Tóm tắt Luận án Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý đường hô hấp của công nhân tiếp xúc nghề nghiệp với bụi talc và tổn thương phổi ở động vật thực nghiệm

Talc là một khoáng chất silicat magie có đặc tính: không bị bào mòn, không dính, ngăn thấm, cách điện, cách nhiệt, chịu lửa. do đó cả ở Việt Nam và trên thế giới bột talc được sử dụng trong sinh hoạt và nhiều ngành nghề như: Công nghiệp, dược phẩm, mỹ phẩm. Số lượng người làm việc trong các nghề khai thác, chế biến hoặc sử dụng talc ở Việt Nam khá cao. Theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới, bệnh bụi phổi talc được xếp trong nhóm các bệnh đường hô hấp. Nhiều nước như Anh, Mỹ, Hà Lan, Trung Quốc, ý, áo. đã xếp bệnh bụi phổi talc vào danh mục các bệnh nghề nghiệp. Bụi talc có thể gây bệnh cho người và động vật thực nghiệm đã được một số tác giả nước ngoài chứng minh, tuy nhiên cho đến nay vẫn còn những ý kiến khác nhau về mức độ độc hại của talc không lẫn tạp chất đối với con người. Tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào xác định ảnh hưởng của bụi talc trên động vật thực nghiệm, có rất ít nghiên cứu về ảnh hưởng của bụi talc trên người lao động. ở nước ta chưa có tiêu chuẩn vệ sinh cho phép đối với riêng bụi talc trong môi trường lao động và chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh bụi phổi talc. Để góp phần xác định tác hại của bụi talc trên động vật thực nghiệm cũng như ảnh hưởng của nó trên người lao động Việt Nam chúng tôi tiến hành đề tài: "Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý đường hô hấp của công nhân tiếp xúc nghề nghiệp với bụi talc và tổn thương phổi ở động vật thực nghiệm"

pdf20 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Lượt xem: 365 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tóm tắt Luận án Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý đường hô hấp của công nhân tiếp xúc nghề nghiệp với bụi talc và tổn thương phổi ở động vật thực nghiệm, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
18 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o- Bé quèc phßng Häc viÖn qu©n y Nghiªm ThÞ Minh Ch©u Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm bÖnh lý ®−êng h« hÊp cña c«ng nh©n tiÕp xóc nghÒ nghiÖp víi bôi talc vμ tæn th−¬ng phæi ë ®éng vËt thùc nghiÖm Chuyªn ngµnh: Søc khoÎ nghÒ nghiÖp M· sè: 62 72 73 05 Tãm t¾t luËn ¸n tiÕn sü Y häc Hµ Néi- 2010 19 C«ng tr×nh ®−îc hoµn thµnh t¹i Häc viÖn Qu©n y Ng−êi h−íng dÉn khoa häc - PGS.TS. NguyÔn Kh¾c H¶i - TS. NguyÔn Hoμng Thanh Ph¶n biÖn 1 - PGS.TS NguyÔn V¨n Hoµi Ph¶n biÖn 2 - PGS.TS Ng« Quý Ch©u Ph¶n biÖn 3 - PGS. TS NguyÔn ThÞ BÝch Liªn LuËn ¸n sÏ ®−îc b¶o vÖ tr−íc Héi ®ång chÊm luËn ¸n cÊp nhµ n−íc häp t¹i Häc viÖn Qu©n y Vµo håi 14 giê 00 ngµy 01 th¸ng 6 n¨m 2010 Cã thÓ t×m hiÓu luËn ¸n t¹i - Th− viÖn Quèc gia - Th− viÖn Y häc Trung −¬ng - Th− viÖn Häc viÖn Qu©n y 20 gDanh môc c¸c Ch÷ viÕt t¾t ATS American Thoracic Society (Héi lång ngùc Hoa Kú) ACGIH American Conference of Govermantal Industrial Hygienists (Héi nghÞ c¸c nhµ vÖ sinh c«ng nghiÖp chÝnh phñ Mü) BBP BÖnh bôi phæi BBP- Si BÖnh bôi phæi silic COPD Chronic Obstructive Pulmonary Disease (BÖnh phæi t¾c nghÏn m¹n tÝnh) CSSV Cao su Sao Vµng CSMN Cao su MiÒn Nam FEV1 Forced Expiratory Volume in one second (ThÓ tÝch thë ra g¾ng søc trong 1 gi©y ®Çu tiªn) FVC Forced Vital Capacity (Dung tÝch sèng thë m¹nh) ILO International Labour Organization (Tæ chøc lao ®éng thÕ giíi) IARC International Agency for Research on Cancer (Trung t©m quèc tÕ nghiªn cøu ung th−) J.S JonhSon baby (Tªn lo¹i phÊn xoa cho trÎ em cña h·ng Jon-son) KCS KiÓm tra chÊt l−îng s¶n phÈm MEF75% Maximal Expiratory flow when 75% of the FVC remained in lungs (L−u l−îng thë ra tèi ®a t¹i vÞ trÝ 75% thÓ tÝch cßn l¹i trong phæi cña FVC) MEF50% Maximal Expiratory flow when 50% of the FVC remained in lungs (L−u l−îng thë ra tèi ®a t¹i vÞ trÝ 50% thÓ tÝch cßn l¹i trong phæi cña FVC) MEF25% Maximal Expiratory flow when 25% of the FVC remained in lungs (L−u l−îng thë ra tèi ®a t¹i vÞ trÝ 25% thÓ tÝch cßn l¹i trong phæi cña FVC) NIOEH Institute of Occupational and Environmental Health (ViÖn quèc gia Y häc lao ®éng vµ VÖ sinh m«i tr−êng National) NTP National Toxycology Program (Ch−¬ng tr×nh ®éc häc quèc gia) OSHA Occupational Safety and Health Administrartion (C¬ quan qu¶n lý an toµn vµ søc khoÎ lao ®éng Mü) VC Vital capacity (Dung tÝch sèng) VPQM Viªm phÕ qu¶n m¹n TCCP Tiªu chuÈn cho phÐp 29,25,26,24,23,27,1,22,21,2,3,20 19,4,5,18,17,6,7,16,15,8,9,14,13,10,11,12 1 Më ®Çu 1- TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Talc lµ mét kho¸ng chÊt silicat magie cã ®Æc tÝnh: kh«ng bÞ bµo mßn, kh«ng dÝnh, ng¨n thÊm, c¸ch ®iÖn, c¸ch nhiÖt, chÞu löa... do ®ã c¶ ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi bét talc ®−îc sö dông trong sinh ho¹t vµ nhiÒu ngµnh nghÒ nh−: C«ng nghiÖp, d−îc phÈm, mü phÈm. Sè l−îng ng−êi lµm viÖc trong c¸c nghÒ khai th¸c, chÕ biÕn hoÆc sö dông talc ë ViÖt Nam kh¸ cao. Theo ph©n lo¹i cña Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi, bÖnh bôi phæi talc ®−îc xÕp trong nhãm c¸c bÖnh ®−êng h« hÊp. NhiÒu n−íc nh− Anh, Mü, Hµ Lan, Trung Quèc, ý, ¸o... ®· xÕp bÖnh bôi phæi talc vµo danh môc c¸c bÖnh nghÒ nghiÖp. Bôi talc cã thÓ g©y bÖnh cho ng−êi vµ ®éng vËt thùc nghiÖm ®· ®−îc mét sè t¸c gi¶ n−íc ngoµi chøng minh, tuy nhiªn cho ®Õn nay vÉn cßn nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau vÒ møc ®é ®éc h¹i cña talc kh«ng lÉn t¹p chÊt ®èi víi con ng−êi. T¹i ViÖt Nam ch−a cã nghiªn cøu nµo x¸c ®Þnh ¶nh h−ëng cña bôi talc trªn ®éng vËt thùc nghiÖm, cã rÊt Ýt nghiªn cøu vÒ ¶nh h−ëng cña bôi talc trªn ng−êi lao ®éng. ë n−íc ta ch−a cã tiªu chuÈn vÖ sinh cho phÐp ®èi víi riªng bôi talc trong m«i tr−êng lao ®éng vµ ch−a cã tiªu chuÈn chÈn ®o¸n bÖnh bôi phæi talc. §Ó gãp phÇn x¸c ®Þnh t¸c h¹i cña bôi talc trªn ®éng vËt thùc nghiÖm còng nh− ¶nh h−ëng cña nã trªn ng−êi lao ®éng ViÖt Nam chóng t«i tiÕn hµnh ®Ò tµi: "Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm bÖnh lý ®−êng h« hÊp cña c«ng nh©n tiÕp xóc nghÒ nghiÖp víi bôi talc vµ tæn th−¬ng phæi ë ®éng vËt thùc nghiÖm" 2- Môc tiªu: 2.1. X¸c ®Þnh nh÷ng biÕn ®æi vÒ m« häc vµ siªu cÊu tróc cña phæi chuét nh¾t tr¾ng hÝt bôi talc trong 90 ngµy. 2.2. §¸nh gi¸ m«i tr−êng lao ®éng, x¸c ®Þnh mét sè ®Æc ®iÓm bÖnh lý ®−êng h« hÊp cña c«ng nh©n tiÕp xóc trùc tiÕp víi bôi talc trong ngµnh s¶n xuÊt s¨m lèp cao su. 3- Nh÷ng ®ãng gãp míi cña luËn ¸n - LÇn ®Çu tiªn mét nghiªn cøu ¶nh h−ëng cña bôi talc trªn ®éng vËt thùc nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh trªn chuét nh¾t tr¾ng t¹i ViÖt Nam vµ ®· x¸c ®Þnh ®−îc nh÷ng tæn th−¬ng trªn phæi chuét nh¾t tr¾ng thùc nghiÖm hÝt bôi talc c«ng nghiÖp, talc mü phÈm trong 90 ngµy - X¸c ®Þnh ®−îc mét sè ®Æc ®iÓm l©m sµng, Xquang, chøc n¨ng th«ng khÝ phæi vµ biÕn ®æi cña dÞch ®−êng h« hÊp ë ng−êi lao ®éng tiÕp xóc nghÒ nghiÖp víi bôi talc. Tõ ®ã gióp c¸c c¬ qua chøc n¨ng cã thªm c¬ së ®Ó x©y dùng tiªu chuÈn chÈn ®o¸n bÖnh bôi phæi talc ë ViÖt Nam. 4- Bè côc luËn ¸n LuËn ¸n dµy 138 trang víi 40 b¶ng, 22 h×nh ¶nh, 6 ®å thÞ vµ 4 s¬ ®å, kÕt cÊu thµnh 4 ch−¬ng - §Æt vÊn ®Ò: 2 trang - Ch−¬ng 1: Tæng quan 30 trang - Ch−¬ng 2: §èi t−îng vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 17 trang - Ch−¬ng 3: KÕt qu¶ nghiªn cøu 41 trang - Ch−¬ng 4: Bµn luËn 45 trang - KÕt luËn : 2 trang - KiÕn nghÞ : 1 trang 2 Tham kh¶o 194 tµi liÖu trong ®ã tµi liÖu tiÕng ViÖt: 36, 158 tµi liÖu tiÕng Anh, 54 tµi liÖu trong 5 n¨m gÇn nhÊt. Ch−¬ng 1- Tæng quan 1.1- Giíi h¹n cho phÐp cña bôi talc trong m«i tr−êng lao ®éng TCCP cña bôi talc trong m«i tr−êng lao ®éng ë nhiÒu n−íc kh¸c nhau, nh−ng vÉn gièng nhau ë mét ®iÓm lµ qui ®Þnh riªng cho tõng lo¹i: Bôi talc c«ng nghiÖp vµ bôi talc kh«ng lÉn t¹p chÊt. ë ViÖt Nam, Theo "Tiªu chuÈn VÖ sinh An toµn lao ®éng” (TC 3733- BYT-2002 ) bôi talc ®−îc xÕp trong nhãm bôi kh«ng chøa silic. Tiªu chuÈn cho phÐp ®èi víi bôi toµn phÇn lµ 02mg/m3, bôi h« hÊp lµ 01mg/m3 kh«ng khÝ. Ch−a cã TCCP ®èi víi bôi talc kh«ng t¹p chÊt. BÖnh bôi phæi talc hiÖn ch−a ®−îc c«ng nhËn lµ bÖnh nghÒ nghiÖp ®−îc b¶o hiÓm ë ViÖt Nam. 1.2- T¸c h¹i cña bôi talc ë ®éng vËt thùc nghiÖm vµ ë ng−êi 1.3.1- Nh÷ng nghiªn cøu ë n−íc ngoµi 1.3.1.1- ë ®éng vËt thùc nghiÖm + Qua ®−êng h« hÊp Jakubowska L vµ Szaflarska-Stojko E (1992) nghiªn cøu trªn chuét nh¾t Wistar trong thêi gian 6- 9 th¸ng. Pickrel J.A vµ cs (1989), NTP (1993), Stenback F, Rowland J (1978), Wehner A.P vµ cs (1994), IARC (1987)... nghiªn cøu trªn chuét cèng Syri hÝt bét talc trÎ em vµ mét sè t¸c gi¶ nhËn thÊy víi nång ®é bôi dao ®éng tõ 10- 40mg/m3 kh«ng khÝ, bôi talc g©y nªn qu¸ tr×nh viªm, båi hoµn vµ t¸i t¹o trong phæi chuét. Qu¸ tr×nh viªm, t¹o u h¹t x¶y ra ë hÇu hÕt sè chuét thùc nghiÖm. Møc ®é viªm, t¹o u h¹t tû lÖ thuËn víi nång ®é vµ thêi gian ph¬i nhiÔm. Sù t¨ng s¶n tÕ bµo biÓu m« x¶y ra ë trong phÕ nang, cßn x¬ hãa x¶y ra ë trong hoÆc kÏ phÕ nang. Beck BD, Feldman HA, Brain JD vµ céng sù (1987) còng x¸c ®Þnh ®éc tÝnh cña bôi talc qua ®−êng h« hÊp trªn chuét vµ kÕt luËn r»ng sù ph¬i nhiÔm víi bôi talc cã liªn quan ®Õn tæn th−¬ng ®¹i thùc bµo phæi chuét. + Qua da, tÜnh m¹ch vµ mét sè ®−êng x©m nhËp kh¸c Thùc nghiÖm g©y ®éc qua c¸c ®−êng kh¸c nhau, Mathlouthi A (1992), Dogra RKS, Iyer PKR, Shanker R vµ céng sù (2002)... ®· chøng minh r»ng tinh thÓ talc lµ nguyªn nh©n g©y nªn c¸c tæn th−¬ng viªm h¹t ë da, phæi cña ®éng vËt thùc nghiÖm. C¸c t¸c gi¶ cho r»ng mÆc dï c¸c kÕt qu¶ trªn kh«ng ¸p dông ®−îc hoµn toµn trªn ng−êi nh−ng cã ý nghÜa rÊt quan träng- ®ã lµ c¬ së ®Þnh h−íng cho nh÷ng nghiªn cøu trªn ng−êi. 1.3.1.2- Nh÷ng nghiªn cøu trªn ng−êi + Qua ®−êng h« hÊp C¸c nghiªn cøu cña Antomuos JA (1969), Reyes de la Rocha S vµ Brown MA (1989) ®· cho biÕt viÖc sö dông nhiÒu bét phÊn trÎ em (thµnh phÇn chÝnh lµ talc) cã thÓ g©y ra c¸c biÕn chøng nghiªm träng ë phæi nÕu trÎ v« t×nh hÝt ph¶i. N¨m 1991, Reijula K vµ céng sù th«ng b¸o mét tr−êng hîp ®Çu tiªn bÞ bÖnh viªm tiÓu phÕ qu¶n do tiÕp xóc nghÒ nghiÖp víi bôi talc trªn 20 n¨m. Kleinfeld M vµ céng sù (2007), Thitiworn Choongsong, Pitchaya Phakthongsuk (2006), Ellenorn MJ, Barcelux DG (1988) vµ nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c cho biÕt: c¸c triÖu 3 chøng cña bÖnh bôi phæi do talc lµ ho, triÖu chøng nµy thay ®æi theo thêi gian vµ t¨ng khi bÖnh nÆng. Kleinfeld M, Mesite L, Kooymans O vµ céng sù (2007) cho biÕt: Dung tÝch sèng cña c¸c bÖnh nh©n bÞ bÖnh bôi phæi talc gi¶m ®¸ng kÓ (66,6% so víi sè lý thuyÕt), 13/20 tr−êng hîp dung tÝch toµn phæi gi¶m Ýt hoÆc võa (40,2- 79,6% so víi sè lý thuyÕt). Avolio vµ céng sù (1989) cho thÊy ë 25/49 tr−êng hîp c«ng nh©n tiÕp xóc nghÒ nghiÖp víi bôi talc v−ît TCCP cã triÖu chøng trªn h×nh ¶nh Xquang vµ chøc n¨ng th«ng khÝ phæi. Theo c¸c nhµ khoa häc t¹i Hµ Lan: §a sè c¸c tr−êng hîp b¸o c¸o ®Òu miªu t¶ phæi cña c¸c c«ng nh©n ph¬i nhiÔm víi bôi talc nh− lµ mét c¬ quan ®Ých. C¸c t¸c gi¶ cho r»ng ph¬i nhiÔm víi nång ®é bôi h« hÊp lµ 1,8mg/m3 kh«ng khÝ cã thÓ g©y c¸c ¶nh h−ëng ®Õn chøc n¨ng h« hÊp. Tõ nh÷ng nghiªn cøu trªn, c¸c t¸c gi¶ cho r»ng bÖnh bôi phæi do hÝt ph¶i bôi talc cã thÓ gåm c¸c triÖu chøng cña viªm phÕ qu¶n m¹n, cÊp, viªm tæ chøc kÏ cña m« phæi, t¾c nghÏn ®−êng thë nhá, rèi lo¹n th«ng khÝ thÓ t¾c nghÏn hoÆc hçn hîp. VÒ mÆt Xquang phæi cã thÓ cã h×nh ¶nh tæn th−¬ng d¹ng l−íi hoÆc c¸c nèt mê nhá. + Qua c¸c ®−êng ph¬i nhiÔm kh¸c Tæn th−¬ng da, niªm m¹c vµ mét sè c¬ quan kh¸c qua nhiÒu ®−êng tiÕp xóc kh¸c nhau còng ®· ®−îc mét sè t¸c gi¶ nªu lªn. Tuy nhiªn, trong m«i tr−êng lao ®éng c«ng nh©n tiÕp xóc víi bôi talc chñ yÕu qua ®−êng h« hÊp, nh÷ng ®−êng ph¬i nhiÔm kh¸c Ýt ®ãng vai trß g©y nªn c¸c bÖnh nghÒ nghiÖp. 1.3.2- Nh÷ng nghiªn cøu ë ViÖt Nam 1.3.2.1- Nghiªn cøu trªn ®éng vËt thùc nghiÖm Ch−a cã nghiªn cøu thùc nghiÖm nµo x¸c ®Þnh t¸c h¹i cña bôi talc. 1.3.2.2- Nghiªn cøu trªn ng−êi Nh÷ng nghiªn cøu vÒ t¸c h¹i cña bôi talc ®èi víi søc khoÎ vµ nhÊt lµ bÖnh lý ®−êng h« hÊp cña ng−êi lao ®éng ë n−íc ta cßn rÊt Ýt. §èi víi bôi talc kh«ng lÉn t¹p chÊt ch−a cã nghiªn cøu nµo kh¼ng ®Þnh vÒ ¶nh h−ëng cña nã víi søc khoÎ con ng−êi. N¨m 2001, NguyÔn Nh− Vinh, Ph¹m Long Trung vµ NguyÔn ThÞ §oan Trang ®Ò cËp ®Õn t×nh tr¹ng thay ®æi chøc n¨ng th«ng khÝ phæi, h×nh ¶nh Xquang phæi, thay ®æi khÝ m¸u ®éng m¹ch ë nh÷ng ng−êi sö dông bét talc. C¸c t¸c gi¶ còng nªu lªn thêi gian tiÕp xóc 3 n¨m cã thÓ lµm xuÊt hiÖn c¸c triÖu chøng trªn. N¨m 2003, NguyÔn Thuú Trang nhËn thÊy cã mèi liªn quan gi÷a m«i tr−êng lao ®éng vµ bÖnh viªm phÕ qu¶n m¹n ë c«ng nh©n s¶n xuÊt cao su. C¶ 2 nghiªn cøu ®Òu ch−a kÕt luËn ®−îc nguyªn nh©n g©y bÖnh do ch−a ph©n tÝch ®−îc thµnh phÇn nguyªn liÖu sö dông vµ mÉu m«i tr−êng. NguyÔn ThÞ To¸n vµ céng sù (2007) nghiªn cøu trªn c«ng nh©n khai th¸c vµ chÕ biÕn talc nhËn thÊy: TriÖu chøng ho vµ kh¹c ®êm chiÕm tû lÖ 93%- 96%; Rèi lo¹n chøc n¨ng th«ng khÝ phæi: thÓ t¾c nghÏn: 15%, thÓ hçn hîp: 10% vµ thÓ h¹n chÕ: 6,7%. C¸c bÊt th−êng trªn phim Xquang phæi lµ nèt mê trßn ®Òu d¹ng p, q, h×nh ¶nh tæn th−¬ng d¹ng l−íi vµ d¹ng “kÝnh mê”. C¸c t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn bÖnh bôi phæi do tiÕp xóc víi bôi talc vµ còng cho r»ng ®©y lµ mét vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu ë ViÖt nam. Ch−¬ng 2- §èi t−îng vμ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 2.1- §èi t−îng nghiªn cøu 4 2.1.1- Nghiªn cøu trªn ®éng vËt §éng vËt thùc nghiÖm: Chuét nh¾t tr¾ng ®ùc, träng l−îng: 23,5- 26,0gam (04-05 tuÇn tuæi), 270 con chia 3 nhãm: - Nhãm 1: hÝt kh«ng khÝ trong chu«ng cã phun bôi talc c«ng nghiÖp. - Nhãm 2: hÝt kh«ng khÝ trong chu«ng cã phun bôi talc mü phÈm. - Nhãm 3: chøng-hÝt kh«ng khÝ trong chu«ng kh«ng phun bôi talc. Thùc nghiÖm t¹i Lab« thùc nghiÖm-Bé m«n §éc häc Qu©n sù/HVQY. 2.1.2- Nghiªn cøu trªn ng−êi 2.1.2.1- M«i tr−êng lao ®éng + M«i tr−êng lao ®éng: Kh¶o s¸t, ®¸nh gi¸ c¸c chØ tiªu vi khÝ hËu, nång ®é thµnh phÇn bôi, h¬i khÝ ®éc trong m«i tr−êng. + Qui tr×nh c«ng nghÖ vµ th«ng tin vÒ VSATL§ t¹i c¸c c¬ së nghiªn cøu (theo mÉu thèng nhÊt). 2.1.2.2- Nghiªn cøu trªn ng−êi lao ®éng + §èi t−îng: C«ng nh©n s¶n xuÊt s¨m lèp cao su t¹i 2 Tæng C«ng ty CSMN vµ CSSV ®−îc chia thµnh 2 nhãm: - Nhãm 1 (tiÕp xóc víi bôi talc): C«ng nh©n trong d©y chuyÒn s¶n xuÊt s¨m lèp cao su- tiÕp xóc víi bôi talc. - Nhãm 2 (kh«ng tiÕp xóc víi bôi talc- nhãm so s¸nh): C«ng nh©n hiÖn t¹i vµ trong tiÒn sö kh«ng tiÕp xóc víi bôi talc- lµm c«ng viÖc hµnh chÝnh, kÕ to¸n, qu¶n lý, b¶o vÖ + Tiªu chuÈn chän cho c¶ 2 nhãm: Tuæi ®êi: 18- 60 tuæi. Tuæi nghÒ: tõ 01 n¨m (®ñ 12 th¸ng) trë lªn. TiÒn sö: Theo hå s¬ søc khoÎ, tr−íc khi vµo nghÒ kh«ng m¾c c¸c bÖnh tim m¹ch, bÖnh h« hÊp m¹n, c¸c dÞ tËt bÈm sinh (gï, vÑo cét sèng). T¹i thêi ®iÓm nghiªn cøu kh«ng bÞ c¸c bÖnh viªm nhiÔm cÊp tÝnh cña ®−êng h« hÊp. Tù nguyÖn tham gia nghiªn cøu. 2.2- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 2.2.1- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu trªn ®éng vËt 2.2.1.1- ChÊt liÖu sö dông trong thùc nghiÖm + Bét talc c«ng nghiÖp dïng ®Ó chèng dÝnh trong s¶n xuÊt s¨m lèp cao su cña Tæng C«ng ty CSSV cã kÝch th−íc h¹t trung b×nh tõ 1-10μm tû lÖ SiO2 lµ 0,1%, kh«ng cã ami¨ng. + Bét talc mü phÈm cña h·ng J.S th−êng dïng xoa trªn da trÎ em (dïng cho c¶ trÎ s¬ sinh), kÝch th−íc h¹t trung b×nh tõ 1-10μm, kh«ng cã SiO2 vµ ami¨ng. Thµnh phÇn vµ kÝch th−íc h¹t cña bét talc sö dông trong thùc nghiÖm ®−îc ph©n tÝch t¹i Phßng thÝ nghiÖm bôi- ViÖn YHL§ &VSMT phèi hîp víi Tr−êng §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. 2.2.1.2- M« h×nh thùc nghiÖm Tham kh¶o c¸c thùc nghiÖm cña Pickrel J.A vµ céng sù (1989), NTP (1993), Stenback F, Rowland J (1978), Wehner A.P vµ céng sù (1994), chóng t«i x©y dùng m« h×nh t¹o bôi tõ bét talc kh« trong c¸c chu«ng thuû tinh. Nång ®é bôi trong chu«ng tõ 10- 20mg/m3 kh«ng khÝ. Tõng nhãm chuét thùc nghiÖm hÝt thë bôi bét talc: thêi gian 120 phót/ngµy, 5 ngµy/tuÇn, liªn tôc theo nhãm 30 ngµy, 60 ngµy vµ 90 ngµy. Nhãm chøng: 5 hÝt thë kh«ng khÝ b×nh th−êng trong chu«ng víi thêi gian t−¬ng tù nh− c¸c chuét hÝt thë bôi bét talc. T¹i thêi ®iÓm thu ho¹ch (ngµy 30, 60 vµ 90), mçi nhãm cã 30 chuét ®−îc xÐt nghiÖm ngÉu nhiªn theo c¸c chØ tiªu thèng nhÊt. XÐt nghiÖm siªu cÊu tróc phæi chuét ®−îc thùc hiÖn ë ngµy thùc nghiÖm thø 90. 2.2.1.3- C¸c chØ tiªu nghiªn cøu trªn ®éng vËt. Träng l−îng c¬ thÓ vµ träng l−îng phæi chuét, h×nh ¶nh m« bÖnh häc. Riªng tiªu b¶n siªu cÊu tróc m« phæi ®−îc lµm vµo thêi ®iÓm ngµy 90 cña thùc nghiÖm. Tiªu b¶n ®−îc ®äc t¹i khoa Gi¶i phÉu bÖnh lý vµ Ph¸p y- BÖnh viÖn 103, la bo Siªu cÊu tróc cña Trung t©m C«ng nghÖ ph«i- HVQY, Phßng ThÝ nghiÖm bôi- ViÖn Y häc lao ®éng vµ VÖ sinh m«i tr−êng, d−íi kÝnh hiÓn vi quang häc, hiÓn vi ®iÖn tö vµ hiÓn vi ph©n cùc. 2.2.2- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu m«i tr−êng lao ®éng - X¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu vi khÝ hËu, ¸nh s¸ng, nång ®é h¬i khÝ ®éc cña bôi trong m«i tr−êng lao ®éng. - X¸c ®Þnh nång ®é vµ thµnh phÇn cña bôi trong m«i tr−êng lao ®éng. Sö dông m¸y: quang phæ hång ngo¹i FT- IR, kÝnh hiÓn vi quang häc ph¶n pha, ph©n cùc vµ kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö quÐt. Sö dông ph−¬ng ph¸p: quang phæ hÊp thô hång ngo¹i, ph−¬ng ph¸p nhiÔu x¹ tia X- XRD (X-ray diffraction). C¸c kü thuËt ®−îc thùc hiÖn theo “Th−êng quy kü thuËt cña ViÖn YHL§, VSMT – 2002”, t¹i Phßng thÝ nghiÖm hiÓn vi ®iÖn tö- Tr−êng §¹i häc Quèc gia Hµ Néi phèi hîp víi Phßng thÝ nghiÖm bôi cña ViÖn YHL§ vµ VSMT. - T×m hiÓu qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¨m lèp cao su vµ ®iÒu tra t×nh h×nh sö dông b¶o hé lao ®éng c¸ nh©n, tËp thÓ. - Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: Quan s¸t trùc tiÕp vµ ®iÒu tra x· héi häc b»ng phiÕu pháng vÊn c¸ nh©n, phiÕu ®iÒu tra c¬ së. 2.2.3- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu trªn ng−êi 2.2.3.1 - ThiÕt kÕ nghiªn cøu: Nghiªn cøu m« t¶ c¾t ngang 2.2.3.2.- Cì mÉu cho nghiªn cøu c¾t ngang: Theo c«ng thøc tÝnh cì mÉu cho nghiªn cøu m« t¶ c¾t ngang, nhãm tiÕp xóc gåm 516 c«ng nh©n ®−îc chia thµnh c¸c ph©n nhãm theo c«ng ®o¹n s¶n xuÊt, nhãm kh«ng tiÕp xóc (so s¸nh): 60 ng−êi, chän toµn bé nh÷ng ng−êi trong tiÒn sö vµ hiÖn t¹i kh«ng tiÕp xóc víi bôi talc, lµm viÖc t¹i 2 c¬ së trªn, ®¹t tiªu chuÈn chän. 2.2.3.4- Kü thuËt sö dông trong nghiªn cøu trªn ng−êi. + Chôp Xquang phæi: theo kü thuËt chôp phim bôi phæi (Th−êng quy kü thuËt cña ViÖn YHL§ vµ VSMT-2002). H×nh ¶nh phim X quang phæi ®−îc ®äc theo h×nh thøc héi chÈn nhiÒu chuyªn gia-1 lÇn, cã biªn b¶n héi chÈn, thµnh phÇn gåm c¸c gi¸m ®Þnh viªn quèc gia vÒ bÖnh nghÒ nghiÖp vµ bÖnh phæi trªn c¬ së “Bé phim bôi phæi chuÈn” cña ILO- 2000. + §o chøc n¨ng th«ng khÝ phæi b»ng m¸y Spiro- Analyser. TÝnh sè lý thuyÕt cña c¸c chØ sè ®o ®−îc b»ng ph−¬ng tr×nh håi qui sè lý thuyÕt ¸p dông cho ng−êi ViÖt Nam. + XÐt nghiÖm dÞch ®−êng h« hÊp: T×m tinh thÓ talc trong ®¹i thùc bµo ë dÞch ®−êng h« hÊp cña c¸c c«ng nh©n ®−îc khÝ dung. + Kh¸m l©m sµng toµn diÖn chó träng c¸c triÖu chøng cña bÖnh h« hÊp. 6 2.3- Xö lý sè liÖu C¸c sè liÖu ®−îc xö lý b»ng ph−¬ng ph¸p thèng kª y häc, sö dông phÇn mÒm EPI INFO 6.04. 2.4- VÊn ®Ò y ®øc trong nghiªn cøu: §¶m b¶o y ®øc trong nghiªn cøu. Ch−¬ng 3- KÕt qu¶ nghiªn cøu 3.1- KÕt qu¶ nghiªn cøu trªn chuét nh¾t tr¾ng thùc nghiÖm - ë 2 nhãm chuét hÝt bôi talc träng l−îng c¬ thÓ trung b×nh gi¶m, träng l−îng phæi trung b×nh t¨ng râ rÖt theo thêi gian, kh«ng cã sù kh¸c biÖt gi÷a 2 nhãm nh−ng kh¸c biÖt cã ý nghÜa thèng kª so víi nhãm chøng (p <0,05). 3.1.1- KÕt qu¶ biÕn ®æi m« häc phæi chuét thùc nghiÖm t¹i c¸c thêi ®iÓm ngµy thø 30, 60 vµ 90 cña qu¸ tr×nh thùc nghiÖm. B¶ng 3.3: Tû lÖ c¸c d¹ng tæn th−¬ng cña phæi chuét t¹i thêi ®iÓm ngµy thø 30, 60 vµ 90 cña qu¸ tr×nh thùc nghiÖm. Cã tæn th−¬ng phæi Nhãm chuét K h« ng tæ n th −¬ ng V iª m ph Õ qu ¶ n V iª m ph Õ na n g V iª m qu a nh m ¹c h æ vi ª m h¹ t T¨ n g si nh dµ y th µn h ph Õ ¶ æ x¬ ho ¸ V iª m PQ vµ vi ªm qu an h m ¹c h Ng µy 30 n= 30 19 5 (16,7%) 3 (10%) 3 (10%) 0 0 0 0 Ng µy 60 n= 3 0 6 6 (20%) 4 (13,3%) 4 (13,3%) 5 (16,7%) 1 (3,3%) 0 4 (13,3%) H Ýt bô i t al c CN (n = 90 ) (1 ) Ng µ y 90 n= 3 0 4 4 (13,3)% 0 1 (3,3%) 8 (26,7%) 3 (10%) 0 10 (33,3%) Ng µy 3 0 n= 30 22 4 (13,3%) 3 (10%) 1 (3,3%) 0 0 0 0 Ng µ y 60 n= 3 0 6 6 (20%) 5 (16,7%) 2 (6,7%) 5 (16,7%) 0 0 6 (20%) H Ýt bô i t al c M P (n = 90 ) (2 ) Ng µy 90 n= 3 0 5 3 (10%) 0 2 (6,7%) 7 (23,3%) 2 (6,7%) 1 (3,3%) 10 (33,3%) Ng µy 30 n= 3 0 30 0 0 0 0 0 0 0 Ng µy 60 n= 3 0 30 0 0 0 0 0 0 0 Ch øn g (n = 90 ) ( 3 ) Ng µy 90 n= 3 0 28 2 (6,7%) 0 0 0 0 0 0 2 nhãm chuét hÝt bôi talc cã tû lÖ tæn th−¬ng m« phæi cao h¬n râ rÖt so víi nhãm chøng víi OR lÇn l−ît lµ 92,55 vµ 72,47, p<0,05. Kh«ng cã sù kh¸c biÖt vÒ tû lÖ tæn th−¬ng m« phæi, tû lÖ chuét cã tinh thÓ talc trong m« phæi tæn th−¬ng gi÷a 2 nhãm chuét hÝt bôi talc bôi talc c«ng nghiÖp vµ talc mü phÈm . H×nh ¶nh 3.8. H×nh ¶nh viªm quanh m¹ch vµ viªm phÕ nang ë phæi chuét sau 30 ngµy hÝt bôi talc mü phÈm. 7 Nhuém H- E, ®é phãng ®¹i x 100 3.1.3. KÕt qu¶ nghiªn cøu sù biÕn ®èi siªu cÊu tróc phæi chuét sau 90 ngµy hÝt bôi talc B¶ng 3.6. KÕt qu¶ biÕn ®æi siªu cÊu tróc phæi chuét sau 90 ngµy thùc nghiÖm Nhãm chuét §Æc ®iÓm HÝt bôi talc c«ng nghiÖp (n= 30) (1) HÝt bôi talc mü phÈm (n= 30) (2) Chøng (n= 30) (3) p 13 p 23 Kh«ng biÕn ®æi 6 12 30 < 0,05 Cã biÕn ®æi 24 18 0 < 0,05 Trªn tiªu b¶n phæi cña 2 nhãm chuét hÝt bôi talc cã h×nh ¶nh: Tinh thÓ talc n»m xen kÏ gi÷a c¸c bµo quan trong bµo t−¬ng cña ®¹i thùc bµo, cña nguyªn bµo sîi. H×nh ¶nh mµng ®¹i thùc bµo ®øt ®o¹n, ®¹i thùc bµo bÞ tho¸i ho¸. Ch−a ph¸t hiÖn ®−îc sù bÊt th−êng ë mµng nh©n tÕ bµo cña ®¹i thùc bµo vµ nguyªn bµo sîi- Mét tr−êng hîp cã tinh thÓ talc trong bµo t−¬ng nguyªn bµo sîi ë æ x¬ ho¸ phæi cña chuét hÝt bôi talc mü phÈm. H×nh ¶nh 3.17 a,b. Mµng ®¹i thùc bµo phÕ nang bÞ ®øt ®o¹n vµ c¸c tinh thÓ talc n»m xen kÏ gi÷a c¸c bµo quan trong bµo t−¬ng ®¹i thùc bµo H×nh ¶nh 3.18. Tinh thÓ talc mü phÈm trong bµo t−¬ng nguyªn bµo sîi ë phæi chuét hÝt bôi t
Luận văn liên quan