Luận án Truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Luận án nghiên cứu tổng hợp các kênh trong truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, đo lường mức độ tác động của từng kênh trong truyền dẫn chính sách tiền tệ. Kết quả cho thấy kênh lãi suất vẫn là kênh hiệu lực nhất bên cạnh kênh tỷ giá và kênh tín dụng. Ngoài ra luận án còn kiểm chứng cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ Việt Nam trước và sau khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO), kết quả cho thấy có sự khác biệt nhiều về mức độ truyền dẫn CSTT trước và sau gia nhập WTO. Thông qua kênh lãi suất, truyền tải chính sách tiền tệ thông qua lãi suất chính sách có mối tương quan với các biến trung gian như cung tiền, tín dụng và biến mục tiêu như tăng trưởng và lạm phát trong ngắn hạn lẫn dài hạn. Tăng trưởng giá trị sản lượng công nghiệp, lãi suất cho vay phản ứng mạnh trước cú sốc của lãi suất, trong khi đó phản ứng của lạm phát, cung tiền, tín dụng, chỉ số giá chứng khoán với mức độ yếu hơn. Thông qua kênh tỷ giá, truyền tải chính sách tiền tệ qua kênh tỷ giá cho thấy có tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá và tăng trưởng, tuy nhiên mức độ chưa cao. Truyền tải tỷ giá đến các hoạt động xuất nhập khẩu là có hiệu lực, xuất nhập khẩu phản ứng tích cực trước cú sốc của tỷ giá. Kết quả cũng cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu có mối tương quan chặt chẽ với tăng trưởng và lạm phát. Thông qua kênh tín dụng, truyền tải chính sách tiền tệ cho thấy tồn tại mối quan hệ giữa tín dụng với tăng trưởng và lạm phát. Phản ứng của tăng trưởng sản lượng công nghiệp nhanh trước cú sốc của tín dụng trong khi với lạm phát thì chậm hơn. Ngoài ra cú sốc của tín dụng tư nhân tác động rất yếu đến cung tiền, tín dụng tư nhân phản ứng nhanh trước lãi suất cho vay.

pdf237 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Lượt xem: 378 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
NGUYỄN DUY SỮU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH THÁNG 4 NĂM 2017 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM ------------------------ NGUYỄN DUY SỮU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 62.31.12.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: NGND. PGS. TS. NGÔ HƯỚNG TP. HỒ CHÍ MINH THÁNG 4 NĂM 2017 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM ------------------------ i LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan danh dự về công trình khoa học này của mình, cụ thể: Tôi tên là: Nguyễn Duy Sữu Sinh ngày 12 tháng 10 năm 1981 – Tại: Thừa Thiên Huế Quê quán: Quảng Thành, Quảng Điền, Thừa Thiên Huế Hiện công tác tại: Khoa Tài chính ngân hàng – Trường Đại học Tôn Đức Thắng, 19 Nguyễn Hữu Thọ, Quận 7, TP. HCM. Là nghiên cứu sinh khóa 17 của Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM Mã số học viên: 010117120012 Cam đoan luận án: Truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng; Mã số: 62 34 02 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.,TS. Ngô Hướng Luận án này là kết quả nghiên cứu của tác giả, chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sỹ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận án này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, có tính độc lập riêng, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây, các nội dung tham khảo, số liệu đã có nguồn trích dẫn rõ ràng và đầy đủ. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi. TP.HCM, ngày 5 tháng 4 năm 2017 Tác giả Nguyễn Duy Sữu ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn đến các Qúi Thầy Cô Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Đặc biệt cám ơn Qúi Thầy Cô Khoa tài chính-Trường Đại Học Ngân Hàng - TP.HCM. Sự hướng dẫn nhiệt tình, tận tình của Qúi Thầy Cô đã giúp tôi hoàn thành luận án tiến sĩ này. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.,TS. Ngô Hướng người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và động viên tôi trong suốt thời gian tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến gia đình, những người thân, đồng nghiệp, bạn bè và các sinh viên của tôi. Chính sự quan tâm và những góp ý, động viên mà mọi người dành cho tôi đã giúp tôi hoàn thành luận án này. Trong quá trình thực hiện luận án, một phần của luận án đã được sử dụng để công bố trên các tạp chí và hội thảo quốc tế chuyên ngành về lĩnh vực tài chính ngân hàng giúp gia tăng độ tin cậy của luận án khi nhận được các phản biện của Quí chuyên gia và Quí độc giả uy tín. Các bài viết đăng trên các tạp chí và hội thảo quốc tế chuyên ngành có sử dụng nội dung của luận án bao gồm: 1. Chính sách lãi suất trong truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, Tạp chí quản lý kinh tế (CIEM), 65, 2015. 2. Interest rate policy in Transmission of Monetary policy prior to and since the WTO joining in Viet Nam, 2nd international conference on finance and economics (ICFE 2015), 2015 3. The interest rate channel in the transmission of monetary policy in in Vietnam, Finance and performance of firms in science, education and practice International Scientific Conference, Tomas Bata University Zlín, Czech Republic, 7th, 2015. 4. Credit channel in monetary policy transmission in Vietnam, Finance and performance of firms in science, education and practice, International Scientific Conference, Tomas Bata University Zlín, Czech Republic, 7th, 2015. 5. The Exchange rate channel of monetary policy transmission, 2nd international conference on finance and economics (ICFE 2015), 2015. 6. Kênh lãi suất trong truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam trước và sau WTO, Tạp chí Kinh tế Châu Á- Thái Bình Dương (Tháng 3/2016), 41,63-65. 7. Kênh tín dụng trong truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, tạp chí kinh tế và dự báo, số 22 (630) tháng 9/2016. 8. Kênh tài sản trong truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, tạp chí kinh tế và dự báo, chấp nhận đăng số 10 (650) tháng 4/2017 TP.HCM, ngày 5 tháng 04 năm 2017 Tác giả Nguyễn Duy Sữu iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Asia Developed Bank ADF Augmented Dickey-Fuller AIC Akaike information criterion CPI Chỉ số giá tiêu dùng Customer Price Index CPS Tín dụng khu vực tư nhân Claims Private Sector CSTT Chính sách tiền tệ Monetary Policy DNNN Doanh nghiệp nhà nước DTBB Dự trữ bắt buộc ECM Error Correction Models EXU Tỷ giá hối đoái USD/VND Exchange Rate USD FDI Vốn đầu tư trực tiếp FED Cục dự trữ liên bang Federal Reserve Bank FOMC Federal Open Market Committee GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product GNP Tổng sản phẩm quốc dân Gross National Product IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary Fund IPG Tăng trưởng giá trị sản lượng công nghiệp Industry Product Growth IRB Lãi suất cơ bản IRD Lãi suất tái cấp vốn Refinancing Interest Rate IRL Lãi suất cho vay bình quân IRU Lãi suất của FED M2 Cung tiền mở rộng M2 Broad money M2 MIG Tăng trưởng nhập khẩu Mechanise Import Growth MXG Tăng trưởng xuất khẩu Mechanise Export Growth NH Ngân hàng Bank NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại iv NHTW Ngân hàng trung ương OLS Phương pháp bình phương bé nhất Ordinary least squares POI Giá dầu thế giới Price Oil SVAR Mô hình VAR cấu trúc Structural VAR TCTD Tổ chức tín dụng TTTC Thị trường tài chính TTTT Thị trường tiền tệ VAR Mô hình tự hồi quy véc tơ Vectơ auto regression VNI Chỉ số giá chứng khoán VN-Index WTO Hiệp định thương mại quốc tế World Trade Organization v DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Tổng hợp các nghiên cứu ngoài nước ......................................................... 41 Bảng 1.2: Tổng hợp các nghiên cứu trong nước .......................................................... 45 Bảng 2.1: Lãi suất kỳ hạn bình quân một số ngân hàng năm 2010 ............................. 52 Bảng 2.2: Các đợt điều chỉnh biên độ tỷ giá ................................................................. 61 Bảng 2.3: GDP và đầu tư trên GDP .............................................................................. 68 Bảng 3.1: Tổng hợp các biến nghiên cứu ..................................................................... 89 Bảng 4.1: Kết quả thống kê mô tả ................................................................................. 97 Bảng 4.2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị (Unit roost test) ...................................... 98 Bảng 4.3: Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu .................................................................. 100 Bảng 4.4: Kết quả ước lượng mô hình SVAR dạng khung (Phương trình 17a) ......... 101 Bảng 4.5: Kết quả ước lượng ma trận A0 .................................................................... 137 Bảng 4.6: Kết quả ước lượng phương trình (21) ......................................................... 142 Bảng 4.7: Kết quả ước lượng phương trình (22) ......................................................... 143 Bảng 4.8: Kết quả ước lượng phương trình (23) ......................................................... 144 Bảng 4.9: Kết quả ước lượng các nhân tố tác động đến CPSt (Phương trình 24) ....... 145 vi DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mối liên hệ giữa các mục tiêu của CSTT ....................................................... 1 Hình 1.2: Quá trình phát triển của truyền dẫn CSTT ...................................................... 5 Hình 1.3: Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ .............................................................. 8 Hình 1.4: Mối quan hệ giữa lãi suất và đầu tư .............................................................. 11 Hình 1.5: Mối quan hệ lãi suất, đầu tư và GDP thực .................................................... 12 Hình 1.6: Tác động của cung tiền đến lãi suất đầu tư và tăng trưởng .......................... 13 Hình 1.7: Kênh tín dụng trong truyền dẫn chính sách tiền tệ ....................................... 25 Hình 2.1: Lãi suất cơ bản giai đoạn 2000-2008 ............................................................ 53 Hình 2.2: Lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn năm 2010-2014 .................................... 56 Hình 2.3: Biến động tỷ giá giai đoạn 1999-2008 .......................................................... 59 Hình 2.4: Tỷ giá, xuất khẩu và nhập khẩu .................................................................... 60 Hình 2.5: Lãi suất tái cấp vốn và tỷ giá USD/VNĐ ...................................................... 62 Hình 2.6: Tăng trưởng tín dụng, tăng trưởng kinh tế và lạm phát ................................ 66 Hình 2.7: GDP và đầu tư trên GDP Việt Nam .............................................................. 68 Hình 3.1: Các bước chính trong phân tích SVAR ........................................................ 73 Hình 3.2: Thiết kế mô hình SVAR đo lường truyền dẫn CSTT tại Việt Nam ............. 81 Hình 3.3: Thiết kế nghiên cứu truyền dẫn CSTT .......................................................... 95 Hình 4.1: Phản ứng của IPGt, CPIt trước cú sốc giá dầu (OILt) ................................ 102 Hình 4.2: Phản ứng của IPG và CPI trước cú sốc của lãi suất Fed ............................. 104 Hình 4.3: Phản ứng của IPGt và CPIt trước cú sốc của lãi suất (IRDt) ....................... 105 Hình 4.4: Phản ứng của cung tiền M2t trước cú sốc của lãi suất (IRDt) ..................... 106 Hình 4.5: Phản ứng của IPGt và CPIt trước cú sốc của M2t ....................................... 107 Hình 4.6: Phản ứng của IPGt và CPIt trước cú sốc của IRLt ...................................... 111 Hình 4.7: Phản ứng của cung tiền M2t trước cú sốc của IRLt .................................... 113 Hình 4.8: Phản ứng của IRLt trước cú sốc của IRDt ................................................... 114 Hình 4.9: Phản ứng của IPGt và CPIt trước cú sốc của VNIt ..................................... 115 Hình 4.10: Phản ứng của VNIt trước cú sốc của M2t, IRDt ........................................ 116 Hình 4.11: Chỉ số giá chứng khoán Việt Nam và lãi suất tái cấp vốn ........................ 117 vii Hình 4.12: Phản ứng của IPGt, CPIt trước cú sốc của EXUt ...................................... 120 Hình 4.13: Phản ứng sốc giữa cung tiền và tỷ giá ...................................................... 121 Hình 4.14: Phản ứng sốc giữa IRDt và EXUt .............................................................. 122 Hình 4.15: Mối quan hệ giữa tỷ giá (EXUt) và lãi suất tái cấp vốn (IRDt) ................ 123 Hình 4.16: Phản ứng của IPGt, CPIt trước cú sốc của MIGt .. .124 Hình 4.17: Tăng trưởng nhập khẩu và lạm phát ............. 125 Hình 4.17: Phản ứng của IPGt, CPIt trước cú sốc của MXGt ..................................... 126 Hình 4.18: Phản ứng của MIGt và MXGt trước cú sốc của EXUt .............................. 127 Hình 4.19: Phản ứng của IPGt, CPIt trước cú sốc của CPSt ........................................ 130 Hình 4.20: Phản ứng của M2t trước cú sốc của CPSt ................................................. 132 Hình 4.21: Phản ứng của CPSt trước cú sốc của IRLt ................................................. 132 Hình 4.22: Phản ứng giữa IRDt và CPSt ..................................................................... 133 Hình 4.23: Phản ứng của VNIt trước cú sốc của CPSt ................................................ 134 Hình 4.24: Phản ứng của IPGt trước lãi suất (IRDt) ................................................... 138 Hình 4.25: Phản ứng của IPGt trước cú sốc cung tiền (M2t) ...................................... 138 Hình 4.26: Phản ứng của lạm phát trước cú sốc của lãi suất ...................................... 139 Hình 4.27: Phản ứng của lạm phát (CPIt) trước cù sốc của cung tiền (M2t) .............. 139 viii MỤC LỤC Lời cam đoan .................................................................................................................. i Lời cám ơn ......................... ii Danh mục từ viết tắt .................................................................................................... iii Danh mục bảng .............................................................................................................. v Danh mục hình ............................................................................................................. vi Mục lục ........................................................................................................................ viii Tóm tắt ....................................................................................................................... xiii Phần mở đầu ............................................................................................................... xiv Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................................ xvi Khoảng trống của nghiên cứu .................................................................................... xviii Đối tượng nghiên cứu................................................................................................. xviii Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................................... xviii Câu hỏi nghiên cứu ..................................................................................................... xix Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................................... xx Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................... xx Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ..................................................................... xxi Những điểm mới của đề tài ......................................................................................... xxii Kết cấu của đề tài ....................................................................................................... xxiii CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ .............................................................................................. 1 1.1 MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ......................................................... 1 1.1.1 Mục tiêu cuối cùng ................................................................................................. 1 1.1.2 Mục tiêu trung gian ................................................................................................ 3 1.1.3 Mục tiêu hoạt động................................................................................................. 4 ix 1.2 LÝ THUYẾT TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ .................................... 4 1.2.1 Truyền dẫn chính sách tiền tệ ................................................................................ 4 1.2.1.1 Quá trình phát triển của lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ......................... 4 1.2.1.2 Khái niệm cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ................................................. 8 1.2.2 Các kênh trong truyền dẫn chính sách tiền tệ ........................................................ 9 1.2.2.1 Kênh lãi suất ........................................................................................................ 9 1.2.2.2 Kênh tỷ giá hối đoái .......................................................................................... 18 1.2.2.3 Kênh tín dụng .................................................................................................... 25 1.2.2.4 Kênh giá cả tài sản ............................................................................................ 31 1.3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ............................................................................................ 33 1.3.1 Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới ............................................................... 33 1.3.2 Tổng quan các nghiên cứu trong nước ................................................................. 42 Kết luận chương 1 ....................................................................................................... 46 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CSTT VIỆT NAM ........................... 47 2.1 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA LÃI SUẤT ........................................ 47 2.1.1 Điều hành chính sách lãi suất giai đoạn trước năm 2005 .................................... 48 2.1.2 Điều hành chính sách lãi suất giai đoạn năm 2005 đến nay ................................ 52 2.2 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA TỶ GIÁ ............................................. 57 2.2.1 Biến động tỷ giá và điều hành chính sách tiền tệ thông qua kênh tỷ giá giai đoạn trước và sau khủng hoảng kinh tế thế giới 2008 ........................................................... 57 2.2.1.1 Giai đoạn sau khủng hoảng tài chính Châu Á và trước khủng hoảng kinh tế thế giới 2008 ....................................................................................................................... 57 4.2.2 Giai đoạn sau khủng hoảng kinh tế thế giới đến nay ........................................... 62 2.3 ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA KÊNH TÍN DỤNG .. 65 Kết luận chương 2 ....................................................................................................... 69 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................... 71 3.1 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ................................................................................... 71 3.1.1Mô hình SVAR và ứng dụng ................................................................................ 71 x 3.1.1.1 Mô hình SVAR tổng hợp dạng khung trong cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam ....................................................................................................................................... 77 3.1.1.2 Mô hình SVAR kiểm chứng cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam ............... 79 3.1.1.3 Định dạng cú sốc cấu trúc ................................................................................. 81 3.1.2 Quan hệ giữa lãi suất chính sách với lạm phát và tăng trưởng .......................... 84 3.1.3 Mức độ truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất cho vay, tăng trưởng tín dụng tư nhân ........................................................................................................................... 86 3.1.4 Mô hình kiểm định các nhân tố tác động đến tín dụng tư nhân ........................... 87 3.2 BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU ................................................... 88 3.3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .................................................................................. 95 Kết luận chương 3 ....................................................................................................... 96 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................. 97 4.1 CÁC KIỂM ĐỊNH THỐNG KÊ .......................................................................... 97 4.1.1 Phân tích mô tả dữ liệu ......................................................................................... 97 4.1.2 Kiểm định tính dừng ............................................................................................ 98 4.1.3 Xác định độ trễ tối ưu ........................................................................................... 99 4.2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................................. 100 4.2.1 Kết quả nghiên cứu mô hình SVAR dạng khung............................................... 100 4.2.1.1 Kết quả
Luận văn liên quan