viêm gan, suy gan Phân loại Nhóm nghiên cứu Nhóm chứng Theo giai đoạn bệnh não gan INR Xét nghiệm theo kế hoạch Chỉ định PEX Xét nghiệm thường Chỉ định PEX Viêm gan nặng chưa suy gan < 1,5 12-24 giờ/lần Ngay sau khi có kết quả xét nghiệm theo giờ Không qui định, thường xét nghiệm hàng ngày Sau khi có kết quả xét nghiệm Suy gan giai đoạn 1-2 1,5-3 6-12 giờ/lần Suy gan giai đoạn 3-4 > 3 3-6 giờ/lần 2.3.3. Thực hiện lọc máu liên tục phối hợp sau thay huyết tương Khi toan chuyển hóa nặng, suy thận, quá tải dịch, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, rối loạn điện giải nặng... 2.4. Cách thu thập số liệu Thời điểm thu thập dữ liệu giữa hai nhóm: T0 (lúc vào viện); Ttrước và 9 Tsau (ngay trước và ngay sau thay huyết tương). Nhóm nghiên cứu xét nghiệm thêm các thời điểm T3, T6, T12, T24 (sau thay huyết tương 3, 6, 12, 24 giờ theo kế hoạch). 2.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu 2.6. Phƣơng tiện nghiên cứu Phương tiện nghiên cứu và nguồn huyết tương thay thế do Bệnh viện Bạch Mai cung cấp thường qui và giống nhau cho cả hai nhóm. 2.7. Xử lý số liệu Theo phép toán thống kê phù hợp. 2.8. Đạo đức nghiên cứu Tuân thủ theo các qui định hiện hành của Bộ Y tế. CHƢƠNG 3 KẾT QUẢ 3.1. Đặc điểm đối tƣợng nghiên cứu 3.3.1. Đặc điểm tuổi và giới Bảng 3.1. Đặc điểm về tuổi và giới Đặc điểm Nhóm NC (n=62) Nhóm chứng (n=52) p Tuổi trung bình (Nhỏ - Lớn nhất) 41,5±17,79 (12-82) 44,6±15,88 (14-82) 0,512 Tỷ lệ giới Nam/Nữ 27/45 (0,6) 24/28 (0,85) 0,334 Nhận xét: Không có sự khác biệt về tuổi trung bình và tỷ lệ giới giữa hai nhóm. 10 3.3.2. Đặc điểm nghề nghiệp 3.2. Đặc điểm nguyên nhân, lâm sàng, cận lâm sàng viêm gan nhiễm độc cấp nặng 3.2.1. Đặc điểm nguyên nhân Bảng 3.3. Nguyên nhân gây viêm gan nhiễm độc Nguyên nhân Nhóm NC n (%) Nhóm chứng n (%) p Thuốc điều trị Lao 7 (11,3) 4 (7,7) 0,516 Paracetamol 4 (6,5) 4 (7,7) 0,796 Thuốc tân dược 4 (6,5) 4 (7,7) 0,796 Thuốc YHDT KRNG 17 (27,5) 23 (44,2) 0,061 Độc tố nấm amatoxin 11 (17,7) 6 (11,5) 0,354 Ochratoxin A 1 (1,6) 0 0,358 Chất độc từ động vật (nọc ong, mật cá) 8 (12,9) 2 (3,8) 0,089 Nguyên nhân hỗn hợp 10 (16,1) 9 (17,3) 0,867 Tổng 62 (100) 52 (100) Nhận xét: Căn nguyên gây VGNĐ đa dạng bao gồm các thuốc điều trị (paracetamol, thuốc kháng giáp, thuốc điều trị ung thư...), các chất độc có nguồn gốc từ động vật (nọc ong, mật cá), thực vật (cây cỏ khác, nấm amatoxin, ochratoxin A) và thuốc YHDT không rõ nguồn gốc (KRNG). Không khác nhau có ý nghĩa thống kê về nguyên nhân gây VGNĐ giữa hai nhóm. 3.2.2. Đặc điểm triệu chứng lâm sàng Mệt mỏi 100%, chán ăn 93,5%, vàng da 98,2%, đau bụng 24,2%, xuất huyết 22,6%, RLYT 32,8%, tiêu chảy 17,7%. 11 3.2.3. Đặc điểm triệu chứng cận lâm sàng Đặc điểm cận lâm sàng: công thức máu hồng cầu 3,8±0,99 T/L, hemoglobin 107,6±23,21 g/L, bạch cầu 9,9±1,29 G/L, tiểu cẩu 184,5±18,15 G/L; đông máu cơ bản: INR 1,8±0,20, prothrombin 41,3±25,96%, fibrinogen 2,3±1,25 g/L; sinh hóa: ALT 615,0±180,04 UI/L, bilirubin toàn phần 390,4±231,83 µmol/L; VGNĐ thể hoại tử 22,6%, tắc mật 33,9%, hỗn hợp 43,5%; mức độ viêm gan theo WHO (độ 1: 32,3%; độ 2: 8,1%; độ 3: 6,5%; độ 4: 53,2%), theo Fontana (độ 3: 74,2%; độ 4: 25,8%). Khác biệt không có ý nghĩa thống kê về triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm cũng như mức độ nặng khi vào viện giữa hai nhóm. 3.3. Kết quả thay huyết tƣơng điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng 3.3.1. Kết quả điều trị thay huyết tương Cải thiện điểm Glasgow thiện từ 13,6±0,22 lên 13,9±0,19, tăng 0,3±0,67 (điểm); mạch, huyết áp, SpO2 không thay đổi. Cải thiện đông máu: tỷ lệ prothrombin tăng từ 37,8±22,10 lên 61,2±15,10 %, INR giảm từ 2,6±1,60 xuống 1,4±0,27, APTTs giảm từ 65,7±34,31 xuống 41,4±21,84, APTTb/c giảm từ 2,5±1,41 xuống 1,5±0,79, fibrinogen không thay đổi. Giảm bilirubin toàn phần từ 338,0±232,86 xuống 208,2±148,60 µmol/L; ALT giảm 677,8±69,49 xuống 354,7±34,04 UI/L; NH3 giảm 123,4±73,10 xuống 72,5±58,94 µmol/L; lactat không thay đổi. 3.3.2. Ảnh hưởng của thay huyết tương Thay huyết tương ở nhóm nghiên cứu làm: hồng cầu giảm từ 3,5±0,77 xuống 3,3±0,72 T/L, hemoglobin giảm từ 99,9±17,97 12 xuống 93,3±16,83 g/L, hematocrit giảm từ 29,1±5,09 xuống 27,3±4,80%, bạch cầu tăng từ 11,4±7,60 lên 12,4±9,04 G/L; tiểu cầu giảm từ 152,9±120,14 xuống 133,1±110,80 G/L, các thay đổi đều có ý nghĩa thống kê với p<0,05; tăng đường huyết từ 9,7±4,44 lên 11,0±4,33 mm0l/L; Na, K không thay đổi, Cl giảm từ 100,7±5,30 xuống 99,1±5,33 mmol/L, Ca tăng từ 2,0±0,25 lên 2,6±0,45 mmol/L, ure và creatinin không thay đổi (p>0,05). Hầu hết các kết quả điều trị và ảnh hưởng của thay huyết tương diễn ra tương đồng giữa nhóm nghiên cứu và nhóm chứng. 3.4. So sánh hiệu quả điều trị viêm gan nhiễm độc cấp nặng bằng biện pháp thay huyết tƣơng tích cực với thay huyết tƣơng thƣờng qui 3.4.1. Tính tương đồng về mức độ nặng giữa hai nhóm thay huyết tương tích cực và và thay huyết tương thường qui Bảng 3.15. Tƣơng đồng độ nặng trƣớc khi thay huyết tƣơng giữa nhóm thay huyết tƣơng tích cực và thay huyết tƣơng thƣờng qui Chỉ tiêu Nhóm NC n=62 Nhóm chứng n=52 p ALT (UI/L) 615,0±176,11 (40-8010) 558,5±191,24 (48-5375) 0,267 AST (UI/L) 551,0±584,05 (39-19872) 494,0±312,81 (43-8385) 0,768 Bilirubin TP (µmol/L) 390,4±231,83 399,9±238,71 0,835 INR 1,8 ±0,21 (0,8-7,8) 2,1±0,29 (0,95-8,5) 0,066 Prothrombin % 41,3±25,96 33,4±24,05 0,097 Tỷ lệ bệnh não gan 35/62 25/52 0,372 Lọc máu phối hợp 20/62 (32,3%) 19/52 (36,5%) 0,694 Nhận xét: Hai nhóm tương đương nhau về các mức độ tổn 13 thương gan (AST, ALT), tắc mật (bilirubin), suy gan (INR, prothrombin), suy thận (tăng creatinin) (p>0,05). Bảng 3.16. So sánh căn cứ chỉ định lọc ban đầu giữa hai nhóm thay huyết tƣơng tích cực và thay huyết tƣơng thƣờng qui Chỉ định lọc Nhóm NC n=62 Nhóm chứng n=52 p Hồi sức và lọc chất độc 1 (1,6%) 0 0,358 Hồi sức Giảm prothrombin dưới 40% 14 (22,6%) 14 (26,9%) 0,592 Tăng bilirubin trên 250 µmol/L 25 (40,3%) 18 (34,6%) 0,531 Cả hai đặc điểm trên 22 (35,5%) 20 (38,5%) 0,742 Tổng 62 (100%) 52 (100%) Nhận xét: Hai nhóm tương đương nhau về chỉ định thay huyết tương. 3.4.2. So sánh hiệu quả thay huyết tương tích cực với thay huyết tương thườn
Luận văn liên quan