Luận văn Khảo sát một số đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài rầy phấn trắng aleurodicus dispersusrussell và bemisia tabacigennadius

Rầy phấn trắng có nguồn gốc từ Trung Mỹ và vịnh Caribe. Ở một số vùng của Châu Mỹ, rầy phấn trắng được báo cáo xuất hiện ở các quốc gia, khu vực như: Bahamas, Barbados, Brazil, Canary Islands, Costa Rica, Cuba, Dominica, Ecuador, Haiti, Martinique, Peru, Philippines, Panama và Nam Florida, trên các đảo ở Thái Bình Dương, rầy phấn trắng tìm thấy ở các khu vực như: American Samoa, đảo Cook, Fiji, Hawaii, Kiribati, Majuro, đảo Mariana, Nauru, Palau, Pohnpei, Tokelau, Tonga và Tây Samoa (Waterhouse và Norris, 1989). Tình hình rầy phấn trắng được báo cáo đầu tiên xuất hiện ở đảo Hawaii vào năm 1978 trên đảo Oahu và được báo cáo trên các đảo chính khác vào năm 1981. Loài này xuất hiện nhiều ở các vùng duyên hải và ở độ cao dưới3048 mét(Martin and Ronald, 1993).

pdf72 trang | Chia sẻ: lvbuiluyen | Ngày: 04/11/2013 | Lượt xem: 1628 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Luận văn Khảo sát một số đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài rầy phấn trắng aleurodicus dispersusrussell và bemisia tabacigennadius, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
NGÔ THỊ NHƯ HÀ MSSV: DPN010710 KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA HAI LOÀI RẦY PHẤN TRẮNG Aleurodicus dispersus Russell VÀ Bemisia tabaci Gennadius LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KỸ SƯ NGÀNH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN Ks. Trần Văn Khải Tháng 6 . 2005 TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP - TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP - TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA HAI LOÀI RẦY PHẤN TRẮNG Aleurodicus dispersus Russell VÀ Bemisia tabaci Gennadius Do sinh viên: NGÔ THỊ NHƯ HÀ thực hiện và đề nạp Kính trình Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp xét duyệt Long Xuyên, ngày 30 tháng 5 năm 2005 GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN Ks. Trần Văn Khải TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP - TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp đã chấp thuận luận văn đính kèm với tên đề tài: KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA HAI LOÀI RẦY PHẤN TRẮNG Aleurodicus dispersus Russell VÀ Bemisia tabaci Gennadius Do sinh viên: NGÔ THỊ NHƯ HÀ Thực hiện và bảo vệ trước Hội đồng ngày:…………………....……… Luận văn đã được Hội đồng đánh giá ở mức:………………………… Ý kiến của Hội đồng:……………………………………..…………… …………………………………………………………....…………… ………………………………………………………....……………… ………………………………………………………....……………… ………………………………………………………....……………… Long Xuyên, ngày 22 tháng 6 năm 2005 DUYỆT Chủ Tịch Hội đồng BAN CHỦ NHIỆM KHOA NN-TNTN TIỂU SỬ CÁ NHÂN Họ và tên: NGÔ THỊ NHƯ HÀ Sinh ngày: 15/09/1982 Nơi sinh: Thới Long, Ô Môn, Cần Thơ. Con Ông: NGÔ VĂN LUNG Và Bà: HỒ THỊ LỆ Địa chỉ: số nhà 382/D, khu vực Rạch Sung, phường Thới Long, quận Ô Môn, TP Cần Thơ. Đã tốt nghiệp phổ thông năm 2000 tại trường PTTH Thới Long, Thới Long, Ô Môn, Cần Thơ. Vào trường Đại Học An Giang năm 2001, học lớp DH2PN2, khóa II, thuộc khoa Nông Nghiệp – Tài Nguyên Thiên Nhiên và đã tốt nghiệp Kỹ sư ngành Phát Triển Nông Thôn năm 2005.    LỜI CẢM TẠ * Kính dâng: Cha mẹ lòng biết ơn chân thành và thiêng liêng nhất, người đã hết lòng nuôi dưỡng cho con nên người. * Mãi mãi ghi ơn: Thầy Trần Văn Khải, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp. * Chân thành cảm ơn: Cô Nguyễn Thị Thu Hồng, Cô Nguyễn Thị Hạnh Chi chủ nhiệm lớp DH2PN2, đã giúp đỡ động viên em trong suốt khóa học. Thầy Nguyễn Văn Minh, Thầy Trịnh Hoài Vũ, Cô Nguyễn Thị Minh Châu, quý Thầy Cô Bộ môn Khoa Học Cây Trồng; Cô Nguyễn Thị Ngọc Giang Bộ môn Công Nghệ Thực Phẩm, khoa Nông Nghiệp - Tài Nguyên Thiên Nhiên, trường Đại Học An Giang đã nhiệt tình giúp đỡ và động viên em trong suốt thời gian thực hiện đề tài. Tất cả quý Thầy Cô trường Đại Học An Giang - những người đã tận tình truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu cho em trong suốt thời gian học tập tại trường. Bạn Huỳnh Quang Huy, bạn Biện Thị Mỹ Duyên lớp DH2PN2 đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian làm luận văn tốt nghiệp. Thân gửi về các bạn lớp DH2PN2 và tất cả các bạn sinh viên khoa Nông Nghiệp - Tài Nguyên Thiên Nhiên những lời chúc tốt đẹp và thành đạt nhất. NGÔ THỊ NHƯ HÀ TÓM LƯỢC Kết quả khảo sát trong phòng thí nghiệm tại Khoa Nông Nghiệp - Tài Nguyên Thiên Nhiên, trường Đại Học An Giang, ở nhiệt độ trung bình là 31,50C, ẩm độ không khí trung bình là 70%, ghi nhận như sau:  Loài Aleurodicus dispersus Russell Ấu trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell có 4 tuổi: tuổi 1 là 3,60 ngày; tuổi 2 là 3,52 ngày; tuổi 3 là 4,12 ngày; tuổi 4 là 8,66 ngày. Thời gian ủ trứng là 6,54 ngày, tổng vòng đời là 27,94 ngày, tỷ lệ nở của trứng là 94%. Cả thành trùng và ấu trùng đều cư trú ở mặt dưới của lá. Cơ thể ấu trùng tuổi 1 dài 0,33 mm, rộng 0,14 mm; tuổi 2 dài 0,54 mm, rộng 0,36 mm; tuổi 3 dài 1,06 mm, rộng 0,74 mm; tuổi 4 (nhộng) dài 1,74 mm, rộng 1,12 mm. Trứng dài 0,28 mm, rộng 0,12 mm. Cơ thể thành trùng dài 2,49 mm, mắt màu nâu đen, râu dài 0,85 mm, vòi hình ống, dài 0,46 mm và chiều dài sải cánh là 3,62 mm. Ổ trứng có hình xoắn ốc, dài 13,2 mm, rộng 7,73 mm; số vòng trung bình trên ổ là 3,64 vòng; số trứng trung bình là 21 trứng/ổ.  Loài Bemisia tabaci Gennadius Cả thành trùng và ấu trùng đều cư trú ở mặt dưới của lá. Ấu trùng Bemisia tabaci Gennadius gồm 4 tuổi: tuổi 1 là 3,94 ngày; tuổi 2 là 2,66 ngày; tuổi 3 là 3,25 ngày; tuổi 4 là 5,92 ngày. Thời gian ủ trứng là 6,52 ngày, tổng vòng đời là 23,8 ngày, trứng có tỷ lệ nở là 96,21%. Ngô Thị Như Hà, 2005. "Khảo sát một số đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell và Bemisia tabaci Gennadius". Luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành Phát Triển Nông Thôn. Khoa Nông Nghiệp - TNTN, trường Đại Học An Giang. Giáo viên hướng dẫn: Ks. Trần Văn Khải. Cơ thể ấu trùng tuổi 1 dài 0,30 mm, rộng 0,14 mm; tuổi 2 dài 0,40 mm, rộng 0,22 mm; tuổi 3 dài 0,51 mm, rộng 0,30 mm; tuổi 4 dài 0,77 mm, rộng 0,50 mm. Trứng dài 0,19 mm, rộng 0,09 mm. Cơ thể thành trùng dài 1,01 mm, mắt màu đỏ nâu, râu dài 0,31 mm, vòi hình ống, dài 0,30 mm và chiều dài sải cánh là 2,02 mm. MỤC LỤC Nội dung Trang CẢM TẠ i TÓM LƯỢC ii MỤC LỤC iii DANH SÁCH BẢNG v DANH SÁCH HÌNH viii Chương 1: GIỚI THIỆU 1 Chương 2: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2 2.1 Một số đặc điểm chung của rầy phấn trắng 2 2.1.1 Đặc điểm chung của rầy phấn trắng 2 2.1.2 Sự phân bố của rầy phấn trắng 2 2.1.2.1 Tình hình thế giới 2 2.1.2.2 Tình hình trong nước 3 2.1.3 Ký chủ 3 2.1.4 Khả năng truyền bệnh 4 2.2 Đặc điểm sinh học, sinh thái và cách gây hại của một số loài rầy phấn trắng phổ biến 4 2.2.1 Loài Aleurodicus dispersus Russell 4 2.2.1.1 Đặc điểm sinh học 4 2.2.1.2 Đặc điểm hình thái học 6 2.2.1.3 Cách gây hại 8 2.2.2 Loài Bemisia tabaci Gennadius 8 2.2.2.1 Đặc điểm sinh học 8 2.2.2.2 Đặc điểm hình thái học 11 2.2.2.3 Cách gây hại 12 Chương 3: PHƯƠNG TIỆN & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13 3.1 Phương tiện 13 3.2 Phương pháp 13 3.2.1 Khảo sát đặc điểm sinh học, sinh thái của rầy phấn trắng trong điều kiện phòng thí nghiệm 13 3.2.2 Phương pháp tiến hành 13 3.2.3 Chỉ tiêu theo dõi 15 Chương 4: KẾT QUẢ THẢO LUẬN 16 4.1 Một số đặc điểm sinh học, hình thái của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 16 4.1.1 Đặc điểm sinh học 16 4.1.2 Đặc điểm hình thái học 19 4.2 Một số đặc điểm liên quan đến sự đẻ trứng của loài Aleurodicus dispersus Russell 26 4.2.1 Xác định số vòng, kích thước của ổ trứng, số lượng trứng đẻ trên ổ và đặc điểm hình thái của ổ trứng loài Aleurodicus dispersus Russell 26 4.2.2 Xác định tỷ lệ trứng nở 28 4.3 Một số đặc điểm sinh học, hình thái của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 28 4.3.1 Đặc điểm sinh học 28 4.3.2 Đặc điểm hình thái 32 4.4 Xác định tỷ lệ trứng nở của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 37 4.5 So sánh một số đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell và Bemisia tabaci Gennadius 37 4.5.1 Đặc điểm sinh học 37 4.5.2 Đặc điểm hình thái 38 Chương 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 40 TÀI LIỆU THAM KHẢO 41 PHỤ CHƯƠNG pc-1 DANH SÁCH BẢNG Bảng số Tựa bảng Trang 1 Thời gian phát triển của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell qua các giai đoạn 17 2 Kích thước của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell qua các giai đoạn 20 3 Kích thước các bộ phận của cơ thể thành trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 24 4 Số lượng trứng trên ổ, kích thước ổ trứng và tỷ lệ trứng nở của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 27 5 Thời gian phát triển của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius qua các giai đoạn 30 6 Kích thước của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius qua các giai đoạn 33 7 Kích thước các bộ phận trên cơ thể thành trùng rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 35 8 So sánh thời gian phát triển trung bình của hai loài rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell và Bemisia tabaci Gennadius qua các giai đoạn 38 9 So sánh kích thước từng giai đoạn phát triển của Aleurodicus dispersus và Bemisia tabaci Gennadius 39 PHỤ CHƯƠNG pc-1 Phụ chương 1: Tỷ lệ trứng nở của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN - TNTN trường Đại Học An Giang pc-1 Phụ chương 2: Kích thước của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell qua các giai đoạn trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN - TNTN trường Đại Học An Giang pc-2 Phụ chương 3: Chiều dài các bộ phận trên cơ thể thành trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-3 Phụ chương 4: Thời gian ủ trứng của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN - TNTN, trường Đại Học An Giang pc-4 Phụ chương 5: Thời gian tuổi 1 của ấu trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-5 Phụ chương 6: Thời gian tuổi 2 của ấu trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-6 Phụ chương 7: Thời gian tuổi 3 của ấu trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-7 Phụ chương 8: Thời gian tuổi 4 của ấu trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-8 Phụ chương 9: Tỷ lệ trứng nở của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-9 Phụ chương 10: Kích thước của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius qua các giai đoạn trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-10 Phụ chương 11: Chiều dài các bộ phận trên cơ thể thành trùng rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-11 Phụ chương 12: Thời gian ủ trứng của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-12 Phụ chương 13: Thời gian tuổi 1 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-13 Phụ chương 14: Thời gian tuổi 2 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-14 Phụ chương 15: Thời gian tuổi 3 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-15 Phụ chương 16: Thời gian tuổi 4 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trong điều kiện thí nghiệm ở khoa NN – TNTN, trường Đại Học An Giang pc-16 DANH SÁCH HÌNH Hìn h số Tựa hình Trang 1 Lồng lưới nhân nuôi thành trùng rầy phấn trắng làm nguồn 14 2 Quan sát hình thái của ấu trùng rầy phấn trắng dưới kính lúp 14 3 Vòng đời rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 16 4 Sự biến đổi của trứng trong giai đoạn ủ trứng Aleurodicus dispersus Russell 20 5 Ấu trùng tuổi 1 của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 21 6 Sự biến đổi ở giai đoạn ấu trùng tuổi 2 của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 22 7 Ấu trùng tuổi 3 (A) và tuổi 4 (nhộng) (B) của Aleurodicus dispersus Russell 23 8 Ấu trùng tuổi 4 (nhộng) loài Aleurodicus dispersus Russell sắp vũ hóa 24 9 Thành trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell mới vũ hóa 25 10 Bộ phận sinh dục của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell 26 11 Ổ trứng của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Rusell 27 12 Vòng đời của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 39 13 Sự biến đổi ở giai đoạn ấu trùng tuổi 2 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 33 14 Sự biến đổi của ấu trùng tuổi 3 của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 34 15 Nhộng (tuổi 4) (A) và vỏ nhộng (B) của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 35 16 Rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius đang vũ hóa 36 17 Thành trùng rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius 37 Chương 1 GIỚI THIỆU    1.1 Đặt vấn đề Hiện nay trong tình hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở An Giang cũng như trong khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, cơ cấu cây trồng ngày một đa dạng và số lượng côn trùng gây hại, bệnh hại cây trồng cũng ngày một gia tăng. Đặc biệt, sự xuất hiện của rầy phấn trắng (Homoptera, Aleyrodidae) – côn trùng gây hại trên nhiều loại cây trồng trong địa bàn tỉnh, chúng ký sinh ở mặt dưới của lá và chích hút dịch của cây trồng, đồng thời tiết mật ngọt tạo điều kiện cho nấm bồ hóng (nấm muội đen) phát triển làm ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây, từ đó làm giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng đến đời sống của nông dân trong vùng. Mặt khác, chúng còn có khả năng truyền hơn 90 loại virus cho cây trồng. Trong khi đó, hầu hết nông dân trong địa bàn tỉnh chưa am hiểu nhiều về khả năng gây hại của rầy phấn trắng cũng như đặc điểm hình thái và đặc điểm sinh học của loài côn trùng này. Chính vì thế chúng tôi quyết định thực hiện đề tài: "Khảo sát một số đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell và Bemisia tabaci Gennadius". 1.2 Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái, sinh học của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trên cây Ớt. - Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái, sinh học của rầy phấn trắng Bemisia tabaci Gennadius trên cây Đậu nành. - Giúp cho nông dân và cán bộ kỹ thuật nhận biết được đặc điểm hình thái của hai loài rầy này. Chương 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU    2.1 Một số đặc điểm chung của rầy phấn trắng 2.1.1 Đặc điểm chung của rầy phấn trắng Rầy phấn trắng thuộc bộ cánh đều (Homoptera), họ Aleyrodidae, cơ thể nhỏ, dài khoảng 1 – 3 mm, gân cánh trước là gân đơn hoặc phân một nhánh. Thành trùng là loài bướm nhỏ, cả con đực và cái đều có cánh, cánh được phủ một lớp bụi sáp trắng mịn. Cả thành trùng và ấu trùng đều cư trú ở mặt dưới lá và chích hút nhựa lá (Gill, 1990 do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004). Berlinger (1986, do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004) cho rằng sự biến thái của rầy phấn trắng có điểm khác với bộ Homoptera, giai đoạn mới nở (tuổi 1) thì hoạt động, nhưng tuổi 2, 3, 4 thì không hoạt động giống như vảy của rệp dính, cánh phát triển trong suốt giai đoạn biến thái sẽ lộ ra khi chúng vũ hoá thành con trưởng thành. Berlinger (1986, do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004) còn cho biết thêm rầy phấn trắng gây hại dưới 3 hình thức: trực tiếp, gián tiếp, và có vai trò như một vai trò vector truyền bệnh. 2.1.2 Sự phân bố của rầy phấn trắng 2.1.2.1 Tình hình thế giới Rầy phấn trắng có nguồn gốc từ Trung Mỹ và vịnh Caribe. Ở một số vùng của Châu Mỹ, rầy phấn trắng được báo cáo xuất hiện ở các quốc gia, khu vực như: Bahamas, Barbados, Brazil, Canary Islands, Costa Rica, Cuba, Dominica, Ecuador, Haiti, Martinique, Peru, Philippines, Panama và Nam Florida, trên các đảo ở Thái Bình Dương, rầy phấn trắng tìm thấy ở các khu vực như: American Samoa, đảo Cook, Fiji, Hawaii, Kiribati, Majuro, đảo Mariana, Nauru, Palau, Pohnpei, Tokelau, Tonga và Tây Samoa (Waterhouse và Norris, 1989). Tình hình rầy phấn trắng được báo cáo đầu tiên xuất hiện ở đảo Hawaii vào năm 1978 trên đảo Oahu và được báo cáo trên các đảo chính khác vào năm 1981. Loài này xuất hiện nhiều ở các vùng duyên hải và ở độ cao dưới 3048 mét (Martin and Ronald, 1993). Đối với loài dịch hại này có ở rất nhiều nước như: Brazil, Canary Islands, Costa Rica, Cuba, Dominica, Ecuador, Haiti, Martinique, Peru, Philippines, Panama và nam Florida (Nguyễn Thị Thu Cúc, 2000). 2.1.2.2 Tình hình trong nước Theo kết quả điều tra côn trùng và bệnh hại cây ăn quả ở Việt Nam 1997–1998 của Viện Bảo Vệ Thực Vật (1999) cho rằng: Loài Aleurocanthus spiniferus (Quaintance) xuất hiện trên cam, quýt ở các tỉnh như: Hà Tây, Hà Nam, Hoà Bình, Nghệ An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Cần Thơ, Đồng Tháp, Long An. Chúng xuất hiện vào tháng 3, 6, 7, 10. Loài Aleurocanthus woglumi Ashby xuất hiện trên cam, quýt ở các tỉnh như: Hà Tây, Hưng Yên. Chúng xuất hiện vào tháng 4 – 7, 9, 10. Loài Aleurocanthus sp. xuất hiện trên cây nhãn, vải, ổi, nho ở Tiền Giang và Ninh Thuận vào tháng 3, 4. Loài Dialeurodes citri (kuwayana) xuất hiện trên cây na ở Hà Nội và Hà Tây vào các tháng 7, 9, 10. 2.1.3 Ký chủ Loài này có thể sống ký sinh trên 27 họ và trên 100 loại cây khác nhau (Waterhouse và Norris, 1989). Theo Wen và ctv. (1994 do Nguyễn Thị Thu Cúc, trích dẫn 2000) thì rầy phấn trắng Aleurodiscus dispersus là loài đa ký chủ, rất phổ biến trên nhiều loại cây trồng khác nhau. Tại Đài Loan, loài này được ghi nhận trên 144 loài ký chủ thuộc 64 họ. Tại Indonesia, Kajita và ctv., (1991) ghi nhận loài này gây hại trên 22 loại cây trồng thuộc 14 họ. Theo United States Department of Agriculture, Whitefly knowledgebase (1995a) thì cho rằng rầy phấn trắng hiện nay được biết chúng tấn công lên khoảng 500 loại cây trồng đại diện cho 74 họ. Chúng đeo bám trên hầu hết các bộ phận của họ bầu bí, họ cà chua, họ bông, họ đậu. Trên cây cảnh, rầy phấn trắng thường xuất hiện trên bông cúc, hoa xô đỏ, cây trạng nguyên, và nhiều cây cảnh khác. Riêng cây trạng nguyên là ký chủ ưa thích nhất của rầy phấn trắng, vì thế chất lượng màu sắc của cây bị giảm mạnh đồng thời cũng gây thiệt hại nặng nề cho lá. Theo nghiên cứu gần đây của Huỳnh Thanh Lộc (2003) thì rầy phấn trắng loài Aleurodicus dispersus Russell có phổ ký chủ rất rộng và mật độ khá cao, khả năng gây hại lớn cho nhóm cây ăn trái (đặc biệt là ổi), nhóm cây công nghiệp (đặc biệt là bông vải, khoai mì), nhóm hoa kiểng – cây cảnh – cây che mát (đặc biệt là bàng, địa lan, sứ cùi, trạng nguyên), nhóm rau màu (đặc biệt là cà chua, đậu nành, ớt). Đối với loài Bemisia tabaci Gennadius có phổ ký chủ hẹp hơn, chỉ trên rau màu và một số ít cây thuộc nhóm cây công nghiệp và loài Dialeurodes sp. có phổ ký chủ chỉ trong nhóm cây có múi, đặc biệt trên cam, chanh, quít mật số tương đối cao. 2.1.4 Khả năng truyền bệnh Theo Cohen và Berlinger (1986), Waterhouse và Norris (1989) thì ngoài sự gây hại trực tiếp trên các bộ phận của cây, loài này còn là tác nhân truyền trên 40 loại bệnh virus cho cây trồng. Tuy nhiên, Byrne (1990, do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004) thì cho rằng rầy phấn trắng có thể truyền hơn 70 bệnh virus trên cây trồng và cỏ dại. Ba loài rầy phấn trắng Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum và T. abutiloneus đều có thể truyền bệnh virus, trong đó B. tabaci là quan trọng nhất (Brunt, 1986 do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004). Khả năng truyền bệnh virus của B. tabaci đã được ghi nhận được từ thập niên 1930 ở Châu Phi và giữa thập niên 1940 ở Châu Mỹ, nhưng sự lây lan, phân bố của B. tabaci gia tăng có ý nghĩa trong thập niên 1990 (Brown, 1994 do Nguyễn Thị Mỹ Phụng, trích dẫn 2004). 2.2 Đặc điểm sinh học, sinh thái và cách gây hại của một số loài rầy phấn trắng phổ biến 2.2.1 Loài Aleurodicus dispersus Russell 2.2.1.1 Đặc điểm sinh học Theo Waterhouse và Norris (1989) mưa lớn và nhiệt độ hơi lạnh có thể tạm thời làm giảm mật số của rầy phấn trắng. Tỷ lệ tử vong gia tăng đáng kể giữa nhiệt độ từ 40 – 450C đối với giai đoạn ấu trùng và ở giữa 35 – 400C đối với rầy phấn trắng trưởng thành (Cherry, 1979). Theo Wen và ctv. (1994, do Nguyễn Thị Thu Cúc, trích dẫn 2000) cho rằng ấu trùng và thành trùng đều tấn công ở mặt dưới của lá, do cấu trúc ở mặt dưới lá có liên quan đến tính ưa thích ký chủ của loài rầy này. Cả ấu trùng và thành trùng đều chích hút dịch của lá cây, tiết mật ngọt làm cho nấm bồ hóng phát triển trên lá (Wijiesekera và Kudagamage, 1990). Wen và ctv. (1994, do Nguyễn Thị Thu Cúc, trích dẫn 2000) ghi nhận chúng gây hại chủ yếu trong mùa nắng.  Trứng Trứng thường được đẻ ở mặt dưới của lá, ở góc phải đến gân lá. Giai đoạn ủ trứng khoảng 9 – 11 ngày trong điều kiện nhà kính ở nhiệt độ từ 20 – 390C (Waterhouse và Norris, 1989). Tuy nhiên theo Wen và ctv. (1994, do Nguyễn Thị Th
Luận văn liên quan