Luận án Tổ chức kế toán quản trị chi phí vận tải hàng hóa trong các công ty vận tải đường bộ Việt Nam

Dịch vụ vận tải ñường bộ có vị trí quan trọng trongnền kinh tế quốc dân, là cầu nối giữa các vùng kinh tế trong nước, góp phần ñángkể vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với sự phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hoá, nhu cầu về vận chuyển hàng hoá cho sản xuất và tiêu dùng ngày càng tăng. Thời gian qua cho thấy, các công ty vận tải ñã phát triển không ngừng cả về quy mô cũng như các dịch vụ cung cấp. Hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên thế giới, các công ty kinh doanh dịch vụ vận tải ñược chia thành vận tải hàng không, vận tải ñường sắt, vận tải ñường biển và vận tải ñường bộ. Các công ty vận tải ñường bộ Việt Nam có ñặc ñiểm là cung cấp dịch vụ rộng khắp trên toàn quốc, cũng như các công ty kinhdoanh dịch vụ khác, quá trình sản xuất của các công ty vận tải ñường bộ không tập trung mà diễn ra ở khắp nơi vì vậy rất khó kiểm soát chi phí phát sinh. Hơn nữa, trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, các công ty vận tải ñều chịu sự cạnh tranh gay gắt với các công ty vận tải khác trong và ngoài nước. ðể tồn tại và phát triển, các công ty vận tải phải không ngừng sử dụng có hiệu quả các nguồn lực ñể nâng cao hiệu qủa sản xuất kinh doanh. Muốn thực hiện ñược mục tiêu ñó, ñòi hỏi các công ty vận tải ñườngbộ phải cải tiến, ñổi mới công tác quản lý, phương thức kinh doanh cũng như hệ thống các công cụ quản lý, trong ñó có kế toán. Trong những năm qua, công tác kế toán của nước ta nói chung và tại các công ty kinh doanh dịch vụ vận tải ñường bộ nói riêng ñãkhông ngừng ñược cải tiến, hoàn thiện, tiếp cận các thông lệ, chuẩn mực quốc tế, từng bước ñáp ứng ñược yêu cầu về quản lý trong hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, hệ thống kế toán của các công ty vận tải ñường bộ nhìn chung mới chỉ ñề cập chủ yếu ñến kế toán tài chính còn kế toán quản trị nói chung và kế toán quản trị chi phí nói riêng vẫn ñang là vấn ñề khá mới mẻ cả về nhận thức và tổ chức thực hiện. Vì vậy, tác giả nghiên cứu ñề tài “Tổ chức kế toán quản trị chi phí vận tải hàng hoá trong các công ty vận tải ñường bộ Việt Nam” làm luận án tiến sỹ.

pdf223 trang | Chia sẻ: oanh_nt | Lượt xem: 1908 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Tổ chức kế toán quản trị chi phí vận tải hàng hóa trong các công ty vận tải đường bộ Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
i BéBé gi¸ogi¸o dôcdôc vµvµ ®µo®µo t¹ot¹o Tr−êngTr−êng ®¹i®¹i hächäc kinhkinh tÕtÕ quècquèc d©nd©n -------- -------- NguyÔn thÞ ngäc lan Tæ CHøC KÕ TO¸N QU¶N TRÞ CHI PHÝ vËn t¶i hng hãa trong c¸c c«ng ty vËn t¶i ®−êng bé viÖt nam Chuyªn ngµnh: KÕ to¸n (KÕ TO¸N, KiÓm to¸n vµ Ph©n tÝch) M· sè: 62.34.30.01 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. pgs.ts. nguyÔn ngäc quang 2. pgs.ts. nguyÔn n¨ng phóc HµHµ néi,néi, n¨mn¨m 20122012 i LI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu nêu trong Lun án là hoàn toàn trung thc. Nhng kt lun khoa hc ca Lun án chưa tng ñưc ai công b trong bt kỳ công trình nào khác. TÁC GI LUN ÁN Nguyn Th Ngc Lan ii MC LC TRANG PH BÌA LI CAM ðOAN DANH MC CÁC CH VIT TT DANH MC BNG, BIU, SƠ ð MC LC LI M ðU ......................................................................................................................8 CHƯƠNG 1: CƠ S LÝ LUN V T CHC K TOÁN QUN TR CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIP KINH DOANH DCH V......................................17 1.1. ðc ñim hot ñng kinh doanh dch v nh hưng ti t chc k toán qun tr chi phí ...................................................................................................... 17 1.1.1. ðc ñim v hot ñng kinh doanh dch v................................................ 17 1.1.2. ðc ñim v chi phí kinh doanh và giá thành dch v ............................... 19 1.2. T chc k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ............................................................................................................................. 20 1.2.2. K toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ............. 21 1.2.4. Yêu cu t chc k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ..................................................................................................................... 24 1.2.5. Nguyên tc t chc k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v .......................................................................................................... 25 1.2.6. Các nhân t nh hưng ñn t chc k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v [37,77]........................................................................ 27 1.3. Ni dung t chc k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v......................................................................................................... 30 1.3.1. T chc b máy k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ..................................................................................................................... 30 1.3.2. T chc thu nhn thông tin ban ñu v k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ..................................................................................... 36 1.3.3. T chc phân tích, x lý và cung cp thông tin v k toán qun tr chi phí trong doanh nghip kinh doanh dch v ................................................................ 37 1.4. ðc ñim t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b...................................................................................... 63 1.4.1. Chi phí vn ti hàng hoá và phân loi chi phí vn ti hàng hoá ................ 63 iii 1.4.2. T chc h thng ñnh mc chi phí và lp d toán chi phí........................ 64 1.5. T chc k toán qun tr chi phí ca mt s nưc phát trin và bài hc kinh nghim cho các doanh nghip kinh doanh dch v Vit Nam........... 69 1.5.1. T chc k toán qun tr chi phí ca mt s nưc phát trin..................... 69 1.5.2. Bài hc kinh nghim t chc k toán qun tr chi phí cho các doanh nghip kinh doanh dch v Vit Nam............................................................................. 75 CHƯƠNG 2 : THC TRNG T CHC K TOÁN QUN TR CHI PHÍ VN TI HÀNG HOÁ TRONG CÁC CÔNG TY VN TI ðƯNG B VIT NAM...........79 2.1. Tng quan v các công ty vn ti hàng hoá ñưng b Vit Nam ...... 79 2.1.1. Lch s hình thành và phát trin ca vn ti hàng hoá ñưng b [55]........ 79 2.1.2. ðc ñim hot ñng sn xut kinh doanh và t chc b máy ca các công ty vn ti ñưng b Vit Nam............................................................... 82 2.1.3. ðc ñim cơ ch tài chính nh hưng ti t chc k toán qun tr chi phí.................................................................................................................... 93 2.2. Thc trng t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam ...................................................... 95 2.2.1. Thc trng t chc b máy k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam............................................................................. 96 2.2.2. Thc trng t chc thu nhn thông tin ban ñu v k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam.......................................... 96 2.2.3. Thc trng t chc phân tích, x lý và cung cp thông tin v k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam....................... 98 2.3. ðánh giá thc trng t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam............................... 120 2.3.1. Tng hp kt qu kho sát................................................................ 120 2.3.2. ðánh giá kt qu kho sát................................................................. 120 CHƯƠNG 3: HOÀN THIN T CHC K TOÁN QUN TR CHI PHÍ VN TI HÀNG HOÁ TRONG CÁC CÔNG TY VN TI ðƯNG B VIT NAM.........129 3.1. ðnh hưng phát trin ca ngành vn ti ñưng b Vit Nam....... 129 3.1.1. Quan ñim phát trin ca ngành giao thông vn ti ........................... 129 3.1.2. Chin lưc phát trin vn ti và dch v vn ti trong chin lưc phát trin ngành..................................................................................................... 130 iv 3.2. S cn thit, nguyên tc và yêu cu hoàn thin t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam ....................................................................................................................... 132 3.2.1. S cn thit phi t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam........................................................ 133 3.2.2. Nguyên tc hoàn thin t chc k toán qun tr chi phi vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam .............................................. 134 3.2.3. Yêu cu ca vic hoàn thin t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam............................... 135 3.3. Gii pháp hoàn thin t chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam................................... 137 3.3.1. Hoàn thin t chc b máy k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam........................................................................... 137 3.3.2. Hoàn thin t chc thu nhn thông tin ban ñu v k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam........................................ 139 3.3.3. Hoàn thin t chc, phân tích, x lý và cung cp thông tin v k toán qun tr chi phí trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam..................... 142 3.4. ðiu kin ñ thc hin các gii pháp.................................................. 173 3.4.1. ði vi Nhà nưc................................................................................ 173 3.4.2. ði vi các doanh nghip vn ti ñưng b ....................................... 175 KT LUN ......................................................................................................................179 DANH MC CÁC CÔNG TRÌNH CA TÁC GI....................................................180 TÀI LIU THAM KHO...............................................................................................180 v DANH MC CÁC CH VIT TT Ch vit tt Din gii ABC : Active Base Costing BHTN : Bo him tht nghip BHXH : Bo him xã hi BHYT : Bo him y t BTC : B Tài chính CCDC : Công c dng c CPNCTT : Chi phí nhân công trc tip CPNVLTT : Chi phí nguyên vt liu trc tip CPSXC : Chi phí sn xut chung CVP : Chi phí – Khi lưng – Li nhun DNNN : Doanh nghip Nhà nưc DNVT : Doanh nghip vn ti GTGT : Giá tr gia tăng GTSP : Giá thành sn phm KC : Kaizen Costing KHTSCð : Khu hao tài sn c ñnh KMCP : Khon mc chi phí KPCð : Kinh phí công ñoàn KTQT : K toán qun tr KTTC : K toán tài chính LN : Li nhun NVL : Nguyên vt liu NVLTT : Nguyên vt liu trc tip SXKD : Sn xut kinh doanh TC. : Target Costing TKKT : Tài khon k toán TSCð : Tài sn c ñnh vi DANH MC BNG, ð TH, SƠ ð BNG Bng 2.1. Mc lương c ñnh ca lái xe, ph xe năm 2010............................................99 Bng 2.2: ðnh mc chi phí nhiên liu trc tip năm 2010...........................................107 Bng 2.3: H s quy ñi ñưng tiêu chun tính bình quân cho các tuyn hành trình – Năm 2010 ..........................................................................................107 Bng 2.4: ðnh mc tiêu hao du nhn năm 2010.........................................................109 Bng 2.5: ðnh mc ñơn giá tin lương sn phm ti công ty C phn vn ti ô tô s 2 (ñng/1.000 ñng doanh thu) – Năm 2010 .........................................110 Bng 2.6: Bng ñnh mc trích trưc chi phí săm lp ti công ty vn ti ô tô s 2 – Năm 2010 ..................................................................................................113 Bng 2.7: Báo cáo tình hình nhiên liu tiêu hao.............................................................118 Trm xe 204 – Tháng 10/2010 ........................................................................................118 Bng 3.1: Phân loi chi phí theo mc ñ hot ñng Công ty vn ti ô tô s 2 tháng 10/2010 .......................................................................................................143 Bng 3.2: Phân loi chi phí theo cách ng x ca chi phí.............................................144 Bng 3.3: D toán chi phí nhiên liu trc tip tháng 10 năm 2010 ..............................149 ti công ty Vn ti s 2.....................................................................................................149 Bng 3.4: D toán linh hot chi phí nhiên liu trc tip................................................152 tháng 10 năm 2010 ti công ty Vn ti s 2....................................................................152 Bng 3.5: Bng phân b chi phí cho các hot ñng tháng 5/2010 ................................153 Bng 3.6: Báo cáo tình hình thc hin chi phí trung tâm chi phí..................................167 Bng 3.7: Báo cáo d toán trung tâm li nhun.............................................................168 Bng 3.10: Bng phân tích chi phí sn xut kinh doanh dch v...................................................171 Bng 3.11 : Bng báo cáo kt qu hot ñng kinh doanh..............................................172 vii ð TH ð th 3.1: Phân tích mi quan h gia chi phí – khi lưng – li nhun....................156 ð th 3.2: Phân tích mi quan h gia chi phí – khi lưng – li nhun....................161 ca ñi vn ti s 1 ...........................................................................................................161 ð th 3.3: Phân tích mi quan h gia chi phí – khi lưng – li nhun....................162 ca ñi vn ti s 2 ...........................................................................................................162 ð th 3.4: Phân tích mi quan h gia chi phí – khi lưng – li nhun....................163 ca ñi vn ti s 3 ...........................................................................................................163 SƠ ð Sơ ñ 1.1: Mô hình t chc b máy k toán chi phí kt hp...........................................33 Sơ ñ 1.2: Mô hình t chc b máy k toán chi phí tách bit .........................................34 Sơ ñ 1.3: Mô hình t chc b máy k toán chi phí hn hp..........................................35 Sơ ñ 2.1: Quy trình t chc hot ñng kinh doanh dch v vn ti hàng hoá ñưng b .............................................................................................................................................86 Sơ ñ 3.1: Mô hình t chc b máy k toán kt hp .....................................................138 LI M ðU 1. Tính cp thit ca ñ tài Dch v vn ti ñưng b có v trí quan trng trong nn kinh t quc dân, là cu ni gia các vùng kinh t trong nưc, góp phn ñáng k vào s phát trin kinh t xã hi. Cùng vi s phát trin ca sn xut và lưu thông hàng hoá, nhu cu v vn chuyn hàng hoá cho sn xut và tiêu dùng ngày càng tăng. Thi gian qua cho thy, các công ty vn ti ñã phát trin không ngng c v quy mô cũng như các dch v cung cp. Hin nay, Vit Nam cũng như trên th gii, các công ty kinh doanh dch v vn ti ñưc chia thành vn ti hàng không, vn ti ñưng st, vn ti ñưng bin và vn ti ñưng b. Các công ty vn ti ñưng b Vit Nam có ñc ñim là cung cp dch v rng khp trên toàn quc, cũng như các công ty kinh doanh dch v khác, quá trình sn xut ca các công ty vn ti ñưng b không tp trung mà din ra khp nơi vì vy rt khó kim soát chi phí phát sinh. Hơn na, trong xu th hi nhp kinh t quc t, các công ty vn ti ñu chu s cnh tranh gay gt vi các công ty vn ti khác trong và ngoài nưc. ð tn ti và phát trin, các công ty vn ti phi không ngng s dng có hiu qu các ngun lc ñ nâng cao hiu qa sn xut kinh doanh. Mun thc hin ñưc mc tiêu ñó, ñòi hi các công ty vn ti ñưng b phi ci tin, ñi mi công tác qun lý, phương thc kinh doanh cũng như h thng các công c qun lý, trong ñó có k toán. Trong nhng năm qua, công tác k toán ca nưc ta nói chung và ti các công ty kinh doanh dch v vn ti ñưng b nói riêng ñã không ngng ñưc ci tin, hoàn thin, tip cn các thông l, chun mc quc t, tng bưc ñáp ng ñưc yêu cu v qun lý trong hi nhp kinh t quc t. Tuy nhiên, h thng k toán ca các công ty vn ti ñưng b nhìn chung mi ch ñ cp ch yu ñn k toán tài chính còn k toán qun tr nói chung và k toán qun tr chi phí nói riêng vn ñang là vn ñ khá mi m c v nhn thc và t chc thc hin. Vì vy, tác gi nghiên cu ñ tài “ T chc k toán qun tr chi phí vn ti hàng hoá trong các công ty vn ti ñưng b Vit Nam ” làm lun án tin s. 2. Tng quan v vn ñ nghiên cu K toán không phi là mc ñích cui cùng, k toán ch là phương tin ñ ñt ñưc mc ñích cui cùng ca ngưi s dng thông tin. Nhu cu thông tin k toán ca ngưi s dng khác nhau là khác nhau. ði vi các ñi tưng bên ngoài doanh nghip như nhà ñu tư, khách hàng, cơ quan qun lý chc năng ca Nhà nưc …ñòi hi thông tin k toán mang tính nguyên tc, chun mc, ph bin, công khai….Nhưng ñi vi nhà qun tr trong doanh nghip li ñ cao tính linh hot, cá bit, ngu hng theo chin lưc, yêu cu qun tr hot ñng sn xut kinh doanh ca thông tin k toán. T ñó, trong nn kinh t th trưng, h thng k toán doanh nghip hình thành nên hai phân h k toán khác nhau ñ ñáp ng nhu cu s dng thông tin k toán ñó là k toán tài chính và k toán qun tr. K toán qun tr ra ñi, phát trin nhm ñáp ng nhu cu thông tin ñ nhà qun tr thc hin toàn din các chc năng qun tr. Các vn ñ v k toán qun tr ñã ñưc các tác gi Vit Nam bt ñu nghiên cu t nhng năm ñu thp k 90 (th k 20). Trong Lun án “Vn ñ hoàn thin k toán Vit Nam” ca tác gi Nguyn Vit (1995) ñã trình bày phương hưng và gii pháp xây dng h thng k toán tài chính và k toán qun tr trong các doanh nghip Vit Nam, tuy nhiên nhng ñ xut v k toán qun tr trong công trình này ch mang tính cơ bn nht ca h thng k toán qun tr. ðn năm 1997, tác gi Phm Văn Dưc ñã nghiên cu v “Phương hưng xây dng ni dung và t chc vn dng k toán qun tr vào các doanh nghip Vit Nam”, tác gi ñã có nhng nghiên cu c th và ñ xut các bin pháp ng dng k toán qun tr vào thc tin trong các doanh nghip Vit Nam. Tác gi ñã ñưa ra lý lun chung v k toán và k toán qun tr như: thông tin ca k toán vi hot ñng sn xut kinh doanh, t chc thông tin k toán tài chính và k toán qun tr trong nn kinh t th trưng, t ñó thy ñưc vai trò ca k toán qun tr. Bên cnh ñó, tác gi ñã ñánh giá thc trng h thng k toán doanh nghip Vit Nam và thc t vn dng k toán qun tr vào doanh nghip Vit Nam. Tác gi ñã xây dng ni dung t chc k toán qun tr như xây dng b máy k toán qun tr, phân tích chi phí – doanh thu – li nhun nh hưng ñn quá trình ra quyt ñnh ca doanh nghip, ñng thi tác gi cũng ñưa ra phương pháp lp d toán, phương pháp kim tra, ñánh giá thc hin. T ñó tác gi cũng ñưa ra gii pháp ñ vn dng t chc k toán qun tr trong các doanh nghip Vit Nam. Tuy nhiên nhng nghiên cu này còn mang tính cht chung cho tt c các loi hình doanh nghip, trong khi tính linh hot ca k toán qun tr li rt cao, ph thuc vào ñc ñim hot ñng kinh doanh ca tng ngành. Sang ñu th kỳ 21, ñã có nhiu nghiên cu v các vn ñ c th ca k toán qun tr và ñi sâu nghiên cu k toán qun tr áp dng riêng cho tng ngành như: “Phương hưng xây dng h thng báo cáo k toán qun tr và t chc vn dng vào các doanh nghip Vit Nam”, ca tác gi Phm Quang (2002). Trong ñ tài nghiên cu ca mình, tác gi ñã trình bày mt cách có h thng các cơ s lý lun v bn cht ca k toán qun tr. Qua ñó, tác gi ñi sâu nghiên cu xây dng h thng báo cáo k toán qun tr như báo cáo hàng tn kho, báo cáo chi phí, xây dng quy trình thu thp, x lý d liu ñ lp báo cáo thu nhp, báo cáo ngân sách. Kt qu nghiên cu cho thy tác gi tp trung vào xây dng h thng báo cáo k toán qun tr và vic vn dng vào các doanh nghip Vit Nam nói chung. Cùng trong năm 2002, tác gi Lê ðc Toàn nghiên cu v “ K toán qun tr và phân tích chi phí sn xut trong ngành sn xut công nghip Vit Nam”. Trong Lun án tác gi ñánh giá thc trng k toán qun tr và phân tích chi phí sn xut ca các doanh nghip sn xut công nghip. ðng thi, tác gi cũng ñ cp ñn xây dng mô hình k toán qun tr và phân tích chi phí, tp trung vào hoàn thin d toán chi phí, phân tích ñánh giá tình hình tài chính theo bin ñng ca các yu t. Trong lun án, tác gi có ñ cp ñn mt s ni dung nghiên cu v k toán qun tr, tuy nhiên tác gi ñi sâu vào phân tích các yu t chi phí sn xut nhiu hơn và ñưa ra mô hình k toán qun tr cho doanh nghip sn xut công nghip. Tác gi Giang Th Xuyn (2002) nghiên cu v “T chc k toán qun tr và phân tích kinh doanh trong doanh nghip Nhà nưc”. Vi ñ tài ca mình, tác gi ñã nghiên cu và ñưa ra các gii pháp hoàn thin h thng thông tin k toán qun tr như chng t, tài khon, s sách, báo cáo k toán qun tr. Tuy nhiên, tác gi cũng tp trung
Luận văn liên quan